{"id":17850,"date":"2024-02-06T00:00:00","date_gmt":"2024-02-06T00:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/?p=17850&#038;preview=true&#038;preview_id=17850"},"modified":"2024-02-06T22:12:32","modified_gmt":"2024-02-06T19:12:32","slug":"yolsuzluk-algi-endeksinde-turkiye","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/yolsuzluk-algi-endeksinde-turkiye\/","title":{"rendered":"Yolsuzluk Alg\u0131 Endeksi\u2019nde T\u00fcrkiye"},"content":{"rendered":"<p>Uluslararas\u0131 Saydaml\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc, (Transparency International) 1993 y\u0131l\u0131nda Berlin\u2019de kurulmu\u015f uluslararas\u0131 sivil toplum kurulu\u015fudur. Yolsuzlukla m\u00fccadelede d\u00fcnyan\u0131n \u00f6nde gelen ve 100\u2019\u00fcn \u00fczerinde \u00fclkede faaliyet g\u00f6steren \u00d6rg\u00fct\u2019\u00fcn 1995 y\u0131l\u0131ndan buyana yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 Yolsuzluk Alg\u0131 Endeksi (CPI), k\u00fcresel yolsuzluk s\u0131ralamas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u00d6rg\u00fct&#8217;\u00fcn yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 son endeksinde T\u00fcrkiye, 180 \u00fclke aras\u0131nda 14 basamak gerileyerek 115\u2019nci s\u0131raya d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, son 10 y\u0131lda en \u00e7ok puan kaybeden \u00fclkeler aras\u0131nda yer alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>115\u2019nci s\u0131rada Endonezya, Malavi, Filipinlr, Sri Lanka ve T\u00fcrkiye vard\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019nin alt\u0131nda Angola, Mo\u011folistan, Peru, \u00d6zbekistan ve Nijer yer almaktad\u0131r. 1995 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrkiye 29\u2019ncu s\u0131rada iken, 2002 y\u0131l\u0131nda (AKP d\u00f6nemi) 64\u2019nc\u00fc, 2018\u2019de 78\u2019nci (Ba\u015fkanl\u0131k sistemi) ve 2023 y\u0131l\u0131nda da 115\u2019nci s\u0131radad\u0131r. T\u00fcrkiye, 2002 y\u0131l\u0131nda 64\u2019nc\u00fc s\u0131radan 2023 y\u0131l\u0131nda 115\u2019nci s\u0131raya d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, 51 s\u0131ra gerilemi\u015ftir.<\/p>\n<p>Kapsad\u0131\u011f\u0131 her \u00fclke i\u00e7in en az 3 kayna\u011f\u0131n de\u011ferlendirmesine ba\u015fvurulan Yolsuzluk Alg\u0131 Endeksi, \u00fclke uzmanlar\u0131n\u0131n ve i\u015f d\u00fcnyas\u0131 temsilcilerinin kamu kesimindeki yolsuzlu\u011fa ili\u015fkin alg\u0131lar\u0131n\u0131 yans\u0131tmaktad\u0131r. 13 veri kayna\u011f\u0131ndan gelen verileri standardize etmek suretiyle olu\u015fturulan skalaya g\u00f6re 0 puan en y\u00fcksek kamu kesimi yolsuzlu\u011fu alg\u0131s\u0131na, 100 puan ise en d\u00fc\u015f\u00fck kamu kesimi yolsuzlu\u011fu alg\u0131s\u0131na i\u015faret etmektedir. Endeks\u2019in ortaya koydu\u011fu en \u00f6nemli bulguyu bu puanlama olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>\u00dclke s\u0131ralamas\u0131, bir \u00fclkenin endeksteki di\u011fer \u00fclkelere g\u00f6re konumuna i\u015faret etmekte ve endekse dahil edilen \u00fclke say\u0131s\u0131na g\u00f6re de\u011fi\u015fim g\u00f6sterebilmektedir. 2023 y\u0131l\u0131nda Danimarka, (90) Finlandiya, (87) Yeni Zelanda (85) ve Norve\u00e7 (84) ilk 4 \u00fclke aras\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p>Endeksle ilgili yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamada, &#8220;T\u00fcrkiye&#8217;nin Uluslararas\u0131 Mali Eylem G\u00f6rev G\u00fcc\u00fc taraf\u0131ndan 2021 y\u0131l\u0131nda gri listeye al\u0131nmas\u0131n\u0131n yan\u0131nda Rusya-Ukrayna Sava\u015f\u0131 sonras\u0131 \u00fclkeye giren kay\u0131t d\u0131\u015f\u0131 para miktar\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin iddialar, yarg\u0131n\u0131n politikle\u015fmesi, sivil toplum alan\u0131n\u0131n daralmas\u0131, muhalefetin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bask\u0131lar ve A\u0130HM kararlar\u0131na uyulmamas\u0131 gibi etkenlerden dolay\u0131 T\u00fcrkiye\u2019nin, d\u00fc\u015f\u00fc\u015f ya\u015fayarak bu trendinin devam etti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir&#8221; tespiti yer alm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrkiye, Ekonomik Kalk\u0131nma ve \u0130\u015fbirli\u011fi \u00d6rg\u00fct\u00fc (OECD) \u00fcyesi \u00fclkeler s\u0131ralamas\u0131nda en d\u00fc\u015f\u00fck ikinci, G20 \u00fclkeleri aras\u0131nda ise sondan d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc s\u0131radad\u0131r.<\/p>\n<p>Endeks, d\u00fcnyada en yayg\u0131n kullan\u0131lan k\u00fcresel yolsuzluk s\u0131ralamas\u0131d\u0131r. 180 \u00fclke ve b\u00f6lgeyi, alg\u0131lanan kamu sekt\u00f6r\u00fc yolsuzluk seviyelerine g\u00f6re belirlemektedir. R\u00fc\u015fvet, kamu fonlar\u0131n\u0131n sapt\u0131r\u0131lmas\u0131, yolsuzluk yapan yetkililerin kovu\u015fturulmas\u0131 ve kamu g\u00f6revinin \u00f6zel kazan\u00e7 i\u00e7in kullan\u0131lmas\u0131 gibi fakt\u00f6rler dikkate al\u0131nmaktad\u0131r. 2023 y\u0131l\u0131 sonu\u00e7lar\u0131, \u00e7ok say\u0131da \u00fclkenin son 10 y\u0131lda kamu sekt\u00f6r\u00fcndeki yolsuzluklarla m\u00fccadelede \u00e7ok az ilerleme sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. \u00dclkelerin \u00fc\u00e7te ikisinden fazlas\u0131n\u0131n 100 \u00fczerinden 50 puan\u0131n alt\u0131nda kalmas\u0131, yolsuzluk sorunlar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. 2023 y\u0131l\u0131nda d\u00fcnya n\u00fcfusunun y\u00fczde 80\u2019i k\u00fcresel ortalama olan 43\u2019\u00fcn alt\u0131nda olan \u00fclkelerde ya\u015famaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Rapor\u2019da, Bat\u0131 Avrupa&#8217;n\u0131n en y\u00fcksek puan alan b\u00f6lge oldu\u011fu belirtilirken, baz\u0131 \u00fclkelerde &#8220;endi\u015fe verici d\u00fc\u015f\u00fc\u015fler&#8221; oldu\u011fu a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6rg\u00fct Ba\u015fkan\u0131 Delia Ferreira Rubio, &#8220;Yolsuzluk d\u00fcnyam\u0131z\u0131 daha tehlikeli bir yer haline getirdi. H\u00fck\u00fcmetler yolsuzlu\u011fa kar\u015f\u0131 ilerleme sa\u011flayamad\u0131klar\u0131ndan, \u015fiddet ve \u00e7at\u0131\u015fmalardaki mevcut art\u0131\u015f\u0131 k\u00f6r\u00fckl\u00fcyorlar ve her yerde insanlar\u0131 tehlikeye at\u0131yorlar&#8221; demi\u015ftir.<\/p>\n<p>Rapor\u2019da, Do\u011fu Avrupa&#8217;da yolsuzlu\u011fun yayg\u0131nla\u015fmaya devam etti\u011fi ve bir\u00e7ok \u00fclkenin tarihi d\u00fc\u015f\u00fck seviyelere ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r. 2023 Yolsuzluk Alg\u0131 Endeksi\u2019nde T\u00fcrkiye s\u0131n\u0131fta kalm\u0131\u015f, \u00fclke s\u0131ralamas\u0131nda 14 s\u0131ra gerilemi\u015ftir. 2023 y\u0131l\u0131nda, \u00e7o\u011fu \u00fclkenin on y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n s\u00fcredir kamu sekt\u00f6r\u00fcndeki yolsuzlukla m\u00fccadelede \u00e7ok az ilerleme sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klanmaktad\u0131r. \u00dclkelerin \u00fc\u00e7te ikisinden fazlas\u0131 100 \u00fczerinden 50 puan\u0131n alt\u0131nda oldu\u011fu i\u00e7in bu durum, ciddi yolsuzluklara i\u015farettir. Bu durum, h\u00fck\u00fcmetlerin yolsuzlu\u011fu durdurmakta b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde ba\u015far\u0131s\u0131z olduklar\u0131 anlam\u0131na geliyor. T\u00fcrkiye, 2014 y\u0131l\u0131ndan bu yana puan kaybederek, Yolsuzluk Alg\u0131 Endeksi\u2019nde \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde d\u00fc\u015f\u00fc\u015f g\u00f6steren 12 \u00fclkeden biridir.<\/p>\n<p>Rapor, 2023 y\u0131l\u0131 sonu\u00e7lar\u0131, \u00e7o\u011fu \u00fclkenin on y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir s\u00fcredir kamu sekt\u00f6r\u00fcndeki yolsuzlukla m\u00fccadelede ilerleme sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymaktad\u0131r. Bu durum, h\u00fck\u00fcmetlerin yolsuzlu\u011fu durdurmakta b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde ba\u015far\u0131s\u0131z veya isteksiz olduklar\u0131 anlam\u0131na geliyor. Adalet sistemlerinin zay\u0131flamas\u0131na y\u00f6nelik k\u00fcresel e\u011filim, kamu g\u00f6revlilerinin hesap verebilirli\u011fini azalt\u0131yor ve bu da yolsuzlu\u011fun geli\u015fmesine yol a\u00e7\u0131yor.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019nin ortalamas\u0131 b\u00f6lge ortalamas\u0131ndan daha d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr. Do\u011fu Avrupa ve Merkez Asya b\u00f6lgesinde, Bosna Hersek (35) ve T\u00fcrkmenistan ile (18) birlikte 2023 y\u0131l\u0131 endeksinde d\u00fc\u015f\u00fc\u015f ya\u015fayan 3 \u00fclkeden biridir. S\u0131rbistan (36), Rusya (26) ve Tacikistan ile (20) beraber, 2023 endeksinde \u015fimdiye kadar ald\u0131\u011f\u0131 en d\u00fc\u015f\u00fck puan\u0131 alan \u00fclkeler aras\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p>Avrupa Birli\u011fi, 64 puanla belirlenen b\u00f6lgeler aras\u0131nda en y\u00fcksek ortalamaya sahiptir. 2023 y\u0131l\u0131nda puan\u0131 en d\u00fc\u015f\u00fck \u00fclkeler s\u0131ras\u0131yla Libya (18), T\u00fcrkmenistan (18), Ekvator Ginesi (17), Haiti (17), Nikaragua (17), Kuzey Kore (17), Yemen (16), G\u00fcney Sudan (13), Suriye (13), Venezuela (13) ve Somali (11) olmu\u015ftur. Yolsuzluk Alg\u0131 Endeksi\u2019ne g\u00f6re Nikaragua 2 puan, T\u00fcrkmenistan 1 puan, Somali 1 puan, Venezuela 1 puan , Libya 1 puan kaybetmi\u015ftir.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019nin son 2 y\u0131lda toplam 15 s\u0131ra geriledi\u011fi ve d\u00fc\u015f\u00fc\u015f trendinin devam etti\u011fi a\u00e7\u0131klama \u015f\u00f6yledir: \u201cT\u00fcrkiye, son 10 y\u0131l i\u00e7erisinde en \u00e7ok puan kaybeden \u00fclkeler aras\u0131nda yer ald\u0131.\u201d<\/p>\n<p>\u201cT\u00fcrkiye\u2019de yolsuzlu\u011fun yayg\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131 ve s\u0131radanla\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan cezas\u0131zl\u0131k uygulamalar\u0131 s\u00fcrmektedir. B\u00fct\u00e7e saydaml\u0131\u011f\u0131 ve kamu kaynaklar\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131na ili\u015fkin hesap verebilirlikte baz\u0131 ihlaller vard\u0131r.. Medya, sivil toplum ve toplumsal hareketlere kar\u015f\u0131 bask\u0131c\u0131 politikalar devam etmektedir. Bu durumda denge ve denetleme mekanizmalar\u0131 h\u0131zla g\u00fc\u00e7lendirilmeli; yarg\u0131 erki h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde ba\u011f\u0131ms\u0131z ve tarafs\u0131z bir yap\u0131ya kavu\u015fturulmal\u0131 ve kurumlar yolsuzlukla m\u00fccadele g\u00fcc\u00fcn\u00fc yitirmemelidir. T\u00fcrkiye, uluslararas\u0131 s\u00f6zle\u015fmelerden do\u011fan y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini yerine getirmeli; Avrupa Birli\u011fi&#8217;ne kat\u0131l\u0131m s\u00fcrecine geri d\u00f6nmeli; ulusal seviyede hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc sa\u011flamaya ve demokratik ilke ve de\u011ferlerin yeniden g\u00fc\u00e7lenmesine \u00f6ncelik vermelidir. T\u00fcrkiye&#8217;nin Uluslararas\u0131 Mali Eylem G\u00f6rev G\u00fcc\u00fc taraf\u0131ndan 2021 y\u0131l\u0131nda gri listeye al\u0131nmas\u0131n\u0131n yan\u0131nda Rusya-Ukrayna Sava\u015f\u0131 sonras\u0131 \u00fclkeye giren kay\u0131t d\u0131\u015f\u0131 para miktar\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin iddialar, yarg\u0131n\u0131n politikle\u015fmesi, sivil toplum alan\u0131n\u0131n daralmas\u0131, muhalefetin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bask\u0131lar ve A\u0130HM kararlar\u0131na uyulmamas\u0131 gibi etkenlerden dolay\u0131 T\u00fcrkiye\u2019nin, d\u00fc\u015f\u00fc\u015f ya\u015fayarak bu trendinin devam etti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir.&#8221;<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye, 180 \u00fclke aras\u0131nda 115\u2019nci olarak s\u0131n\u0131fta kalm\u0131\u015ft\u0131r. Bir ba\u015fka deyi\u015fle 1995 y\u0131l\u0131nda Endeks\u2019teki 29\u2019ncu s\u0131radan 86 s\u0131ra kaybederek 115\u2019nci s\u0131raya d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu gerilemenin sebebi sorgulanmadan T\u00fcrkiye yolsuzlukla m\u00fccadelede bir arpa boyu yol alamaz. Yakla\u015fan yerel se\u00e7imlerde partilerin bu d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn sebebini ara\u015ft\u0131rmalar\u0131, yolsuzlukla m\u00fccadelede T\u00fcrkiye\u2019nin s\u0131n\u0131f atlamas\u0131na katk\u0131da bulunacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc, \u201cYolsuzluk Alg\u0131 Endeksi sonu\u00e7lar\u0131, temel demokratik ilkelerin, hukuk devletinin ve medya \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn yolsuzlukla m\u00fccadelenin vazge\u00e7ilmez unsurlar\u0131 oldu\u011funu g\u00f6stermektedir.\u201d<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yolsuzluk Alg\u0131 Endeksi, \u00fclke uzmanlar\u0131n\u0131n ve i\u015f d\u00fcnyas\u0131 temsilcilerinin kamu kesimindeki yolsuzlu\u011fa ili\u015fkin alg\u0131lar\u0131n\u0131 yans\u0131tmaktad\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":17851,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_ef_editorial_meta_date_first-draft-date":"","_ef_editorial_meta_paragraph_assignment":"","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[63],"tags":[187,2308,2783],"coauthors":[6],"class_list":["post-17850","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ekonomi","tag-turkiye","tag-yolsuzluk","tag-yolsuzluk-algi-endeksi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17850","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17850"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17850\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17852,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17850\/revisions\/17852"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17851"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17850"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17850"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17850"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=17850"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}