\u00c7in\u2019in Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019daki soyk\u0131r\u0131m ve bask\u0131 politikalar\u0131n\u0131 gizleme \u00e7abalar\u0131 uzun zamand\u0131r biliniyor. Ancak art\u0131k mesele yaln\u0131zca \u00c7inli yetkililerin resmi a\u00e7\u0131klamalar\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fil. Bug\u00fcn bu propaganda, yabanc\u0131 gazetecilerin kalemlerinde, influencerlar\u0131n videolar\u0131nda ve sosyal medyada a\u00e7\u0131lan sahte hesaplar\u0131n payla\u015f\u0131mlar\u0131nda da kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. Pekin, ger\u00e7e\u011fi \u00f6rtbas etmek i\u00e7in Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da b\u00fcy\u00fck vitrinler kuruyor ve bu vitrinlerin s\u00fcslenmesi ve g\u00f6sterilmesinde yabanc\u0131 medya mensuplar\u0131na giderek daha fazla rol veriyor.<\/p>\n
Ba\u011f\u0131ms\u0131z ara\u015ft\u0131rmalar, bu durumun planl\u0131 bir strateji oldu\u011funu ortaya koyuyor. Avustralya Stratejik Politika Enstit\u00fcs\u00fc\u2019n\u00fcn Borrowing Mouths to Speak on Xinjiang ba\u015fl\u0131kl\u0131 raporu, \u00c7in\u2019in 2020\u20132021 y\u0131llar\u0131nda en az 13 yabanc\u0131 influencer \u00fczerinden y\u00fczlerce propaganda i\u00e7eri\u011fini dola\u015f\u0131ma soktu\u011funu belgeliyor. O tarihten bu yana bu durum daha da yayg\u0131n, \u00e7e\u015fitli ve derin hale geldi. 2024 ve 2025 y\u0131llar\u0131nda d\u00fczenlenen devlet destekli medya turlar\u0131, bu propagandan\u0131n yeni halkalar\u0131 oldu. \u00c7in, T\u00fcrk ve \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere d\u00fcnyan\u0131n \u00e7e\u015fitli b\u00f6lgelerinden ula\u015fabildikleri gazeteci ve influencerler i\u00e7in \u00c7in lehine i\u00e7erik \u00fcretmeleri \u015fart\u0131yla Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019a turlar d\u00fczenliyor. Bu turlara kat\u0131lanlar, Urum\u00e7i\u2019deki y\u00fcksek teknoloji parklar\u0131n\u0131, Aksu\u2019daki fabrikalar\u0131, Ka\u015fgar\u2019daki folklor g\u00f6sterilerini \u201chayranl\u0131kla\u201d anlat\u0131rken, binlerce Uygur\u2019un tutuldu\u011fu toplama kamplar\u0131ndan, su\u00e7suz yere cezaland\u0131r\u0131lan ayd\u0131nlardan ve zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan gen\u00e7lerden, ailerleri viran edilen \u00e7ocuklar\u0131ndan tek kelime etmiyorlar.<\/p>\n
Bu gezilerin kurgusu dikkat \u00e7ekici bir tutarl\u0131l\u0131kla i\u015fliyor. Misafirlere belirli mekanlarda s\u00fcrekli devam eden (muhtemelen maa\u015fl\u0131 halk dans\u00e7\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan icra edilen) Uygur danslar\u0131, s\u00fcslenmi\u015f belirli camilerde, az say\u0131daki ya\u015fl\u0131 Hui m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n\u0131n bayram namazlar\u0131, y\u00fcksek g\u00f6kdelenler, reng\u00e2renk pazarlar ve yabanc\u0131 g\u00f6r\u00fcnce g\u00fcl\u00fcmseyen aileler g\u00f6steriliyor. Yollar, fabrikalar ve altyap\u0131 projeleri \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131yor. R\u00f6portajlarda, \u00c7inli yetkililer hep ayn\u0131 ifadeleri tekrarl\u0131yor: \u201cEkonomik kalk\u0131nma, istikrar, k\u00fclt\u00fcrel \u00e7e\u015fitlilik, mutluluk…\u201d<\/p>\n
Ama ger\u00e7ekte olanlar gizleniyor. Toplama kamplar\u0131ndaki zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma, psikolojik ve fiziksel i\u015fkenceler, kad\u0131nlara y\u00f6nelik tecav\u00fczler; k\u00fclt\u00fcrel asimilasyon bask\u0131lar\u0131, yasalarda g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen okullarda ve kamu kurumlar\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclen anatil yasa\u011f\u0131 hi\u00e7 g\u00fcndeme getirilmiyor. Gazetecilik ilgesine apa\u00e7\u0131k bir \u015fekilde ayk\u0131r\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen, gazetecilerin ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak dola\u015fmas\u0131na izin verilmiyor, rastgele r\u00f6portajlar engelleniyor, se\u00e7ilmi\u015f sakinler devlet g\u00f6zetiminde konu\u015fturuluyor. Sonu\u00e7ta kendileri de se\u00e7ilmi\u015f olduklar\u0131 i\u00e7in gazeteciler de buna da razi oluyor. Yani g\u00f6r\u00fclen \u201cmutluluk tablolar\u0131\u201d, asl\u0131nda s\u0131k\u0131 bir sans\u00fcr ve bask\u0131n\u0131n g\u00f6lgesinde sahneleniyor. Bu nedenle \u00c7in\u2019in sundu\u011fu \u201cmutlu Xinjiang\u201d g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc ile Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019daki Uygurlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7eklik aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir u\u00e7urum devam ediyor.<\/p>\n
Son haftalarda T\u00fcrkiye\u2019den gazetecilerin Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019a davet edilmesi, propagandan\u0131n yeni bir boyutunu g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seriyor. Gazetecilerin oradayken sosyal medyada yapt\u0131\u011f\u0131 pala\u015f\u0131mlar\u0131 objektiflikten \u00e7ok uzak, sihirlenmi\u015fler gibi tamamen hayranl\u0131k dolu. Do\u011fal olarak bask\u0131lardan hi\u00e7 s\u00f6z edilmiyor, kamplar tamamen yok say\u0131l\u0131yor, yaz\u0131lar hep ayn\u0131 sihirli kelimeler etraf\u0131nda d\u00f6n\u00fcyor: \u201c\u0130stikrar, geli\u015fme, k\u00fclt\u00fcrel zenginlik, mutluluk…\u201d<\/p>\n
Zamanlama ise manidar. T\u00fcrkiye Cumhurba\u015fkan\u0131\u2019n\u0131n 31 A\u011fustos\u20131 Eyl\u00fcl 2025 tarihlerinde Tianjin\u2019de d\u00fczenlenen \u015eanghay \u0130\u015fbirli\u011fi \u00d6rg\u00fct\u00fc Zirvesi\u2019ne kat\u0131lmas\u0131yla neredeyse e\u015f zamanl\u0131 ger\u00e7ekle\u015fen bu davetler, \u00c7in\u2019in diplomatik bir koordinasyon y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6steriyor. Bir yandan b\u00f6lgesel ittifaklar\u0131n\u0131 peki\u015ftiriyor, di\u011fer yandan T\u00fcrk kamuoyuna \u201cXinjiang\u2019da sorun yok\u201d mesaj\u0131 veriyor. Yani mesele yaln\u0131zca bir medya turu de\u011fil, ayn\u0131 zamanda jeopolitik bir hamlenin bir par\u00e7as\u0131.<\/p>\n
Bu turlarda ba\u011f\u0131ms\u0131z gazetecilik yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek imk\u00e2ns\u0131z. Her \u015fey \u00f6nceden belirleniyor: hangi mek\u00e2nlar\u0131n gezilece\u011fi, kiminle konu\u015fulaca\u011f\u0131, hangi c\u00fcmlelerin duyulaca\u011f\u0131. Ele\u015ftirel bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 geli\u015ftirmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil; ger\u00e7eklere eri\u015fim ba\u015ftan engelleniyor.<\/p>\n
\u00c7in\u2019in politikas\u0131n\u0131n bir ba\u015fka aya\u011f\u0131 sosyal medya. Kendi vatanda\u015flar\u0131n\u0131n YouTube, X ve Facebook\u2019a eri\u015fimini yasaklayan Pekin, ayn\u0131 platformlarda binlerce trol hesab\u0131 devreye sokarak d\u00fcnya kamuoyunu manip\u00fcle ediyor. Bu hesaplar, yabanc\u0131 gazetecilerin ve influencerlar\u0131n payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u201cparlak\u201d Xinjiang i\u00e7eriklerini k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte yay\u0131yor.<\/p>\n
\u00d6zellikle M\u00fcsl\u00fcman \u00e7o\u011funluklu \u00fclkelerde dola\u015f\u0131ma sokulan bu videolar, \u00c7in\u2019in imaj\u0131n\u0131 parlatmak ve bask\u0131lar\u0131 \u00f6rtbas etmek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131yor.<\/p>\n
\u00c7arp\u0131c\u0131 \u00e7eli\u015fki \u015fu: \u00c7in halk\u0131 bu platformlara eri\u015femiyor, ama \u00c7in devleti bu platformlar\u0131 propaganda ayg\u0131t\u0131 olarak kullan\u0131yor.<\/p>\n
\u00c7in\u2019in propaganda stratejisinin bir di\u011fer \u00f6nemli aya\u011f\u0131 sosyal medya \u00fczerinden y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcyor. \u00dclke i\u00e7inde YouTube, X (eski Twitter) ve Facebook gibi uluslararas\u0131 platformlara eri\u015fimi yasaklayan Pekin, buna ra\u011fmen ayn\u0131 platformlarda binlerce trol hesab\u0131 ve devlet destekli sosyal medya profiliyle aktif bir \u015fekilde propaganda y\u00fcr\u00fct\u00fcyor. Bu hesaplar, yabanc\u0131 gazetecilerin ve influencerlar\u0131n Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019dan payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u201cparlak\u201d, olumlu ve \u00f6vg\u00fc dolu i\u00e7erikleri al\u0131yor, bunlar\u0131 k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte yayarak \u00c7in\u2019in resmi anlat\u0131s\u0131n\u0131 destekliyor.<\/p>\n
Bu i\u00e7erikler sadece haber veya tan\u0131t\u0131m niteli\u011finde de\u011fil; bilin\u00e7li olarak haz\u0131rlanm\u0131\u015f bir manip\u00fclasyon arac\u0131 olarak kullan\u0131l\u0131yor. \u00d6zellikle M\u00fcsl\u00fcman \u00e7o\u011funluklu \u00fclkelerde bu videolar ve payla\u015f\u0131mlar yo\u011fun \u015fekilde dola\u015f\u0131ma sokuluyor. Ama\u00e7 a\u00e7\u0131k: \u00c7in\u2019in uluslararas\u0131 imaj\u0131n\u0131 parlatmak, Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019daki soyk\u0131r\u0131m ve insan haklar\u0131 ihlallerini g\u00f6zden gizlemek ve k\u00fcresel kamuoyunda bask\u0131lar\u0131 normalle\u015ftirmek.<\/p>\n
Buradaki \u00e7eli\u015fki olduk\u00e7a \u00e7arp\u0131c\u0131: \u00c7in halk\u0131 bu platformlara eri\u015femiyor, yani vatanda\u015flar YouTube, X veya Facebook\u2019a giremiyor; ancak \u00c7in devleti, bu yasakl\u0131 platformlar\u0131 bizzat kendi propagandas\u0131n\u0131 yaymak i\u00e7in etkin bir \u015fekilde kullan\u0131yor. \u00c7ok say\u0131da trol hesap s\u00fcrekli olarak \u00c7in propagandas\u0131 yap\u0131yor, Uygurlara y\u00f6nelik soyk\u0131r\u0131m ve insan haklar\u0131 ihlalleri su\u00e7lamalar\u0131n\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fctmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Hatta baz\u0131lar\u0131, bu g\u00f6revlerini sahte Uygur kimliklerine b\u00fcr\u00fcnerek y\u00fcr\u00fct\u00fcyor.<\/p>\n
As\u0131l tehlike, insan haklar\u0131 ihlallerinin normalle\u015ftirilmesidir. Toplama kamplar\u0131, zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma, dini bask\u0131lar ve k\u00fclt\u00fcrel asimilasyon ortadayken, sahneye konulan folklor g\u00f6sterileri ve g\u00fcl\u00fcmseyen y\u00fczler \u00fczerinden yeni bir hik\u00e2ye olu\u015fturuluyor.<\/p>\n
Bu hik\u00e2yeye inanmak, Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019daki bask\u0131y\u0131 g\u00f6rmezden gelmek anlam\u0131na geliyor. Birle\u015fmi\u015f Milletler raporlar\u0131, ba\u011f\u0131ms\u0131z ara\u015ft\u0131rmalar ve tan\u0131k anlat\u0131mlar\u0131 olduk\u00e7a net: Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da soyk\u0131r\u0131m ve insanl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 su\u00e7lar i\u015fleniyor. Bu yaln\u0131zca bir iddia de\u011fil; belgelenmi\u015f bir ger\u00e7ektir.<\/p>\n
\u00c7in\u2019in sundu\u011fu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler, dikkatle haz\u0131rlanm\u0131\u015f bir propaganda kurgusundan ibaret. Ger\u00e7ekte ise toplama kamplar\u0131, s\u0131k\u0131 yasaklar ve sistematik bask\u0131lar alt\u0131nda, Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da \u00e7ok boyutlu bir soyk\u0131r\u0131m ya\u015fan\u0131yor. Uluslararas\u0131 toplumun g\u00f6revi, \u00c7in\u2019in kurdu\u011fu sahte vitrinin etkisine kap\u0131lmamak ve hakikati g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lmakt\u0131r.<\/p>\n
Ne yaz\u0131k ki baz\u0131 yabanc\u0131 gazeteciler, ba\u011f\u0131ms\u0131z gazetecilik yapmak yerine Pekin\u2019in resmi anlat\u0131s\u0131n\u0131 destekleyerek bu propagandaya alet oluyor. Onlar\u0131n yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7erikler, \u00c7in\u2019in bask\u0131 politikalar\u0131n\u0131 me\u015frula\u015ft\u0131ran birer ara\u00e7 haline geliyor. Bu durum, Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019daki bir halk\u0131n planl\u0131 olarak yok edili\u015fini ve devam eden \u00e7ok boyutlu bir soyk\u0131r\u0131m\u0131 gizlemeye hizmet ediyor.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u00c7in\u2019in davet etti\u011fi yabanc\u0131 gazeteciler ve influencerlar , Uygurlara kar\u015f\u0131 soyk\u0131r\u0131m ve insan haklar\u0131 ihlallerini \u00f6rtbas etme propagandas\u0131na alet oluyor.\u00a0<\/p>\n","protected":false},"author":217,"featured_media":19213,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_ef_editorial_meta_date_first-draft-date":"","_ef_editorial_meta_paragraph_assignment":"","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[2],"tags":[188,2038,373,667],"coauthors":[3047],"class_list":["post-19209","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","tag-cin","tag-propaganda","tag-sincan","tag-uygur"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19209","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/217"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19209"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19209\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19214,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19209\/revisions\/19214"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19213"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19209"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19209"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19209"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=19209"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}