Ger\u00e7ek bir demokrasi, kaba ve s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fc y\u00f6netimleri, daha iyi oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen ba\u015fka bir y\u00f6netici kadroyla, se\u00e7im yoluyla de\u011fi\u015ftirme f\u0131rsat\u0131 verir. Pop\u00fclist demokraside iktidar sahipleri, psikolojik sava\u015f ve kapsaml\u0131 propaganda teknikleri yoluyla kendilerini yeniden se\u00e7tirebiliyor. O zaman, ya\u015fan\u0131lan haks\u0131zl\u0131k, hukuksuzluk, yolsuzluk ve yoksulluk gibi durumlar, bir anlamda se\u00e7menlerin kendi elleriyle yarat\u0131lm\u0131\u015f oluyor.<\/p>\n
Verimli bir ekonomik yap\u0131 ile nispeten adaletli bir b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcm, y\u00fcksek k\u00fclt\u00fcre sahip y\u00f6neticiler sayesinde ger\u00e7ekle\u015fiyor. Y\u00fcksek k\u00fclt\u00fcr kayna\u011f\u0131, ak\u0131lc\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncenin \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde bilimsel bilgi, felsefe, sanat, edebiyat ve etik de\u011ferler konusunda \u00fcretilmi\u015f nitelikli bilgi birikimidir. Nitelikli bilgi t\u00fcrlerinin birle\u015fiminden meydana gelen k\u00fclt\u00fcr dokusu, toplumun y\u00fcksek k\u00fclt\u00fcr \u00f6\u011felerini olu\u015fturuyor.<\/p>\n
Y\u00fcksek k\u00fclt\u00fcr sahibi y\u00f6netici, bulundu\u011fu mevki ve makam i\u00e7in liyakatli insan say\u0131l\u0131r. Ak\u0131l ve bilim \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde hareket eden y\u00f6neticinin sorun \u00e7\u00f6zme kapasitesi daha y\u00fcksek oluyor. Ald\u0131\u011f\u0131 kararlar\u0131n muhtemel sonu\u00e7lar\u0131yla ilgili isabetli \u00f6ng\u00f6r\u00fcleri vard\u0131r. Keyfine g\u00f6re hareket etmedi\u011fi i\u00e7in y\u00f6netim krizlerine f\u0131rsat vermez. \u00c7\u0131kar topluluklar\u0131n\u0131n bask\u0131lar\u0131na boyun e\u011fmez.<\/p>\n
Ger\u00e7ek demokraside, y\u00f6netici s\u0131n\u0131f\u0131n toplum \u00fczerindeki bask\u0131c\u0131 etkisini frenleyen en etkili denetim arac\u0131, g\u00fc\u00e7l\u00fc bir entelekt\u00fcel toplulu\u011fun varl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Entelekt\u00fcel, y\u00fcksek k\u00fclt\u00fcr sahibi olarak hi\u00e7bir otoritenin ve siyasetin kal\u0131b\u0131na girmeden; g\u00fc\u00e7l\u00fclerin haks\u0131z uygulamalar\u0131n\u0131 ele\u015ftirerek onlara kar\u015f\u0131 tav\u0131r koyan insand\u0131r.<\/p>\n
Entelekt\u00fcellerden destek alan y\u00f6netimler -e\u011fer gizli ajandalar\u0131 yoksa- nispeten hukuki ve ahlaki \u00f6l\u00e7\u00fcler i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Herhangi bir emir-komuta ve hiyerar\u015fik ili\u015fkiye girmeyen entelekt\u00fceller, zaten bir iktidar\u0131n do\u011frudan par\u00e7as\u0131 olmak istemez. Uzmanl\u0131k bilgileriyle toplum sorunlar\u0131na ak\u0131lc\u0131 ve bilimsel \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00f6nerir ve iyi niyetli y\u00f6neticilere g\u00f6n\u00fcll\u00fc kurmayl\u0131k yapar. Liyakatli y\u00f6neticiler de entelekt\u00fcel \u00e7evreden gelen ele\u015ftiri ve \u00f6nerileri dikkate almaktan hi\u00e7 y\u00fcks\u00fcnmez ve komplekse kap\u0131lmaz.<\/p>\n
Entelekt\u00fceller, sahip olduklar\u0131 y\u00fcksek k\u00fclt\u00fcr \u00f6\u011felerini kullanarak toplumu ayd\u0131nlat\u0131r. Etkili bir entelekt\u00fcel toplulu\u011fun varl\u0131\u011f\u0131 h\u00e2linde se\u00e7menler, y\u00f6netimin propagandas\u0131na kar\u015f\u0131 nispeten sorgulay\u0131c\u0131 bir bilince sahiptir.\u00a0 Halk\u0131n, se\u00e7im yapma bilinci daha fazla geli\u015fir. Siyaset\u00e7iler, \u2018biz ne yaparsak yapal\u0131m se\u00e7menimiz bize nas\u0131lsa oy verir\u2019 diye siyaset cambazl\u0131\u011f\u0131 yapamaz.<\/p>\n
Entelekt\u00fcel \u00e7evrenin etkili oldu\u011fu toplumda se\u00e7menler, \u00e7o\u011funlukla y\u00f6netme liyakatine sahip siyaset\u00e7ileri se\u00e7erler. Se\u00e7ilmi\u015f liyakatli y\u00f6neticiler, kamu g\u00f6revlerine liyakatli y\u00f6neticilerin atamas\u0131n\u0131 yaparlar. Atanm\u0131\u015f liyakatli y\u00f6neticiler, \u00f6ncelikle do\u011fru ve isabetli kararlar al\u0131p uygular. B\u00f6ylece, toplum refah ve huzur i\u00e7inde ya\u015fama imkan\u0131 bulur.<\/p>\n
\u00dclkede yetkin bir entelekt\u00fcel topluluk olmad\u0131\u011f\u0131 zaman, y\u00f6netici s\u0131n\u0131f\u0131n y\u00f6netme g\u00fcc\u00fcne kar\u015f\u0131 dengeleyici bir d\u00fc\u015f\u00fcnce ak\u0131m\u0131 meydana gelmez. Y\u00f6neticiler h\u0131zla otoriterle\u015ferek y\u00f6netim sistemini yozla\u015ft\u0131r\u0131r. E\u011fer i\u015f ba\u015f\u0131ndaki iktidar\u0131n as\u0131l maksad\u0131 \u00fclke kaynaklar\u0131na \u00e7\u00f6kmek veya gizli emelleri ger\u00e7ekle\u015ftirmek ise \u00e7o\u011funlukla entelekt\u00fcel birikimden uzak durur. O zaman, y\u00f6netim sistemine bilgi ve becerisini katacak insanlar de\u011fil de \u00f6zellikle tepe y\u00f6neticiye ba\u011fl\u0131l\u0131k g\u00f6sterecek liyakatsiz ki\u015filer se\u00e7ilir. Hayat\u0131n her alan\u0131, \u00f6r\u00fcmcek a\u011f\u0131 gibi \u00e7ok say\u0131da kriz sarmal\u0131yla \u00f6r\u00fcl\u00fcr. Y\u00f6netimde yozla\u015fma sonucunda, y\u00f6neticilerin a\u015f\u0131r\u0131 zenginle\u015fmesine kar\u015f\u0131l\u0131k, toplumda yoksulla\u015fma giderek artar.<\/p>\n
Liyakatsiz siyaset\u00e7i ve y\u00f6neticilerin egemen oldu\u011fu \u00fclkelerde, \u00e7o\u011funlukla entelekt\u00fcel bir topluluk da olu\u015fmuyor. Yayg\u0131n ideolojik e\u011fitim anlay\u0131\u015f\u0131, entelekt\u00fcel bir d\u00fc\u015f\u00fcnce iklimi ve tavr\u0131 ortaya \u00e7\u0131karm\u0131yor. Siyasalla\u015fm\u0131\u015f e\u011fitim sisteminde, mevcut otoriteyi sorgulamadan itaat edecek ve oy verecek kitle olu\u015fumu ama\u00e7lan\u0131yor.<\/p>\n
T\u00fcrk bilim insan\u0131 M\u00fcmtaz Turhan, y\u00fcksek nitelikli bir y\u00fcksek\u00f6\u011fretimin \u00f6ncelenmesini ve her alanda se\u00e7kin uzmanlar\u0131n yeti\u015ftirilmesini \u00f6nermi\u015fti. Turhan\u2019a g\u00f6re, yarat\u0131c\u0131 e\u011fitim sistemi ile kazan\u0131lan ak\u0131lc\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce ve bilimsel zihniyet, \u00fcniversitelerden ba\u015flayarak alt derecedeki b\u00fct\u00fcn e\u011fitim kurumlar\u0131n\u0131 beslemeliydi (Co\u015fkun, 2024,231). Turhan, herkesi s\u0131radan bir e\u011fitime tabi tutmak yerine, her alanda ak\u0131lc\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce ve bilimsel zihniyetle uzmanlar\u0131n yeti\u015fmesi gerekti\u011fine dikkat \u00e7ekmi\u015fti. \u00a0Bu insanlar\u0131n y\u00f6netim s\u00fcrecine kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde toplumsal kalk\u0131nman\u0131n daha rahat ger\u00e7ekle\u015fece\u011fini savunmu\u015ftu.<\/p>\n
T\u00fcrkiye\u2019de, 12 Eyl\u00fcl 1980\u2019den beri darbeci ve pop\u00fclist zihniyetli y\u00f6neticiler taraf\u0131ndan kitle e\u011fitimine a\u011f\u0131rl\u0131k verildi. Kitle e\u011fitiminden ise do\u011fru d\u00fcr\u00fcst entelekt\u00fcel ve giri\u015fimci bir topluluk \u00e7\u0131kmad\u0131. Bu e\u011fitim anlay\u0131\u015f\u0131, \u00e7o\u011funlukla sorgulamayan ve d\u00fc\u015f\u00fcnmeyen, herhangi bir katma de\u011fer yaratmadan bol keseden t\u00fcketmeye \u00e7al\u0131\u015fan kitle davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 besledi. \u00a0Siyasal iktidarlara eklemlenerek kolay yoldan zengin olma tutkusuyla \u00e7ok say\u0131da \u00e7\u0131kar topluluklar\u0131 olu\u015ftu.<\/p>\n
Kitle e\u011fitim anlay\u0131\u015f\u0131, al\u0131nan e\u011fitim ve diploman\u0131n g\u00f6stermelik de\u011ferini ta\u015f\u0131yan ama \u00e7o\u011funlukla ak\u0131lc\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce ve tav\u0131rdan yoksun \u00e7ok say\u0131da diplomal\u0131 \u00fcretiyor. Ya\u015fan\u0131lan olaylar ile ilgili neden-sonu\u00e7 ili\u015fkisini sorgulamak yerine, \u00e7o\u011funlukla g\u00fc\u00e7l\u00fc olanlara ya da g\u00fc\u00e7l\u00fc g\u00f6r\u00fcnenlere yana\u015fma e\u011filimini k\u00f6r\u00fckl\u00fcyor. Kitle e\u011fitimi y\u00fcz\u00fcnden y\u00fcr\u00fct\u00fclen psikolojik sava\u015f ve yap\u0131lan propagandaya kolayca inanmaya haz\u0131r bir kitle olu\u015fuyor.<\/p>\n
T\u00fcrkiye\u2019de, Y\u00d6K yap\u0131lanmas\u0131yla birlikte \u00fcniversitelerin birer y\u00fcksek k\u00fclt\u00fcr merkezi olma ve entelekt\u00fcel yeti\u015ftirme kapasitesi olduk\u00e7a d\u00fc\u015fmeye ba\u015flad\u0131. Siyasal islamc\u0131 y\u00f6netimin rastgele \u00fcniversite a\u00e7mas\u0131yla y\u00fcksek \u00f6\u011fretim bile kitle e\u011fitimine indirgendi. \u0130lk ve orta \u00f6\u011frenim sisteminde, siyasal iktidara oy dev\u015firmeye odaklanan okul ve m\u00fcfredat de\u011fi\u015fimleriyle birlikte ideolojik kitle e\u011fitim s\u00fcrecinin kapsam\u0131 geni\u015fletildi. Entelekt\u00fcel tavr\u0131n etkili ara\u00e7lar\u0131ndan medya kurulu\u015flar\u0131, holdinglerin iktidar yanl\u0131s\u0131 gayri resm\u00ee yay\u0131n ayg\u0131tlar\u0131 konumuna getirildi. \u00dclke y\u00f6netimine ciddi ele\u015ftiri ve \u00f6neriler getirecek, ayr\u0131ca toplumu ayd\u0131nlatarak bilin\u00e7lenmesine katk\u0131da bulunacak c\u0131l\u0131z bir ayd\u0131n toplulu\u011fu kald\u0131.<\/p>\n
Haks\u0131zl\u0131k ve hukuksuzluk kar\u015f\u0131s\u0131nda soylu bir tav\u0131r g\u00f6sterecek entelekt\u00fcel topluluk olmay\u0131nca, ortal\u0131\u011f\u0131 diplomal\u0131 \u2018\u00e7ok bilmi\u015fler\u2019 dolduruyor. \u00dclkede, entelekt\u00fcel nitelikte yeterince akademisyen, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr, sanat\u00e7\u0131, gazeteci, edebiyat\u00e7\u0131, hukuk\u00e7u gibi insanlar olmay\u0131nca, ba\u015far\u0131s\u0131z y\u00f6netim sistemine \u2018\u015firinlik\u2019 yapan bir s\u00fcr\u00fc ki\u015fi ve topluluk t\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n
Allah, insanlar\u0131 ak\u0131l yetisiyle donatm\u0131\u015f, g\u00f6revlendirdi\u011fi el\u00e7iler ve vahiy \u00fczerinden her daim akl\u0131 ve bilimin \u00f6nemini belirtmi\u015ftir. Bireysel iradeye i\u015faret ederek her insan\u0131n se\u00e7im ve eylemlerinden kendilerini sorumlu tutmu\u015ftur. S\u00f6z gelimi, Kur\u2019an\u2019da \u2018Ba\u015f\u0131n\u0131za gelen herhangi bir musibet kendi ellerinizle kazand\u0131klar\u0131n\u0131z y\u00fcz\u00fcndendir!….\u2019(\u015e\u00fbr\u00e2 Suresi, 30) ve \u2018\u0130nsanlar\u0131n elleriyle i\u015fledikleri y\u00fcz\u00fcnden karada ve denizde fesat \u00e7\u0131kar; Allah da belki d\u00f6nerler diye yapt\u0131klar\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 b\u00f6ylece kendilerine tatt\u0131r\u0131r.\u2019 (R\u00fbm Suresi, 41) denilmi\u015ftir. Bu ayetlerde, insanlar\u0131n nas\u0131l y\u00f6netilece\u011fi ger\u00e7ekli\u011finde, kendi tutumlar\u0131n\u0131n bir pay\u0131 oldu\u011fu anlat\u0131l\u0131yor (Allah daha iyi bilir).<\/p>\n
Sonu\u00e7 olarak, bir toplumun y\u00f6netim kalitesini, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00fclkedeki y\u00fcksek k\u00fclt\u00fcr birikimi ve entelekt\u00fcel d\u00fc\u015f\u00fcnce iklimi ile y\u00f6neticilerin liyakat d\u00fczeyi belirliyor. Bu anlamda, y\u00f6netim sisteminde ortaya \u00e7\u0131kan yolsuzluk, yoksulluk ve yasaklar bi\u00e7imindeki \u015feytan \u00fc\u00e7geninden y\u00f6neticiler kadar, entelekt\u00fcel bir toplulu\u011fun eksikli\u011fi ve bu arada se\u00e7men kitlesinin ald\u0131rmazl\u0131\u011f\u0131 da sorumludur.<\/p>\n
\u2018\u0130\u00e7inizden hayra \u00e7a\u011f\u0131ran, iyili\u011fi emredip k\u00f6t\u00fcl\u00fckten vaz ge\u00e7irmeye \u00e7al\u0131\u015fan se\u00e7kin bir topluluk bulunsun. \u0130\u015fte kurtulu\u015fa erenler onlard\u0131r.\u2019 (\u00c2li \u0130mran Suresi, 104).<\/p>\n
Aynur Erdo\u011fan Co\u015fkun (2024):<\/strong> \u201cKitle E\u011fitiminden Uzman E\u011fitimine Modern Okulla\u015fma Ser\u00fcveni\u201d; Yeni Perspektifler I\u015f\u0131\u011f\u0131nda M\u00fcmtaz Turhan, Haz\u0131rlayan: M.Fatih Karakaya, Ketebe\u00a0 Yay\u0131nlar\u0131:1257, \u0130stanbul<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Kitle e\u011fitim anlay\u0131\u015f\u0131, al\u0131nan e\u011fitim ve diploman\u0131n g\u00f6stermelik de\u011ferini ta\u015f\u0131yan ama ak\u0131lc\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce ve tav\u0131rdan yoksun \u00e7ok say\u0131da diplomal\u0131 \u00fcretiyor. Ya\u015fan\u0131lan olaylar ile ilgili neden-sonu\u00e7 ili\u015fkisini sorgulamak yerine, \u00e7o\u011funlukla g\u00fc\u00e7l\u00fc olanlara ya da g\u00fc\u00e7l\u00fc g\u00f6r\u00fcnenlere yana\u015fma e\u011filimini k\u00f6r\u00fckl\u00fcyor.<\/p>\n","protected":false},"author":187,"featured_media":18512,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_ef_editorial_meta_date_first-draft-date":"","_ef_editorial_meta_paragraph_assignment":"","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[64],"tags":[328,2980,2981,732,2185,79],"coauthors":[2225],"class_list":["post-18504","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kurumlar","tag-egitim","tag-entelektuel","tag-entelijensiya","tag-iktidar","tag-liyakat","tag-yonetim"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18504","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/187"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18504"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18504\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18513,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18504\/revisions\/18513"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/18512"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18504"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18504"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18504"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=18504"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}