{"id":18034,"date":"2024-05-20T19:00:00","date_gmt":"2024-05-20T16:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/?p=18034&#038;preview=true&#038;preview_id=18034"},"modified":"2024-05-20T15:21:00","modified_gmt":"2024-05-20T12:21:00","slug":"urugaydan-turkiyeye-soykirim-suclamasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/urugaydan-turkiyeye-soykirim-suclamasi\/","title":{"rendered":"Urugay&#8217;dan T\u00fcrkiye\u2019ye soyk\u0131r\u0131m su\u00e7lamas\u0131"},"content":{"rendered":"<p>Uruguay Temsilciler Meclisi, 24 Nisan&#8217;\u0131 &#8220;Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131 Anma G\u00fcn\u00fc&#8221; olarak ilan eden ve \u00fclke medyas\u0131na her y\u0131l 24 Nisan&#8217;da Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131 konusunu ele alma zorunlulu\u011fu getiren yasa tasar\u0131s\u0131n\u0131 14 May\u0131s 2024 tarihinde oybirli\u011fiyle onaylam\u0131\u015ft\u0131r. 7 May\u0131s 2024 tarihinde de Senato 24 Nisan\u2019\u0131 soyk\u0131r\u0131m anma g\u00fcn\u00fc olarak kabul etmi\u015fti.<\/p>\n<p>Uruguay, daha \u00f6nce 1965, 2004 ve 2005 y\u0131llar\u0131nda olmak \u00fczere olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 kez s\u00f6zde Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131 iddialar\u0131n\u0131 kabul eden \u00fclkedir. Her iki Meclis taraf\u0131ndan onaylanan bu giri\u015fim, Uruguay Ermeni Ulusal Komitesi de dahil olmak \u00fczere Ermeni toplumunun farkl\u0131 kurumlar\u0131n\u0131n deste\u011fini alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Karar, t\u00fcm devlet televizyon ve radyo kanallar\u0131n\u0131n her y\u0131l 24 Nisan\u2019da s\u00f6zde Ermeni soyk\u0131r\u0131m konusunu ele almas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rmektedir. Oturumda siyasi partileri temsil eden senat\u00f6rler, Ermeni halk\u0131na y\u00f6nelik dostane tutumlar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klam\u0131\u015flar, bu kapsamda Montevideo&#8217;daki Ermeni B\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fi&#8217;nin a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 da kutlam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n<p>Uruguay, 1965 y\u0131l\u0131nda \u00e7\u0131kar\u0131lan yasa ile 1915 y\u0131l\u0131nda ya\u015fananlar\u0131 soyk\u0131r\u0131m olarak kabul etmi\u015f ilk \u00fclkedir. Ba\u015fkentteki s\u00f6zde soyk\u0131r\u0131m an\u0131t\u0131n\u0131, Arjantin\u2019de uluslararas\u0131 bir toplant\u0131 sebebiyle bulundu\u011fumda, Uruguay\u2019a g\u00fcn\u00fc birlik ziyaretimde g\u00f6r\u00fcnce \u00e7ok \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015ft\u0131m.<\/p>\n<p>Uruguay Parlamentosu&#8217;nda 22 Nisan 1965 tarihinde kabul edilen yasa metni \u015fu sat\u0131rlarla ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r: &#8220;Bu y\u0131l, tarihin en korkun\u00e7 soyk\u0131r\u0131mlar\u0131ndan birinin 50\u2019nci y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc. Do\u011fuda, ya\u015fl\u0131 ve \u00e7\u00f6k\u00fcnt\u00fc halindeki Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu&#8217;nda, Ermeni halk\u0131 \u00f6l\u00fcmlerine do\u011fru yola \u00e7\u0131kt\u0131. Bu, \u00f6nceden, bir grup gen\u00e7 ve insafs\u0131z siyaset\u00e7i taraf\u0131ndan planlanm\u0131\u015ft\u0131. T\u00fcm bir halk \u00f6l\u00fcme mahkum edildi. O d\u00f6nem bir milyondan fazla ki\u015fiden olu\u015fan bir az\u0131nl\u0131\u011f\u0131 s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Ve bunu t\u00fcm bir halk\u0131n mensuplar\u0131n\u0131 yok ederek yapmak istediler.&#8221;<\/p>\n<p>Uruguay&#8217;da yakla\u015f\u0131k 20 bin Ermeni ya\u015famakta olup, Ermeni toplumunun kamu ya\u015fam\u0131nda \u00f6nemli a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 vard\u0131r. Ermeni Davas\u0131 Konseyi yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada, &#8220;Fransa&#8217;n\u0131n, T\u00fcrkiye&#8217;nin yo\u011fun lobi faaliyetlerine kar\u015f\u0131n, Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n inkar\u0131n\u0131 cezaland\u0131ran yasay\u0131 kabul etmesi, insan haklar\u0131n\u0131n savunulmas\u0131nda bir at\u0131l\u0131md\u0131r&#8221; demi\u015ftir.<\/p>\n<p>Senato, 24 Nisan&#8217;\u0131 &#8220;Ermeni Soyk\u0131r\u0131m Anma G\u00fcn\u00fc&#8221; olarak ilan eden \u00f6nergeyi oybirli\u011fiyle kabul ederken, oturumda konu\u015fma yapan siyasi parti temsilcileri, Ermenistan ve Ermeni halk\u0131na kar\u015f\u0131 dostane tutumlar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klam\u0131\u015flard\u0131r: \u201cMore than a hundred years ago, Uruguay gave shelter to Armenians who fled the Armenian Genocide for which we truly express our gratitude.\u201d<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019nin Montevideo B\u00fcy\u00fckel\u00e7ilik sayfas\u0131nda s\u00f6zde Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131 ile ilgili bir sayfan\u0131n bulunmamas\u0131 dikkatimi \u00e7ekmi\u015ftir. B\u00fcy\u00fckel\u00e7imiz say\u0131n Tunca \u00d6z\u00e7uhadar geli\u015fmeleri Ankara\u2019ya iletmi\u015ftir ama bu son giri\u015fim konusunda a\u00e7\u0131klama yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Montevideo B\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fi sayfas\u0131 a\u015fa\u011f\u0131dad\u0131r.<\/p>\n<p>https:\/\/montevideo-emb.mfa.gov.tr\/Mission\/Message<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019de her 24 Nisan\u2019da \u00fclke g\u00fcndemi, Ermeni iddialar\u0131 ile esir al\u0131nmakta, 23 Nisan Ulusal Egemenlik Bayram\u0131 g\u00f6lgede kalmaktad\u0131r. \u201cErmeni Soyk\u0131r\u0131m Yalan\u0131na Son ve \u015eehit Diplomatlar\u0131m\u0131z\u0131 Anma\u201d mitingleri yap\u0131l\u0131yorsa da Ermeni lobisinin d\u00fczenledi\u011fi g\u00f6steriler kadar \u00f6n plana \u00e7\u0131kamad\u0131klar\u0131 i\u00e7in t\u00fcm d\u00fcnya insanlar\u0131n\u0131n soyk\u0131r\u0131m yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 inanc\u0131yla sokaklara d\u00f6k\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc zannedilmektedir.<\/p>\n<p>Yo\u011fun olarak g\u00fcndemde yer ald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, \u201ct\u00fcm d\u00fcnya kabul etti\u201d alg\u0131s\u0131 olu\u015fmaktad\u0131r. Daha k\u00f6t\u00fcs\u00fc, t\u00fcm d\u00fcnya kabul etmi\u015fken, T\u00fcrkiye kabul etmemekle kendi itibar\u0131n\u0131 zedeledi\u011fi inanc\u0131 olu\u015fmaktad\u0131r. Oysa bu iddialar\u0131 kabul eden parlamento say\u0131s\u0131 \u201c\u015fimdilik\u201d 33\u2019t\u00fcr. BM \u00fcyesi 192 \u00fclkeden sadece 33\u2019n\u00fcn parlamentosunda Ermeni iddialar\u0131na yer verilmi\u015ftir. Bu \u00fclkeler a\u015fa\u011f\u0131dad\u0131r.<\/p>\n<p>Uruguay (1965, 2004, 2005 olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 kez Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131 iddialar\u0131 kabul edildi) G\u00fcney K\u0131br\u0131s Rum Y\u00f6netimi (1975, 1982, 1990), Arjantin (1993, 1998, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007\u2019de 2 yasa, 3 \u00f6nerge ile 5 kez), Rusya (1995, 2005, 2015), Kanada (1996, 2000 ve 2004\u2019te g\u00fcndeme geldi ve \u00fc\u00e7\u00fcnde de kabul edildi), Yunanistan (1996), L\u00fcbnan (1997, 2000), Bel\u00e7ika (1998, 2015), Fransa (1998, 2000, 2001, 2006\u2019da farkl\u0131 i\u00e7eriklerle yasala\u015ft\u0131), \u0130sve\u00e7 (2000, 2010), \u0130talya (2000), Vatikan (\u0130talya ile birlikte 2000\u2019de), \u0130svi\u00e7re (2003), Slovakya (2004), Hollanda (2004, 2015, 2018, 2021), Polonya (2005), Almanya (2005, 2016), Venezuela (2005), Litvanya (2005), \u015eili (2007, 2015), Bolivya (2014), Danimarka (2015, 2017), Bulgaristan (2015, 2022, her iki kararda da katliam kelimesi kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r), Avusturya (2015), L\u00fcksemburg (2015), Paraguay (2015), Brezilya (2016), \u00c7ekya (2017, 2020), ABD (2019), Portekiz (2019), Suriye (2020), Letonya (2021), Meksika (2023).<\/p>\n<p>Amerika Birle\u015fik Devletleri\u2019nde 13 Mart 2022 tarihinde Mississippi Eyaleti\u2019nin de tan\u0131mas\u0131yla, 50 eyaletin tamam\u0131nda Ermeni iddialar\u0131n\u0131 kabul eden kararlar al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Birle\u015fik Krall\u0131\u011f\u0131n par\u00e7as\u0131 olan Galler 24 Ocak 2006\u2019da, \u0130sko\u00e7 Parlamentosu 18 Haziran 2013 tarihinde s\u00f6zde soyk\u0131r\u0131m\u0131 tan\u0131m\u0131\u015flard\u0131r. Birle\u015fik Krall\u0131k soyk\u0131r\u0131m de\u011fil \u201ckatliam\u201d ifadesini kullanm\u0131\u015ft\u0131r. 20 Nisan 2007 tarihinde \u0130spanya-Bask Parlamentosu soyk\u0131r\u0131m\u0131 tan\u0131yan bildiri yay\u0131nlam\u0131\u015f, 2015 y\u0131l\u0131nda bildiri tekrarlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130spanya\u2019daki \u00f6zerk Katalonya parlamentosu, Mart 2010\u2019da ald\u0131\u011f\u0131 kararla, Ermeni iddialar\u0131n\u0131 kabul etmi\u015ftir. Fakat, Katalonya \u00d6zerk Y\u00f6netimi Ba\u015fkan\u0131 Jose Montilla, Katalonya y\u00f6netimi ad\u0131na T\u00fcrkiye\u2019den \u00f6z\u00fcr dilemi\u015ftir. Avustralya\u2019n\u0131n Yeni G\u00fcney Galler Eyaleti 1997\u2019de, G\u00fcney Avustralya Eyaleti 2009\u2019da s\u00f6zde Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131 oldu\u011funu kabul etmi\u015flerdir.<\/p>\n<p>A\u0130HM\u2019nin 17 Aral\u0131k 2014 tarihli Do\u011fu Perin\u00e7ek Karar\u0131\u2019nda vurguland\u0131\u011f\u0131 gibi bunlar, parlamento kararlar\u0131 olup, yeni parlamento kararlar\u0131 ile de\u011fi\u015febilir. Hukuki de\u011fil siyasi kararlard\u0131r. Fransa Anayasa Mahkemesi ayn\u0131 y\u00f6nde karar alarak, Paris\u2019in haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 inkar yasas\u0131n\u0131 2012 y\u0131l\u0131nda iptal etmi\u015ftir. \u0130ngiltere, delillerle ispat edilmedi\u011fi ve cezai sonu\u00e7lar do\u011furan bir su\u00e7 oldu\u011fu i\u00e7in 1997\u2019de soyk\u0131r\u0131m\u0131 kabul etmemi\u015ftir. Parlamento kararlar\u0131, mahkeme karar\u0131 gibi ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 olmay\u0131p, d\u00fcnya halklar\u0131n\u0131n izlenimini yans\u0131tmaktad\u0131r. Bununla beraber, kabul eden \u00fclkelerin \u00e7o\u011falmas\u0131 T\u00fcrkiye \u00fczerindeki bask\u0131y\u0131 artt\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>Parlamento kararlar\u0131 referandum kararlar\u0131 de\u011fildir. Pek \u00e7ok \u00fclke parlamentosundaki oylamalarda tasar\u0131n\u0131n yasala\u015fmas\u0131, k\u00fc\u00e7\u00fck farklarla m\u00fcmk\u00fcn olmu\u015ftur. \u0130sve\u00e7\u2019de 2010\u2019da yap\u0131lan oylamada 130 &#8221;Hay\u0131r&#8221;, 131 &#8221;Evet&#8221; oyu kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Baz\u0131 \u00fclke parlamentolar\u0131nda ayn\u0131 karar farkl\u0131 i\u00e7eriklerle birka\u00e7 kez kabul edildi\u011fi i\u00e7in, \u00e7ok fazla tan\u0131ma oldu\u011fu alg\u0131s\u0131 olu\u015fmaktad\u0131r. Bu, ger\u00e7e\u011fi yans\u0131tmamaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Uruguay Temsilciler Meclisi\u2019nin 24 Nisan\u2019\u0131 \u201cErmeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131 Kurbanlar\u0131n\u0131 Anma G\u00fcn\u00fc\u201d ilan eden tasar\u0131, devlet televizyon ve radyo kanallar\u0131n\u0131n her y\u0131l 24 Nisan\u2019da Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131 konusunu ele almas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r. A\u0130HM\u2019nin 17 Aral\u0131k 2014 tarihli Do\u011fu Perin\u00e7ek Karar\u0131\u2019nda vurguland\u0131\u011f\u0131 gibi bunlar parlamento kararlar\u0131d\u0131r. Fransa Anayasa Mahkemesi ayn\u0131 y\u00f6nde karar alarak, Paris\u2019in haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 inkar yasas\u0131n\u0131 2012\u2019de iptal etmi\u015ftir. \u0130ngiltere\u2019de de net delillerle ispat edilmedi\u011fi i\u00e7in ve cezai sonu\u00e7lar do\u011furan bir su\u00e7 oldu\u011fundan 1997 y\u0131l\u0131nda soyk\u0131r\u0131m\u0131 kabul etmemi\u015ftir.<\/p>\n<p>Parlamento kararlar\u0131 mahkeme karar\u0131 gibi ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 de\u011fildir. Bu kararlar yayg\u0131nla\u015f\u0131rsa, T\u00fcrkiye \u00fczerinde bask\u0131 olu\u015fturur. AB s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde ya\u015fayan 450 milyon ki\u015fiyi temsil eden 736 parlamenterin g\u00f6rev yapt\u0131\u011f\u0131 Avrupa Parlamentosu, s\u00f6zde Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\u2019n\u0131n t\u00fcm AB \u00fclkeleri taraf\u0131ndan kabul\u00fcn\u00fc \u00f6ng\u00f6ren tasar\u0131y\u0131 onaylam\u0131\u015f, t\u00fcm devletlere s\u00f6zde Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 tan\u0131ma \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulunmu\u015ftur. Sekiz maddeden olu\u015fan tasar\u0131da yer alan talepler a\u015fa\u011f\u0131dad\u0131r:<\/p>\n<p>\u2022 Avrupa dayan\u0131\u015fmas\u0131 ve adalet ruhuyla, Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n 100. y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcnde 1,5 milyon masum Ermeni\u2019yi an\u0131yoruz.<\/p>\n<p>\u2022 1915-1917 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu topraklar\u0131nda Ermenilere kar\u015f\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirilen trajik olaylar 1948 BM soyk\u0131r\u0131m su\u00e7lar\u0131 s\u00f6zle\u015fmesindeki tan\u0131ma g\u00f6re soyk\u0131r\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p>\u2022 Soyk\u0131r\u0131mlar i\u00e7in bir uluslararas\u0131 anma g\u00fcn\u00fc \u00f6neriyoruz.<\/p>\n<p>\u2022 Soyk\u0131r\u0131m\u0131n ve insanl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 i\u015flenen su\u00e7lar\u0131n \u00f6nlenmesi ve cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 uluslararas\u0131 toplum ve Avrupa Birli\u011fi\u2019nin temel g\u00f6revi olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u2022 Cumhurba\u015fkan\u0131 Erdo\u011fan ve Ba\u015fbakan Davuto\u011flu\u2019nun taziye mesajlar\u0131n\u0131 do\u011fru yola at\u0131lm\u0131\u015f bir ad\u0131m olarak de\u011ferlendiriyor, ar\u015fivlerin a\u00e7\u0131lmas\u0131, ge\u00e7mi\u015fle y\u00fczle\u015fme ve Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 tan\u0131man\u0131n Ermenistan ve T\u00fcrkiye halklar\u0131n\u0131n uzla\u015fmas\u0131 i\u00e7in \u00f6nemli bir \u015fans oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz.<\/p>\n<p>\u2022 T\u00fcrkiye\u2019yi, Ermeni k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131n\u0131 koruyucu \u00f6nlemler almaya davet ediyoruz.<\/p>\n<p>\u2022 Ermenistan ve T\u00fcrkiye\u2019yi normalle\u015fme s\u00fcrecinde uzla\u015f\u0131 ve i\u015fbirli\u011fine \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yoruz.<\/p>\n<p>\u2022 S\u00f6z konusu tasar\u0131n\u0131n Ermenistan, T\u00fcrkiye ve Avrupa Birli\u011fi \u00fcye \u00fclkelerinin h\u00fck\u00fcmetlerine g\u00f6nderilmesini talep ediyoruz.<\/p>\n<p>Bu kapsamda T\u00fcrkiye, her 24 Nisan\u2019da ABD Ba\u015fkan\u0131 ne diyecek s\u00fcrecini terk etmeli, D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yurt d\u0131\u015f\u0131 temsilciliklerinde t\u0131pk\u0131 Ermenistan b\u00fcy\u00fckel\u00e7iliklerinde oldu\u011fu gibi \u201cs\u00f6zde soyk\u0131r\u0131m\u201d sayfas\u0131 a\u00e7\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Ermeni ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fc ASALA taraf\u0131ndan \u015fehit edilen diplomatlar\u0131m\u0131z bu kapsamda an\u0131lmal\u0131, \u00fcniversitelerimizde \u201cErmeni Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Enstit\u00fcleri\u201d kurulmal\u0131, bu enstit\u00fcler yay\u0131n yapmal\u0131d\u0131r. Benim bir yay\u0131n\u0131m buna \u00f6rnektir: \u201cArmenian Deportation is not a Genocide\u201d<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019nin bu s\u00fcre\u00e7te \u00e7ok \u00f6nemli hukuki dayana\u011f\u0131 vard\u0131r. Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi \u0130kinci Daire Perin\u00e7ek-\u0130svi\u00e7re Davas\u0131 (Ba\u015fvuru No: 71510\/08, Strazburg 17 Aral\u0131k 2013) Karar\u0131 \u00f6nemlidir. Bu Karar\u2019\u0131n d\u0131\u015f temsilciliklerimiz sayfas\u0131na konulmas\u0131nda yarar vard\u0131r. (https:\/\/www.avim.org.tr\/tr\/Analiz\/AIHM-PERINCEK-ISVICRE-KARARI-Resm\u0131-Frans\u0131zca-Ve-Resm\u0131-Olmayan-Turkce-Met\u0131n)<\/p>\n<p>17 Aral\u0131k 2013 tarihinde A\u0130HM 2. Dairesi Karar\u0131\u2019nda \u201cErmeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\u201d iddialar\u0131n\u0131 kabul etmedi\u011fi i\u00e7in Do\u011fu Perin\u00e7ek\u2019in cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131, Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi\u2019ne ayk\u0131r\u0131 bulunmu\u015ftur. Karar, Avrupa Konseyi \u00fcyesi 47 devlet i\u00e7in do\u011frudan ba\u011flay\u0131c\u0131, di\u011fer devletler i\u00e7in de g\u00f6zetilmesi gereken bir uluslararas\u0131 yarg\u0131 i\u00e7tihad\u0131d\u0131r. A\u0130HM B\u00fcy\u00fck Dairesi, 28 Ocak 2015 g\u00fcn\u00fc Strazburg\u2019da yapt\u0131\u011f\u0131 duru\u015fmada \u0130svi\u00e7re\u2019nin itiraz\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015f ve itiraz\u0131 reddederek, A\u0130HM 2. Dairesi\u2019nin karar\u0131n\u0131 onam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Bu karara g\u00f6re 1915 tehciri \u201csoyk\u0131r\u0131m\u201d olarak nitelendirilemez. Bu konuda al\u0131nm\u0131\u015f bir yarg\u0131 karar\u0131 yoktur. Bu a\u00e7\u0131dan 1915\u2019de ya\u015fananlar, \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019ndaki \u201cYahudi Soyk\u0131r\u0131m\u0131\u201dndan (Holokost) farkl\u0131d\u0131r. 1915 olaylar\u0131n\u0131 soyk\u0131r\u0131m olarak nitelendirmek d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne ayk\u0131r\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc, bu s\u00fcreci \u201csoyk\u0131r\u0131m\u201d olarak niteleyen bir yarg\u0131 karar\u0131 bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n<p>A\u0130HM&#8217;nin &#8220;Perin\u00e7ek-\u0130svi\u00e7re&#8221; Karar\u0131 ile &#8220;Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131 Yalan\u0131&#8221;na son nokta konulmu\u015ftur. Buna ra\u011fmen, e\u011fer bug\u00fcn baz\u0131 Bat\u0131l\u0131 \u00fclke parlamentolar\u0131 T\u00fcrkiye\u2019ye \u201cErmeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\u201dn\u0131 tan\u0131ma \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 yapabiliyorsa, bu, A\u0130HM Karar\u0131\u2019n\u0131n yok say\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelir. Bu nedenle, &#8220;Ermeni olaylar\u0131n\u0131n ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 tarih\u00e7ilere b\u0131rakal\u0131m&#8221; a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131n hukuki dayana\u011f\u0131 yoktur.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye bu yanl\u0131\u015f politikay\u0131 izlemeyi b\u0131rakmal\u0131d\u0131r. Bu konuda D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131na \u00e7ok i\u015f d\u00fc\u015fmektedir. Bizim d\u0131\u015f temsilciliklerimizde 1915 tehciri ile ilgili bir sayfa yoktur. Oysa Ermenistan\u2019\u0131n t\u00fcm d\u0131\u015f temsilciliklerinde s\u00f6zde \u201csoyk\u0131r\u0131m sayfas\u0131\u201d vard\u0131r. \u00d6rnek a\u015fa\u011f\u0131dad\u0131r: \u201cGenocide recognition\u201d<\/p>\n<p>Bu kapsamda Ovanes Ka\u00e7aznuni\u2019nim \u201cTa\u015fnak Partisi\u2019nin Yapaca\u011f\u0131 Bir \u015eey Yok\u201d kitab\u0131n\u0131n tan\u0131t\u0131m\u0131n\u0131n neden b\u00fcy\u00fckel\u00e7iliklerimizin sayfas\u0131na konulmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ASALA taraf\u0131ndan \u015fehit edilen T\u00fcrk diplomatlar\u0131n\u0131n neden B\u00fcy\u00fckel\u00e7ililiklerimizin sayfalar\u0131nda yay\u0131nlamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlam\u0131\u015f de\u011filim. Bu diplomatlardan biri, Paris OECD B\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fimizde benim oda arkada\u015f\u0131m idi.<\/p>\n<p>1915 olaylar\u0131n\u0131n soyk\u0131r\u0131m say\u0131lmayaca\u011f\u0131 hakk\u0131nda pek \u00e7ok bilimsel ara\u015ft\u0131rma yap\u0131lm\u0131\u015f ve yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Osmanl\u0131 ve Sovyetler Birli\u011fi ar\u015fivleri ile Fransa, \u0130ngiltere, Almanya ve Avusturya d\u0131\u015fi\u015flerine ili\u015fkin yaz\u0131\u015fmalar bunun kan\u0131tlar\u0131yla doludur. 1918 y\u0131l\u0131 Temmuz ay\u0131nda kurulan Ermenistan Devleti&#8217;nin ilk Ba\u015fbakan\u0131 olan Ovanes Ka\u00e7aznuni, kurucusu ve y\u00f6neticisi oldu\u011fu Ta\u015fnaksutyun Partisi&#8217;nin 1923&#8217;te d\u00fczenlenen Parti Konferans\u0131\u2019ndaki tespitleri bu kapsamda \u00e7ok \u00f6nemlidir.<\/p>\n<p>\u201cD\u00fcnya sava\u015f\u0131 \u00f6ncesinde g\u00f6n\u00fcll\u00fc silahl\u0131 birliklerin olu\u015fturulmas\u0131 hatayd\u0131, kay\u0131ts\u0131z \u015farts\u0131z Rusya&#8217;ya ba\u011flanm\u0131\u015flard\u0131, T\u00fcrklerden yana olan g\u00fc\u00e7 dengesini hesaba katmam\u0131\u015flard\u0131, Tehcir karar\u0131 amac\u0131na uygundu, T\u00fcrkiye, savunma i\u00e7g\u00fcd\u00fcs\u00fcyle hareket etmi\u015fti. 1918 sonlar\u0131ndaki \u0130ngiliz i\u015fgali, Ta\u015fnaklar\u0131n umutlar\u0131n\u0131 yeniden kabartm\u0131\u015ft\u0131. Ermenistan&#8217;da Ta\u015fnak diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc kurmu\u015flard\u0131. Denizden denize Ermenistan projesi gibi emperyalist bir talebe kap\u0131lm\u0131\u015flar, bu y\u00f6nde k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131lm\u0131\u015flard\u0131. M\u00fcsl\u00fcman n\u00fcfusu katletmi\u015flerdi. Ermeni ter\u00f6r eylemleri, Bat\u0131 kamuoyunu kazanmaya y\u00f6nelikti. Ta\u015fnak y\u00f6netimi d\u0131\u015f\u0131nda su\u00e7lu aranmamal\u0131yd\u0131. Ta\u015fnak Partisi&#8217;nin art\u0131k yapaca\u011f\u0131 bir \u015fey yoktu; intihar etmeliydi.\u201d<\/p>\n<p>\u0130stanbul\u2019un i\u015fgali sonras\u0131nda 145 T\u00fcrk devlet adam\u0131, asker, idareci ve ayd\u0131n 1919-1920 y\u0131llar\u0131nda i\u015fgal kuvvetlerince tutuklanarak \u0130ngiliz s\u00f6m\u00fcrgesi olan Malta adas\u0131na g\u00f6nderilmi\u015ftir. Malta&#8217;da tutuklu bulunan ki\u015filer hakk\u0131nda su\u00e7 kan\u0131tlar\u0131n\u0131n bulunabilmesi i\u00e7in \u0130ngilizler taraf\u0131ndan Osmanl\u0131 ar\u015fivlerinde geni\u015f \u00e7apl\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar yap\u0131lm\u0131\u015f fakat ne zaman\u0131n \u0130stanbul H\u00fck\u00fcmeti, ne de Malta&#8217;daki tutuklular hakk\u0131ndaki su\u00e7lamalar\u0131 ispat edebilecek delil mahkemeye sunulamam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>&#8220;Malta&#8217;da tutuklu bulunan T\u00fcrkler aleyhine delil olarak kullan\u0131labilecek hi\u00e7bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirmekten \u00fcz\u00fcnt\u00fc duyuyorum&#8230; Yeterli delil olu\u015fturabilecek hi\u00e7bir sorun vakit mevcut de\u011fildir. S\u00f6z konusu raporlar, hi\u00e7bir \u015fiddetle, T\u00fcrkler hakk\u0131nda Majesteleri H\u00fck\u00fcmeti&#8217;nin h\u00e2len elinde bulunan bilgilerin takviyesinde yararl\u0131 olabilecek delilleri bile ihtiva eder g\u00f6r\u00fcnmemektedir.&#8221; (PRO.FO. 13 Temmuz 1921, 371 \/ 6504 \/ E.8519 2) Foreign Office, 29 Temmuz 1921. 371 \/ 6504 \/ E.8745)<\/p>\n<p>\u0130ngilizler, Malta s\u00fcrg\u00fcn\u00fc T\u00fcrkler konusunda tarihi bir yan\u0131lg\u0131ya d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u00c7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkler gibi milli \u015fuur varl\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok eskilere dayanan, tarih boyunca ba\u011f\u0131ms\u0131z ya\u015fam\u0131\u015f bir milletin i\u00e7inden 100 &#8211; 150 ki\u015finin yakalan\u0131p s\u00fcr\u00fclmesi, T\u00fcrk Milletinin Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131 engelleyememi\u015ftir.<\/p>\n<p>\u0130ngiltere, Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019nda T\u00fcrk vatan\u0131n\u0131 b\u00f6l\u00fcp par\u00e7alamak i\u00e7in Ermenileri de kullanm\u0131\u015f, Ermeni tehcirini b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya k\u0131r\u0131m olarak ilan etmi\u015ftir ama k\u0131r\u0131m yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren bir tek delil bulamam\u0131\u015ft\u0131r. Say\u0131n Bilal \u015eim\u015fir\u2019in belirtti\u011fi gibi Malta s\u00fcrg\u00fcnleri olay\u0131, \u0130ngilizler i\u00e7in y\u00fcz karas\u0131d\u0131r. \u0130nsanlar keyfi olarak tutuklanm\u0131\u015f, yarg\u0131lanmadan cezaevlerinde tutulmu\u015flar, \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinden yoksun b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015flar, mahkeme \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131kar\u0131lmam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n<p>2024 y\u0131l\u0131 \u00d6mer Engin L\u00fctem Konferanslar\u0131n\u0131n be\u015fincisi, say\u0131n Ulu\u00e7 G\u00fcrkan\u2019\u0131n konu\u015fmac\u0131 oldu\u011fu \u201cErmeni Sorununu Anlamak\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 konferans 16 May\u0131s 2024 g\u00fcn\u00fc ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Say\u0131n G\u00fcrkan, soyk\u0131r\u0131m iddialar\u0131n\u0131 tarihi ve hukuki ger\u00e7ekler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda \u00e7\u00fcr\u00fcten \u201cUnderstanding the Armenian Question \u2013 Malta Tribunal (1919)\u201d adl\u0131 kitab\u0131n\u0131 tan\u0131tm\u0131\u015f ve Malta yarg\u0131lamalar\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Ankara \u00dcniversitesi SBF\u2019den arkada\u015f\u0131m olan say\u0131n Ulu\u00e7 G\u00fcrkan\u2019\u0131n 4 Nisan 2024 tarihinde \u0130ngilizce yay\u0131nlanan kitab\u0131 bu konuda \u00f6nemli bir eksikli\u011fi gidermi\u015ftir. Kaynak kitap olarak \u00f6zellikle d\u0131\u015f temsilciklerimiz arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile ilgili ki\u015filere g\u00f6nderilmesinde yarar olaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnesindeyim. \u0130slam \u0130\u015fbirli\u011fi Te\u015fkilat\u0131 \u00fcyesi 57 \u00fclkeden s\u00f6zde soyk\u0131r\u0131m\u0131 tan\u0131yan iki M\u00fcsl\u00fcman \u00fclke olan Suriye ve L\u00fcbnan yetkililerine g\u00f6nderimde \u00f6ncelik verilmelidir. Ba\u015fbakan Nikol Pa\u015finyan\u2019\u0131n, s\u00f6zde Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131&#8217;n\u0131n 109&#8217;ncu y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc dolay\u0131s\u0131yla yay\u0131nlam\u0131\u015f oldu\u011fu mesaja T\u00fcrkiye taraf\u0131ndan cevap verilmemi\u015ftir. Belki verilmi\u015ftir ama benim haberim olmam\u0131\u015f olabilir. T\u00fcrkiye\u2019yi soyk\u0131r\u0131m yapmakla su\u00e7layan mesaj a\u015fa\u011f\u0131dad\u0131r.<\/p>\n<p>&#8220;Sevgili insanlar, Ermenistan Cumhuriyeti&#8217;in sevgili vatanda\u015flari, Bugin Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu&#8217;nda 1915&#8217;ten bu yana Ermeni olduklar\u0131 i\u00e7in k\u0131l\u0131\u00e7tan ge\u00e7irilen 1,5 milyon Ermenio soykr\u0131m kurban\u0131 Meds Xeghea&#8217;i an\u0131yoruz. Bu b\u00fcy\u00fck \u00e7apl\u0131 trajedi, Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 y\u0131llar\u0131nda ya\u015fanm\u0131\u015f ve devleti olmayan, y\u00fczy\u0131llar \u00f6nce devletli\u011fini kaybetmi\u015f, esasen devletlik gelene\u011fini unutmu\u015f olan Ermeni halk\u0131, jeopolitik entrikalar\u0131n ve yalan vaatlerin kurban\u0131 olmu\u015ftur. Her \u015feyden \u00f6nce d\u00fcnyay\u0131 ve kurallar\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131r k\u0131labilecek bir siyasi ak\u0131ldan yoksundu. Meds Xeeher bizim i\u00e7in \u00fclke \u00e7ap\u0131nda bir trajedi ve ac\u0131 haline geldi ve hi\u00e7 abartmadan sosyo-psikolojimizi belirleyen bir fakt\u00f6rd\u00fcr. Bug\u00fcn bile d\u00fcnyay\u0131, \u00e7evremizi, kendimizi Meds, Xeghemw&#8217;in zihinsel travmas\u0131\u0131n bask\u0131n etkisi alt\u0131nda alg\u0131l\u0131yoruz ve bu travmay\u0131 atlatam\u0131yoruz. Bu, uluslararas\u0131 alanda tan\u0131nan bir devlet olarak, \u00e7o\u011fu zaman zihinsel bir travma i\u00e7inde di\u011fer \u00fclkelerle ve uluslararas\u0131 toplumla ili\u015fki kurup rekabet etti\u011fimiz ve bu nedenle bazen ger\u00e7ekleri ve etkenleri, tarihsel s\u00fcre\u00e7leri ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclen ufuklar\u0131 do\u011fru bir \u015fekilde ay\u0131rt edemedi\u011fimiz anlam\u0131na geliyor. Belki de Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131 travmas\u0131n\u0131 bir miras, bir gelenek olarak yeniden ya\u015fayarak yeni \u015foklar ya\u015famam\u0131z\u0131n nedeni de budur. Bu anlamda Meds Xeghern&#8217;in i\u00e7 Ermenile\u015ftirilmesini son derece \u00f6nemli buluyorum. Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131&#8217;ndan, Meds Xeghern&#8217;den bahsederken hep d\u0131\u015f d\u00fcnyadan bahsediyoruz, d\u0131\u015f d\u00fcnyayla konu\u015fuyoruz ama i\u00e7 sohbetimiz asla bu konu \u00fczerine olmuyor. Soyk\u0131r\u0131m travmas\u0131n\u0131 atlatmak ve onu bir tehdit olarak d\u0131\u015flamak i\u00e7in ne yapmal\u0131y\u0131z, ne yapmamal\u0131y\u0131z? Bunlar siyasi ve felsefi d\u00fc\u015f\u00fcncemizde temel tart\u0131\u015fma konusu olmas\u0131 gereken sorulard\u0131r. Ancak Meds Yeghern olgusunu ele al\u0131rken bu t\u00fcr bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 aram\u0131zda pek yayg\u0131n de\u011fildir. Bu bir zorunluluktur, acil bir zorunluluktur ve Meds Xeghet ile Birinci Ermenistan Cumhuriyeti aras\u0131ndaki ili\u015fkileri de\u011ferlendirmeli, Meds Yeghern alg\u0131s\u0131n\u0131 Ermenistan Cumhuriyeti&#8217;nin hayat\u0131 \u00e7\u0131karlar\u0131, ulusal devletimiz ile ili\u015fkilendirmeliyiz. &#8221;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Uruguay, daha \u00f6nce 1965, 2004 ve 2005 y\u0131llar\u0131nda olmak \u00fczere olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 kez s\u00f6zde Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131 iddialar\u0131n\u0131 kabul eden \u00fclkedir.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":18036,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_ef_editorial_meta_date_first-draft-date":"","_ef_editorial_meta_paragraph_assignment":"","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[2],"tags":[842,2042,794,646,795,2840],"coauthors":[6],"class_list":["post-18034","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","tag-ermeni-soykirimi-yalani","tag-soykirim-iftiralari","tag-soykirim-yalani","tag-sozde-ermeni-soykirimi","tag-tehcir","tag-uruguay"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18034","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18034"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18034\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18038,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18034\/revisions\/18038"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/18036"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18034"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18034"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18034"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=18034"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}