{"id":18908,"date":"2025-05-20T18:55:05","date_gmt":"2025-05-20T15:55:05","guid":{"rendered":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/?p=18908"},"modified":"2025-05-21T22:48:13","modified_gmt":"2025-05-21T19:48:13","slug":"yanlis-v%c9%99-t%c9%99hluk%c9%99li-muzakir%c9%99l%c9%99r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/yanlis-v%c9%99-t%c9%99hluk%c9%99li-muzakir%c9%99l%c9%99r\/","title":{"rendered":"Yanl\u0131\u015f v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259li M\u00fczakir\u0259l\u0259r"},"content":{"rendered":"<p>Yanl\u0131\u015f v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259li M\u00fczakir\u0259l\u0259r\u0259 s\u00f6zard\u0131&#8230;<\/p>\n<p>Son g\u00fcnl\u0259r sosial mediada yenid\u0259n tarixi m\u00f6vzular m\u00fcbahis\u0259 do\u011furma\u011fa ba\u015flay\u0131b. Orta y\u00fczillikl\u0259rd\u0259ki t\u00fcrk h\u00f6kmdarlar\u0131n\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 imperiyalar v\u0259 apard\u0131qlar\u0131 m\u00fcharib\u0259l\u0259r bir daha g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259lib. \u201cO d\u00f6vrd\u0259 kim haql\u0131 idi?\u201d sual\u0131 \u0259traf\u0131nda m\u00fcxt\u0259lif m\u00fcbahis\u0259l\u0259r yaran\u0131r: \u015eah \u0130smay\u0131l, yoxsa Sultan Yavuz? \u018fmir Teymur, yoxsa Y\u0131ld\u0131r\u0131m B\u0259yazid?<\/p>\n<p>Halbuki bu suallar\u0131n cavab\u0131 bug\u00fcnk\u00fc reall\u0131qla qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259m\u0259lidir. Ancaq bu tarixi olaylara m\u00fcnasib\u0259tin T\u00fcrkiy\u0259 prezidenti Erdo\u011fan\u0131n bir \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131ndak\u0131 ifad\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 g\u00fcnd\u0259m\u0259 da\u015f\u0131nmas\u0131da qay\u0259t t\u0259bii bir prosesdir.<\/p>\n<p>O d\u00f6vrd\u0259 bu torpaqlarda imperiya quran v\u0259 sava\u015f aparan b\u00fct\u00fcn s\u00fclal\u0259l\u0259r t\u00fcrk idi v\u0259 \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259 milli d\u00f6vl\u0259t deyildi. M\u0259s\u0259l\u0259, hans\u0131 s\u00fclal\u0259nin d\u00fcnya imperiyas\u0131na (o d\u00f6vrd\u0259 bu, yaln\u0131z t\u00fcrkl\u0259rin sahib ola bil\u0259c\u0259yi bir \u00fcst\u00fcnl\u00fck idi) r\u0259hb\u0259rlik ed\u0259c\u0259yi idi. Kimin Xaqanl\u0131\u011f\u0131 daha \u00e7ox h\u00f6km ed\u0259c\u0259kdi sava\u015f\u0131 apar\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>O \u00fczd\u0259n bug\u00fcnk\u00fc milli d\u00f6vl\u0259t anlay\u0131\u015f\u0131 il\u0259 orta y\u00fczillikl\u0259r\u0259 dair tarixi hadis\u0259l\u0259r\u0259 qiym\u0259t verm\u0259k k\u00f6k\u00fcnd\u0259n yanl\u0131\u015f yana\u015fmad\u0131r.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn S\u0259f\u0259vi\u2013Osmanl\u0131 m\u00fcharib\u0259sin\u0259 tarixi hadis\u0259 kimi h\u0259m T\u00fcrkiy\u0259, h\u0259m d\u0259 Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259find\u0259n subyektiv bax\u0131\u015flar\u0131n m\u00f6vcud olmas\u0131 t\u0259biidir. \u00c7\u00fcnki h\u0259r iki \u00f6lk\u0259nin tarix\u00e7il\u0259ri ill\u0259rdir bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 f\u0259rqli bax\u0131\u015f buca\u011f\u0131ndan yana\u015fm\u0131\u015flar. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 bu g\u00fcn ist\u0259r siyas\u0259t\u00e7il\u0259rin, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 sad\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n d\u0259rslikl\u0259rd\u0259 oxuduqlar\u0131 kimi fikir formala\u015fd\u0131r\u0131b ifad\u0259 etm\u0259l\u0259ri ba\u015fad\u00fc\u015f\u00fcl\u0259ndir.<\/p>\n<p>Yax\u015f\u0131, b\u0259s biz n\u0259 etm\u0259liyik?<\/p>\n<p>T\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin birliyi yolunda yaln\u0131z ortaq \u0259lifba v\u0259 ortaq t\u00fcrk dili m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rini g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tirm\u0259kl\u0259 i\u015fi bitmi\u015f saymaq olarm\u0131?<\/p>\n<p>B\u0259s tarixi hadis\u0259l\u0259rin \u00fcmumi bax\u0131\u015f buca\u011f\u0131ndan ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 nec\u0259?<\/p>\n<p>M\u0259nc\u0259, m\u0259s\u0259l\u0259nin k\u00f6k\u00fcnd\u0259 t\u0259hsil v\u0259 elm dayan\u0131r. T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131ndan olan tarix\u00e7il\u0259r ortaq T\u00fcrk Tarixi ara\u015fd\u0131rmalar\u0131 aparmal\u0131 v\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259r d\u0259rslikl\u0259r\u0259 sal\u0131nmal\u0131d\u0131r. Do\u011fru bir T\u00fcrk Tarixi yaz\u0131lsa, bundan sonra bu kimi probleml\u0259r t\u0259dric\u0259n aradan qalxacaq. H\u0259r iki \u00f6lk\u0259nin tarix\u00e7il\u0259ri v\u0259 tarix m\u00fc\u0259lliml\u0259ri bu m\u0259s\u0259l\u0259ni birg\u0259 m\u00fczakir\u0259 edib ortaq fikir formala\u015fd\u0131raraq onu d\u0259rslikl\u0259r\u0259 sal\u0131nmas\u0131na nail olmal\u0131d\u0131rlar. \u0130slam dinind\u0259n qaynaqlanan m\u0259zh\u0259b anlay\u0131\u015flar\u0131n\u0131n t\u00fcrk mill\u0259tini y\u00fcz ill\u0259rdir par\u00e7alama\u011f\u0131n\u0131n n\u0259hay\u0259t elm v\u0259 t\u0259hsill\u0259 qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Lakin g\u00f6zd\u0259n p\u0259rd\u0259 salmaq \u00fc\u00e7\u00fcn deyil, qrant yem\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn deyil, yar\u0131m\u00e7\u0131q i\u015fl\u0259 deyil \u2014 ger\u00e7\u0259k bir tarixin yaz\u0131lmas\u0131 laz\u0131md\u0131r. Atat\u00fcrk\u00fcn tarix haqq\u0131ndak\u0131 bu m\u0259\u015fhur fikrind\u0259 oldu\u011fu kimi tarix yaz\u0131lmal\u0131d\u0131r:<\/p>\n<p>\u201cTarih yazmak, tarih yapmak kadar m\u00fchimdir. Yazan yapana sad\u0131k kalmazsa, de\u011fi\u015fmeyen hakikat insanl\u0131\u011f\u0131 \u015fa\u015f\u0131rtacak bir h\u00e2l al\u0131r.\u201d<\/p>\n<p>Beyn\u0259lxalq T\u00fcrk Akademiyas\u0131n\u0131n haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131, m\u00fc\u0259llifl\u0259rind\u0259n biri qazax, dig\u0259ri \u00f6zb\u0259k t\u00fcrk\u00fc olan aliml\u0259r \u2014 Darxan K\u0131d\u0131r\u0259li v\u0259 Qaybulla Babayar\u0131n haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 8-ci sinifl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn tarix d\u0259rsliyin\u0259 baxd\u0131m v\u0259 he\u00e7 raz\u0131 qalmad\u0131m. T\u0259k bir fakt\u0131 yazacam: T\u00fcrk tarixi A\u011fqoyunluda bitir. Y\u0259ni biz art\u0131q Ortaq T\u00fcrk Tarixind\u0259 \u00c7ald\u0131ran d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc haqq\u0131nda he\u00e7 n\u0259 oxuya bilmirik. Bax, bel\u0259 bir durumda apar\u0131lan b\u00fct\u00fcn m\u00fcbahis\u0259l\u0259r g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn m\u00fch\u00fcm siyasi birliyi olan T\u00fcrk Ail\u0259sin\u0259 \u00e7ox ciddi z\u0259r\u0259rl\u0259r verm\u0259kd\u0259dir. V\u0259 bundan \u0259n \u00e7ox \u0130ran\u0131n v\u0259 Rusiyan\u0131n t\u0259sirind\u0259 olan beyin m\u0259rk\u0259zl\u0259ri istifad\u0259 edir, bol-bol tezisl\u0259r yarad\u0131rlar.<\/p>\n<p>Bizim is\u0259 b\u00fct\u00fcn bu z\u0259r\u0259rli tezisl\u0259r\u0259 cavab\u0131m\u0131z \u018fli b\u0259y H\u00fcseynzad\u0259nin yazd\u0131\u011f\u0131 o n\u0259h\u0259ng fikir olmal\u0131d\u0131r:<\/p>\n<p>\u018fcdad\u0131m\u0131z\u0131n m\u00fc\u015ft\u0259r\u0259k\u0259n m\u0259n\u015f\u0259yi Turan.<\/p>\n<p>Bir dind\u0259yiz biz, h\u0259pimiz haqp\u0259r\u0259stan;<\/p>\n<p>M\u00fcmk\u00fcnm\u00fc ay\u0131rs\u0131n bizi \u0130ncil il\u0259 Quran?<\/p>\n<p>H\u0259d\u0259fimiz h\u0259p Turan Turan Turan!<\/p>\n<p>Q\u0131sacas\u0131, S\u0259f\u0259vi\u2013Osmanl\u0131 qar\u015f\u0131durmas\u0131ndan g\u00fcn\u00fcm\u00fczd\u0259 t\u0259r\u0259f kimi dan\u0131\u015fan, siyasi statusundan as\u0131l\u0131 olmayaraq h\u0259r k\u0259s T\u00fcrk Ail\u0259si Modelin\u0259 z\u0259rb\u0259 vurmaqdad\u0131r.<\/p>\n<p>Bizim bu g\u00fcn dan\u0131\u015faca\u011f\u0131m\u0131z tarix Qaraba\u011f Z\u0259f\u0259ri, Kuzey K\u0131br\u0131s ger\u00e7\u0259kliyi olmal\u0131d\u0131r!<\/p>\n<p>Birliyimizi g\u00f6st\u0259r\u0259n tarixl\u0259ri g\u00fcnd\u0259m\u0259 da\u015f\u0131mal\u0131y\u0131q, bizi bir-birimizl\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 qoyan tarixi m\u00f6vzulardan yay\u0131n\u0131n. Biz T\u00fcrk Xan\u0259danl\u0131qlar\u0131n\u0131n n\u00fcfuz sava\u015flar\u0131n\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fczd\u0259ki z\u0259r\u0259rli t\u0259bli\u011fat\u00e7\u0131lar\u0131 olmamal\u0131y\u0131q.<\/p>\n<p>\u00d6z\u00fcn\u00fc ayd\u0131n sayan insanlar bu m\u00f6vzuya qucaq a\u00e7mamal\u0131d\u0131rlar. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin b\u00f6y\u00fck anlamda t\u0259hl\u00fck\u0259li t\u0259r\u0259fi odur ki, T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fcy\u00fcn tarixini bilm\u0259y\u0259n bir s\u0131ra &#8220;t\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u0259r&#8221; bu g\u00fcn i\u015f ba\u015f\u0131ndad\u0131rlar. &#8220;T\u00fcrk birliyi&#8221; v\u0259 &#8220;\u0130slam birliyi&#8221; anlay\u0131\u015flar\u0131n\u0131 qar\u0131\u015fd\u0131raraq \u00e7a\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 v\u0259 elmi \u0259sas\u0131 olmayan fikirl\u0259rl\u0259 insanlar\u0131n a\u011fl\u0131n\u0131 qar\u0131\u015fd\u0131r\u0131lar.<\/p>\n<p>&#8220;T\u00fcrk-islam sintezi&#8221;- d\u0259n dan\u0131\u015fanlar is\u0259 birm\u0259nal\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 T\u00fcrkl\u00fck siyas\u0259tind\u0259n x\u0259b\u0259rsiz yeni \u00fcmm\u0259t\u00e7il\u0259rdir.<\/p>\n<p>\u0130smay\u0131l b\u0259y Qasp\u0131ral\u0131dan sonra T\u00fcrk tarixinin \u0259n b\u00f6y\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 v\u0259 \u0259m\u0259l b\u00f6y\u00fckl\u0259rind\u0259n olan Yusuf Ak\u00e7uran\u0131n &#8220;\u00dc\u00e7 Tarz-\u0131 Siyas\u0259t&#8221; m\u0259qal\u0259sini oxumamaq mill\u0259t\u00e7i \u015f\u0259xsl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn bir siyasi savad bax\u0131m\u0131ndan \u0259ksikliks\u0259, oxuyub &#8220;T\u00fcrk-islam sintezind\u0259n&#8221; dan\u0131\u015fmaq is\u0259 cahillikd\u0259n ba\u015fqa bir \u015fey deyil.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiy\u0259 t\u00fcrkl\u0259rinin d\u0259, Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259rinin d\u0259 bu g\u00fcn \u0259n b\u00f6y\u00fck ehtiyac\u0131 oxumaqd\u0131r. Yusuf Ak\u00e7uran\u0131, \u018fli b\u0259y H\u00fcseyinzad\u0259ni oxuyun v\u0259 anlay\u0131n ki, qurtulu\u015f yolumuzun fikir tart\u0131\u015fmalar\u0131 hans\u0131 istiqam\u0259td\u0259 apar\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>T\u00fcrkl\u00fcy\u00fcn m\u0259nf\u0259\u0259ti \u0259sas g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259lidir ki, h\u0259r hans\u0131 bir siyas\u0259t\u00e7inin tarix haqq\u0131ndak\u0131 manipulyativ \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131na bu c\u00fcr reaksiyalar verm\u0259y\u0259siniz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>AKP Genel Ba\u015fkan\u0131 Tayyip Erdo\u011fan&#8217;\u0131n Timur-Bayezid ve Yavuz-\u015eah \u0130smail hakk\u0131ndaki s\u00f6ylemlerini Anar Esedli de\u011ferlendiriyor. <\/p>\n","protected":false},"author":202,"featured_media":18917,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_ef_editorial_meta_date_first-draft-date":"","_ef_editorial_meta_paragraph_assignment":"","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[66],"tags":[3117,54,3118,2538,3115,354,2601,2085,309,609,3116,3114],"coauthors":[2841],"class_list":["post-18908","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-siyaset-tarih","tag-ankara","tag-azerbaycan","tag-caldiran","tag-cehalet","tag-sah-ismail","tag-tarih","tag-tayyip-erdogan","tag-timur","tag-turan","tag-turk","tag-yavuz-sultan-selim","tag-yildirim-bayezid"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18908","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/202"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18908"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18908\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18914,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18908\/revisions\/18914"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/18917"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18908"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18908"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18908"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=18908"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}