Ber-Kokhba \u0130syan\u0131’n\u0131n Romal\u0131lar taraf\u0131ndan bast\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan Yahudilerin d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir taraf\u0131na da\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015ftik. Bu s\u00fcre\u00e7te Yahudilerin ba\u015fkenti Kud\u00fcs’\u00fcn ismi Aelia olarak de\u011fi\u015ftirildi ve \u00fclke Palestina (Filistin) ya da Syria-Palestina (Suriye Filistini) olarak adland\u0131r\u0131ld\u0131. Bu \u015fekilde, Yahudi halk\u0131 ile kadim anavatanlar\u0131 aras\u0131ndaki her t\u00fcrl\u00fc ba\u011flant\u0131n\u0131n silinmesi \u00fcmit ediliyordu. Roma ve Bizans d\u00f6nemlerinde oldu\u011fu gibi Arap fatihler taraf\u0131ndan da Filistin ismi kullan\u0131lmaya devam etmi\u015ftir.<\/p>\n
Uzak ge\u00e7mi\u015fini yukar\u0131da verdi\u011fimiz Filistin\u2019in yak\u0131n tarihimizdeki durumunu da B. Lewis\u2019ten \u00f6zetleyerek verelim;<\/p>\n
\u201c1948’de Britanya Mandas\u0131’n\u0131n sona ermesini takip eden sava\u015f\u0131n ard\u0131ndan, manda alt\u0131ndaki Filistin’in b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 kadim \u0130srail ismini benimsemeye karar veren Yahudilerin elinde kald\u0131. Az bir k\u0131sm\u0131 da M\u0131s\u0131r, Suriye ve \u00dcrd\u00fcn\u2019\u00fcn eline ge\u00e7ti. Bu devletlerin hi\u00e7birinde y\u00f6neticiler ayr\u0131 bir Filistin entitesi (varl\u0131\u011f\u0131) yaratmaya y\u00f6nelik ad\u0131mlar atmad\u0131lar. Suriye i\u015fgali alt\u0131ndaki b\u00f6lgeyi, tarihsel Suriye’nin bir par\u00e7as\u0131 olarak g\u00f6rerek d\u00fcped\u00fcz ilhak etti. Daha dikkatli olan M\u0131s\u0131rl\u0131lar, i\u015fgal alt\u0131ndaki bir toprak olarak ellerinde tuttular ve hatta k\u0131sa bir s\u00fcre bir yerel otorite kurmay\u0131 deneseler de, bu \u00e7abadan vazge\u00e7tiler. En \u00f6nemlisi ise, \u00dcrd\u00fcnl\u00fclerin y\u00f6netimleri alt\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn b\u00f6lgeyi ilhak ederek \u00dcrd\u00fcn Krall\u0131\u011f\u0131’n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011funu ilan etmeleri ve “Yahudiler d\u0131\u015f\u0131nda” kalan t\u00fcm sakinlerine \u00dcrd\u00fcn vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131 vermeleriydi. Daha sonraki sava\u015flarda, \u0130srailliler bu topraklar\u0131 ele ge\u00e7irip i\u015fgal ettiklerinde, (\u00d6zellikle 1967 sava\u015f\u0131nda \u0130srail s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 do\u011fuya do\u011fru \u015eeria Nehrine kadar geni\u015fletti\u011finde) \u00dcrd\u00fcnl\u00fcler iddialar\u0131ndan vazge\u00e7tiler ve o zaman, tarihte ilk defa, bu b\u00f6lgede ayr\u0131ks\u0131 bir Arap ulusal entitesi (varl\u0131\u011f\u0131) geli\u015fmeye ba\u015flad\u0131. Bu entiteyi adland\u0131rmak i\u00e7in, Filistin ismi benimsendi. Bu durum \u0130sraillilerle Filistinliler aras\u0131nda s\u00fcregiden ihtilafa \u00f6zg\u00fcn bir karma\u015f\u0131kl\u0131k ve g\u00fc\u00e7l\u00fck katt\u0131. Bu ihtilaf M\u0131s\u0131r ve Suriye ya da L\u00fcbnan \u00f6rne\u011finde oldu\u011fu gibi, tart\u0131\u015fmal\u0131 bir s\u0131n\u0131r \u00fczerine \u00e7eki\u015fme de\u011fildi. Her iki taraf\u0131n da tarihin farkl\u0131 d\u00f6nemlerinden t\u00fcretilen g\u00fc\u00e7l\u00fc tarihsel iddialara sahip oldu\u011fu, bir \u00fclkenin do\u011fas\u0131na ve kimli\u011fine dair bir ihtilaft\u0131. Her iki taraf\u0131n hem Yahudilerin hem de Araplar\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 u\u00e7lar\u0131, tarihin farkl\u0131 d\u00f6nemlerinden olsa da kan\u0131tlarla ve inand\u0131r\u0131c\u0131 bir \u015fekilde b\u00fct\u00fcn \u00fclkenin kendi tarihsel ulusal miraslar\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011funu iddia ediyordu. Daha yak\u0131n bir d\u00f6nemde, tarihsel olarak her iki taraf\u0131n da \u00fczerinde hak iddia etti\u011fi bu topraklarda bir yanda \u0130srail, di\u011fer yanda Filistin olmak \u00fczere iki ayr\u0131 devlet fikri ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Fakat bu t\u00fcr bir \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc kabul etmek bir yana form\u00fcle etmek bile zordur.\u201d (B. Lewis-Tarih Notlar\u0131-sy:240)<\/p>\n
Filistinliler Do\u011fu Akdenizli Arap olmayan bir halkt\u0131r. Yedi milyon Filistinlinin 2,5 milyonu Gazze\u2019de, 2,6 milyonu Bat\u0131 \u015eeria\u2019da, 1,9 milyonu da \u0130srail\u2019in i\u00e7inde ya\u015famaktad\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u0130srail\u2019in n\u00fcfusu 9,3 milyon, 1,9 milyonu Filistinlidir.<\/p>\n
Filistin olgusunu \u0130srail ve Arap toplumlar\u0131n\u0131n geneli ile a\u015f\u0131r\u0131 u\u00e7lar\u0131 farkl\u0131\u00a0 \u015fekilde alg\u0131lamaktad\u0131rlar. Arap toplumunun b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn bu sorunu \u00f6nemsemedi\u011fini, bir M\u0131s\u0131rl\u0131 gazetecinin \u015fu \u015fekilde ifade etti\u011fini gene B. Lewis kaydeder:<\/p>\n
\u201cYeterince uzun s\u00fcre M\u0131s\u0131r, Arap d\u00fcnyas\u0131n\u0131n kan bankas\u0131 oldu. Bu ‘Arap sa\u00e7mal\u0131\u011f\u0131\u2019 yeter. M\u0131s\u0131r’\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek zorunday\u0131z\u201d<\/p>\n
Gene Lewis Arap \u00fclkelerine yapt\u0131\u011f\u0131 ziyaretler s\u0131ras\u0131ndan hep ayn\u0131 arg\u00fcman dizisini duydu\u011funu kaydeder:<\/p>\n
“Zaman\u0131m\u0131z var, sabr\u0131m\u0131z var, tarih bizim yan\u0131m\u0131zda, Ha\u00e7l\u0131lardan kurtulduk, T\u00fcrklerden kurtulduk,<\/u> Britanyal\u0131lardan kurtulduk. S\u0131ras\u0131 gelince Yahudilerden de kurtulaca\u011f\u0131z.”<\/p>\nOrtado\u011fudaki emperyalist rekabet<\/h2>\n
Ke\u015fifler \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n ba\u015flamas\u0131yla birlikte ilk olarak Portekizliler Ortado\u011fu\u2019ya gelerek g\u00fc\u00e7l\u00fc Osmanl\u0131, M\u0131s\u0131r ve \u0130ran\u2019a \u00fcst\u00fcnl\u00fck sa\u011flam\u0131\u015flard\u0131r. \u00a0Portekizlileri Hollandal\u0131lar, Hollandal\u0131lar\u0131 \u0130ngilizler, \u0130ngilizleri Frans\u0131zlar (Amerikan i\u00e7 sava\u015f\u0131ndaki me\u015fguliyetinden yararlanarak), kovmu\u015flard\u0131r. Bazen de kendi i\u00e7 sorunlar\u0131 nedeni ile uzakla\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. 1905\u2019deki Japonya-Rusya Sava\u015f\u0131 ve 1917 de Ekim Devrimi nedeniyle Rusya\u2019n\u0131n b\u00f6lgeden uzakla\u015fmas\u0131 gibi.<\/p>\n
Ortado\u011fu halklar\u0131 emperyalistlere kar\u015f\u0131 di\u015fe dokunur bir \u201ckurtulu\u015f m\u00fccadelesi\u201d vermeyip aksine onlarla i\u015fbirli\u011fi i\u00e7inde olmu\u015flard\u0131r. (Osmanl\u0131n\u0131n Medine m\u00fcdafaas\u0131, Kut-\u00fcl Ammare galibiyeti ve T\u00fcrk Kurtulu\u015f sava\u015f\u0131 istisna olmak \u00fczere) Burada emperyalistlerin biri di\u011ferini kovmu\u015ftur.<\/p>\n
Ortado\u011fu\u2019da Emperyal g\u00fc\u00e7lerden birisi di\u011ferine \u00fcst\u00fcnl\u00fck sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 an di\u011ferini uzakla\u015ft\u0131r\u0131yor. G\u00fc\u00e7ler aras\u0131nda denge varsa uzla\u015f\u0131yorlar. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde Suriye \u00fczerinde ABD ve Rusya\u2019n\u0131n mutabakat sa\u011flad\u0131klar\u0131 gibi.<\/p>\n
Ha\u00e7l\u0131 seferlerinden sonra b\u00f6lgeye ilk askeri sefer 1798\u2019de Napolyon\u2019un M\u0131s\u0131ra girmesidir. Ve 4 y\u0131l sonra \u0130ngilizler onlar\u0131 M\u0131s\u0131rdan \u00e7\u0131kard\u0131. Bu \u015funu g\u00f6sterdi ki, bir bat\u0131l\u0131 devlet k\u00fc\u00e7\u00fck bir birlik ile Ortado\u011fu\u2019da bir yeri i\u015fgal edebiliyor, bir ba\u015fka bat\u0131l\u0131 devlet de onu \u00e7\u0131karabiliyordu. Bu \u00e7ifte ders, Bat\u0131l\u0131lara merkezi devlete dokunmadan Osmanl\u0131y\u0131 fare gibi kenarlar\u0131ndan kemirme fikrini do\u011furdu. Napolyon 1799\u2019da Yahudilere Filistin\u2019de Frans\u0131z Mandas\u0131 alt\u0131nda bir yurt vaat ederek Yahudi yurdunu ilk dile getiren siyasi ki\u015fi olmu\u015ftur. (Tarihsel D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm-E. Yarar-2006 Siyasal Kitabevi)1830 da Frans\u0131zlar Cezayir\u2019i i\u015fgal ve ilhak ettiler. \u0130ngilizler de 1839 da \u00f6nemli bir k\u00f6m\u00fcr ikmal istasyonu olan Aden\u2019i (Yemen) i\u015fgal ettiler. Benzer d\u00fc\u015f\u00fcnce ile \u0130ngilizler, Basra\u2019da 1853\u2019te nehir ula\u015f\u0131m\u0131 ile ilgili ula\u015ft\u0131rma \u015firketleri kurarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmaya ba\u015flad\u0131lar. 1853 de Tuna Prenslikleri ve 1854 de K\u0131r\u0131m ilhak edildi. \u0130ngiliz ve Frans\u0131z yard\u0131m\u0131 ile K\u0131r\u0131m geri al\u0131nd\u0131 ama d\u0131\u015f bor\u00e7 bata\u011f\u0131na girildi.<\/p>\n
1869 da Frans\u0131zlar S\u00fcvey\u015f kanal\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131nca Hindistan yolunun tehlikeye girdi\u011fini g\u00f6ren \u0130ngiltere Hayfa\u2019dan Basra\u2019ya demiryolu yapmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc fakat1882\u2019de Kanal hisselerini al\u0131p M\u0131s\u0131ra h\u00e2kim olunca vazge\u00e7ti. B\u00f6ylece M\u0131s\u0131r\u2019\u0131 \u0130ngilizler ele ge\u00e7irmi\u015f oldu. 1881 de Tunus\u2019u Frans\u0131zlar ele ge\u00e7irdi.<\/p>\n
1880 den sonra Almanya Ortado\u011fu\u2019da \u0130ngilizlere rakip oldu.1889 da 5B plan\u0131 uyar\u0131nca Berlin, Bizantion(\u0130stanbul), Ba\u011fdat, Basra Bombay demiryolunun Anadolu b\u00f6l\u00fcm\u00fcne ba\u015fland\u0131.<\/p>\n
1911 de Rusya \u0130ran\u2019a sarkt\u0131 i\u015fgal etti. 1912 de Frans\u0131zlar Fas\u2019ta manda kurdular. Ruslar kuzeyden, bat\u0131lar Afrika \u00fczerinden Arap d\u00fcnyas\u0131na ula\u015ft\u0131lar.<\/p>\n
\u0130ngilizler Hindistan ba\u015fta olmak \u00fczere d\u00fcnyan\u0131n di\u011fer b\u00f6lgelerine bilimsel yakla\u015f\u0131p alt yap\u0131 yat\u0131r\u0131mlar\u0131 yapt\u0131klar\u0131 halde Ortado\u011fu\u2019ya sadece Hindistan\u2019\u0131 g\u00fcvene alacak tampon b\u00f6lge olarak bakm\u0131\u015flard\u0131r. Burada bir milyon asker bulundurarak y\u0131lda elli milyon sterlin masraf yapmaktad\u0131rlar. Burada di\u011fer s\u00f6m\u00fcrgelerinde oldu\u011fu gibi teknik adamlar de\u011fil oryantalistler istihdam etmi\u015flerdir.<\/p>\n
Rusya\u2019n\u0131n Do\u011fu Anadolu ve \u0130ran\u2019da ilerlemesi kayg\u0131 verici boyutlara eri\u015fince, \u0130ngilizler Ortado\u011fu\u2019yu b\u00f6l\u00fc\u015fmenin acil oldu\u011funa karar verdiler ve 3 Ocak 1916 da Frans\u0131zlarla gizli Sykes-Picot anla\u015fmas\u0131n\u0131 imzalad\u0131lar. Anla\u015fma 9 Mart\u2019ta Rusya\u2019ya bildirildi. Bu payla\u015f\u0131m do\u011fal s\u0131n\u0131rlar ve demografik yap\u0131 dikkate al\u0131nmadan salt ekonomik ve stratejik kayg\u0131larla yap\u0131lan bir payla\u015f\u0131md\u0131. Sava\u015f devam ederken yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in gizli olmak zorundayd\u0131. \u0130ngiliz Tarih\u00e7i J. Barr<\/strong> bu anla\u015fma i\u00e7in; \u201cAy\u0131y\u0131 \u00f6ld\u00fcrmeden postunu payla\u015fan, fazlaca \u00e7\u0131karc\u0131 bir anla\u015fma\u201d der.<\/p>\n Sykes-Picot uzla\u015fmas\u0131na g\u00f6re, Ortado\u011fu\u2019da L\u00fcbnan, Suriye ve T\u00fcrkiye\u2019nin g\u00fcney vilayetleri Fransa\u2019n\u0131n, \u00dcrd\u00fcn ve Irak ise \u0130ngiltere\u2019nin denetiminde olacak, Kud\u00fcs ve Filistin\u2019in gelece\u011fi daha sonra belirlenecekti. Rusya\u2019ya da Kuzeydo\u011fu Anadolu vilayetleri verilmi\u015fti. B\u00f6ylece Alman ve Rus etkisi b\u00f6lgede bertaraf edilmek istenmi\u015ftir. Rusya, kendisine verilen yerlerden, Ekim 1917 Devrimi nedeniyle \u00e7ekilmek zorunda kal\u0131nca Lenin, gizli olan bu anla\u015fmay\u0131 d\u00fcnyaya a\u00e7\u0131klad\u0131.<\/p>\n (Devam edecek)<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ortado\u011fu halklar\u0131 emperyalistlere kar\u015f\u0131 di\u015fe dokunur bir \u201ckurtulu\u015f m\u00fccadelesi\u201d vermeyip aksine onlarla i\u015fbirli\u011fi i\u00e7inde olmu\u015flard\u0131r. Osmanl\u0131n\u0131n Medine m\u00fcdafaas\u0131, Kut-\u00fcl Ammare galibiyeti ve T\u00fcrk Kurtulu\u015f sava\u015f\u0131 istisna olmak \u00fczere. <\/p>\n","protected":false},"author":51,"featured_media":17723,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[2],"tags":[2341,410,2735,409,631,1672],"yoast_head":"\n