20. y\u00fczy\u0131ldan bu yana, bir\u00e7ok \u00fclkede uygulanan ekonomik sistem ile demokrasi anlay\u0131\u015f\u0131 aras\u0131nda kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 bir etkile\u015fim oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Kapitalist sistemin, \u00fczerine in\u015fa edildi\u011fi sosyal doku ve k\u00fclt\u00fcrel ortama ba\u011fl\u0131 olarak \u00e7ok farkl\u0131 piyasa t\u00fcrleri ve demokrasi tipi ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Demokrasi tipi de ekonomik sitemin i\u015fleyi\u015fini etkiliyor.<\/p>\n
Rekabet\u00e7i bir piyasa ekonomisi ve orta s\u0131n\u0131fla\u015fma \u015fartlar\u0131nda geli\u015fen demokrasilerde, siyaset\u00e7iler \u00fczerinde bilin\u00e7 d\u00fczeyi y\u00fcksek bir toplumsal denetim bulunuyor. \u00a0Se\u00e7tikleri siyaset\u00e7ilerin, kendilerini temsil etme ba\u015far\u0131lar\u0131n\u0131 yak\u0131ndan izleyen se\u00e7menler sayesinde siyaset, nispeten daha temiz bir ortamda yap\u0131l\u0131yor.<\/p>\n
Kapitalizmin ya\u011fmac\u0131 ve vurguncu bir piyasa yap\u0131s\u0131na sahip oldu\u011fu yerlerde, demokrasinin i\u015fleyi\u015f tarz\u0131 da benzer bi\u00e7imde d\u00fczensiz ve dengesiz oluyor. Toplumun, yayg\u0131n bir \u00e7aresizlik psikolojisiyle malul oldu\u011fu durumda kitleler siyasi partilerin d\u00fc\u015f\u00fcnce yap\u0131s\u0131ndan \u00e7ok, \u00e7o\u011funlukla zenginlik ve g\u00f6rsellik sunumlar\u0131na ilgi duyuyor.<\/p>\n
Asl\u0131nda, demokrasi yoluyla yoksul \u00fclkelerde ekonomik kalk\u0131nma ve adaletli bir y\u00f6netim sistemi kurulmas\u0131 bekleniyordu. Ancak, yoksul \u00fclke kaynaklar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funlukla \u00e7e\u015fitli yolsuzluklar y\u00fcz\u00fcnden ya\u011fmalanmas\u0131 siyasetin ba\u015fl\u0131ca motivasyon arac\u0131 oldu. S\u00f6z gelimi, \u00e7o\u011fu yoksul ve k\u00fclt\u00fcr d\u00fczeyi d\u00fc\u015f\u00fck toplumlarda siyaset, sanki bir ekonomik sekt\u00f6r gibi daha fazla ve kolay yoldan servet elde etme yolu olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Demokratik toplumlarda siyaset \u2018ama\u00e7\u2019, para bu u\u011fra\u015f i\u00e7in bir \u2018ara\u00e7\u2019 iken; yoksul \u00fclkelerde tam tersi bir y\u00f6nelimle para bir \u2018ama\u00e7\u2019, siyaset ise bu u\u011furda servet biriktirmeye yarayan bir \u2018ara\u00e7\u2019 konumuna getirildi. Rakamlar \u00fczerinden ve s\u0131n\u0131rl\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde ekonomik b\u00fcy\u00fcme olsa da halk\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 yoksulla\u015ft\u0131. \u0130ktidarlarla yolu kesi\u015fen siyaset\u00e7ilerin ekonomik ve mali durumlar\u0131, \u00e7o\u011funlukla eskisine g\u00f6re daha iyi \u015fartlara sahip oldu. Sermaye el de\u011fi\u015ftirdi ve milli servetin bir k\u0131sm\u0131 yurt d\u0131\u015f\u0131na aktar\u0131ld\u0131.<\/p>\n
Bilgi ve d\u00fc\u015f\u00fcnceye de\u011fer vermeyen ve kendi y\u00f6netici s\u0131n\u0131f\u0131na dikkat etmeyen yoksul toplumlarda, tam anlam\u0131yla vurguncu ve ya\u011fmac\u0131 bir kapitalist zihniyet egemen oluyor. Sermaye sahipleri ve y\u00f6netici s\u0131n\u0131f\u0131n olu\u015fturdu\u011fu oligar\u015fik bir z\u00fcmre, \u00fclke kaynaklar\u0131 \u00fczerinde tekelci bir sermaye tahakk\u00fcm\u00fc kuruyor. Ayn\u0131 bi\u00e7imde, siyasi demokrasi alan\u0131nda \u00e7o\u011funlukla kamu kaynaklar\u0131 \u00fczerinden birka\u00e7 oligar\u015fik partiler olu\u015fuyor. \u00a0Halk\u0131n, d\u00fcr\u00fcst ve adaletli se\u00e7imlerle ba\u015far\u0131s\u0131z siyaset\u00e7ileri eleyerek, yerlerine daha \u00fcretken olanlar\u0131 se\u00e7mesi bi\u00e7imindeki demokratik d\u00f6ng\u00fc pek i\u015flemiyor. Olu\u015fturulan mevcut sermaye-siyaset\u00e7i sarmal\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fc propaganda ordusu, milli iradeyi temsil edecek alternatif yeni d\u00fc\u015f\u00fcncelerin do\u011fu\u015funu ve topluma ula\u015fmas\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00f6nl\u00fcyor. Sermayenin belirli ellerde topland\u0131\u011f\u0131 gibi etkili bir siyaset yapma imkan\u0131 da yaln\u0131zca para g\u00fcc\u00fc y\u00fcksek belirli siyasi partilere nasip oluyor.<\/p>\n
Se\u00e7im kampanyalar\u0131 s\u0131ras\u0131nda \u00e7ok b\u00fcy\u00fck paralar harcan\u0131yor. Bu s\u00f6zl\u00fc, yaz\u0131l\u0131, g\u00f6rsel ve internet ortam\u0131ndaki propagandalar, ister \u00f6zel isterse kamu kaynaklar\u0131ndan kar\u015f\u0131lanm\u0131\u015f olsun, b\u00fcy\u00fck bir kaynak israf\u0131 gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Ayr\u0131ca, ekonomik kaynaklar\u0131n bo\u015f yere heba edilmesi yan\u0131nda m\u00fcthi\u015f bir \u00e7evre ve g\u00fcr\u00fclt\u00fc kirlili\u011fi ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. \u00a0A\u015f\u0131r\u0131 ve israf boyutunda yap\u0131lan propaganda harcamalar\u0131, do\u011frudan ya da dolayl\u0131 olarak T\u00fcrk Milleti\u2019nin s\u0131rt\u0131na y\u00fckleniyor. Se\u00e7im kazananlar\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131, muhtemelen i\u015f ba\u015f\u0131na geldikten sonra se\u00e7im s\u0131ras\u0131nda harcad\u0131klar\u0131n\u0131 telafi etme \u00e7abas\u0131na giriyordur.<\/p>\n
Bir\u00e7ok \u00fclkede, demokrasinin geli\u015fmesine katk\u0131da bulunmas\u0131 amac\u0131yla siyasetin kamu gelirleriyle finanse edilmesi uygulamas\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcyor. \u00a0Bu uygulama, toplumsal sorunlara \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretmek amac\u0131yla siyaset yapan kurulu\u015flar\u0131n, etkili bir siyaset yapmalar\u0131na destek sa\u011flama mant\u0131\u011f\u0131na dayanmaktad\u0131r. Buradaki ama\u00e7, siyaset yapanlar\u0131n demokrasi d\u0131\u015f\u0131 mali ili\u015fkilere mecbur kalmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek ve belirli \u00f6l\u00e7\u00fcde siyaset piyasas\u0131na rekabet kazand\u0131rmakt\u0131r.<\/p>\n
Bir 12 Eyl\u00fcl yasas\u0131 olan 2820 Say\u0131l\u0131 Siyasi Partiler Kanununa g\u00f6re, son milletvekili genel se\u00e7imlerine kat\u0131larak genel baraj\u0131 a\u015fm\u0131\u015f bulunan partiler ile toplam ge\u00e7erli oylar\u0131n %3\u2019\u00fcnden fazlas\u0131n\u0131 alan partilere her y\u0131l devlet yard\u0131m\u0131 yap\u0131lmaktad\u0131r. Bu yard\u0131mlar, milletvekili genel se\u00e7iminde \u00fc\u00e7 kat\u0131, yerel y\u00f6netimlerin se\u00e7im y\u0131l\u0131nda iki kat\u0131 olarak \u00f6deniyor. Ayr\u0131ca, do\u011frudan yap\u0131lan bu deste\u011fin d\u0131\u015f\u0131nda, merkezi y\u00f6netim ve yerel y\u00f6netim birimleri, se\u00e7imlerde T\u00fcrk Milleti\u2019nin kaynaklar\u0131n\u0131 ve ara\u00e7lar\u0131n\u0131 kendilerininmi\u015f gibi kullan\u0131yorlar.<\/p>\n
\u00d6rg\u00fctlenmesini tamamlay\u0131p se\u00e7imlere girmeye hak kazanan k\u00fc\u00e7\u00fck siyasi partilerin bu yard\u0131mlardan yararlanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmuyor. Burada siyasal bir k\u0131s\u0131r d\u00f6ng\u00fc ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Yard\u0131m alan iktidar partisi, \u2018iktidar nimetlerini\u2019 s\u00fcrd\u00fcrme u\u011frunda, \u00e7ok kapsaml\u0131 bir propaganda yoluyla b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde se\u00e7men iradesini \u00e7eldirici bir rol oynuyor. Muhalefet partileri, siyaseten ba\u015far\u0131s\u0131z olmalar\u0131na ra\u011fmen, paran\u0131n g\u00fcc\u00fcyle konumlar\u0131n\u0131 koruyor. Bu arada, se\u00e7im kampanyalar\u0131nda \u00fcretkenlik ile ilgili hi\u00e7bir d\u00fc\u015f\u00fcncenin eseri yokken, s\u00fcrekli T\u00fcrk Milleti\u2019nin vergilerini bol keseden da\u011f\u0131tma vaatleri u\u00e7u\u015fuyor. Bu vaatlere bak\u0131l\u0131rsa ya\u015fan\u0131lan se\u00e7im kampanyas\u0131 bir siyasal demokrasi de\u011fil, \u2018parasal demokrasi\u2019 ve ya\u011fma siyasetin b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcm karnaval\u0131 gibi s\u00fcr\u00fcyor. Hazine yard\u0131mlar\u0131, demokrasiyi g\u00fc\u00e7lendirmekten \u00e7ok adeta ba\u015far\u0131s\u0131z siyasete doping oluyor.<\/p>\n
\u0130ktidar\u0131n, ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131na ra\u011fmen, iktidar de\u011fi\u015fimi bi\u00e7iminde bir demokratik d\u00f6ng\u00fc meydana gelmiyorsa bundan mevcut muhalefet partilerinin yetersizli\u011fi de sorumludur. \u00a0Kamu yard\u0131m\u0131 alan muhalefet partileri, toplumsal sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc noktas\u0131nda se\u00e7menleri ikna edemedikleri zaman ba\u015far\u0131s\u0131z iktidar partisi yeniden se\u00e7ilme \u015fans\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n
Siyasetin \u00e7ok pahal\u0131 olmas\u0131, ba\u015far\u0131s\u0131z iktidar ve muhalefet partileriyle ger\u00e7ek anlamda rekabet edecek alternatif g\u00f6r\u00fc\u015flere sahip anlay\u0131\u015flar\u0131n siyasete giri\u015fine b\u00fcy\u00fck bir engel olu\u015fturuyor. T\u0131pk\u0131, ekonomik ve ticari alanda tam rekabetin olmad\u0131\u011f\u0131 oligopol piyasas\u0131na yeni giri\u015flerin olduk\u00e7a k\u0131s\u0131tland\u0131\u011f\u0131 gibi, siyaset alan\u0131nda da birka\u00e7 siyasi partinin egemen oldu\u011fu aksak bir rekabet ortam\u0131 do\u011fuyor. Bu anlamda, kamu yard\u0131m\u0131 alan partilerin ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131 y\u00fcz\u00fcnden toplumsal muhalefetin \u00f6n\u00fc kesilmi\u015f oluyor. O zaman da demokratik d\u00f6ng\u00fc i\u015flemiyor ve siyasi sistem a\u015f\u0131r\u0131 bir bi\u00e7imde kat\u0131la\u015f\u0131yor. Paral\u0131 partiler siyaseti bloke ederken, alternatif g\u00f6r\u00fc\u015f ve yeni bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131na sahip siyasi olu\u015fumlara hareket alan\u0131 kalm\u0131yor.<\/p>\n
Partilere yap\u0131lan devlet yard\u0131mlar\u0131, demokratik s\u00fcreci de\u011fil de daha \u00e7ok parti genel ba\u015fkanlar\u0131n\u0131 ve yak\u0131n \u00e7evresini g\u00fc\u00e7lendiriyor. Siyasi partilerin temelde demokratik kurulu\u015flar olmas\u0131 beklenirken, fiili i\u015fleyi\u015fte b\u00fcrokratik ve hiyerar\u015fik bir organizasyona d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor. Uzun s\u00fcre iktidar olman\u0131n zenginle\u015ftirdi\u011fi ve semirtti\u011fi kimi siyaset\u00e7iler, bazen s\u0131r\u0131tkan bir edayla bazen de insanlar\u0131 azarlayarak ortal\u0131kta \u00fclkenin sahibiymi\u015f gibi dola\u015f\u0131yor. Paran\u0131n kaba ve bask\u0131c\u0131 g\u00fcc\u00fc, her t\u00fcrl\u00fc ola\u011fan ele\u015ftiri ve itiraz imkan\u0131n\u0131 yok ediyor. Yanda\u015f se\u00e7menler, ortal\u0131kta bin bir \u015firinlik g\u00f6sterisi yaparken, muhalif olanlar sessizce \u00f6fkelerini yutuyor.<\/p>\n
Ya\u011fmac\u0131 bir kapitalist zihniyet, me\u015fru olmayan kazan\u00e7 yollar\u0131n\u0131n \u00e7oklu\u011fundan dolay\u0131 \u00e7arp\u0131k bir gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131na yol a\u00e7\u0131yor. Bu durum, servet avc\u0131l\u0131\u011f\u0131 yapan baz\u0131 siyaset\u00e7ilerin siyaseti, kamu kaynaklar\u0131n\u0131 ya\u011fmalama arac\u0131 gibi g\u00f6rmelerine yol a\u00e7\u0131yor.<\/p>\n
Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn, toplumsal geli\u015fmeye yol a\u00e7acak milli bir demokrasi kurmak i\u00e7in \u00f6ncelikle \u2018birey-toplum dengesini\u2019 sa\u011flay\u0131c\u0131 toplumcu bir karma ekonomik sistem olu\u015fturma \u00e7abas\u0131 \u015fimdilerde daha iyi anla\u015f\u0131l\u0131yor. \u00d6zel ve kamu sekt\u00f6r\u00fc birlikteli\u011fine dayal\u0131 toplumsal kalk\u0131nma modeli ile temiz bir siyaset anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n at ba\u015f\u0131 gitmesi gerekiyor.<\/p>\n
T\u00fcrk Milleti\u2019nin, kat\u0131l\u0131mc\u0131 ve do\u011fru d\u00fcr\u00fcst bir demokratik d\u00fczende ya\u015famak diye bir davas\u0131 varsa, ivedilikle bilgi ve d\u00fc\u015f\u00fcnce temelli, toplumcu y\u00f6n\u00fc g\u00fc\u00e7l\u00fc siyasi partiler \u00e7\u0131karmas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn, toplumsal geli\u015fmeye yol a\u00e7acak milli bir demokrasi kurmak i\u00e7in \u00f6ncelikle \u2018birey-toplum dengesini\u2019 sa\u011flay\u0131c\u0131 toplumcu bir karma ekonomik sistem olu\u015fturma \u00e7abas\u0131 \u015fimdilerde daha iyi anla\u015f\u0131l\u0131yor.<\/p>\n","protected":false},"author":187,"featured_media":17956,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[2],"tags":[],"yoast_head":"\n