B\u00f6yle bir ortamda d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcklerimi yazmam\u0131n meram\u0131m\u0131 a\u015fan, farkl\u0131 yerlere \u00e7ekilmesi muhtemel. Bir konuyu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken ve temel insiyaklar\u0131 ararken akl\u0131mdan ge\u00e7enleri ifade etmeye \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m.<\/p>\n
\u0130deolojiler ba\u015flang\u0131\u00e7ta saft\u0131r, temizdir, \u201cbir \u00e7\u00f6z\u00fcm tasavvuru paketi\u201ddir; t\u00fcm sakatl\u0131klar\u0131na ve yetersizliklerine ra\u011fmen bir felsefe, inan\u00e7, toplum, devlet, siyaset\u2026 \u00f6nerisidir. Zaman ve \u015fartlara ve uygulamalara g\u00f6re g\u00f6zden ge\u00e7irilir, ger\u00e7eklikler d\u00fcnyas\u0131nda uygulama alan\u0131 bulamay\u0131nca d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcr; yeni ideolojilerin altyap\u0131 bile\u015fenlerinden biri olur.<\/p>\n
Dinler bile b\u00f6yledir. Hi\u00e7bir din indirildi\u011fi, vazedildi\u011fi gibi kalmad\u0131. Din, devlet, toplum, siyaset etkile\u015fimi tarih boyunca hep gidi\u015fat\u0131 belirleyici oldu. Her biri di\u011ferini etkiledi, birbirine yasland\u0131, biri di\u011ferlerini me\u015fruiyet kayna\u011f\u0131 olarak g\u00f6rd\u00fc. Vazedilen, indirilen din ile her toplumun, hatta toplulu\u011fun kendi olu\u015fturdu\u011fu \u2018Din K\u00fclt\u00fcr\u00fc\u2019n\u00fcn ayn\u0131 veya benzer olmamas\u0131 da bu dinamik etkile\u015fim s\u00fcrecinin bir fonksiyonudur.<\/p>\n
Belli bir geni\u015flemeden sonra ideolojiler kendi kar\u015f\u0131tlar\u0131n\u0131 \u00f6ncelikle yine kendi i\u00e7inden \u00e7\u0131kar\u0131r. Kazanan kahraman; kaybeden d\u0131\u015flan\u0131r veya hain ilan edilir. \u015eu da var ki milletlerin tarihinde kahramanlar\u0131 kadar da hainleri vard\u0131r ve hainler de milliyet bilinci ve duygusunun geli\u015fmesinde gerekli ki\u015filiklerdir. Hainler olmazsa kahramanlar\u0131n yeri ve de\u011feri anla\u015f\u0131lmaz.<\/p>\n
\u0130deolojik ba\u011fnazl\u0131k ve k\u00f6rl\u00fck bildi\u011finiz t\u00fcm ideolojilerde bulunur ve kendini benzeri g\u00f6stergelerle belli eder. \u0130deolojiler kendilerini sloganlarla geni\u015f kitlelere a\u00e7arlar. Sorgulay\u0131c\u0131 ve ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnce sisteminden ge\u00e7memi\u015f sloganlar da sorgulay\u0131c\u0131 ve ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnceye yatk\u0131n olmayan kitlelerce kendilerini ifade etmenin haz\u0131r ve kolay arac\u0131 olur. Ancak her slogan sorunludur, her slogan kusurludur.<\/em><\/strong><\/p>\n En sert m\u00fccadele ayn\u0131 ideolojik, fikri gruplar i\u00e7inde olur. \u00d6ncelikle kendi i\u00e7inde derlenip toparlanma, b\u00fct\u00fcnle\u015fme ve safla\u015fma insiyak\u0131yla uyumsuz veya kar\u015f\u0131t olanlar\u0131 tasfiye eder. Sol\u2019un kendi i\u00e7indeki m\u00fccadele \u00fclk\u00fcc\u00fclerle olan m\u00fccadelesinden daha keskindi bildi\u011finiz gibi. Epeydir de \u00fclk\u00fcc\u00fcler aras\u0131nda, siyasi te\u015fkilat\u0131n\u0131n y\u00f6nlendirmesi ve onay\u0131n\u0131n oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcren say\u0131s\u0131z belirti ile farkl\u0131 bir \u2018karde\u015f kavgas\u0131n\u0131n\u2019 tezah\u00fcrleri var. \u00dclk\u00fcc\u00fc olarak kamuoyunca da bilinen belli isimlerin tartakland\u0131\u011f\u0131, d\u00f6v\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc, sopal\u0131-silahl\u0131 sald\u0131r\u0131ya u\u011frad\u0131\u011f\u0131 haberleri s\u0131k s\u0131k bas\u0131na yans\u0131yor. Ya da bir k\u0131s\u0131m \u00fclk\u00fcc\u00fcler bu siyasi partinin iktidar partisinin dayana\u011f\u0131 olarak T\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011finden uzakla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar.<\/p>\n Vizyoner ile ideolojik liderlik \u00e7ok farkl\u0131 kavramlar. Ancak her ikisinde de otoriter ve karizmatik karakterler benzerdir. Vizyonerler biraz otoriter ve karizmatik olmasa zaten devrim yapamazlar ve hele demokrasilerde bu \u00e7ok daha zor. Atat\u00fcrk 20. y\u00fczy\u0131lda bu nitelikler aras\u0131nda dengeyi en iyi kuran tek liderdir. Ba\u015fka liderler Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn bu nitelik dengesine yakla\u015famazlar bile. Atat\u00fcrk\u2019\u00fc sadece \u2018sar\u0131 sa\u00e7l\u0131m mavi g\u00f6zl\u00fcm\u2019c\u00fcl\u00fck olarak anlayanlar muhafazak\u00e2r milliyet\u00e7ileri bile yobaz olarak yaftalar; yaftalad\u0131klar\u0131 da onlar\u0131 dinsiz, putperest, imans\u0131zlar olarak yaftalar. T\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011finin kaynaklar\u0131ndan en \u00f6nde gelenlerinden birinin Atat\u00fcrk oldu\u011fu g\u00f6z ard\u0131 edilir.<\/p>\n \u0130deolojik ba\u011fnazl\u0131k ile yobazl\u0131k da birbirine \u00e7ok benzer.<\/p>\n Yobazl\u0131\u011f\u0131 genelde din ve inan\u00e7 ile din k\u00fclt\u00fcr\u00fc ba\u011flam\u0131nda kullan\u0131r\u0131z ama bilim yobaz\u0131 da olur, ideoloji yobaz\u0131 da olur, milliyet\u00e7ilik yobaz\u0131 da olur ya da meslek veya alan yobazl\u0131\u011f\u0131 da olur. Sosyal medyan\u0131n \u00e7ok pop\u00fcler ileti\u015fim mecras\u0131 olmas\u0131yla s\u0131fat\u0131, unvan\u0131 Dr., Prof. olan \u00e7o\u011fu bilim insanlar\u0131n\u0131n alanlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda yazd\u0131klar\u0131n\u0131 okuyunca \u2018kargadan ba\u015fka ku\u015f tan\u0131mam\u2019c\u0131 birer bilim yobaz\u0131 olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcnce bilgi, tecr\u00fcbe, sezgiye dayal\u0131 muhakeme kabiliyetinin ne kadar temel ve gerekli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Derler ya \u2018\u00c2lim olmak ba\u015fka arif olmak ba\u015fka.\u2019<\/p>\n Her t\u00fcrl\u00fc yobazl\u0131k ve ideoloji ba\u011fnazl\u0131\u011f\u0131 da siyasette kullan\u0131lan sosyo-k\u00fclt\u00fcrel bir ger\u00e7ekliktir. \u2018Marjinal\u2019 olarak nitelenen fikr\u00ee ve siyasi hareketlerde yobazlar ve ba\u011fnazlar hareketi domine derler; o fikre, inanca ve ideolojiye ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 y\u00fcceltirler, kutsarlar.<\/p>\n \u0130deoloji yobazlar\u0131 u\u00e7 noktalarda, yani etkisi ve yetkisi az ve s\u0131n\u0131rl\u0131 yerlerde olursa zarar\u0131 da s\u0131n\u0131rl\u0131 olur ama bunlar asl\u0131nda o ideolojinin en keskin ara\u00e7lar\u0131d\u0131r. \u0130deoloji ba\u011fnazlar\u0131 tepeye do\u011fru olur ve y\u00f6netim erkine sahip olursa t\u00fcm toplum hipnotize olur.<\/p>\n Taliban, \u0130\u015fid, Dae\u015f, Komunizm, Fa\u015fizm, Mezhep\u00e7ilik, Irk\u00e7\u0131l\u0131k, Vah\u015fi Kapitalizm\u2026 Akl\u0131n\u0131za ne gelirse\u2026<\/p>\n Biz toplumun \u00e7o\u011funlu\u011fu olarak her olumsuz i\u015fte, ekonomide, siyasette, fikirde sebebi illa bir d\u0131\u015f g\u00fcce ba\u011flar\u0131z, mutlaka bir d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7 parma\u011f\u0131 oldu\u011funa h\u00fckmederiz. Ya da her \u015feyi Allah\u2019a havale eder, yard\u0131m bekleriz. T\u00fcrkiye\u2019deki belli ba\u015fl\u0131 siyasi hareketlerin mensuplar\u0131 di\u011ferlerinin bir d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7 taraf\u0131ndan y\u00f6nlendirildiklerine inan\u0131rlar veya bu \u2018d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7\u2019 paradoksu her derde deva oldu\u011fundan mutlaka bu arg\u00fcmana ba\u015fvurulur.<\/p>\n Bizler her olumsuz gidi\u015fatta mutlaka bir d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7 parma\u011f\u0131 arar\u0131z. Tabi \u00f6yle bir ortam olu\u015fursa d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7 parma\u011f\u0131n\u0131 mutlaka o ortama sokar. Bazen de \u00f6yle bir ortam\u0131 d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7 haz\u0131rlar ama bunu mutlaka yerli i\u015fbirlik\u00e7ileriyle yapabilir. Yani i\u015fin i\u00e7inde yine sizden birileri vard\u0131r. Unutmayal\u0131m ki biz de birilerine g\u00f6re d\u0131\u015f g\u00fcc\u00fcz. As\u0131rlarca da Avrupa\u2019n\u0131n g\u00f6z\u00fcnde d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7t\u00fck. <\/em><\/strong><\/p>\n Sosyal medyada birileri bir yerlere ta\u015f at\u0131yorlar ama o ta\u015f gelip benim beynimde bir yerlere de\u011fiyor. Ancak elbette her \u015feye, herkese yeti\u015fmek ne m\u00fcmk\u00fcn ne de b\u00f6yle bir niyetim var. Ancak ta\u015f tan\u0131d\u0131k birinden ya da tan\u0131d\u0131k, bilindik bir fikir, d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00e7evresinden gelince insan ister istemez d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n Yobazl\u0131kla cehalet benzer veya ayn\u0131 de\u011fildir. \u0130nsan bilgisiz olsa bile bir muhakeme yetene\u011fi, sezgi, sa\u011fduyu ve insani vicdan\u0131 varsa ona cahil denmez. Yani cehalet ba\u015fka bilgisizlik ba\u015fka. Ahlak\u0131, vicdan\u0131 ve muhakemesi kusurlu ancak bilgili insanlar\u0131n insanlara, toplumlara ve insani ve toplumsal de\u011ferlere verebilece\u011fi zarar \u00e7ok daha derin ve kal\u0131c\u0131d\u0131r.<\/p>\n Zaten her bir yeti\u015fkin insan\u0131n her \u015feyi bilmesi, hatta kendi uzmanl\u0131\u011f\u0131 ve alan\u0131n\u0131n t\u00fcm boyutlar\u0131n\u0131 bilmesi bile m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir, gerekli de de\u011fildir. O zaman ak\u0131l, mant\u0131k ve muhakeme g\u00fcc\u00fc ile vicdan ve ahlak\u0131n bir arada olmas\u0131 gerekiyor. Birinin yoklu\u011fu veya eksikli\u011fi b\u00fct\u00fcn\u00fc g\u00f6rmeyi ve ona g\u00f6re d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi, davranmay\u0131 zedeler.<\/p>\n Vicdan dedik de vicdan nedir? ABD Kongresinde konu\u015fan Netanyahu\u2019nun konu\u015fmas\u0131 bilmem ka\u00e7 defa ayakta alk\u0131\u015flan\u0131rken duydu\u011fum derin infialin yans\u0131malar\u0131 \u00fczerine yazmak niyetiyle ba\u015flad\u0131m, akl\u0131m bu taraflara kayd\u0131. Al birini vur \u00f6tekine. Cumhuriyet\u00e7ilerin de Demokratlar\u0131n da \u00e7o\u011funlu\u011fu bu k\u00f6r ve ba\u011fnaz ideolojinin k\u0131skac\u0131nda: \u2018Amerika ideolojisi\u2019. Ahlak ve vicdan dedik de bunlar da ideolojiye g\u00f6re \u015fekilleniyor.<\/p>\n Amerika ideolojisi deyince hat\u0131r\u0131ma biyolojik bir ger\u00e7eklik geldi. Kapal\u0131 bir ortamda h\u0131zla \u00fcreyen mikroorganizmalar\u0131n at\u0131k ve art\u0131klar\u0131 bir s\u00fcre sonra ortam\u0131 bozarlar ve bir d\u0131\u015f etken olmadan mikroorganizmalar kendi bozduklar\u0131 ortamda \u00f6l\u00fcrler. Bizim nesil Sovyetler Birli\u011finin da\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fc, ABD\u2019nin da\u011f\u0131lmasa bile eski hegemonyan g\u00fcc\u00fcn\u00fcn azalaca\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fclmesi birka\u00e7 nesle kalmaz.<\/p>\n \u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Belli bir geni\u015flemeden sonra ideolojiler kendi kar\u015f\u0131tlar\u0131n\u0131 \u00f6ncelikle yine kendi i\u00e7inden \u00e7\u0131kar\u0131r. Kazanan kahraman; kaybeden d\u0131\u015flan\u0131r veya hain ilan edilir. \u015eu da var ki milletlerin tarihinde kahramanlar\u0131 kadar da hainleri vard\u0131r ve hainler de milliyet bilinci ve duygusunun geli\u015fmesinde gereklidir.<\/p>\n","protected":false},"author":140,"featured_media":18202,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[2],"tags":[2899,2900,2901],"yoast_head":"\n
\nAhlak dedik de ahlak\u0131n kayna\u011f\u0131 nedir? Ahlak\u0131n kayna\u011f\u0131n\u0131n sadece din oldu\u011funu sanmak da dincilik kadar yavan ve y\u00fczeyseldir.
\nBunlar ki\u015fide, bir toplumsal k\u00fclt\u00fcr i\u00e7inde geli\u015fir, yerle\u015fir ve evrensel k\u00fclt\u00fcrle de ufku ve derinli\u011fi geni\u015fler. Bu d\u00f6ng\u00fcn\u00fcn sorgulama ve ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnceyle d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kabilenler veya d\u00f6ng\u00fcy\u00fc d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrenler de ya \u00e7ok y\u0131k\u0131c\u0131 ya \u00e7ok yap\u0131c\u0131 fikri ve felsefi alan olu\u015ftururlar. Bu alandaki siyasi uygulamalar da fikri ve felsefi d\u00fc\u015f\u00fcncenin \u00f6mr\u00fcn\u00fc belirler.<\/p>\n