Ki\u015filer aras\u0131 bilgi, duygu, d\u00fc\u015f\u00fcnce, inan\u00e7 ve isteklerin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak aktar\u0131lmas\u0131na ileti\u015fim s\u00fcreci deniliyor. \u0130leti\u015fim s\u00fcreci sayesinde insanlar, birbirleriyle bir toplum olarak ya\u015fama imk\u00e2n\u0131 buluyor. Her toplum, kendine \u00f6zg\u00fc belirli bir ileti\u015fim k\u00fclt\u00fcr\u00fc yarat\u0131yor.<\/p>\n
Toplumdaki yayg\u0131n ileti\u015fim k\u00fclt\u00fcr\u00fc, nas\u0131l bir toplum yap\u0131s\u0131na sahip olundu\u011funu da g\u00f6steriyor. Ya\u015fanan ileti\u015fim s\u00fcreci, \u00e7o\u011funlukla ak\u0131lc\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce ve bilimi \u00f6nceliyor ve serbest tart\u0131\u015fmaya dayan\u0131yorsa y\u00fcksek bir k\u00fclt\u00fcr do\u011fuyor. Toplumsal geli\u015fme sa\u011flan\u0131yor.<\/p>\n
Yayg\u0131n ileti\u015fim k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde, ak\u0131lc\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce ve bilimsel zihniyet \u00f6nemsenmiyor, ayr\u0131ca serbest tart\u0131\u015fma imkan\u0131 yoksa propaganda bi\u00e7iminde bir ileti\u015fim tarz\u0131 daha bask\u0131n oluyor. Toplum, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde otoriter ve bask\u0131c\u0131 bir y\u00f6netim yap\u0131s\u0131na \u2018mahk\u00fbm\u2019 oluyor. Propaganda tipi ileti\u015fim her yeri sar\u0131yor ve \u015fiddetli bir karga\u015fa ortam\u0131 ya\u015fan\u0131yor.<\/p>\n
Bilimsel ara\u015ft\u0131rma y\u00f6ntemine g\u00f6re her bilimsel bilgi, serbest tart\u0131\u015fma imkan\u0131 kapsam\u0131nda ele\u015ftiriye ve tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131kt\u0131r. \u00a0Bilimsel bilginin her a\u015famas\u0131nda yani konunun se\u00e7iminden sonu\u00e7lar\u0131n a\u00e7\u0131klanmas\u0131na kadar serbest tart\u0131\u015fma esast\u0131r. Asla, herhangi bir dayatma, ikna etme \u00e7abas\u0131 ve telkinde bulunma yakla\u015f\u0131m\u0131 kabul edilemez.<\/p>\n
Bilimsel etkinlikler s\u0131ras\u0131nda, ele\u015ftiri ve serbest tart\u0131\u015fma ortam\u0131n\u0131n yoklu\u011fu nesnelli\u011fe g\u00f6lge d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcyor.\u00a0 \u00c7\u00fcnk\u00fc, Karl Popper\u2019\u0131n \u00a0\u2018yanl\u0131\u015flanabilirlik\u2019 ilkesine g\u00f6re bilimde kesinlik yoktur; potansiyel olarak her bir bilimsel bilgiyi yanl\u0131\u015flayan yeni bir g\u00f6zlemle kar\u015f\u0131la\u015fma ihtimali vard\u0131r. B\u00f6yle bir yanl\u0131\u015flanma olur ya da olmaz; esas olan b\u00f6yle bir ihtimalin oldu\u011funu kabullenerek bilimsel bilgiyi ele\u015ftiriye ve tart\u0131\u015fmaya her daim a\u00e7\u0131k tutmakt\u0131r.<\/p>\n
Bilimsel ara\u015ft\u0131rmalarla birlikte, akademik ve entelekt\u00fcel hareketler ile genel e\u011fitim etkinliklerinde, \u00f6zg\u00fcrce soru sorma, cevap verme ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 tart\u0131\u015fmaya dayal\u0131 nesnel bir dil kullan\u0131l\u0131r.\u00a0 Bu ba\u011flamda, bilimin, akademik ve entelekt\u00fcel hareketlerin ve di\u011fer ciddi e\u011fitim s\u00fcre\u00e7lerinin kalitesi, serbest tart\u0131\u015fma imkan\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Kur\u2019an\u2019daki \u0130slamiyet\u2019e g\u00f6re, Allah El\u00e7isi\u2019nin kendine gelen vahyi, insanlara yaln\u0131zca \u2019tebli\u011f\u2019 ve \u2018davet\u2019 y\u00f6ntemiyle bildirme g\u00f6revi vard\u0131r. Tebli\u011f, davet kavram\u0131yla birlikte \u0130slam Dinini yayman\u0131n yeg\u00e2ne yolu olarak g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f ve s\u0131kl\u0131kla birbirinin yerine kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kur\u2019an\u2019da, Allah El\u00e7isi\u2019nin insanlar \u00fczerinde zorba olmad\u0131\u011f\u0131 (Ga\u015fiye\/22); g\u00f6revinin yaln\u0131zca tebli\u011f ve davetten ibaret oldu\u011fu (\u00c2l-i \u0130mran\/20, Maide\/92,99, \u015eura\/48); inan\u0131p inanmaman\u0131n insanlar\u0131n kendi iradelerine ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu (Kehf\/29) bildirilmi\u015ftir. Allah El\u00e7isi\u2019ne ve di\u011fer M\u00fcsl\u00fcmanlara, tebli\u011f \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda kullanacaklar\u0131 bir y\u00f6ntem olarak \u2018Rabbinin yoluna, hikmetle \/ak\u0131lc\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce ve bilimle ve g\u00fczel \u00f6\u011f\u00fctle davet et; onlarla en g\u00fczel y\u00f6ntemle tart\u0131\u015f (Nahl\/ 125) buyru\u011fu verilmi\u015ftir (\u00c7a\u011fr\u0131c\u0131, 1994, 16-19).<\/p>\n
Allah El\u00e7isi dahil, inanan insanlar\u0131n din ad\u0131na ba\u015fka insanlar \u00fczerinde \u00fcstenci ve belirleyici bir dil kullanmas\u0131 yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r. \u2018Allah’\u0131n rahmetinden dolay\u0131, sen onlara kar\u015f\u0131 yumu\u015fak davrand\u0131n. E\u011fer kaba ve kat\u0131 kalpli olsayd\u0131n, \u015f\u00fcphesiz etraf\u0131ndan da\u011f\u0131l\u0131r giderlerdi!..\u2019. (Ali \u0130mran\/ 159). Bu ileti\u015fim y\u00f6ntemi, Kur\u2019an\u2019\u0131n anlam b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc kapsam\u0131nda, ilke olarak \u2018dinde zorlama yoktur\u2019 (Bakara\/256) h\u00fckm\u00fcyle de b\u00fct\u00fcnle\u015fiyor. \u0130nsanlar\u0131n inan\u00e7lar\u0131yla ilgili maddi ve manevi herhangi bir bask\u0131 ve zorlamaya tabi tutulmas\u0131 istenmiyor.<\/p>\n
Ger\u00e7ekte, vahiy bildiriminin hikmetle tebli\u011f edilmesi y\u00f6ntemi ile bilimsel bilginin metodolojisi birbiriyle \u00f6rt\u00fc\u015f\u00fcyor. Her iki alandaki as\u0131l ileti\u015fim tipi, ak\u0131l ve bilim ile hikmet esasl\u0131 olarak \u00f6zg\u00fcr iradeyle yap\u0131lan bir tart\u0131\u015fma y\u00f6ntemine dayan\u0131yor.\u00a0 \u00a0Bu durum, vahiy, insan\u0131n yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131 ve evrenin olu\u015fumu aras\u0131nda tam bir etkile\u015fim ve birliktelik oldu\u011funu g\u00f6steriyor.<\/p>\n
\u0130leti\u015fim s\u00fcrecinde, ileti\u015fim kayna\u011f\u0131n\u0131n muhataplar\u0131na herhangi bir cevap hakk\u0131 ve tart\u0131\u015fma ortam\u0131 tan\u0131maks\u0131z\u0131n tek tarafl\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 ileti\u015fim tipine genel olarak propaganda deniliyor. Serbest tart\u0131\u015fma imk\u00e2n\u0131na f\u0131rsat ve izin verilmeden yap\u0131lan her ileti\u015fim, konusu ve i\u00e7eri\u011fi ne olursa olsun, asl\u0131nda bir propagandad\u0131r. Propaganda tipi ileti\u015fimde, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 serbest tart\u0131\u015fma istenmemesi nedeniyle kar\u015f\u0131daki insanlara tek yanl\u0131 telkinde bulunulur.<\/p>\n
\u0130nsanlar\u0131 ikna etme ve davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 o y\u00f6nde etkileme bak\u0131m\u0131ndan propaganda tipi ileti\u015fim, uygulamada en fazla ekonomik ve siyasal i\u00e7erikli etkinliklerde kullan\u0131l\u0131yor. Ekonomik ve ticari etkinliklerdeki reklamlar ile siyaset ve ideolojik s\u00f6ylemlerdeki telkinlerde, ba\u015fka insanlar ikna edilmeye ve tek yanl\u0131 ileti\u015fim yoluyla davran\u0131\u015flar\u0131 de\u011fi\u015ftirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. Reklamlarda ve siyaset i\u00e7erikli s\u00f6ylemlerde, \u00e7o\u011funlukla insanlar\u0131n ak\u0131l ve mant\u0131klar\u0131na de\u011fil de daha \u00e7ok ihtiya\u00e7lar\u0131na, inan\u00e7lar\u0131na, duygular\u0131na ve bilin\u00e7alt\u0131 g\u00fc\u00e7lerine hitap ediliyor.<\/p>\n
Ak\u0131l ve bilim \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcne riayet edilmeyen ve siyasalla\u015fan dinsel i\u00e7erikli ileti\u015fimlerde de ekonomik reklamlar ve siyasal telkinlerde oldu\u011fu gibi, \u00e7ok \u015fiddetli bir propaganda a\u011f\u0131 kuruluyor. S\u00f6z gelimi, Siyonist Musevilikte; k\u00fcreselci Siyonist Hristiyanl\u0131kta; siyasalla\u015fan dinci M\u00fcsl\u00fcman topluluklarda; dinin as\u0131l kendi \u00f6z\u00fcnden kopar\u0131larak b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde ekonomik \u00e7\u0131karlar ve ideolojik ama\u00e7larla bir propaganda malzemesi yap\u0131l\u0131yor.<\/p>\n
Kur\u2019an\u2019daki \u0130slamiyet\u2019in as\u0131l ileti\u015fim y\u00f6ntemine, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde Allah El\u00e7isi\u2019nin hayatta oldu\u011fu s\u00fcrede, onun \u00f6\u011fretici ve uyar\u0131c\u0131 kimli\u011fi alt\u0131nda uyulmu\u015ftur. Allah El\u00e7isi\u2019nin vefat\u0131 sonras\u0131nda, \u0130slam \u00f6ncesinde egemen olan kabile\/a\u015firet ileti\u015fim al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na h\u0131zla geri d\u00f6n\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc anla\u015f\u0131l\u0131yor. Y\u00f6netim ve toplumsal s\u00fcre\u00e7lerdeki hiyerar\u015fik yap\u0131n\u0131n etkisiyle -tebli\u011f maksad\u0131n\u0131 a\u015fan- buyurgan, dayatmac\u0131 ve zoraki ikna etmeye y\u00f6nelik ileti\u015fim dili, h\u0131zla yayg\u0131nla\u015fm\u0131\u015f ve bir\u00e7ok \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n do\u011fu\u015funu tetiklemi\u015ftir.<\/p>\n
Y\u00f6netici s\u0131n\u0131f, kendi iktidar\u0131n\u0131 geni\u015fletme amac\u0131yla \u00e7o\u011funlukla dini \u00f6\u011feleri birer sava\u015f dili ba\u011flam\u0131nda kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Y\u00f6netici s\u0131n\u0131fla ittifak h\u00e2linde olan din adamlar\u0131 da Allah El\u00e7isi\u2019nin tebli\u011f y\u00f6ntemi yerine, \u00e7o\u011funlukla otokratik y\u00f6neticilerin ileti\u015fim \u00fcslubunu benimsemi\u015flerdir.<\/p>\n
Ger\u00e7ekte, \u0130slam Dininin anlat\u0131m\u0131 ve tan\u0131t\u0131m\u0131nda Kur\u2019an\u2019\u0131n \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc ve s\u0131kl\u0131kla uyard\u0131\u011f\u0131 \u2018yaln\u0131zca tebli\u011f etme\u2019 ileti\u015fim y\u00f6ntemi yerine, \u00e7o\u011funlukla \u00fcstenci, zorlay\u0131c\u0131 ve korkutmaya dayal\u0131 bir dil kullan\u0131lm\u0131\u015f; \u0130slam\u2019\u0131n tebli\u011f edilmesinde, Kur\u2019an ayetiyle sabit olan \u2018hikmetle ve en g\u00fczel y\u00f6ntemle tart\u0131\u015f\u2019 (Nahl\/ 125) buyru\u011fu g\u00f6z ard\u0131 edilmi\u015ftir. B\u00f6ylece, y\u00f6netici s\u0131n\u0131fla ittifak h\u00e2linde olan din adamlar\u0131n\u0131n dini anlat\u0131m ve yorumlamas\u0131nda, siyasetin anlat\u0131m dili olan propaganda ileti\u015fim tipine sap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Kur\u2019an\u2019\u0131n \u00f6z\u00fcnden ve ruhundan sap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde dinsel ya\u015fant\u0131ya, yerel inan\u00e7 k\u00fclt\u00fcrleri ve anlay\u0131\u015flar\u0131 n\u00fcfuz etmi\u015ftir. Ak\u0131l ve bilim \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcnden uzakla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 oranda, dinsel g\u00f6r\u00fcn\u00fcml\u00fc simgeler ve s\u00f6ylemler \u00fczerinden \u00e7o\u011funlukla dinsel i\u00e7erikli propagandalara daha \u00e7ok ba\u015fvurulmu\u015ftur. Bu durum, ak\u0131lc\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce ve bilimi \u00f6nemsemeyen siyasal s\u00fcre\u00e7lerde oldu\u011fu gibi din alan\u0131nda da propaganda dilinin daha fazla kullan\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Ak\u0131l ve bilimden uzakla\u015f\u0131ld\u0131k\u00e7a \u0130slami de\u011ferler, \u00e7e\u015fitli alt k\u00fclt\u00fcrlerin siyasal ve ekonomik \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in birer propaganda malzemesi olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Dini de\u011ferler ve simgeler, ger\u00e7ek dinle ili\u015fkisi olmayan ba\u015fka ama\u00e7lar\u0131n ve arzular\u0131n sarmaland\u0131\u011f\u0131 bir \u00f6rt\u00fc gibi kullan\u0131l\u0131yor. M\u00fcsl\u00fcman toplumlarda ortaya \u00e7\u0131kan dinsel k\u00fclt\u00fcr birikiminde, Kur\u2019an\u2019\u0131n bildirimleri ile ak\u0131l ve bilimin istikametine uygun d\u00fc\u015fen bir\u00e7ok y\u00fcksek k\u00fclt\u00fcr eserleri olmakla birlikte; Kur\u2019an\u2019a, akla ve bilime ters olan \u00e7ok say\u0131da yerel k\u00fclt\u00fcrler de kar\u0131\u015fm\u0131\u015f bulunuyor. Bir propaganda y\u00f6ntemiyle dinci d\u00fc\u015f\u00fcnce ve ya\u015fant\u0131y\u0131 ku\u015fatan bu k\u00fclt\u00fcrel birikim, dinin asli \u00f6\u011felerini neredeyse etkisiz bir hale getiriyor.<\/p>\n
Sonu\u00e7 olarak, \u0130slam Dini ad\u0131na \u00fcretilen k\u00fclt\u00fcr \u00f6\u011felerinin, \u00f6zellikle y\u00f6netici s\u0131n\u0131fa yak\u0131n duran din adam\u0131 yorum ve anlat\u0131lar\u0131n\u0131n, do\u011frudan Kur\u2019an\u2019\u0131n ruhu ve Mehmet Akif Ersoy\u2019un deyi\u015fiyle \u2018asr\u0131n idraki\/hikmeti\u2019 ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekiyor. Kur\u2019an\u2019\u0131n anlam b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne ve bilime uymayan her t\u00fcrl\u00fc -din ad\u0131na- \u0130slam\u2019a sonradan sokulan k\u00fclt\u00fcrel hurafelerin ar\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131, b\u00fct\u00fcn insanl\u0131\u011fa en b\u00fcy\u00fck arma\u011fan say\u0131l\u0131r.<\/p>\n
\u00a0<\/strong><\/p>\n Mustafa \u00c7a\u011fr\u0131c\u0131 (1994<\/strong>): \u2018Davet\u2019 TDV \u0130slam Ansiklopedisi Cilt: 9, \u0130stanbul<\/p>\n \u00a0<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Y\u00f6netici s\u0131n\u0131f, kendi iktidar\u0131n\u0131 geni\u015fletme amac\u0131yla \u00e7o\u011funlukla dini \u00f6\u011feleri birer sava\u015f dili ba\u011flam\u0131nda kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Y\u00f6netici s\u0131n\u0131fla ittifak halinde olan din adamlar\u0131 da Allah El\u00e7isi\u2019nin tebli\u011f y\u00f6ntemi yerine, \u00e7o\u011funlukla otokratik y\u00f6neticilerin ileti\u015fim \u00fcslubunu benimsemi\u015flerdir.<\/p>\n","protected":false},"author":187,"featured_media":18869,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[61],"tags":[],"yoast_head":"\n