Cumhuriyet ve demokrasi\u2026 G\u00fcnl\u00fck hayat\u0131m\u0131zda \u00e7e\u015fitli vesilelerle kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan bu iki kavram\u0131n fark\u0131n\u0131 basit\u00e7e ifade etmek istersek; cumhuriyet rejimdir, demokrasi ise k\u00fclt\u00fcrd\u00fcr, gelenektir, tav\u0131rd\u0131r diyebiliriz.<\/p>\n
Cumhuriyet kelimesine en s\u0131k rastlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z yerlerin ba\u015f\u0131nda devletlerin resm\u00ee isimleri gelir. Rejimler, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn tabiriyle devletlerin i\u015fletim sistemleridir. Cumhuriyet de olsa, me\u015frutiyet hatta mutlakiyet de olsa her rejim, halk taraf\u0131ndan desteklendi\u011fi ve halk i\u00e7in en do\u011fru se\u00e7enek oldu\u011fu iddias\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n
Cumhuriyet rejiminde, halk\u0131n iradesini y\u00f6netime yans\u0131tma iddias\u0131, siyasi g\u00fcc\u00fcn temelinin tamam\u0131yla halk oldu\u011fu vurgusu, di\u011fer rejimlere g\u00f6re \u00e7ok daha g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n
Halk\u0131n iradesinin sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde y\u00f6netime yans\u0131y\u0131p yans\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve bu iradenin devlete ve halka fayda getirip getirmeyece\u011finin cevab\u0131 ise o \u00fclkede demokrasi i\u00e7in uygun ko\u015fullar olup olmamas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Cumhuriyet, di\u011fer rejimlere g\u00f6re demokratik d\u00fczeni kurup ya\u015fatmaya daha uygun olsa da demokrasinin var olmas\u0131 ancak o \u00fclkenin halk\u0131n\u0131n e\u011fitim gelir seviyesinin y\u00fckselmesine, demokrasi k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc \u00f6\u011frenmesine ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u00c7o\u011funlu\u011fu iyi e\u011fitim g\u00f6rmemi\u015f halk toplulu\u011fu ve tek marifeti e\u011fitimsiz insanlar\u0131 etkilemek olan, k\u00f6t\u00fc niyetli, demagoji ustas\u0131 politikac\u0131lar, kolayca etkile\u015fime girebilen iki tehlikeli bile\u015fendir. Y\u00fcr\u00fctme ve yasama yetkilerini ellerinde bulunduranlar\u0131 denetleyecek, yetkilerini a\u015ft\u0131klar\u0131nda, anayasay\u0131 ihlal ettiklerinde k\u0131s\u0131tlayacak mekanizmalar\u0131n i\u015flevsizle\u015ftirilmeleri, siyasi g\u00fcc\u00fc ele ge\u00e7irenlerin k\u00f6t\u00fc niyeti d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde hi\u00e7 de zor de\u011fildir. Bu durumda ka\u011f\u0131t \u00fcst\u00fcnde anayasas\u0131 ve meclisi olan cumhuriyet rejimi, bir ki\u015finin, bir ailenin veya imtiyazl\u0131 bir gurubun mutlak hakimiyeti alt\u0131na girebilir ve ortada demokrasinin “d”si kalmaz. Yarg\u0131, iktidar\u0131n muhalifleri ezme ayg\u0131t\u0131na, bas\u0131n, iktidar\u0131n propaganda makinesine, se\u00e7imler ise \u00e2det yerini bulsun diye oynanan tiyatroya d\u00f6n\u00fc\u015febilir. Ve bu d\u00fczensizli\u011fin ad\u0131 da g\u00f6r\u00fcn\u00fcrde cumhuriyettir.<\/p>\n
Demokrasi g\u00fcn\u00fcm\u00fczde her zaman her yerde her ko\u015fulda olmas\u0131 gereken evrensel bir kavram olarak kabul edilir. Antik \u00e7a\u011fda halk\u0131n y\u00f6netime kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir rejimken, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde demokrasi, sadece halk\u0131n siyasi iradesini g\u00f6stermek i\u00e7in temsilci se\u00e7mesini de\u011fil, evrensel hukuk ilkelerini, ba\u011f\u0131ms\u0131z yarg\u0131y\u0131, liyakata dayal\u0131 laik devlet anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131, bas\u0131n yay\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnce ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, y\u00f6netenlerle y\u00f6netilenlerin ayn\u0131 kanunlara t\u00e2bi olmas\u0131n\u0131 ve adil se\u00e7im ko\u015fullar\u0131n\u0131 da i\u00e7eren bir gelene\u011fi, k\u00fclt\u00fcr\u00fc ifade eder.<\/p>\n
Anayasa, meclis ve sand\u0131k vas\u0131talar\u0131yla halk\u0131n siyasi iradesini y\u00f6netime yans\u0131tma iddias\u0131ndaki cumhuriyet rejimi, demokrasi i\u00e7in en uygun zemini te\u015fkil etse de demokrasiyi asla garanti etmez. Demokrasiyi ama\u00e7 de\u011fil ara\u00e7 olarak g\u00f6ren, ideolojileri ve \u00e7\u0131karlar\u0131 u\u011fruna demokrasiyi istismar eden siyasi hareketler kolayca etkinlik alan\u0131 bulabilir. \u0130stismar, \u00f6zellikle gericilerin uzmanl\u0131k alan\u0131d\u0131r. \u00c7o\u011funlu\u011fu iyi e\u011fitim almam\u0131\u015f halk\u0131n iradesi, devlete millete yarardan \u00e7ok zarar getirebilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc e\u011fitim, k\u00fclt\u00fcr, bilin\u00e7 seviyesi d\u00fc\u015f\u00fck insanlar, iyiyi k\u00f6t\u00fcy\u00fc, do\u011fruyu yanl\u0131\u015f\u0131, hakl\u0131y\u0131 haks\u0131z\u0131 ay\u0131rt etmekte zorlan\u0131rlar ve tek meziyeti laf kalabal\u0131\u011f\u0131 olan demagog politikac\u0131lar i\u00e7in kolay lokmad\u0131rlar.<\/p>\n
Demokrasiyi bir k\u00fclt\u00fcr, gelenek de\u011fil de bir rejim olarak kabul etti\u011fimizi ve demokrasi rejimini uygulamaya koydu\u011fumuzu farz edelim. Demokrasi rejiminin korunmas\u0131 ad\u0131na en k\u00f6t\u00fc olas\u0131l\u0131klar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne alarak sistemimizi kursak dahi, demokrasi k\u00fclt\u00fcr\u00fcne gelene\u011fine sahip olmayan, bilin\u00e7, e\u011fitim ve gelir seviyesi d\u00fc\u015f\u00fck bir toplumla sistemimiz, k\u00f6t\u00fc niyetli politikac\u0131lar\u0131n elinde \u00e7\u00fcr\u00fcmeye, demokratik karakterini kaybetmeye son derece yatk\u0131n ve savunmas\u0131z olacakt\u0131r.<\/p>\n
Demokrasiyi sand\u0131ktan ibaret sayan bir anlay\u0131\u015f, pek\u00e2l\u00e2 bu mant\u0131kla farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce ve hayat tarz\u0131na ya\u015fam olana\u011f\u0131 sunmayan adaletsiz ve bask\u0131c\u0131 bir y\u00f6netim kurabilir. S\u00f6zde demokrasi anlay\u0131\u015flar\u0131n\u0131 da kurdu\u011fu otoriter rejimi me\u015frula\u015ft\u0131rmak i\u00e7in kullanabilir. Evrensel hukuk ilkeleri, yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, adalete, liyakata dayal\u0131 laik devlet yap\u0131s\u0131, bas\u0131n yay\u0131n ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, adil se\u00e7im ko\u015fullar\u0131 gibi demokrasinin t\u00fcm gereklerini a\u00e7\u0131k veya \u00f6rt\u00fcl\u00fc olarak, k\u0131sa bir zamanda ortadan kald\u0131rabilir.<\/p>\n
\u00d6rne\u011fin \u0130ran’da \u015fah y\u00f6netimini bask\u0131c\u0131 ve emperyalist bat\u0131n\u0131n i\u015f birlik\u00e7isi olarak g\u00f6ren sol g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k\u00e7\u0131 ve demokratik kesimler, \u015faha kar\u015f\u0131 mollalarla i\u015f birli\u011fi yapm\u0131\u015flar, \u015fah devrildikten sonra ise beklediklerinin aksine demokratik a\u00e7\u0131dan \u015fah rejimini mumla aratan molla iktidar\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Mollalar \u0130slami y\u00f6netim anlay\u0131\u015flar\u0131n\u0131 me\u015frula\u015ft\u0131rmak i\u00e7in referanduma gitmi\u015fler ve e\u011fitim gelir seviyesi d\u00fc\u015f\u00fck, din\u00ee hassasiyetleri y\u00fcksek halka \u0130slam y\u00f6netimi isteyip istemediklerini sormu\u015flard\u0131r. Halk oylamas\u0131 beklendi\u011fi gibi mollalar lehine sonu\u00e7lan\u0131nca da, di\u011fer t\u00fcm siyasi hareketleri bask\u0131yla \u015fiddetle sindirip, dinci otoriter rejimlerini kurmu\u015flard\u0131r. Demokrasi sand\u0131ktan ibaretse e\u011fer, molla rejimi de gayet demokratik say\u0131labilir!<\/p>\n
Benzer kurnazl\u0131\u011f\u0131 T\u00fcrkiye’de cumhuriyet devrimlerine kar\u015f\u0131t siyasal \u0130slamc\u0131 ak\u0131mlar da ortaya koymaktad\u0131r. Atat\u00fcrk’\u00fcn mill\u00ee m\u00fccadeleye liderlik ederek ba\u015far\u0131ya ula\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck itibara ve siyasi g\u00fcce, stratejik akl\u0131n\u0131, bilgi birikimini, kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131, cesaretini ekleyerek ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi devrimleri halka sorulmad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle ele\u015ftirir gerici tak\u0131m\u0131. Sanki b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu k\u0131rsal yerlerde ya\u015fayan, on y\u0131ll\u0131k sava\u015f yorgunu, cehaletten yoksulluktan ve hastal\u0131ktan k\u0131r\u0131lan 1920’lerin T\u00fcrkiyesindeki halk\u0131n, Osmanl\u0131’y\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fcten, ulus bilincine varmas\u0131n\u0131 \u00f6nleyen, sanayi devrimini ka\u00e7\u0131rmas\u0131na yol a\u00e7an \u00e7a\u011fd\u0131\u015f\u0131 y\u00f6netim anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n, \u00e7oklu hukukunun, \u00e7oklu e\u011fitim sisteminin k\u00f6kl\u00fc olarak de\u011fi\u015fmesi gerekti\u011fini idrak ederek bu de\u011fi\u015fimi talep etmesinin veya b\u00f6yle devrim niteli\u011finde de\u011fi\u015fiklikleri onaylamas\u0131n\u0131n imk\u00e2n\u0131 varm\u0131\u015f gibi!<\/p>\n
D\u00fc\u015f\u00fcnsenize, dilimize hi\u00e7 uymayan, bir harfi yedi farkl\u0131 sese kar\u015f\u0131l\u0131k gelebilen, okuma yazmada yeti\u015fkinlerin bile zorland\u0131\u011f\u0131 eski harfler yerine her sesin bir harf kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n oldu\u011fu, alt\u0131 ya\u015f\u0131nda ortalama bir \u00e7ocu\u011fun birka\u00e7 haftada tamamen s\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fc yeni harflere ge\u00e7ilmesi halk oyuna sunulsayd\u0131 sonu\u00e7 ne olurdu acaba? Referandumda gericiler, \u00e7ok muhtemeldir ki eski harflerin dinin gere\u011fi oldu\u011funu halka anlatacaklar, s\u00f6zde gavurdan al\u0131nan yeni harflerle dinden \u00e7\u0131k\u0131laca\u011f\u0131na halk\u0131n b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131n\u0131 ikna etmekte zorlanmayacaklard\u0131. Peki, ulusumuzun \u00f6n\u00fcndeki y\u00fczlerce senelik yazg\u0131s\u0131nda belirleyici olacak b\u00f6yle \u00f6nemli bir de\u011fi\u015fimin karar\u0131n\u0131, 1920’lerin T\u00fcrkiye’sinde ya\u015fayan e\u011fitim k\u00fclt\u00fcr seviyesi d\u00fc\u015f\u00fck halk\u0131n vermesi \u00fclkemizin menfaatine uygun olur muydu? Eski alfabeyle devam etmek, ayd\u0131nlanma, ulus bilincine varma hedeflerimiz i\u00e7in faydal\u0131 olur muydu? G\u00fcn\u00fcm\u00fczde T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131, Rus etkisinden kurtulmak i\u00e7in Latin k\u00f6kenli harflere ge\u00e7erken, bizim Arap\u00e7a k\u00f6kenli harflerle devam etmemiz do\u011fru olur muydu?<\/p>\n
Tarih pek \u00e7ok defa g\u00f6stermi\u015ftir ki din; tar\u0131m monar\u015fi devletinden laik ulus devlete ge\u00e7i\u015fte, mill\u00ee egemenli\u011fin g\u00f6stergesi demokrasinin zeminini haz\u0131rlayan k\u00f6kl\u00fc de\u011fi\u015fiklikler, demokrasiyle, yani halk\u0131n talebiyle veya onay\u0131yla de\u011fil, se\u00e7kinlerin devrimcili\u011fiyle ger\u00e7ekle\u015ftirilir. Demokrasi, demokratik usullerle de\u011fil, asker ya da sivil se\u00e7kinlerin ilerici \u00e7a\u011fda\u015f devrimleriyle ya\u015fam olana\u011f\u0131 bulur. Tabii ki se\u00e7kinlerin devrimcilik yapabilmeleri i\u00e7in niyetleri ya da fikir birlikleri yeterli olmaz. Devrim niteli\u011finde b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fiklikleri hayata ge\u00e7irecek siyasi g\u00fcce sahip olmalar\u0131 da gerekir.<\/p>\n
Demokrasi, demokrasiyle genelde gelmez ama demokrasiyle gidebilir. Bunun \u00f6rneklerinden biri 1930’lar\u0131n Almanya’s\u0131nda g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Se\u00e7imle ba\u015fa gelen Adolf Hitler, Almanlar\u0131n ulusal kahraman\u0131, cumhurba\u015fkan\u0131 Hindenburg’un \u00f6lmesiyle t\u00fcm g\u00fcc\u00fc eline ge\u00e7irmi\u015f, parlamentoyu ve di\u011fer siyasi partileri y\u0131k\u0131c\u0131 faaliyetlere bula\u015ft\u0131klar\u0131 ve y\u00f6netim zorlu\u011fu yaratt\u0131klar\u0131 gerek\u00e7eleriyle feshetmi\u015fti. Di\u011fer partilerin ve meclisin feshedilmesi, 1930’lar\u0131n sonunda bir referandumla Alman halk\u0131na sorulsayd\u0131, Hitler yetkin propaganda kabiliyetiyle fesih karar\u0131n\u0131 halka onaylatabilirdi de. Peki bu onay, demokratik olur muydu?<\/p>\n
\u00dclkemize d\u00f6nersek, 1920’lerin T\u00fcrkiyesinde laiklik, halk oylamas\u0131na gitseydi neler olurdu acaba? Laikli\u011fin dinsizlik, din d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 oldu\u011funu savunan gerici kesimin oylamay\u0131 kazanmalar\u0131, d\u00f6nemin ko\u015fullar\u0131, halk\u0131n e\u011fitim k\u00fclt\u00fcr d\u00fczeyi ve din\u00ee hasasiyetleri d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde \u00e7ok da zor olmazd\u0131. Peki laikli\u011fin demokratik g\u00f6r\u00fcn\u00fcml\u00fc bir usulle, yani sand\u0131kla reddedilmesi, demokrasinin olmazsa olmazlar\u0131 adalete, inan\u00e7 h\u00fcrriyetine ve e\u015fit vatanda\u015fl\u0131\u011fa katk\u0131 sa\u011flar m\u0131yd\u0131? Ve bu referandum, ulusal \u00e7\u0131karlar\u0131m\u0131za uygun olur muydu? Demokrasiye hizmet eder miydi?<\/p>\n
Bir ba\u015fka \u00f6rnek verelim. 1920’lerin T\u00fcrkiyesinde d\u00fcnyan\u0131n d\u00fcz m\u00fc yuvarlak m\u0131 oldu\u011funa dair bir halk oylamas\u0131 yap\u0131lsayd\u0131, sonu\u00e7 ne olurdu acaba? B\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla k\u0131ran k\u0131rana bir m\u00fccadele olurdu d\u00fcnya d\u00fczd\u00fcrc\u00fcler ve yuvarlakt\u0131rc\u0131lar aras\u0131nda. Sonu\u00e7 d\u00fcz olarak \u00e7\u0131ksayd\u0131, d\u00fcnyay\u0131 d\u00fcz olarak m\u0131 kabul edecektik?<\/p>\n
Ya da ayn\u0131 d\u00f6nemin T\u00fcrkiyesinde kad\u0131nlar\u0131n se\u00e7me se\u00e7ilme haklar\u0131 referanduma gitseydi, sonucun ne olaca\u011f\u0131n\u0131 kestirmek zor de\u011fil. T\u00fcrk kad\u0131n\u0131n\u0131, \u00e7o\u011funlu\u011fu iyi e\u011fitim almam\u0131\u015f halk\u0131n tercihlerinin taleplerinin kurtarmas\u0131n\u0131, hak etti\u011fi yere getirmesini beklemek ak\u0131l i\u015fi de\u011fildir.<\/p>\n
Demokrasiyi istismar \u00f6rnekleri \u00e7o\u011falt\u0131labilir \u015f\u00fcphesiz. ABD emperyalizmi de, Irak’ta, Libya’da, Suriye’de siyasi hedeflerini ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in b\u00f6lgeye demokrasi g\u00f6t\u00fcrmeyi bahane etmi\u015f, ciddi bir kitleyi de bu sihirli s\u00f6zc\u00fckle ikna etmi\u015fti. Diktat\u00f6rler Saddam, Kaddafi ve Esad yerine demokrasi getirmek ne kadar da kutsal ve sayg\u0131de\u011fer bir dava de\u011fil mi? Pek \u00e7ok ki\u015fi, gelir e\u011fitim seviyesinin, ulus bilincinin d\u00fc\u015f\u00fck, etnik ve mezhepsel farkl\u0131l\u0131klar\u0131n y\u00fcksek oldu\u011fu bu \u00fclkelerde demokrasi i\u00e7in ko\u015fullar\u0131n uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131na bakmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
ABD’nin bu \u00fclkelere direkt ve dolayl\u0131 m\u00fcdahaleleri sonras\u0131 bin beter vaziyet g\u00f6r\u00fcl\u00fcnce, eminim ki hem d\u00fcnyan\u0131n, hem b\u00f6lge halk\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu, ABD’nin getirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 s\u00f6zde demokrasi yerine Saddam’\u0131n, Kaddafi’nin veya Esad’\u0131n antidemokratik, otoriter y\u00f6netimini tercih eder. Demek ki demokrasi belli ko\u015fullar ister ve her zaman her ko\u015fulda en iyi tercih, en \u00f6ncelikli ihtiya\u00e7 olmayabilir. E\u011fer hedef demokrasi ise \u00f6ncelik, demokrasi i\u00e7in uygun ko\u015fullar\u0131 sa\u011flamak ve gerekirse bunun i\u00e7in k\u00f6kl\u00fc de\u011fi\u015fiklikler yapmakt\u0131r. Sadece devrim denen k\u00f6kl\u00fc de\u011fi\u015fiklikler yapmak da yetmez elbet. Devrimlerin halk taraf\u0131ndan benimsenmesi s\u00fcrecinde korunmas\u0131 gerekir. \u00d6rne\u011fin laiklik gibi demokrasiyi kal\u0131c\u0131 olarak var edecek, etnik, din\u00ee ve mezhepsel farkl\u0131l\u0131klar\u0131 de\u011fil ulus bilincini, e\u015fit vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131 \u00f6n plana \u00e7\u0131karacak devrimleri korumak ve gelenek h\u00e2line getirmek i\u00e7in, gerekirse \u00e7ok partili hayata ge\u00e7i\u015fi erteleyerek demokrasiden taviz vermek, demokrasi kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 de\u011fil demokrasiye hizmettir. Hem de en \u00f6nemli hizmet.<\/p>\n
T\u00fcrk devrimine yap\u0131lan ele\u015ftiriler, devrimlerin halka sorulmad\u0131\u011f\u0131ndan ibaret de\u011fildir elbet. Atat\u00fcrk de \u00e7o\u011fu yobaz, kimisi s\u00f6zde demokrat ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc bir kesim taraf\u0131ndan diktat\u00f6rl\u00fckle ele\u015ftirilir. H\u00e2lbuki hi\u00e7 bir karar\u0131 meclise dayand\u0131rmadan almayan, ger\u00e7ekle\u015ftirmek istedi\u011fi devrimler i\u00e7in her zaman do\u011fru zaman\u0131 ve ko\u015fullar\u0131 kollayan Atat\u00fcrk’e diktat\u00f6r demek en hafif tabirle cehalettir. Diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn ne oldu\u011funu bilmemektir.<\/p>\n
Atat\u00fcrk ve tek partili d\u00f6nemi demokratik olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ele\u015ftiren siyasal \u0130slamc\u0131lar\u0131n, anayasas\u0131z meclissiz Abd\u00fclhamid mutlakiyetini idealle\u015ftirmeleri, zorba rejime \u00f6vg\u00fcler ya\u011fd\u0131rmalar\u0131, demokrasi konusunda ne kadar samimiyetsiz ve ilkesiz olduklar\u0131n\u0131n g\u00f6stergesidir.<\/p>\n
\u015e\u00fcphesiz ki Anadolu T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn idam ferman\u0131 Sevr’i y\u0131rt\u0131p atarak emperyalizmi dize getiren Mill\u00ee M\u00fccadelemize liderlik eden, emperyalizmin k\u0131skac\u0131ndaki t\u00fcm mazlum milletlere ilham ve cesaret vererek t\u00fcm d\u00fcnyada da sayg\u0131 kazanan muzaffer ba\u015fkomutan Mustafa Kemal Atat\u00fcrk, yeri geldi\u011finde bu ola\u011fan\u00fcst\u00fc itibar\u0131 kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Ama bu b\u00fcy\u00fck siyasi g\u00fcc\u00fc hanedanl\u0131k kurmak, kendisini, ailesini, yak\u0131nlar\u0131n\u0131 zenginle\u015ftirmek ya da mutlak g\u00fcc\u00fc elinde toplamak i\u00e7in de\u011fil, demokrasinin temelini atan devrimlerini uygulamak ve korumak i\u00e7in kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Buna da diktat\u00f6rl\u00fck de\u011fil, devrimcilik derler.<\/p>\n
Devrim yeri geldi\u011finde halka ra\u011fmen halk i\u00e7in yap\u0131l\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc iyi e\u011fitim almam\u0131\u015f insanlar\u0131n tercihleri, beklentileri, devlet ve millet i\u00e7in en do\u011frusu olmayabilir. \u0130yi e\u011fitim almam\u0131\u015f halk\u0131n do\u011fru tercihler yapamayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek de halk\u0131 hor g\u00f6rmek, a\u015fa\u011f\u0131lamak de\u011fil, halk\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 korumakt\u0131r, ak\u0131lc\u0131l\u0131kt\u0131r, ger\u00e7ek\u00e7iliktir. Yobazlar\u0131n demokrasi kavram\u0131 \u00fczerinden y\u00fcr\u00fctt\u00fckleri sahte siyasete aldanan bir tak\u0131m s\u00f6zde sol, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc, demokrat kesim, uzun y\u0131llar boyunca bu orta\u00e7a\u011f art\u0131\u011f\u0131 zihniyete fikir alan\u0131nda destek olmu\u015ftur.<\/p>\n
S\u00f6zde asker\u00ee vesayeti kald\u0131r\u0131p demokratikle\u015fme palavras\u0131yla devletimizin kurumsal yap\u0131s\u0131n\u0131, denetim mekanizmalar\u0131n\u0131 fel\u00e7 ederek sivil darbe yapan, parti devleti kurmaya \u00e7al\u0131\u015fan, adalete, liyakata, ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne b\u00fcy\u00fck hasar veren siyasal \u0130slam felaketi ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z 2000’lerin T\u00fcrkiyesinde demokrasinin varl\u0131\u011f\u0131 tart\u0131\u015fmal\u0131yken, birileri \u00e7\u0131k\u0131p fa\u015fizm r\u00fczgar\u0131n\u0131n t\u00fcm d\u00fcnyay\u0131 sarst\u0131\u011f\u0131, \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n geliyorum dedi\u011fi 1920’lerin 30’lar\u0131n e\u011fitim gelir seviyesi d\u00fc\u015f\u00fck T\u00fcrkiyesinde “Neden demokrasi yoktu, neden tek parti vard\u0131?” diye ele\u015ftirebiliyor. Simdi bile beceremedi\u011fimiz demokrasiyi sanki y\u00fcz y\u0131l \u00f6nce var etmek m\u00fcmk\u00fcnm\u00fc\u015f gibi. Demokrasi sadece sand\u0131\u011f\u0131 milletin \u00f6n\u00fcne koyarak, ak\u015famdan sabaha gelen bir \u015fey de\u011fildir. Ke\u015fke her\u015fey o kadar kolay olsayd\u0131. T\u00fcm d\u00fcnyada d\u00f6rt d\u00f6rtl\u00fck demokrasi olurdu.<\/p>\n
Atat\u00fcrk T\u00fcrkiyesinde demokrasi tam manas\u0131yla yoktu belki. Ama demokrasiyi bir g\u00fcn var edecek ayd\u0131nlanma m\u00fccadelesi ve devrimcilik vard\u0131. Halk\u0131 ayd\u0131nlatma, yani \u00f6n\u00fcne sand\u0131k kondu\u011funda, T\u00fcrkiye’nin \u00e7\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda en iyi y\u00f6neticiyi se\u00e7ebilecek, k\u00f6t\u00fc olan\u0131 saf d\u0131\u015f\u0131 edebilecek bilin\u00e7 seviyesine ula\u015ft\u0131rma sava\u015f\u0131 vard\u0131. Bir g\u00fcn, bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve ifade h\u00fcrriyetinin, ba\u011f\u0131ms\u0131z yarg\u0131n\u0131n ve adil se\u00e7im ko\u015fullar\u0131n\u0131n hayat buldu\u011fu, s\u00f6zde de\u011fil \u00f6zde demokratik, laik bir devlet y\u00f6netimine sahip olacaksak, bunu kimi ahmaklar\u0131n tepeden inmecilik, diktat\u00f6rl\u00fck, jakobenlik olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc, otoriterlikle su\u00e7lad\u0131\u011f\u0131 Atat\u00fcrk devrimcili\u011fine bor\u00e7lu olaca\u011f\u0131z. Demokrasiyi var edecek fikri h\u00fcr, vicdan\u0131 h\u00fcr nesilleri, T\u00fcrk devrimine ba\u011fl\u0131 insanlar ve kurumlar yeti\u015ftirecektir.<\/p>\n
Demokrasinin g\u00f6reli bir kavram oldu\u011funu da unutmamal\u0131y\u0131z. Sosyalist d\u00fc\u015f\u00fcnce, bat\u0131 tipi rejimleri, halk\u0131n de\u011fil sermayenin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 kollad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle demokrasi olarak kabul etmezken, sadece sosyalist rejimleri demokrasi, yani halk\u0131n iradesinin y\u00f6netime yans\u0131d\u0131\u011f\u0131 rejim olarak g\u00f6r\u00fcr. \u00d6rne\u011fin ikinci d\u00fcnya sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda Nazi Almanyas\u0131n\u0131n yerine kurulan iki Almanya\u2019dan, ABD’nin kurdu\u011fu Almanya Federal Cumhuriyeti olarak adland\u0131r\u0131l\u0131rken, Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin kurdu\u011fu devlete Demokratik Alman Cumhuriyeti ad\u0131 verilmi\u015ftir.<\/p>\n
<\/p>\n
Asl\u0131nda sosyalistlerin bat\u0131 tipi demokrasilere ele\u015ftirleri pek de yersiz say\u0131lmaz. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ki demokrasinin \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn be\u015fi\u011fi oldu\u011funu iddia eden ABD’de, halk se\u00e7ime gitti\u011finde \u00f6n\u00fcndeki se\u00e7eneklerden hangisini se\u00e7erse se\u00e7sin, devletin k\u00fcresel firmalar\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131 pe\u015finde orduyu seferber etme, dev asker\u00ee b\u00fct\u00e7e olu\u015fturma politikas\u0131 de\u011fi\u015fmiyor. \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 galibi ABD\u2019nin, k\u0131l\u0131\u00e7 hakk\u0131n\u0131n gere\u011fi olarak t\u00fcm d\u00fcnyay\u0131 kendi m\u0131nt\u0131kas\u0131 olarak g\u00f6rmesi ve topraklar\u0131ndan \u00e7ok uzaklara asker\u00ee \u00fcsler kurmas\u0131n\u0131n, sa\u011fl\u0131k, e\u011fitim, g\u0131da gibi temel ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamakta zorlanan alt ve orta gelirli ABD halk\u0131na faydas\u0131 tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. Ya da ABD’de alt ve orta gelirli kitlenin, asker\u00ee harcamalar\u0131 ciddi \u015fekilde k\u0131sarak halk\u0131n temel ihtiya\u00e7lar\u0131na ayr\u0131lan kaynaklar\u0131 art\u0131rmay\u0131 vaadeden bir siyasi olu\u015fumu tercih etme olanaklar\u0131 yoktur. \u00c7\u00fcnk\u00fc se\u00e7ime giren iki parti de ba\u015fta silah sanayisi olmak \u00fczere, sermayenin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 \u00f6nceler. Bu durumun demokrasiye ne kadar benzedi\u011fi hakikaten tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
D\u00fcnyada mevcut 200’den fazla \u00fclkeden \u00e7o\u011funun ad\u0131 cumhuriyet olarak ge\u00e7er ama bu \u00fclkelerin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131nda halk iradesinin y\u00f6netimde temsili tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131kt\u0131r. \u0130ran \u0130slam Cumhuriyeti veya \u00c7in Halk Cumhuriyeti gibi otoriter rejimler de cumhuriyet olma iddias\u0131ndad\u0131rlar. Hi\u00e7 bir rejim “halk\u0131 zorla y\u00f6netiyoruz” demez. Tabi ki t\u00fcm rejimler, me\u015fruiyeti sa\u011flama ad\u0131na halk\u0131n iradesine dayanma iddias\u0131ndadir.<\/p>\n
<\/p>\n
Bildi\u011fimiz gibi orta \u00e7a\u011f tipi mutlakiyet\u00e7i hanedanl\u0131klar, devleti y\u00f6netme g\u00f6revini ilahi g\u00fc\u00e7lerden alma iddias\u0131ndayd\u0131. Yani monar\u015filer “Tanr\u0131 bize bu devleti y\u00f6netme g\u00f6revi verdi, siz de ilahi buyru\u011fa uyun ve itaat edin.” gibi s\u00f6ylemlerle halk \u00fczerinde egemenlik kurmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlard\u0131. Baz\u0131 monar\u015filer varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrse de g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u00e7a\u011fda\u015f monar\u015filerinin b\u00f6yle bir iddias\u0131 yoktur. Halk taraf\u0131ndan sevilen, benimsenen, zaman i\u00e7inde gelenek h\u00e2line gelerek devletin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 birli\u011fini temsil eden monar\u015filer, demokratik rejimlere uyum sa\u011flayarak ayakta kalabilmi\u015ftir. Demokrasisiz cumhuriyetler oldu\u011fu gibi cumhuriyetsiz demokrasiler de vard\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
\u0130ngiltere gibi me\u015fruti g\u00f6r\u00fcn\u00fcml\u00fc demokrasilerde monar\u015fi, siyasete ve ruhani i\u015flere kar\u0131\u015fmaz. Kraliyet ailesi, tarafs\u0131z cumhurba\u015fkan\u0131 konumunda sadece devletin birli\u011fini temsil eder. Monar\u015fi bizde de devam etseydi, mutlakiyete ve din\u00ee liderli\u011fe al\u0131\u015fk\u0131n Osmanl\u0131 saltanat ailesinin, siyasete ve dine kar\u0131\u015fmamas\u0131 pek m\u00fcmk\u00fcn olamayaca\u011f\u0131 i\u00e7in demokrasi de laiklik de zora girerdi diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. “Saltanat\u0131 neden kald\u0131rd\u0131k. Bak \u0130ngilizler ne kadar da gelene\u011fine ba\u011fl\u0131 ve kraliyete sahip \u00e7\u0131k\u0131yor.” diyenler, ko\u015fullar\u0131n epey farkl\u0131 oldu\u011funu hesaba katm\u0131yor.<\/p>\n
<\/p>\n
Temsil\u00ee demokrasilerde se\u00e7im sistemleri de \u00e7ok belirleyicidir. \u00d6zellikle T\u00fcrkiye’de uygulanan farkl\u0131 se\u00e7im sistemleri yanl\u0131\u015f alg\u0131lara sebep olmu\u015ftur. 1960\u2019a kadar kullan\u0131lan \u00e7o\u011funluk sistemi, bir se\u00e7im b\u00f6lgesinde fazla oy alan partiye t\u00fcm vekilleri kazand\u0131r\u0131rken, son derece adaletsiz bir sistemdir. 60 ihtilali sonras\u0131 \u00e7o\u011funluk sistemi terkedilmi\u015f, halk\u0131n iradesini meclise en demokratik \u015fekilde yans\u0131tan, nispi temsil sistemi getirilmi\u015ftir. 80 ihtilalcileri ise koalisyonlara ve y\u00f6netim istikrars\u0131zl\u0131klar\u0131na yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle nispi temsil yerine baraj sistemini getirmi\u015flerdir. Yani siyasal \u0130slamc\u0131lar\u0131n “halk CHP\u2019ye iktidar\u0131 vermiyor” s\u00f6ylemi yan\u0131lt\u0131c\u0131d\u0131r. CHP 60’l\u0131 y\u0131llarda y\u00fczde 30’lar\u0131, 70’lerde y\u00fczde 40’lar\u0131 a\u015fmas\u0131na ra\u011fmen, nispi temsil sisteminde meclis \u00e7o\u011funlu\u011fu sa\u011flayamazken, AKP baraj sistemi sayesinde y\u00fczde 34 oy alarak y\u00fczde 60’\u0131n \u00fczerinde meclis \u00e7o\u011funlu\u011fu sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Yani halk iradesini en iyi yans\u0131tan, en demokratik se\u00e7im sistemi olan nispi temsilde AKP de tek ba\u015f\u0131na iktidara gelemeyecekti. Ya da baraj sistemi \u00f6nceki y\u0131llardaki se\u00e7imlerde de uygulansayd\u0131, CHP defalarca kez tek ba\u015f\u0131na iktidara gelecekti.<\/p>\n
<\/p>\n
Rejimi ne olursa olsun, bir \u00fclkede demokrasi olup olmad\u0131\u011f\u0131, soraca\u011f\u0131n\u0131z bir ka\u00e7 soruyla net \u015fekilde ortaya \u00e7\u0131kar. O zaman ba\u015flayal\u0131m sormaya.<\/p>\n
<\/p>\n
Yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131z m\u0131 ?<\/p>\n
<\/p>\n
Bas\u0131n \u00f6zg\u00fcr m\u00fc ?<\/p>\n
<\/p>\n
D\u00fc\u015f\u00fcnce ve ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc hakk\u0131yla kullan\u0131l\u0131yor mu ?<\/p>\n
<\/p>\n
Se\u00e7im ko\u015fullar\u0131 adil mi ?<\/p>\n
<\/p>\n
Y\u00f6netenler ve y\u00f6netilenler ayn\u0131 kanunlara m\u0131 t\u00e2bi?<\/p>\n
<\/p>\n
Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n en fazla 2 d\u00f6nem g\u00f6rev yapmas\u0131 kural\u0131na uyuluyor mu ?<\/p>\n
<\/p>\n
Demokrasi, yukar\u0131daki sorular\u0131n birine veya birka\u00e7\u0131na olumlu cevap verilmesiyle testi ge\u00e7emez. Demokrasinin varl\u0131\u011f\u0131, bu sorular\u0131n tamam\u0131n\u0131na olumlu cevap verilmesiyle kan\u0131tlanm\u0131\u015f olur.<\/p>\n
<\/p>\n
Demokrasinin gerektirdi\u011fi ko\u015fullar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz T\u00fcrkiyesinin demokrasiye en uzak noktada, yani darbe s\u00fcrecinde oldu\u011fu a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Darbe denince kimilerinin akl\u0131na sadece asker\u00ee darbeler gelse de darbenin pek\u00e2l\u00e2 sivili de var. Hem de asker\u00ee darbeden daha tehlikeli, sinsi ve kal\u0131c\u0131. Unutmamak gerekir ki sadece asker\u00ee darbelere kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmakla demokrasi olmaz. Sivil darbelere de kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmak gerekir.<\/p>\n
<\/p>\n
G\u00fcn\u00fcm\u00fcz T\u00fcrkiyesinde yarg\u0131n\u0131n temel felsefesi \u201cPartizanl\u0131k m\u00fclk\u00fcn temelidir.\u201d olmu\u015ftur. Sivil darbecilerin muhalifleri sindirme arac\u0131na d\u00f6nen yarg\u0131da, mesle\u011fi hakk\u0131yla yapmak imkans\u0131z h\u00e2le gelmi\u015ftir. Sivil darbecilerin hedeflerine koyduklar\u0131 siyasi rakipleriyle ilgili yoktan su\u00e7 uydurma, hukuku ters y\u00fcz etme konusunda yetenekli savc\u0131lar etkin konuma gelirken, darbecilerin hukuksuz i\u015flerini g\u00f6rmeyenler \u00e2deta aforoz ediliyor. Sudan bahanelerle haklar\u0131nda t\u00fcrl\u00fc soru\u015fturmalar y\u00fcr\u00fct\u00fclen muhalifler, anla\u015f\u0131lmaz \u015fekilde tutuklu yarg\u0131lan\u0131rlarken, haklar\u0131nda say\u0131s\u0131z iddia bulunan iktidar yanda\u015flar\u0131 hakk\u0131nda tek bir soru\u015fturma dahi a\u00e7\u0131lmamaktad\u0131r. Basit siyasi ele\u015ftiriler i\u00e7in dahi kontrol ettikleri yarg\u0131y\u0131 teyakkuza ge\u00e7iren darbeciler, muhalif liderlerlere yap\u0131lan planl\u0131 provokatif fiziksel sald\u0131r\u0131lar\u0131n, mahalle kavgas\u0131 olarak de\u011ferlendirilip faillerinin en az cezayla kurtulmalar\u0131n\u0131 sa\u011flamaktan da geri durmamaktad\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
\u00d6rne\u011fin, T\u00fcrkiye’de yarg\u0131ya g\u00fcvenin sars\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, ekonominin k\u00f6t\u00fcye gitti\u011fini, sistemin bozuldu\u011funu s\u00f6ylerseniz, hakk\u0131n\u0131zda yan\u0131lt\u0131c\u0131 bilgiyi zincirleme olarak yaymaktan soru\u015fturma a\u00e7\u0131labilir. Peki, bu bilginin do\u011frusu nedir?<\/p>\n
<\/p>\n
Anayasa Mahkemesinin kararlar\u0131n\u0131 dahi uygulamayan sivil darbeciler, yarg\u0131yla ilgili gelen ele\u015ftirilere b\u0131y\u0131k alt\u0131ndan g\u00fclerek ayn\u0131 yan\u0131t\u0131 vermektedir.<\/p>\n
<\/p>\n
\u201cT\u00fcrkiye hukuk devletidir. Ba\u011f\u0131ms\u0131z yarg\u0131n\u0131n y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc hukuki s\u00fcre\u00e7 sab\u0131rla beklenmelidir.\u201d<\/p>\n
<\/p>\n
Nedense sab\u0131rla yarg\u0131 s\u00fcrecini beklemesi gerekenler hep muhaliftirler. Elinde asker\u00ee veya siyasi hi\u00e7 bir g\u00fc\u00e7 olmayan sade vatanda\u015flar, h\u00fck\u00fcmeti devirmeye \u00e7al\u0131\u015fmakla su\u00e7lanabilmektedir. Anayasal bir hak olan toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc hakk\u0131 da fiil\u00ee olarak ortadan kalkm\u0131\u015ft\u0131r. S\u00f6m\u00fcrge tipi vah\u015fi madencili\u011fi protesto eden ye\u015fil vatan savunucular\u0131 dahi ter\u00f6rist muamelesi g\u00f6rmektedir. Hukuk dedikleri Nazi hukuku olmas\u0131n sak\u0131n.<\/p>\n
<\/p>\n
Bir \u00fclkenin toplumsal huzurunu, birli\u011fini bozmak, vatanda\u015flar\u0131n devlete olan g\u00fcvenlerini ve aidiyetlerini y\u0131kmak i\u00e7in en kolay yolun, Anayasa\u2019y\u0131 ask\u0131ya almak, mill\u00ee iradenin mabedi meclisi etkisizle\u015ftirmek, mahkemeleri adalet da\u011f\u0131tamaz h\u00e2le getirmek oldu\u011fu ortadad\u0131r. Muhalefeti y\u0131k\u0131c\u0131 faaliyetlere kar\u0131\u015fmakla su\u00e7layanlar, adaleti yok ederek, meclisi etkisizle\u015ftirerek y\u0131k\u0131c\u0131 faaliyetin en k\u00f6t\u00fcs\u00fcn\u00fc bizzat kendileri y\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015f oluyorlar.<\/p>\n
<\/p>\n
Kontrol ettikleri vak\u0131flarla devleti, belediyeleri ve sermayeyi haraca ba\u011flayarak insanl\u0131k tarihinin t\u00fcm zamanlardaki haks\u0131z kazan\u00e7 rekorlar\u0131n\u0131 alt \u00fcst eden sivil darbeciler, muhaliflerini yolsuzlukla su\u00e7lamaktan da geri durmuyor. Sivil darbecilerin himayesinde vars\u0131lla\u015ft\u0131k\u00e7a vars\u0131lla\u015fan tarikatlar\u0131n liderleri ve yak\u0131nlar\u0131, l\u00fcks ya\u015famlar\u0131n\u0131 sergilemekte sak\u0131nca g\u00f6rm\u00fcyorlar. Ne de olsa yoksulla\u015ft\u0131k\u00e7a yoksulla\u015fan halk\u0131n yalan, talan, soygun, vurgun d\u00fczenine \u015f\u00fckretmesini sa\u011flamak gibi \u00f6nemli bir vazifeleri var.<\/p>\n
<\/p>\n
Sivil darbecilerin kontrol etti\u011fi sermaye taraf\u0131ndan devlet bankalar\u0131ndan hortumlanan y\u00fczlerce milyon dolarl\u0131k kredilerle sat\u0131n al\u0131nan ve soysuzla\u015fan bas\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden bahsetmek manas\u0131z olacakt\u0131r. T\u00fcrkiye’yi y\u00f6netenlere tek bir soru soramayan ki\u015filer, gazeteci edalar\u0131nda saatlerce televizyon ekranlar\u0131nda boy g\u00f6stermekte, iktidar\u0131n propaganda de\u011firmenine su ta\u015f\u0131maktalar. Sat\u0131n al\u0131nm\u0131\u015f medyada h\u00fck\u00fcmetin ne b\u00fcy\u00fck nimet, muhalefetin ise bir felaket oldu\u011funa dair yorumlar h\u0131z kesmiyor.<\/p>\n
Ba\u011f\u0131ms\u0131z yarg\u0131n\u0131n, \u00f6zg\u00fcr bas\u0131n\u0131n, adil se\u00e7im ko\u015fullar\u0131n\u0131n, d\u00fc\u015f\u00fcnce ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn yoklu\u011funun demokrasimiz, toplumsal huzurunuz, ulusal itibar\u0131m\u0131z ve hatta ekonomimiz i\u00e7in ne kadar b\u00fcy\u00fck tehditler oldu\u011funu ifade etmek yerine, canl\u0131 yay\u0131nda toynak kesme, y\u00fcksek desibelde gaz \u00e7\u0131karma, asistan pataklama gibi h\u00fcnerlerini g\u00f6steriyor s\u00f6zde gazeteciler. \u00c7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015fl\u00fc\u011f\u00fcn , koku\u015fmu\u015flu\u011fun \u00f6rneklerini veren tetik\u00e7i gazeteciler ise muhaliflere tehditler hakaretler ya\u011fd\u0131rmay\u0131 meslek edinmi\u015f durumda. D\u00fc\u015f\u00fck b\u00fct\u00e7elere ve yarg\u0131 k\u0131skac\u0131na ra\u011fmen var olma sava\u015f\u0131 veren muhalif medyan\u0131n etkinli\u011fi ise k\u0131s\u0131tl\u0131.<\/p>\n
G\u00fcn\u00fcm\u00fcz T\u00fcrkiyesinde d\u00fc\u015f\u00fcnce ve ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, k\u00f6t\u00fcn\u00fcn de k\u00f6t\u00fcs\u00fc h\u00e2le gelmi\u015f durumdad\u0131r. H\u0131rs\u0131zl\u0131k, gasp, tehdit, yaralama, doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k, taciz, kad\u0131na \u015fiddet gibi say\u0131s\u0131z vukuata kar\u0131\u015fm\u0131\u015f su\u00e7 makineleri ellerini kollar\u0131n\u0131 sallayarak ortal\u0131kta gezerlerken, kanun uygulay\u0131c\u0131lar\u0131 Anayasal bir hak olan D\u00fc\u015f\u00fcnce ve ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kullanan vatanda\u015flar\u0131n yakas\u0131na yap\u0131\u015fmaktad\u0131r. H\u00fck\u00fcmetin fanatik destek\u00e7ilerinin muhaliflere ettikleri hakaretler, ya\u011fd\u0131rd\u0131klar\u0131 tehditler ise yarg\u0131 sisteminin ilgi alan\u0131na girmemektedir.<\/p>\n
T\u00fcrkiye’yi d\u00fcnya demokrasi liginde k\u00fcme d\u00fc\u015f\u00fcrmeye ant i\u00e7mi\u015f olan siyasal \u0130slamc\u0131larda ve sad\u0131k destek\u00e7ileri sentez milliyet\u00e7ilerinde ahlak\u0131n, demokrasi k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn, adalet ilkesinin, empati duygusunun olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve asla olamayaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fcyoruz. Biri dinin, di\u011feri de milliyet\u00e7ili\u011fin istismar\u0131nda ustala\u015fan bu zihniyetler, siyasi \u00e7\u0131karlar\u0131 u\u011fruna T\u00fcrkiye Cumhuriyeti’ni parti devletine \u00e7evirmekte teredd\u00fct etmiyor.<\/p>\n
Demokrasinin \u00f6nemli gereklerinden adil se\u00e7im ko\u015fullar\u0131ndan bahsetmek de imkans\u0131z g\u00fcn\u00fcm\u00fcz T\u00fcrkiyesinde. Sivil darbeciler, devlet olanaklar\u0131n\u0131 yasalara ve ahlaka ayk\u0131r\u0131 \u015fekilde sonuna kadar kullan\u0131rlarken, se\u00e7im g\u00fcvenli\u011finden sorumlu Y\u00fcksek Se\u00e7im Kurulu, varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 manas\u0131zla\u015ft\u0131racak derecede hukuksuz kararlara imza at\u0131yor. M\u00fch\u00fcrs\u00fcz oylar ge\u00e7erli say\u0131labiliyor, makul bir gerek\u00e7e olmadan se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131 iptal edilebiliyor. Muhalfseniz, ilkokul ikinci s\u0131n\u0131fta ald\u0131\u011f\u0131n\u0131z te\u015fekk\u00fcr belgesi dahi hukuk ters y\u00fcz edilerek iptal edilebilirken, gece yata\u011fa profes\u00f6r \u00fcnvan\u0131yla giren bir akademisyen, sabaha lise mezunu olarak uyanabiliyor. Sivil darbecilerin ba\u011f\u0131ml\u0131 yarg\u0131ya yapt\u0131rabileceklerinin s\u0131n\u0131r\u0131 asla yok. Vatanda\u015flar\u0131n can\u0131 da mal\u0131 da kariyeri de g\u00fcc\u00fc eline ge\u00e7iren kibir abidelerinin iki duda\u011f\u0131 aras\u0131nda.<\/p>\n
Demokratik rejimlerin en \u00f6nemli savunma mekanizmalar\u0131ndan biri de devletin zirvesi olan ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n, bir ya da en fazla iki d\u00f6nemle s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Devletin en y\u00fcksek makam\u0131n\u0131n getirdi\u011fi itibar\u0131n ve siyasi g\u00fcc\u00fcn k\u00f6t\u00fc ama\u00e7larla kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 engellemeyi ama\u00e7layan bu \u00f6nlem, m\u00fch\u00fcrs\u00fcz oylar\u0131n ge\u00e7erli say\u0131lmas\u0131yla y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe sokulan ve millet meclisini i\u015flevsiz h\u00e2le getirerek cumhurba\u015fkan\u0131na ak\u0131l almaz yetkiler veren yeni sistemle T\u00fcrkiyemiz i\u00e7in daha da kritik h\u00e2le gelmi\u015fti.<\/p>\n
Hayatta do\u011fruya, iyiye, g\u00fczele, y\u00fcksek kaliteye ula\u015fmak, do\u011fru i\u015fleri do\u011fru zamanda yapmaya ve do\u011fru ko\u015fullar\u0131 olu\u015fturmaya ba\u011fl\u0131d\u0131r. Demokrasi de yap\u0131lan do\u011fru i\u015flerin ve olu\u015fturulacak do\u011fru ko\u015fullar\u0131n sonucunda var\u0131labilecek evrensel bir de\u011ferdir. Demokrasiyi i\u015fine geldi\u011fi gibi anlayan, sand\u0131kta kazan\u0131nca her istedi\u011fini yapabilece\u011fini sanan k\u00f6t\u00fc niyetli politikac\u0131larla ve \u00e7o\u011funlu\u011fu iyi e\u011fitim almam\u0131\u015f halkla var\u0131lacak yer, demokrasi de\u011fil sivil darbedir, otokrasidir.<\/p>\n
G\u00f6n\u00fcl ister ki aile i\u00e7inde, \u00fcniversitelerde, sivil toplum kurulu\u015flar\u0131nda, siyasi partilerde ve her yerde d\u00f6rt d\u00f6rtl\u00fck demokrasi olsun. Ancak kaliteli bir \u00fcr\u00fcn, kaliteli malzeme kullan\u0131larak ortaya \u00e7\u0131kabilir. Demokrasi de ahlakl\u0131, erdemli, e\u011fitimli insanlar gerektirir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Cumhuriyet rejiminde, halk\u0131n iradesini y\u00f6netime yans\u0131tma iddias\u0131, siyasi g\u00fcc\u00fcn temelinin tamam\u0131yla halk oldu\u011fu vurgusu, di\u011fer rejimlere g\u00f6re \u00e7ok daha g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n","protected":false},"author":201,"featured_media":19365,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_ef_editorial_meta_date_first-draft-date":"","_ef_editorial_meta_paragraph_assignment":"","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[2],"tags":[1072,434,78,328,929,2628,187],"coauthors":[2831],"class_list":["post-19357","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","tag-cumhuriyet","tag-demokrasi","tag-devlet","tag-egitim","tag-laiklik","tag-rejim","tag-turkiye"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19357","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/201"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19357"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19357\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19362,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19357\/revisions\/19362"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19365"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19357"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19357"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19357"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=19357"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}