{"id":17761,"date":"2023-12-25T19:00:00","date_gmt":"2023-12-25T16:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/?p=17761&#038;preview=true&#038;preview_id=17761"},"modified":"2023-12-25T16:03:13","modified_gmt":"2023-12-25T13:03:13","slug":"dunden-bugune-ortadogu-ve-filistin-sorunu-ingiliz-manda-yonetimi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/dunden-bugune-ortadogu-ve-filistin-sorunu-ingiliz-manda-yonetimi\/","title":{"rendered":"D\u00fcnden bug\u00fcne Ortado\u011fu ve Filistin sorunu: \u0130ngiliz manda y\u00f6netimi"},"content":{"rendered":"<p>\u0130ngilizlerin \u015eam b\u00fcy\u00fckel\u00e7isi <strong>Mac Kereth,<\/strong> Suriye ba\u015fbakan\u0131 <strong>Cemil Mardam\u2019\u0131<\/strong> maa\u015fa ba\u011flayarak, birlikte Suriye\u2019deki Frans\u0131z otoritesini a\u015f\u0131nd\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n<p>1925\u2019te L\u00fcbnan\u2019daki D\u00fcrzi ayaklanmas\u0131nda alt\u0131 y\u00fcz Frans\u0131z askeri \u00f6ld\u00fc. Frans\u0131zlar biraz ara\u015ft\u0131r\u0131nca bu ayaklanmaya g\u00fcneyden \u00dcrd\u00fcn \u00fczerinden \u0130ngiliz yard\u0131m\u0131 yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit ettiler. \u0130ngilizler D\u00fcrzilere deste\u011fi kesmek i\u00e7in Musul meselesinde, (O s\u0131rada Musul, Lozan sonras\u0131nda, Milletler Cemiyeti\u2019ne havale edilmi\u015fti) Frans\u0131zlardan T\u00fcrkiye\u2019yi desteklemekten vazge\u00e7mesini istediler.<\/p>\n<p>25 Kas\u0131m 1940 ta Patria isimli gemi Hayfa liman\u0131na geldi. Bir patlama oldu gemi yan yatt\u0131. 263 ki\u015fi \u00f6ld\u00fc. Siyonist ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fc Haganah, gemiye patlay\u0131c\u0131 yerle\u015ftirmi\u015fti.<\/p>\n<p>Patria Felaketinden sonra 1941 Aral\u0131k ay\u0131nda Struma gemisi, 769 Alman Yahudisiyle Romanya\u2019n\u0131n K\u00f6stence liman\u0131ndan hareket ederek \u0130stanbul\u2019a geldi. \u0130stanbul\u2019da 8 hafta bekledi. \u0130ngilizler geminin Filistin\u2019e gitmesine izin vermedi. Karadeniz\u2019e a\u00e7\u0131ld\u0131 ve havaya u\u00e7uruldu. Bir ki\u015fi kurtuldu.<\/p>\n<p>1916\u2019dan itibaren Balfour Deklarasyonu ile Filistin\u2019e Yahudi m\u00fclteci ak\u0131n\u0131n\u0131 ba\u015flatan \u0130ngiltere, kabaran Arap \u00f6fkesini bast\u0131rmak i\u00e7in 1939\u2019da M\u00fclteci s\u0131n\u0131rlamas\u0131 getirdi. Bunun \u00fczerine 1943\u2019de hem Araplarla ve hem de \u0130ngiliz Manda y\u00f6netimine kar\u015f\u0131 sava\u015fmak \u00fczere Yahudi\u00a0<em>\u0130rgun<\/em>\u00a0<em>\u00e7etesi<\/em>\u00a0kuruldu. G\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 nedeniyle ondan ayr\u0131lan bir grup da\u00a0<em>Stern<\/em>\u00a0<em>\u00e7etesini<\/em>\u00a0kurdular.<\/p>\n<p>Frans\u0131zlar\u0131n L\u00fcbnan manda y\u00f6netimi kabinesinin tamam\u0131 \u0130ngilizlere \u00e7al\u0131\u015fmakta idi. Frans\u0131zlar, Stern \u00e7etesinin de yard\u0131m\u0131yla, bir gecede L\u00fcbnan ba\u015fbakan\u0131 Riyad el Sulh\u2019u ve t\u00fcm bakanlar\u0131 yataklar\u0131ndan alarak da\u011fa kald\u0131rd\u0131lar. Devam\u0131nda Fransa aleyhinde bir\u00e7ok toplumsal olay oldu, Frans\u0131zlara kar\u015f\u0131 Arap \u00f6fkesi artt\u0131.<\/p>\n<p>Hanagah, \u0130rgun ve Stern gibi Yahudi ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctlerinin Avrupa\u2019daki s\u0131\u011f\u0131na\u011f\u0131, Paris\u2019tir. Stern \u00e7etesinin kararg\u00e2h\u0131 Frans\u0131z mandas\u0131ndaki Beyrut yak\u0131nlar\u0131ndad\u0131r. Bir zamanlar PKK kamplar\u0131n\u0131n L\u00fcbnan\u2019\u0131n Bekaa vadisinde olmas\u0131 ve PKK\u2019l\u0131lar\u0131n Avrupa\u2019da korunmalar\u0131 ile benze\u015fen bir durum.<\/p>\n<p>Fransa 1930 lar\u0131n ba\u015f\u0131nda Suriye\u2019den L\u00fcbnan\u2019\u0131 ay\u0131rarak H\u0131ristiyanlar\u0131n h\u00e2kim oldu\u011fu bir manda y\u00f6netimi kurdu ve 1943 te de ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k verdi. Fransa Ortado\u011fu\u2019da 1940\u2019ta \u00e7\u00f6kt\u00fc.<\/p>\n<p>Frans\u0131zlar\u0131 Ortado\u011fu\u2019dan s\u00f6k\u00fcp atmak \u00fczere \u201cB\u00fcy\u00fck Suriye Plan\u0131\u201dn\u0131 yaparak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe koyan \u0130ngiltere\u2019nin Kahire s\u00f6m\u00fcrge sorumlusu <strong>Lord Moyne<\/strong>\u2019u 6 Kas\u0131m 1944 de Stern \u00e7etesi Kahire\u2019de \u00f6ld\u00fcrd\u00fc. Moyne\u2019un \u00f6ld\u00fcr\u00fclme nedenlerinden bir de Struma karar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Moyne Cinayetinden 5 g\u00fcn sonra Chuchill, Paris\u2019te De Gaulle ile bulu\u015ftu\u011funda De Gaulle ona \u201cSize kar\u015f\u0131 art\u0131k Irak, Filistin ya da M\u0131s\u0131r\u2019da hi\u00e7bir \u015fey yapmayaca\u011f\u0131z\u201d dedi. Bu bir nevi ate\u015fkes teklifi idi.<\/p>\n<p>Sykes Picot sonras\u0131nda emperyal akt\u00f6rler sahadan \u00e7ekilirken Tampon devletler kurarak bir Ortado\u011fu haritas\u0131 olu\u015fturdular.\u00a0 Ulus devlet s\u0131n\u0131rlar\u0131yla do\u011fal kaynaklar aras\u0131nda uyumsuzluklar yaratt\u0131lar. Su ve petrol gibi kaynaklara tek ba\u015f\u0131na bir \u00fclkenin sahip olmas\u0131n\u0131 engelleyecek \u015fekilde adeta cetvelle s\u0131n\u0131rlar \u00e7izip muhtemel \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n tohumlar\u0131n\u0131 atarak b\u00f6lgeden \u00e7ekildiler.<\/p>\n<p>Orta do\u011fuda Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda s\u0131n\u0131rlar\u0131 cetvelle \u00e7izen, \u0130ngiliz arkeolog bayan <strong>Gertrude Bell<\/strong>\u2019dir. 1892-1914 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda B\u00f6lgede kesintisiz 22 y\u0131l \u0130ngiltere ad\u0131na t\u00fcm siyasal ili\u015fkileri y\u00fcr\u00fcten Bell, Arap d\u00fcnyas\u0131nda, \u201c\u00c7\u00f6l Krali\u00e7esi\u201d, \u201cEl Hatun\u201d, \u201dIrak\u2019\u0131n Ta\u00e7s\u0131z Krali\u00e7esi\u201d olarak da an\u0131l\u0131r. 1905 y\u0131l\u0131nda Ermeni rehberi Fettuh ile T\u00fcrkiye\u2019yi de inceler. Garip bir tesad\u00fcf 31 Mart 1909 gerici ayaklanmas\u0131nda \u0130stanbul\u2019dad\u0131r. Araplar\u0131 Osmanl\u0131ya kar\u015f\u0131 isyana te\u015fvik eden ve T\u00fcrk Kamuoyunda ismi daha \u00e7ok bilinen \u0130ngiliz casusu <strong>Lawrenc<\/strong>e\u2019\u0131n manevi annesi <strong>Bell<\/strong>\u2019dir. <strong>Bell<\/strong>\u2019in kararg\u00e2h\u0131 1917 ye kadar Kahire\u2019de, ondan sonra Ba\u011fdat\u2019tad\u0131r. Sava\u015ftan sonra, \u00fclkesine d\u00f6nmez, Ba\u011fdat m\u00fczesini kurar, 1926 da intihar eder. Bu arada \u0130ngilizlerin s\u00f6m\u00fcrgelere g\u00f6revlendirdi\u011fi personelin aile ba\u011flar\u0131yla Anavatan\u2019a ba\u011flanabilecek ki\u015filerden de\u011fil de bu b\u00f6lgelerde \u00e7ok uzun s\u00fcre kalabilecek evli olmayan ki\u015filerden se\u00e7ti\u011fine dikkat \u00e7ekmek isterim. Bu ba\u011flamda Lawrence bir gey ve Bell bir lezbiyendir.<\/p>\n<p>29 Kas\u0131m 1947\u2019de Birle\u015fmi\u015f Milletler Filistin\u2019in taksimine karar verdi. T\u00fcrkiye bu karara ret oyu kulland\u0131. 11 May\u0131s 1948 de \u0130srail devletinin kurulu\u015fu a\u00e7\u0131kland\u0131. 14 May\u0131s\u2019ta \u0130ngilizler manda y\u00f6netiminden \u00e7ekildiler. 22 9 1948\u2019de Arap Y\u00fcksek komitesi Gazze\u2019de bir Filistin h\u00fck\u00fcmeti kuruldu\u011funu a\u00e7\u0131klad\u0131. 1914\u2019deki %11 olan Yahudi n\u00fcfus oran\u0131, \u0130srail kurulurken %53\u2019e ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu tarihte Arap n\u00fcfus: 1.269 000, Musevi n\u00fcfus: 678 000 dir.\u00a0 Kurulu\u015fu takiben \u0130srail ile M\u0131s\u0131r-Suriye-\u00dcrd\u00fcn-Filistin aras\u0131nda sava\u015f \u00e7\u0131kt\u0131. Ocak ay\u0131na kadar s\u00fcrd\u00fc. \u0130srail toprak ve yeralt\u0131 su kaynaklar\u0131 kazanarak 750 bin Filistinlinin Bat\u0131 \u015eeria ve Gazze\u2019ye g\u00f6\u00e7\u00fcne neden oldu. A\u015fa\u011f\u0131da ayr\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131 anlataca\u011f\u0131m\u0131z Filistin sorunu ba\u015flad\u0131. 1949 da Rodos adas\u0131nda Ate\u015fkes imzaland\u0131. 24 3 1949\u2019da T\u00fcrkiye \u0130srail\u2019i tan\u0131d\u0131. Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak maslahatg\u00fczarlar atand\u0131.<\/p>\n<p>ABD ile SSCB 1948 de \u0130srail\u2019in kurulu\u015funa birlikte diplomatik destekler sa\u011flad\u0131lar. Stalin en b\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015fman olarak ABD\u2019yi de\u011fil \u0130ngiltere\u2019yi g\u00f6r\u00fcyordu. \u0130srail\u2019in kurulu\u015funun \u0130ngiltere\u2019nin Ortado\u011fu\u2019daki durumunu sarsmak i\u00e7in bir f\u0131rsat oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu. \u0130lk sava\u015fta uydusu \u00c7ekoslovakya\u2019n\u0131n \u0130srail\u2019e silah satmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131.<\/p>\n<p>Nas\u0131r\u2019\u0131n S\u00fcvey\u015f Kanal\u0131n\u0131 millile\u015ftirmesine kar\u015f\u0131, Frans\u0131z ve \u0130ngilizler s\u00f6zde \u0130srail\u2019le anla\u015farak M\u0131s\u0131r\u2019a asker \u00e7\u0131kard\u0131lar. ABD ve SSCB birlikte hareket ederek M\u0131s\u0131r\u0131 \u0130ngiliz ve Frans\u0131zlardan temizlediler.<\/p>\n<p>\u0130srail\u2019in do\u011fu\u015funun birle\u015fik Arap g\u00fc\u00e7leri taraf\u0131ndan engellenememesi, Arap \u00fclkelerinde derin bir i\u00e7 hesapla\u015fmaya ve sorumlu y\u00f6netimlerin ve rejimlerin birka\u00e7 y\u0131l i\u00e7inde \u015fiddet eylemleriyle y\u0131k\u0131lmas\u0131na neden oldu.<\/p>\n<p>Suriye egemenli\u011fini 1946 da kazand\u0131. <strong>\u015e\u00fckr\u00fc el Kuvvetli<\/strong> 1949\u2019da <strong>H\u00fcsn\u00fc el Zaim<\/strong> taraf\u0131ndan iktidardan uzakla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131. 1954 de k\u0131sa bir parlamenter rejimden sonra 1958-61 de M\u0131s\u0131r ile birle\u015fik devlet olu\u015fturulmu\u015f, <strong>Haf\u0131z Esad<\/strong>\u2019\u0131n darbesi ile o da son bulmu\u015ftur.<\/p>\n<p>\u0130srail\u2019le bar\u0131\u015f yapmaya \u00e7al\u0131\u015fan <strong>\u00dcrd\u00fcn Kral\u0131 Abdullah<\/strong> \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f yerine o\u011flu \u201cK\u00fc\u00e7\u00fck Kral\u201d lakapl\u0131 <strong>H\u00fcseyin<\/strong> ge\u00e7mi\u015ftir.<\/p>\n<p>M\u0131s\u0131rda <strong>Kral Faruk<\/strong> 1952-54 d\u00f6nemindeki karga\u015fan\u0131n sonunda s\u00fcrg\u00fcn edilip cumhuriyet ilan edilmi\u015ftir. <strong>Muhammed Necib<\/strong> y\u00f6netime gelmi\u015ftir. Onu da \u201ch\u00fcr subaylar\u201d ad\u0131na <strong>Albay Nas\u0131r<\/strong> indirmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Arap devletleri d\u00fcnyadaki devrimci dalgadan etkilenerek monar\u015filer 1958\u2019den itibaren g\u00f6zden d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f ama yerini askeri diktat\u00f6rl\u00fckler alm\u0131\u015ft\u0131r. Sadece L\u00fcbnan demokratik Parlamenter sistemini korumu\u015ftur. Bu da d\u0131\u015f m\u00fcdahalelerle y\u0131k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Almanya kaybedip \u00e7ekilince, Frans\u0131z ve \u0130ngilizler de \u00e7ekilip meydan\u0131 ABD ye b\u0131rakt\u0131lar. Ve ABD Sovyet rekabeti ba\u015flad\u0131: So\u011fuk Sava\u015f D\u00f6nemi.<\/p>\n<p>\u0130ngiliz ve Frans\u0131zlar\u0131n b\u00f6lgede ne umup ne bulduklar\u0131 merak edilebilir. \u0130ki devletin orada 25 y\u0131l kalmas\u0131 stratejiktir. Ama\u00e7, buras\u0131n\u0131n bir tampon, bir \u00fcs ve bir kav\u015fak olmas\u0131d\u0131r. B\u00f6lgeye bir ba\u015fkas\u0131n\u0131n (Almaya, Rusya) gelmesinin engellenmesidir. Frans\u0131zlar Kuzey Afrika\u2019y\u0131, \u0130ngilizler Hindistan\u2019a giden yollar\u0131 kontrol etmek i\u00e7in buradayd\u0131lar. Ancak bunun y\u00fcksek maliyeti de hep problem olmu\u015ftur. Petrol\u00fcn sonradan kazanaca\u011f\u0131 \u00f6nem pek bilinmiyordu. Maliyet a\u011f\u0131r oldu\u011fu i\u00e7in bir rivayete g\u00f6re, <strong>Churchill <\/strong>Ortado\u011fu\u2019yu oldu\u011fu gibi T\u00fcrklere vermenin daha do\u011fru olaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015ftir.<\/p>\n<p>Osmanl\u0131 Ortado\u011fu\u2019ya Emperyalistlerin \u00e7\u0131karlar\u0131na uygun bir koruyucu perde sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131. Buralara Anadolu\u2019dan esirgedi\u011fi demiryolu, karayolu gibi alt yap\u0131 yat\u0131r\u0131mlar\u0131 ile her y\u0131l Hicaza y\u00fckl\u00fc bir kaynak aktarm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>1946 da \u00dcrd\u00fcn, 1951 de Libya, 1956 da Sudan, Tunus ve Fas, 1960 da Moritanya, 1961 de Kuveyt,1962 de Cezayir, 1967 de G\u00fcney Yemen (eski Aden kolonisi) 1971 de k\u00f6rfez emirlikleri ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 kazand\u0131lar.<\/p>\n<h2>Arap direni\u015f veya ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctleri: El-fetih, FK\u00d6, Hamas ve Hizbullah<\/h2>\n<p>El-Fetih, 1950\u2019lerin sonlar\u0131na do\u011fru <strong>Yaser Arafat<\/strong> ile birka\u00e7 arkada\u015f\u0131 taraf\u0131ndan kuruldu. 1969\u2019da Filistin Kurtulu\u015f \u00d6rg\u00fct\u00fc \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131nda bir araya gelen direni\u015f gruplar\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc olan el-Fetih\u2019in \u00f6nderi Arafat \u00f6rg\u00fct\u00fcn ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na se\u00e7ildi. Filistin Kurtulu\u015f \u00d6rg\u00fct\u00fc (FK\u00d6) o tarihten itibaren anavatan Filistin\u2019e yeniden kavu\u015fma amac\u0131 \u00fczerinde birle\u015fmi\u015f \u00e7e\u015fitli direni\u015f gruplar\u0131n\u0131 bir araya getiren bir \u201c\u015femsiye\u201d haline gelerek, \u00e2deta bir devlet gibi \u00f6rg\u00fctlenip \u00e7al\u0131\u015fmaya ve kurumla\u015fmaya ba\u015flad\u0131. \u00a0\u00dcrd\u00fcn\u2019den Kral H\u00fcseyin\u2019le girdi\u011fi g\u00fc\u00e7 m\u00fccadelesi sonucunda ma\u011fl\u00fbp olarak 1971 y\u0131l\u0131nda s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 edilince, L\u00fcbnan\u2019a ta\u015f\u0131nd\u0131. 1974 Ekim\u2019inde Rabat\u2019ta toplanan Arap Zirvesi\u2019nde FK\u00d6\u2019n\u00fc Filistin\u2019in tek me\u015fr\u00fb temsilcisi olarak tan\u0131d\u0131. \u0130srail, 1982\u2019de hem FK\u00d6\u2019n\u00fc \u00e7\u0131karmak hem de Litani Nehrine ula\u015fmak i\u00e7in ayr\u0131nt\u0131s\u0131 ilerde verilecek olan b\u00fcy\u00fck bir operasyon yapt\u0131. \u00d6rg\u00fct\u00fcn Sabra ve \u015eatilla kamplar\u0131na bask\u0131n yaparak \u00e7ok kay\u0131p verdirdi. Sonunda \u00f6rg\u00fct ABD, Frans\u0131z ve \u0130talyan bar\u0131\u015f g\u00fcc\u00fc kontrol\u00fcnde L\u00fcbnan\u2019dan \u00e7\u0131kar\u0131larak kararg\u00e2h\u0131n\u0131 Tunus\u2019a ta\u015f\u0131d\u0131. Bunun \u00fczerine, Suriye L\u00fcbnan&#8217;a m\u00fcdahale etmek i\u00e7in harekete ge\u00e7ti. Ayr\u0131ca, \u0130ran da dolayl\u0131 olarak m\u00fcdahaleye kat\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>FK\u00d6 meclisi 15 Kas\u0131m 1988 g\u00fcn\u00fc Cezayir\u2019de yapt\u0131\u011f\u0131 toplant\u0131da Bat\u0131 \u015eeria, Gazze ve Do\u011fu Kud\u00fcs\u2019\u00fc i\u00e7ine alan topraklarda ba\u011f\u0131ms\u0131z Filistin Devleti\u2019nin kuruldu\u011funu il\u00e2n ederek Arafat\u2019\u0131 devlet ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na se\u00e7ti. B\u00f6ylece Filistin Kurtulu\u015f \u00d6rg\u00fct\u00fc taraf\u0131ndan \u201ciki halka iki devlet\u201d (Yahudilere ve Filistinlilere ayr\u0131 birer devlet) \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc en belirgin bi\u00e7imde ortaya konmu\u015f oldu.<\/p>\n<p>Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin da\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131n ve K\u00f6rfez Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n arkas\u0131ndan Amerika Birle\u015fik Devletleri\u2019nin yeni bir d\u00fcnya d\u00fczeni i\u00e7inde, Ortado\u011fu sorununa kendi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne uygun bir \u00e7\u00f6z\u00fcm getirme iste\u011fi sonunda, 30 Ekim 1991\u2019de Madrid\u2019de yap\u0131lan Ortado\u011fu Bar\u0131\u015f Konferans\u0131nda Filistin Kurtulu\u015f \u00d6rg\u00fct\u00fc do\u011frudan taraf yap\u0131lmad\u0131.\u00a0 13 Eyl\u00fcl 1993\u2019te <strong>Arafat<\/strong> ile \u0130srail <strong>Ba\u015fbakan\u0131 Rabin\u2019<\/strong>in Washington\u2019da ilk defa bir araya geldi ve birbirini resmen tan\u0131d\u0131lar.<\/p>\n<p>Bu durum \u00f6zellikle sol kanad\u0131n ve \u0130sl\u00e2m\u00ee a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 Hamas hareketinin tepkisini \u00e7ekti.<\/p>\n<p>1988 y\u0131l\u0131nda ilan edilen Hamas ise FK\u00d6\u2019den farkl\u0131 bir tav\u0131r ortaya koymu\u015ftur. Bu s\u00fcre\u00e7te her fraksiyon, ideolojik kayna\u011f\u0131na g\u00f6re bir kurtulu\u015f re\u00e7etesi belirlemi\u015f ve bunu uygulamaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak zaman i\u00e7erisinde Filistin\u2019deki bu b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015fl\u00fc\u011f\u00fcn Filistin davas\u0131na zarar verdi\u011fi ve sonuca ula\u015fmaktan bir hayli uzakla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Zira \u0130srail sava\u015f u\u00e7aklar\u0131 taraf\u0131ndan at\u0131lan bombalar FK\u00d6\u2019l\u00fc veya Hamas\u2019l\u0131 ay\u0131rt etmeksizin b\u00fct\u00fcn\u00fcyle Filistin\u2019i yok ediyordu.<\/p>\n<p>Ba\u015flang\u0131\u00e7ta \u0130srail i\u00e7in FK\u00d6\u2019ye kar\u015f\u0131 bir denge unsuru olarak g\u00f6r\u00fclen Hamas, 8 Aral\u0131k 1987 g\u00fcn\u00fc askeri direni\u015fe ge\u00e7me a\u015famas\u0131n\u0131n geldi\u011fini ilan etmi\u015ftir.<\/p>\n<p>FK\u00d6 sek\u00fcler, liberal, milliyet\u00e7i, sosyalist ve birbirinden farkl\u0131 pek \u00e7ok ideolojik g\u00f6r\u00fc\u015fe sahip siyasi parti ve ba\u011f\u0131ms\u0131z unsurlar\u0131 bar\u0131nd\u0131ran ba\u011f\u0131ms\u0131z bir Filistin Devleti kurmay\u0131 ama\u00e7layan \u015femsiye niteli\u011finde bir organizasyondur. Arafat, 1990\u2019l\u0131 y\u0131llarda Hamas \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn FK\u00d6 i\u00e7erisine d\u00e2hil edilmesi \u00f6nerisinde bulunmu\u015f ama m\u00fcmk\u00fcn olmam\u0131\u015ft\u0131. Arap milliyet\u00e7ili\u011fi ve sosyalist ideolojinin g\u00fcc\u00fcn\u00fc kaybetmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 1970\u2019lerden itibaren Filistinliler aras\u0131nda giderek g\u00fc\u00e7lenen \u0130slamc\u0131l\u0131k d\u00fc\u015f\u00fcncesi Hamas\u2019\u0131n pop\u00fcler bir karakter kazanmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. 12 Kas\u0131m 2004 tarihinde Filistin Devlet Ba\u015fkan\u0131 Yaser Arafat\u2019\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi \u00fczerine 9 Ocak 2005\u2019te yap\u0131lan Ba\u015fkanl\u0131k se\u00e7imini <strong>Mahmut Abbas<\/strong> kazanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Hizbullah, L\u00fcbnan \u0130\u00e7 Sava\u015f\u0131 (1975-1990) s\u0131ras\u0131nda L\u00fcbnanl\u0131 \u015eiilerin temsilcisi olarak kurulmu\u015ftur. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta \u0130ran\u2019\u0131n devrim ihrac\u0131 politikas\u0131n\u0131 benimsemi\u015f L\u00fcbnan\u2019da t\u0131pk\u0131 \u0130ran\u2019daki gibi bir \u0130slam devleti kurmay\u0131 ama\u00e7lam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>(Devam edecek)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Arap milliyet\u00e7ili\u011fi ve sosyalist ideolojinin g\u00fcc\u00fcn\u00fc kaybetmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 1970\u2019lerden itibaren, Filistinliler aras\u0131nda giderek g\u00fc\u00e7lenen \u0130slamc\u0131l\u0131k d\u00fc\u015f\u00fcncesi Hamas\u2019\u0131n pop\u00fcler bir karakter kazanmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n","protected":false},"author":51,"featured_media":17763,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[66],"tags":[2746,410,2749,2751,409,2748,2750,2747],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v16.0.2 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>D\u00fcnden bug\u00fcne Ortado\u011fu ve Filistin sorunu: \u0130ngiliz manda y\u00f6netimi - M\u0130SAK- Mill\u00ee Strateji Ara\u015ft\u0131rma Kurulu<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Orta do\u011fuda Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda s\u0131n\u0131rlar\u0131 cetvelle \u00e7izen, \u0130ngiliz arkeolog bayan Gertrude Bell\u2019dir. 1892-1914 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda B\u00f6lgede kesintisiz 22 y\u0131l \u0130ngiltere ad\u0131na t\u00fcm siyasal ili\u015fkileri y\u00fcr\u00fcten Bell, Arap d\u00fcnyas\u0131nda, \u201c\u00c7\u00f6l Krali\u00e7esi\u201d, \u201cEl Hatun\u201d, \u201dIrak\u2019\u0131n Ta\u00e7s\u0131z Krali\u00e7esi\u201d olarak da an\u0131l\u0131r.\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/dunden-bugune-ortadogu-ve-filistin-sorunu-ingiliz-manda-yonetimi\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"D\u00fcnden bug\u00fcne Ortado\u011fu ve Filistin sorunu: \u0130ngiliz manda y\u00f6netimi - M\u0130SAK- Mill\u00ee Strateji Ara\u015ft\u0131rma Kurulu\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Orta do\u011fuda Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda s\u0131n\u0131rlar\u0131 cetvelle \u00e7izen, \u0130ngiliz arkeolog bayan Gertrude Bell\u2019dir. 1892-1914 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda B\u00f6lgede kesintisiz 22 y\u0131l \u0130ngiltere ad\u0131na t\u00fcm siyasal ili\u015fkileri y\u00fcr\u00fcten Bell, Arap d\u00fcnyas\u0131nda, \u201c\u00c7\u00f6l Krali\u00e7esi\u201d, \u201cEl Hatun\u201d, \u201dIrak\u2019\u0131n Ta\u00e7s\u0131z Krali\u00e7esi\u201d olarak da an\u0131l\u0131r.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/dunden-bugune-ortadogu-ve-filistin-sorunu-ingiliz-manda-yonetimi\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"M\u0130SAK- Mill\u00ee Strateji Ara\u015ft\u0131rma Kurulu\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-12-25T16:00:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-12-25T13:03:13+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/12.-KALKINMA-PLANI-NE-GETIRIYOR-2.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"800\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\">\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"7 dakika\">\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#organization\",\"name\":\"Mill\\u00ee D\\u00fc\\u015f\\u00fcnce Merkezi\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"sameAs\":[],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#logo\",\"inLanguage\":\"tr\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/mdmLogo-yazisiz.jpg\",\"width\":422,\"height\":422,\"caption\":\"Mill\\u00ee D\\u00fc\\u015f\\u00fcnce Merkezi\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#logo\"}},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#website\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"name\":\"M\\u0130SAK- Mill\\u00ee Strateji Ara\\u015ft\\u0131rma Kurulu\",\"description\":\"D\\u00fcnyaya T\\u00fcrk\\u00e7\\u00fc Bak\\u0131\\u015f\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/?s={search_term_string}\",\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/dunden-bugune-ortadogu-ve-filistin-sorunu-ingiliz-manda-yonetimi\/#primaryimage\",\"inLanguage\":\"tr\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/12.-KALKINMA-PLANI-NE-GETIRIYOR-2.jpg\",\"width\":1200,\"height\":800},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/dunden-bugune-ortadogu-ve-filistin-sorunu-ingiliz-manda-yonetimi\/#webpage\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/dunden-bugune-ortadogu-ve-filistin-sorunu-ingiliz-manda-yonetimi\/\",\"name\":\"D\\u00fcnden bug\\u00fcne Ortado\\u011fu ve Filistin sorunu: \\u0130ngiliz manda y\\u00f6netimi - M\\u0130SAK- Mill\\u00ee Strateji Ara\\u015ft\\u0131rma Kurulu\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/dunden-bugune-ortadogu-ve-filistin-sorunu-ingiliz-manda-yonetimi\/#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2023-12-25T16:00:00+00:00\",\"dateModified\":\"2023-12-25T13:03:13+00:00\",\"description\":\"Orta do\\u011fuda Birinci D\\u00fcnya Sava\\u015f\\u0131 sonras\\u0131nda s\\u0131n\\u0131rlar\\u0131 cetvelle \\u00e7izen, \\u0130ngiliz arkeolog bayan Gertrude Bell\\u2019dir. 1892-1914 y\\u0131llar\\u0131 aras\\u0131nda B\\u00f6lgede kesintisiz 22 y\\u0131l \\u0130ngiltere ad\\u0131na t\\u00fcm siyasal ili\\u015fkileri y\\u00fcr\\u00fcten Bell, Arap d\\u00fcnyas\\u0131nda, \\u201c\\u00c7\\u00f6l Krali\\u00e7esi\\u201d, \\u201cEl Hatun\\u201d, \\u201dIrak\\u2019\\u0131n Ta\\u00e7s\\u0131z Krali\\u00e7esi\\u201d olarak da an\\u0131l\\u0131r.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/dunden-bugune-ortadogu-ve-filistin-sorunu-ingiliz-manda-yonetimi\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/dunden-bugune-ortadogu-ve-filistin-sorunu-ingiliz-manda-yonetimi\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/dunden-bugune-ortadogu-ve-filistin-sorunu-ingiliz-manda-yonetimi\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"item\":{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"name\":\"Anasayfa\"}},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"item\":{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/dunden-bugune-ortadogu-ve-filistin-sorunu-ingiliz-manda-yonetimi\/\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/dunden-bugune-ortadogu-ve-filistin-sorunu-ingiliz-manda-yonetimi\/\",\"name\":\"D\\u00fcnden bug\\u00fcne Ortado\\u011fu ve Filistin sorunu: \\u0130ngiliz manda y\\u00f6netimi\"}}]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/dunden-bugune-ortadogu-ve-filistin-sorunu-ingiliz-manda-yonetimi\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/dunden-bugune-ortadogu-ve-filistin-sorunu-ingiliz-manda-yonetimi\/#webpage\"},\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#\/schema\/person\/8881107d048ffa91dd3ba34c0395579b\"},\"headline\":\"D\\u00fcnden bug\\u00fcne Ortado\\u011fu ve Filistin sorunu: \\u0130ngiliz manda y\\u00f6netimi\",\"datePublished\":\"2023-12-25T16:00:00+00:00\",\"dateModified\":\"2023-12-25T13:03:13+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/dunden-bugune-ortadogu-ve-filistin-sorunu-ingiliz-manda-yonetimi\/#webpage\"},\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/dunden-bugune-ortadogu-ve-filistin-sorunu-ingiliz-manda-yonetimi\/#primaryimage\"},\"keywords\":\"Arafat,Filistin,filistin kurtulu\\u015f \\u00f6rg\\u00fct\\u00fc,gertrude bell,\\u0130srail,kud\\u00fcs,lawrene,Yaser arafat\",\"articleSection\":\"S\\u0130YASET-TAR\\u0130H\",\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/dunden-bugune-ortadogu-ve-filistin-sorunu-ingiliz-manda-yonetimi\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#\/schema\/person\/8881107d048ffa91dd3ba34c0395579b\",\"name\":\"Aziz Bozatl\\u0131\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#personlogo\",\"inLanguage\":\"tr\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/5f9dd0e89e6fac16a1ddf485eac20fb5?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Aziz Bozatl\\u0131\"},\"description\":\"1947 de Gazintep-\\u015eehitkamil\\u2019de do\\u011fdu. 1965 de Gaziantep lisesinden, 1969 da \\u0130.\\u00dc. Orman fak\\u00fcltesinden mezun oldu. 1975 de Devlet lisan okulunu bitirdi, (\\u0130ng) Askerli\\u011fini takiben 1971 den 1992 ye kadar Orman Bakanl\\u0131\\u011f\\u0131n\\u0131n ta\\u015fra te\\u015fkilat\\u0131nda; M\\u00fchendislik, Ba\\u015fm\\u00fchendislik, \\u015fube m\\u00fcd\\u00fcrl\\u00fc\\u011f\\u00fc, B\\u00f6lge M\\u00fcd\\u00fcr yard\\u0131mc\\u0131l\\u0131\\u011f\\u0131, Aga\\u00e7land\\u0131rma grup m\\u00fcd\\u00fcrl\\u00fc\\u011f\\u00fc, Orman B\\u00f6lge M\\u00fcd\\u00fcrl\\u00fc\\u011f\\u00fc g\\u00f6revlerinde bulundu. 1992-2003 y\\u0131llar\\u0131 aras\\u0131nda bakanl\\u0131k merkezinde; Bakanl\\u0131k Y\\u00fcksek fen heyeti \\u00fcyesi, Bakanl\\u0131k M\\u00fc\\u015faviri, Bakanl\\u0131k Ara\\u015ft\\u0131rma-Planlama-Koordinsyon Kurulu Ba\\u015fkanl\\u0131\\u011f\\u0131 (\\u015eimdiki Bakanl\\u0131k Strateji geli\\u015ftirme ba\\u015fkanl\\u0131\\u011f\\u0131) g\\u00f6revlerinde bulundu Orman ve Av, Orman M\\u00fchendisli\\u011fi, TSE dergisi ve Orman Bakanl\\u0131\\u011f\\u0131 yay\\u0131nlar\\u0131nda 30 kadar makale ve bildirisi yay\\u0131nlanm\\u0131\\u015ft\\u0131r. Macaristan, Almanya, Hollanda, Fransa, \\u0130spanya, T\\u00fcrkmenistan, ABD, \\u00c7\\u0130N, Tayland, Singapur, \\u0130talya da Mesleki e\\u011fitim, seminer ve incelemelerde bulunmu\\u015f, raporlar haz\\u0131rlam\\u0131\\u015ft\\u0131r. Di\\u011fer G\\u00f6revleri; 1999-2008 y\\u0131llar\\u0131 aras\\u0131nda TSE \\u201cOrmanc\\u0131l\\u0131k \\u0130htisas Grubu Ba\\u015fkanl\\u0131\\u011f\\u0131\\u201d 2001 MKE, kaps\\u00fclsan y\\u00f6netim kurulu \\u00fcyeli\\u011fi 2000-2002 TBMM Ba\\u015fkan\\u0131 M\\u00fc\\u015faviri, olarak MHP grubu dan\\u0131\\u015fmanl\\u0131\\u011f\\u0131 Evli 3 \\u00e7ocuklu.\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17761"}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/51"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17761"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17761\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17766,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17761\/revisions\/17766"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17763"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17761"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17761"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17761"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}