Carl Schmitt, 1888 y\u0131l\u0131nda Plettenberg\u2019de do\u011fmu\u015f Katolik bir Alman\u2019d\u0131r. Her iki d\u00fcnya sava\u015f\u0131n\u0131 da g\u00f6rm\u00fc\u015f, birincisine g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Schmitt\u2019in hem ya\u015fant\u0131s\u0131nda hem de bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda daha \u00e7ok yer eden husus esasen \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 ve bu sava\u015fta Almanya\u2019da iktidar olan Nazilerle m\u00fcnasebetleridir. Buna m\u00fcnasebetten ziyade dosdo\u011fru bir \u00fcyelik demek daha do\u011fru olabilir. Schmitt, 1933 y\u0131l\u0131nda Nasyonal Sosyalist Alman \u0130\u015f\u00e7i Partisi\u2019ne \u00fcye olmu\u015f, Parti\u2019nin birtak\u0131m hukuk d\u0131\u015f\u0131 uygulamalar\u0131n\u0131 me\u015frula\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f ve hatta \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla Nazilerin iktidar\u0131n\u0131n yolunu a\u00e7makla da su\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Akademik kariyeri bir hayli parlakt\u0131r. 1933 y\u0131l\u0131nda Berlin \u00dcniversitesi\u2019nde profes\u00f6r olmu\u015f, daha sonraki y\u0131llarda Prusya Devlet Konseyi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, Nasyonal Sosyalist Hukuk\u00e7ular Birli\u011fi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ncelemeye konu olan \u201cSiyasi \u0130lahiyat\u201d kitab\u0131n\u0131 1922 y\u0131l\u0131nda yazm\u0131\u015ft\u0131r. Bu incelemede, Schmitt\u2019in genel olarak fikirleri, kamu hukuku ve siyaset bilimindeki yeri ve \u00f6nemi de\u011fil, daha dar bir pencerede \u201cSiyasi \u0130lahiyat\u201d kitab\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011ferlendirmeler yap\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n
\u00dclkemiz literat\u00fcr\u00fcnde Carl Schmitt ilk kez 2000 y\u0131l\u0131nda bir y\u00fcksek lisans tezine konu olmu\u015f ve 2024 y\u0131l\u0131na kadar aral\u0131klarla \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kitap incelemesi ba\u011flam\u0131nda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar tabi olarak daha dar ve az say\u0131da olacakt\u0131r. Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmada bu t\u00fcrde, Mustafa Bayram M\u0131s\u0131r\u2019\u0131n bir makalesine ve Ersan Bengisu\u2019nun da bir incelemesine rastlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar i\u00e7erisinde Bengisu\u2019nun eseri, \u201cSiyasi \u0130lahiyat\u201d odakl\u0131 kapsaml\u0131 bir de\u011ferlendirme iken, M\u0131s\u0131r\u2019\u0131n makalesi, daha geni\u015f \u00e7er\u00e7evede bir Schmitt kriti\u011fi, 20. Y\u00fczy\u0131l Alman kamu hukuku ve bu konuda baz\u0131 de\u011ferlendirmeleri de kapsamaktad\u0131r. M\u0131s\u0131r\u2019\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda, Schmitt\u2019in Nazi iktidar\u0131 ve buradan Yahudi Soyk\u0131r\u0131m\u0131 ile ili\u015fkilendirilerek Marksist olmad\u0131\u011f\u0131 vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r. Yazar, Schmitt\u2019in \u201cSiyasi \u0130lahiyat\u201dta liberalizmi de\u011fil, esasen Marksizm\u2019i ele\u015ftirdi\u011fini, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u201cKatolik, Milliyet\u00e7i ve Devlet\u00e7i\u201d oldu\u011funu ifade etmektedir. M\u0131s\u0131r\u2019\u0131n bu \u00e7\u0131kar\u0131mlar i\u00e7in metin i\u00e7inde \u00f6znel de\u011ferlendirmelerde bulundu\u011fu da g\u00f6z ard\u0131 edilmemelidir. S\u00f6z gelimi M\u0131s\u0131r\u2019a g\u00f6re, liberal kurumlar, Marksizm\u2019le ba\u015f edemeyecektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Marksizm, mevcut liberal demokrasiyi a\u015fan, \u201cger\u00e7ek demokrasi kuram\u0131\u201dd\u0131r.<\/p>\n
Yeniden Siyasi \u0130lahiyat\u2019a d\u00f6n\u00fclecek olursa, kitab\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7 k\u0131sm\u0131nda temel bilgiler i\u00e7eren bir Schmitt biyografisine yer verilmesi olduk\u00e7a faydal\u0131 olmu\u015ftur. \u00c7eviri de anla\u015f\u0131l\u0131r olmakla birlikte metnin kendisi kamu hukuku ve siyaset bilimi alanlar\u0131nda en az\u0131ndan temel bilgi sahibi olmay\u0131 gerekli k\u0131lacak d\u00fczeyde a\u011f\u0131rd\u0131r. S\u00f6z gelimi, metin i\u00e7erisinde Schmitt, Restorasyon D\u00f6nemi, Temmuz Devrimi, 1848 Devrimleri gibi olaylar\u0131 \u00f6rnek veya gerek\u00e7e g\u00f6stermektedir. Bu gibi hususlar\u0131n bilinmesi metnin anla\u015f\u0131l\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131racakt\u0131r. \u00d6te yandan bu kitab\u0131nda Schmitt, T\u00fcrk\u00e7eye \u201cKararc\u0131l\u0131k\u201d olarak \u00e7evrilebilecek olan \u201cDesizyonizm\u201d kavram\u0131n\u0131 ilk kez kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Metin boyunca s\u0131k s\u0131k ge\u00e7ecek olan bu kavram hakk\u0131nda ufak bir giri\u015f yaz\u0131s\u0131 yararl\u0131 olabilirdi. Her ne kadar bu konuda bir bilgi notu kitab\u0131n son k\u0131sm\u0131na eklenmi\u015fse de a\u00e7\u0131klamaya g\u00f6t\u00fcren at\u0131f k\u0131rk\u0131nc\u0131 sayfada yer almaktad\u0131r. Kitab\u0131n tamam\u0131n\u0131n yetmi\u015f bir sayfa oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse bu ge\u00e7 bir kar\u015f\u0131la\u015fma say\u0131labilir.<\/p>\n
Carl Schmitt\u2019in \u201cSiyasi \u0130lahiyat\u201d kitab\u0131nda savundu\u011fu ana tez, burjuvazinin yaratt\u0131\u011f\u0131 modern siyasal d\u00fczenin temel kavramlar\u0131n\u0131n Orta \u00c7a\u011f ilahiyat\u0131ndan, daha \u00e7ok da Katolik kilisesine ait terminolojiden dev\u015firme oldu\u011fudur. Schmitt kitap boyunca bu konuda \u00f6rnekler verip arg\u00fcman\u0131n\u0131 desteklerken Bodin\u2019den beri s\u00fcregelen \u201cegemen\u201d tan\u0131m\u0131na ve kavram\u0131na da kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131karak yeni bir egemen tan\u0131mlamaktad\u0131r. Weimar Cumhuriyeti\u2019nde uygulanan parlamentarizm neticesinde ortaya \u00e7\u0131kan istikrars\u0131zl\u0131ktan \u015fik\u00e2yet etmesi, bu istikrars\u0131zl\u0131\u011f\u0131 sona erdirecek \u201ckararlar\u0131n\u201d al\u0131nmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak mekanizmalar\u0131n yoklu\u011fu, bu kitapta \u201ckararc\u0131l\u0131k\u201d kavram\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcnde durmas\u0131na neden olmu\u015f olabilir. Fikirlerinde Machiavelli, Hobbes ve Hegel\u2019den etkilendi\u011fi s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n
Schmitt, kitab\u0131na, \u201cEgemen, ola\u011fan\u00fcst\u00fc h\u00e2le karar verendir.\u201d c\u00fcmlesiyle ba\u015flamaktad\u0131r. Burada \u201cola\u011fan\u00fcst\u00fc h\u00e2l\u201d kavram\u0131n\u0131, \u201cola\u011fan\u00fcst\u00fc \u00f6nlemler almay\u0131 gerektiren her \u015fekildeki ciddi siyasi veya ekonomik kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131k\u201d olarak alg\u0131lamak do\u011fru olacakt\u0131r. Schmitt de bu ifadeden, ola\u011fan\u00fcst\u00fc h\u00e2l kararnamesi veya s\u0131k\u0131y\u00f6netim h\u00e2llerinin de\u011fil, \u201cson derece tehlikeli, devletin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tehdit edecek bir durum\u201dun anla\u015f\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini belirtmi\u015ftir.<\/p>\n
B\u00f6yle bir ola\u011fan\u00fcst\u00fc h\u00e2l durumunda Schmitt, yarg\u0131lama yetkisinin \u00f6n \u015fart\u0131n\u0131n ve i\u00e7eri\u011finin s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmamas\u0131 gerekti\u011fini hatta hukuk devletine ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmlerin g\u00f6z ard\u0131 edilebilece\u011fini belirtmi\u015ftir. Ola\u011fan\u00fcst\u00fc h\u00e2lden bahsedebilmek i\u00e7in, mevcut d\u00fczenin b\u00fct\u00fcn\u00fcyle ask\u0131ya al\u0131nmas\u0131 gerekmektedir. B\u00f6yle bir durumda devlet yerinde dururken, hukuk geri ad\u0131m atmak zorundad\u0131r. Burada, devletin varl\u0131\u011f\u0131, hukuki norm kar\u015f\u0131s\u0131nda ne derece \u00fcst\u00fcn oldu\u011funu g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne sermektedir. Yani devlet, kendini koruma hakk\u0131na dayanarak hukuku ask\u0131ya al\u0131r. Bu noktada ola\u011fan\u00fcst\u00fc h\u00e2l i\u00e7in verilen \u201ckarar\u201d kendini b\u00fct\u00fcn buyruk\u00e7u (normatif) ba\u011flardan kurtar\u0131r ve ger\u00e7ek anlamda mutlak h\u00e2le gelir.<\/p>\n
Bu a\u00e7\u0131klamalardan sonra Schmitt, en ba\u015fta \u00e7izdi\u011fi egemenlik tan\u0131m\u0131n\u0131 biraz daha geni\u015fletmektedir. Bu durumda egemen, \u201cHem son derece acil bir durumun s\u00f6z konusu olup olmad\u0131\u011f\u0131na hem de bunu bertaraf etmek i\u00e7in ne yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fine karar verendir.\u201d Ona g\u00f6re, egemenin \u201cen y\u00fcce g\u00fc\u00e7\u201d \u015feklinde \u00f6zde\u015fle\u015fmi\u015f i\u00e7i bo\u015f tan\u0131mlar\u0131n\u0131 kimse daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 inceleme zahmetine katlanmam\u0131\u015ft\u0131r. H\u00e2lbuki en ba\u015fta Bodin, bu kavram\u0131n kritik durumlarla yani \u201cola\u011fan\u00fcst\u00fc h\u00e2l\u201d ile ilgili oldu\u011funu i\u015faret etmi\u015ftir. Y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki kanunu ilga etme yetkisi egemenli\u011fin alameti farikas\u0131d\u0131r ve Bodin, egemenli\u011fin di\u011fer ay\u0131rt edici niteliklerini de buradan t\u00fcretmeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n
16. Y\u00fczy\u0131l\u2019dan itibaren Bodin\u2019in a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 yoldan ilerleyen d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler egemenli\u011fe dair birtak\u0131m \u00f6zellikler katalo\u011fu geli\u015ftirmi\u015f ve egemenle ilgili tart\u0131\u015fmalarda bu egemenlik yetkileri katalo\u011funu kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Fakat yetki kullanacak ki\u015finin tayin edilmedi\u011fi durumlarda ne yap\u0131laca\u011f\u0131, s\u00f6z konusu durumda kimin yetki kullanaca\u011f\u0131 belirsizdir. Schmitt, bu konudaki ele\u015ftirisini ilerleyen sayfalarda yinelemektedir: \u201cHukuk idesinin kendi kendini kuvveden fiile \u00e7\u0131karamayaca\u011f\u0131, kendisini kimin uygulamas\u0131 gerekti\u011fine ili\u015fkin hi\u00e7bir \u015fey s\u00f6ylememesinden dahi anla\u015f\u0131l\u0131r. Her transformasyonda bir auctoritatis interpositio bulunur. M\u00fcnferit olarak kimin veya hangi merciin b\u00f6yle bir yetkiyi kendisi i\u00e7in talep edebilece\u011fi konusundaki ay\u0131rt edici belirleme, bir h\u00fckm\u00fcn salt hukuki niteli\u011finden \u00e7\u0131karsanamaz.\u201d<\/p>\n
Bu da birtak\u0131m tart\u0131\u015fmalara neden olmaktad\u0131r. Bu tart\u0131\u015fmalar\u0131 \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in liberal hukuk d\u00fczeni, yetkileri devlet ba\u015fkan\u0131 ve parlamento aras\u0131nda kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak b\u00f6l\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr ve egemen sorununu ertelemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Schmitt, ola\u011fan\u00fcst\u00fc h\u00e2l durumunda kullan\u0131lacak yetkilerin tek tek say\u0131lmas\u0131 h\u00e2linde dahi egemenli\u011fe ili\u015fkin sorunlar\u0131n anlam\u0131n\u0131 yitirse de \u00e7\u00f6z\u00fclemeyece\u011fini ifade etmektedir. Hatta bu noktada liberal hukuk d\u00fczeni ile dalga ge\u00e7mekte ve \u015f\u00f6yle demektedir: \u201cG\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131n sorunlar\u0131 ve ticari hayatla me\u015fgul olan bir hukuk bilimi, egemenlik kavram\u0131na pratikte ilgi duymaz.\u201d<\/p>\n
Bu g\u00f6r\u00fc\u015flerinin ard\u0131ndan egemenlik tan\u0131m\u0131n\u0131 daha da geni\u015fletir. Herhangi bir kaos durumunda hi\u00e7bir norm uygulama alan\u0131 bulamayacakt\u0131r. Bu sebeple hukukun var olabilmesi i\u00e7in normal bir ortam\u0131n yarat\u0131lmas\u0131 zorunludur. Demek ki her hukuk, durumsal hukuktur. \u0130\u015fte egemen, bu normal durumu kendisi yarat\u0131r ve garanti alt\u0131na al\u0131r. Buna karar vermek onun tekelindedir. Bu noktada egemen, bu normal durumun da ger\u00e7ekten s\u00fcr\u00fcp s\u00fcrmedi\u011fine kesin \u015fekilde karar verendir. Devlet egemenli\u011finin \u00f6z\u00fc de burada yatmaktad\u0131r. Yani egemenlik hukuken zorlama veya h\u00fckmetme tekeli de\u011fil, karar verme tekelidir.<\/p>\n
Schmitt, kitab\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc te\u015fkil eden \u201cSiyasi \u0130lahiyat\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 b\u00f6l\u00fcme, \u201cModern devlet kuram\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn \u00f6nemli kavramlar\u0131, d\u00fcnyevile\u015ftirilmi\u015f ilahiyat kavramlar\u0131d\u0131r.\u201d c\u00fcmlesiyle ba\u015flamaktad\u0131r. Ard\u0131ndan b\u00f6l\u00fcm boyunca bu tezini destekler nitelikteki \u00f6rnekleri s\u0131ralam\u0131\u015ft\u0131r. S\u00f6z gelimi, kadir-i mutlak Tanr\u0131, kadir-i mutlak kanun koyucuya d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Hatta buradaki \u201ckadir-i mutlakl\u0131k\u201d \u00fczerinde sadece dilbilimsel bir aktar\u0131m s\u00f6z konusu de\u011fildir, ayn\u0131 zamanda tart\u0131\u015fman\u0131n detaylar\u0131na inildik\u00e7e ilahiyat bahislerine dair kal\u0131nt\u0131lara da rastlanmaktad\u0131r. Siyasi bir kavram olan ola\u011fan\u00fcst\u00fc h\u00e2l kavram\u0131 ise, mucizenin ilahiyattaki manas\u0131na benzemektedir.<\/p>\n
Laband ve Jellinek\u2019in devlet kuram\u0131ndaki egemenlik kavram\u0131 ve \u201cdevletin m\u00fcnhas\u0131r h\u00e2kim otoritesi\u201d teorisi, devleti \u201cmistik \u00fcretim\u201d yoluyla ortaya konan soyut bir birey benzerine ve kendine \u00f6zg\u00fc tan\u0131m\u0131 olan bir birli\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr. Preuss bu g\u00f6r\u00fc\u015fleri Tanr\u0131n\u0131n inayetinin hukuki bir k\u0131l\u0131f\u0131 olarak vas\u0131fland\u0131rmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca Preuss\u2019a g\u00f6re bu fikirler, Maurenbrecher \u00f6\u011fretilerinin tekrar\u0131ndan ibarettir. Aradaki fark ise, dini kavramlar\u0131n yerine hukuki kavramlar\u0131n giydirilmesidir. Schmitt, Kelsen\u2019in de ilahiyat ile hukuk aras\u0131ndaki y\u00f6ntemsel yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131 1920\u2019lerden itibaren dile getirdi\u011fini ifade etmektedir.<\/p>\n
Schmitt, burada \u201chukuksal ki\u015fi\u201d kavram\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan da benzer dev\u015firmelerin s\u00f6z konusu oldu\u011funu dile getirir ve Bernatzik\u2019ten bir al\u0131nt\u0131 yapar. \u201cE\u011fer kolektif ki\u015fili\u011fin organlar\u0131 yine ki\u015filer olacaksa, her idari makam, her mahkeme vb. bir hukuksal ki\u015fi ve bir b\u00fct\u00fcn olarak devlet de yine tek bir hukuksal ki\u015fi olurdu. Teslis dogmas\u0131n\u0131 anlamaya \u00e7al\u0131\u015fmak, bununla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u00e7ocuk oyunca\u011f\u0131d\u0131r.\u201d<\/p>\n
Schmitt b\u00f6l\u00fcm\u00fcn sonlar\u0131na do\u011fru \u00f6rneklerini arka arkas\u0131na s\u0131ralamaktad\u0131r. Rousseau\u2019nun \u201cEconomie Politique\u201d makalesine bir at\u0131f yapar, \u201cDe\u011fi\u015fmez Tanr\u0131sal h\u00fck\u00fcmlerin taklidi, 18. y\u00fczy\u0131l rasyonalizmi taraf\u0131ndan devletin hukuki ya\u015fam\u0131n\u0131n akla yak\u0131n ideali olarak g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.\u201d Boutmy\u2019a g\u00f6re, \u201cEgemenlik s\u00f6z konusu oldu\u011funda teolojik kavramlar\u0131n politize edili\u015fi \u00e7arp\u0131c\u0131 boyutlardad\u0131r.\u201d Atger\u2019e g\u00f6re, \u201cPrens, devletin do\u011fas\u0131nda var olan b\u00fct\u00fcn \u00f6zellikleri bir t\u00fcr s\u00fcrekli yarat\u0131m yoluyla geli\u015ftirir. Prens, siyasi d\u00fcnyaya aktar\u0131lan kartezyen Tanr\u0131\u2019d\u0131r.\u201d Descartes\u2019e dahi at\u0131f yapmaktad\u0131r: \u201cDo\u011fadaki bu yasalar\u0131 yapan Tanr\u0131\u2019d\u0131r, t\u0131pk\u0131 kral\u0131n kendi krall\u0131\u011f\u0131ndaki yasalar\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 gibi.\u201d<\/p>\n
Fakat bu y\u00f6ntem yani siyasi kavramlar\u0131n ilahiyattan dev\u015firilmesi zaman i\u00e7erisinde birtak\u0131m de\u011fi\u015fimlere u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r. Modern hukuk devleti d\u00fc\u015f\u00fcncesi Tanr\u0131y\u0131 ve mucizeyi d\u00fcnyadan kovan bir ilahiyat anlay\u0131\u015f\u0131 geli\u015ftirmi\u015ftir. Bu anlay\u0131\u015f\u0131n kayna\u011f\u0131 ve ba\u015flang\u0131c\u0131, Ayd\u0131nlanma rasyonalizmidir. Fakat esasen salt pozitivist zihniyet, Ayd\u0131nlanma \u00c7a\u011f\u0131\u2019nda dahi h\u00fck\u00fcm s\u00fcren hukuki ve ahlaki zihniyeti tamam\u0131yla defetmi\u015ftir.<\/p>\n
Tanr\u0131 siyasal alandan \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131ktan sonra onun yerini halk ve halk\u0131n iradesi alm\u0131\u015ft\u0131r. Schmitt, ilgin\u00e7 bir \u015fekilde eski anlay\u0131\u015f\u0131n kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n belirli s\u00fcre boyunca Amerika\u2019da g\u00f6zlemlenebildi\u011fini s\u00f6ylemektedir. Ona g\u00f6re, Amerika\u2019da bu d\u00fc\u015f\u00fcnce, \u201chalk\u0131n sesi Hakk\u0131n sesi\u201d \u015feklinde mant\u0131kl\u0131, pragmatist bir anlay\u0131\u015fa d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Jefferson\u2019un 1801 zaferinin temelinde de bu anlay\u0131\u015f yatmaktad\u0131r.<\/p>\n
Siyasette Tanr\u0131yla m\u00fccadeleyi Proudhon, Bakunin ba\u015fta olmak \u00fczere pek \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu m\u00fccadelenin \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131, Restorasyon \u00c7a\u011f\u0131 yazarlar\u0131n\u0131n kurmu\u015f oldu\u011fu d\u00fczene, ideolojik radikal kar\u015f\u0131tl\u0131kt\u0131r. Bu d\u00fczene kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmak isteyen d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler h\u0131nc\u0131n\u0131 Tanr\u0131\u2019dan alm\u0131\u015ft\u0131r. Bu a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, 18. Y\u00fczy\u0131l devlet d\u00fc\u015f\u00fcncesinin iki temel unsuru g\u00f6ze \u00e7arpmaktad\u0131r: Birincisi t\u00fcm teist ve a\u015fk\u0131n tasavvurlar\u0131n bertaraf edilmesi, ikincisi yeni bir me\u015fruluk kavram\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131.<\/p>\n
Her a\u015f\u0131r\u0131l\u0131k kendi tepkisini do\u011furmaktad\u0131r. Bu radikal kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015flar da kar\u015f\u0131-devrimci bir devlet felsefesi do\u011furmu\u015ftur. Babeuf, Bakunin, Kropotkin ve Otto Gros \u00e7izgisindeki anar\u015fistlerin ortak aksiyomu: \u201c\u0130nsanlar iyidir fakat devlet adamlar\u0131 bozulmaya meyyaldir.\u201d Bu fikrin tam z\u0131dd\u0131nda Maistre\u2019nin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc yer almaktad\u0131r: \u201cNe zaman ki kurulmu\u015ftur, her h\u00fck\u00fcmet iyidir.\u201d<\/p>\n
Kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131lan tek \u015fey anar\u015fist devlet fikri de\u011fildir. Bu kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015ftan liberal devlet d\u00fc\u015f\u00fcncesi de nasibini al\u0131r. Burjuvaziye \u201ctart\u0131\u015fan bir s\u0131n\u0131f\u201d lakab\u0131 tak\u0131l\u0131r ve her \u015feyi konu\u015fma d\u00fczlemine aktar\u0131p tart\u0131\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015fan bir s\u0131n\u0131f sosyal \u00e7at\u0131\u015fmalar \u00e7a\u011f\u0131nda ayakta kalamaz. Bu k\u0131s\u0131mda Schmitt, liberal burjuvazinin i\u00e7ine d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc \u00e7eli\u015fkileri g\u00fczel bir \u015fekilde \u00f6zetlemektedir: \u201cLiberal burjuvazi bir Tanr\u0131 ister ancak bu Tanr\u0131 faal olamamal\u0131d\u0131r; bir monark ister ancak bu monark iktidars\u0131z olmal\u0131d\u0131r; \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve e\u015fitlik talep eder, buna ra\u011fmen, e\u011fitim ve m\u00fclkiyetin yasama \u00fczerindeki etkisini garanti alt\u0131na almak i\u00e7in, se\u00e7me hakk\u0131n\u0131 m\u00fclk sahibi s\u0131n\u0131flarla s\u0131n\u0131rland\u0131rmak ister; sanki e\u011fitim ve m\u00fclkiyet, fakir ve e\u011fitimsiz insanlar\u0131 bask\u0131 alt\u0131nda tutma hakk\u0131 verebilirmi\u015f gibi\u2026 Soy aristokrasisini ortadan kald\u0131r\u0131r ama aristokrasinin en aptal ve baya\u011f\u0131 \u015fekli olan para aristokrasisinin k\u00fcstah hakimiyetine izin verir; ne kral\u0131n egemenli\u011fini arzu eder ne de halk\u0131nkini. O h\u00e2lde, liberal burjuvazi asl\u0131nda ne ister?\u201d<\/p>\n
Schmitt, kitab\u0131n\u0131n son k\u0131sm\u0131n\u0131, siyaset felsefecisi Donoso Cortes\u2019in fikirlerine ay\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Cortes ile birlikte liberalizm ele\u015ftirisini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr. Cortes\u2019e g\u00f6re, \u201cLiberalizm nas\u0131l her siyasi ayr\u0131nt\u0131y\u0131 tart\u0131\u015f\u0131p g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcyorsa, metafizik ger\u00e7ekli\u011fi de bir tart\u0131\u015fmaya yaymak ister. Liberalizmin \u00f6z\u00fc pazarl\u0131kt\u0131r, beklenti h\u00e2linde bir \u2018yar\u0131m kalm\u0131\u015fl\u0131k\u2019t\u0131r. \u00dcmidi, kesin hesapla\u015fman\u0131n, nihai zaferi getirecek olan kanl\u0131 meydan muharebesinin, bir parlamento tart\u0131\u015fmas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebilmesi ve sonsuza dek s\u00fcrecek bu tart\u0131\u015fma ile sonsuza dek ertelenebilmesidir.\u201d<\/p>\n
Cortes\u2019in d\u00fc\u015f\u00fcncelerini ele al\u0131rken Schmitt, birka\u00e7 paragrafta kendi modern devlet ele\u015ftirisini de \u00f6zetlemektedir. Schmitt\u2019e g\u00f6re, modern olan her \u015fey siyasi olanla k\u0131yas\u0131ya bir m\u00fccadele ve rekabet i\u00e7indedir. Hatta, anarko sendikalist devrimciler, Marksist sosyalistler, end\u00fcstriyel teknikerler ve Amerikal\u0131 finans\u00e7\u0131lar siyasetin, ticari hayat \u00fczerindeki tarafgir hakimiyetinin kald\u0131r\u0131lmas\u0131 konusunda ittifak h\u00e2lindedir. Modern devlet anlay\u0131\u015f\u0131na g\u00f6re, siyasi sorunlar ortadan kald\u0131r\u0131lmal\u0131, yaln\u0131zca \u00f6rg\u00fctsel-teknik ve ekonomik-sosyolojik \u00f6devler tart\u0131\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. Schmitt, ele\u015ftirisini Max Weber\u2019e bir at\u0131fla bitirmektedir. Modern devlet hakikaten Weber\u2019in onda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u015feye d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f durumdad\u0131r: B\u00fcy\u00fck bir fabrika!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Her a\u015f\u0131r\u0131l\u0131k kendi tepkisini do\u011furmaktad\u0131r. Bu radikal kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015flar da kar\u015f\u0131-devrimci bir devlet felsefesi do\u011furmu\u015ftur. Babeuf, Bakunin, Kropotkin ve Otto Gros \u00e7izgisindeki anar\u015fistlerin ortak aksiyomu: \u201c\u0130nsanlar iyidir fakat devlet adamlar\u0131 bozulmaya meyyaldir.\u201d <\/p>\n","protected":false},"author":223,"featured_media":19058,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[2],"tags":[3162,3160,1268,2953,3161],"yoast_head":"\n