Azerbaycan\u2019\u0131n 2020\u2019de, 44 g\u00fcn s\u00fcren sava\u015fla Ermeni i\u015fgalini sona erdirdi\u011fi T\u00fcrk yurdu Karaba\u011f\u2019\u0131 g\u00f6rmek i\u00e7in sab\u0131rs\u0131zlan\u0131yordum. \u0130mk\u00e2n ve f\u0131rsat bulur bulmaz geldim Karaba\u011f\u2019a\u2026<\/p>\n
Bu topraklara ilk kez gelmiyordum. Y\u0131llar \u00f6nce, Birinci Karaba\u011f Sava\u015f\u0131\u2019nda cephelerin hemen yan\u0131 ba\u015f\u0131nda, silah seslerinin g\u00f6lgesinde tan\u0131kl\u0131k etmi\u015ftim bu co\u011frafyaya. O g\u00fcnlerde Karaba\u011f; ac\u0131n\u0131n, y\u0131k\u0131m\u0131n ve yar\u0131m kalan hayatlar\u0131n ad\u0131yd\u0131. Bug\u00fcn ise insan\u0131 bamba\u015fka bir duyguyla kar\u015f\u0131l\u0131yor: H\u00fcz\u00fcnle yo\u011frulmu\u015f bir gurur, sessizli\u011fin i\u00e7inden y\u00fckselen bir dirili\u015f.<\/p>\n
Y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f \u015fehirler, kur\u015fun izleriyle delik de\u015fik olmu\u015f duvarlar h\u00e2l\u00e2 konu\u015fuyor. Ama art\u0131k bu topraklarda yaln\u0131zca ge\u00e7mi\u015fin ac\u0131s\u0131 de\u011fil, gelece\u011fin umudu da var. Karaba\u011f, 34 y\u0131l sonra yeniden ait oldu\u011fu yere d\u00f6nmenin a\u011f\u0131r ama onurlu s\u00fck\u00fbnetini ya\u015f\u0131yor.<\/p>\n
Etrafa sadece bir gazeteci olarak bakm\u0131yorum; bu topraklar\u0131n hik\u00e2yesine birebir tan\u0131kl\u0131k etmi\u015f bir insan olarak y\u00fcr\u00fcyorum. Ve her ad\u0131mda \u015funu hissediyorum: Karaba\u011f art\u0131k suskun de\u011fil, Karaba\u011f yeniden nefes al\u0131yor.
\nBu topraklara ilk ad\u0131m\u0131m\u0131 att\u0131\u011f\u0131mda hissetti\u011fim \u015fey s\u0131radan bir sevin\u00e7 de\u011fildi; damarlar\u0131mdan y\u00fcr\u00fcyen kadim bir \u00e7a\u011fr\u0131yd\u0131 bu.<\/p>\n
Birinci Karaba\u011f Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131 muhabir olarak izledi\u011fim y\u0131llarda, A\u011fdam cephesine geldi\u011fimizde mescidin arkas\u0131nda m\u00fctevaz\u0131 bir evde kal\u0131rd\u0131k. Sava\u015f\u0131n g\u00f6lgesinde, o ev bizim i\u00e7in yaln\u0131zca bir bar\u0131nak de\u011fil; korkunun, umudun ve bekleyi\u015fin ayn\u0131 \u00e7at\u0131 alt\u0131nda topland\u0131\u011f\u0131 bir tan\u0131kt\u0131.<\/p>\n
1993\u2019te Ermeniler A\u011fdam\u2019\u0131 i\u015fgal etti\u011finde, sadece bir \u015fehir de\u011fil, hat\u0131ralar\u0131m\u0131z da sustu. Tam 27 y\u0131l boyunca A\u011fdam haritalarda vard\u0131 ama hayatta yoktu. 2020\u2019de, 44 g\u00fcnl\u00fck sava\u015fla birlikte o sessizlik bozuldu; A\u011fdam yeniden \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne kavu\u015ftu.<\/p>\n
34 y\u0131l sonra yeniden A\u011fdam\u2019a geldi\u011fimde, kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z o evden geriye yaln\u0131zca ayakta kalm\u0131\u015f duvarlar vard\u0131. Ne ses, ne iz\u2026 Ama her ta\u015f, her \u00e7atlak ge\u00e7mi\u015fi f\u0131s\u0131ld\u0131yordu. Bir zamanlar notlar ald\u0131\u011f\u0131m, cepheye do\u011fru yola \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131m o mek\u00e2n, \u015fimdi i\u015fgalin geride b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 yal\u0131n bir haf\u0131zaya d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n
Bug\u00fcn Azerbaycan devleti A\u011fdam\u2019\u0131 yeniden in\u015fa ediyor. Y\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n aras\u0131ndan yeni bir \u015fehir, yeni bir hayat y\u00fckseliyor. Ve ben, bir zamanlar ac\u0131lara tan\u0131kl\u0131k etmi\u015f bir muhabir olarak, bu kez yeniden do\u011fu\u015fa tan\u0131kl\u0131k ediyorum. A\u011fdam art\u0131k sadece bir cephe hat\u0131ras\u0131 de\u011fil; direni\u015fin, sabr\u0131n ve geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn ad\u0131.<\/p>\n
A\u011fdam\u2019\u0131n sembol\u00fc olan Cuma Mescidi, bug\u00fcn sessizli\u011fin ve dirili\u015fin tan\u0131\u011f\u0131\u2026 \u0130\u015fgalin izleri silinmi\u015f, duvarlar onar\u0131lm\u0131\u015f; ama hat\u0131ralar yerli yerinde duruyor.<\/p>\n
Birinci Karaba\u011f Sava\u015f\u0131\u2019nda silah seslerinin g\u00f6lgesinde namaz k\u0131ld\u0131\u011f\u0131m bu mescidde, bug\u00fcn ba\u015f\u0131m e\u011fik, kalbim dolu.
\nBu kez, 44 g\u00fcnl\u00fck Vatan Sava\u015f\u0131\u2019nda \u015fehit d\u00fc\u015fenler i\u00e7in dua ettim.<\/p>\n
Zaman de\u011fi\u015fmi\u015f, kader de\u011fi\u015fmi\u015f, toprak \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne kavu\u015fmu\u015ftu.\u00a0 Ama Karaba\u011f, ya\u015fananlar\u0131 asla unutmam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
Hocal\u0131\u2019n\u0131n ad\u0131, sadece bir yer ismi de\u011fil; T\u00fcrk\u2019\u00fcn haf\u0131zas\u0131na kaz\u0131nm\u0131\u015f bir yas olarak duruyordu. Orada y\u00fcr\u00fcrken, topra\u011f\u0131n alt\u0131nda kalan masumlar\u0131n de\u011fil, yere d\u00fc\u015fmeyen bir millet onurunun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 hissettim. \u0130\u00e7imdeki T\u00fcrkl\u00fck sessizce aya\u011fa kalkt\u0131; \u00f6fkeyle de\u011fil, sab\u0131rla ve inan\u00e7la.<\/p>\n
1992\u2019de Hocal\u0131\u2019da Ermeni katliam\u0131ndan can\u0131n\u0131 kurtarabilenlerle konu\u015fmu\u015f, g\u00f6zlerinin i\u00e7ine bakarak r\u00f6portaj yapm\u0131\u015ft\u0131m. Anlatt\u0131klar\u0131 ac\u0131y\u0131 sadece duymad\u0131m; bir T\u00fcrk, bir gazeteci ve bir insan olarak kalbimde hissettim. Y\u0131llar sonra Hocal\u0131\u2019ya bakarken, o geceyi ya\u015fayanlar\u0131n titreyen sesleri yeniden kulaklar\u0131mda yank\u0131land\u0131. Objektifimin \u00f6n\u00fcnde de\u011fil, vicdan\u0131m\u0131n tam ortas\u0131nda duruyorlard\u0131.
\nO an, Hocal\u0131\u2019y\u0131 d\u00fcnyaya duyurmak u\u011fruna can\u0131n\u0131 hi\u00e7e sayan rahmetli Cengiz Mustafayev\u2019i, ayn\u0131 hakikat m\u00fccadelesinin neferi \u0130rfan Sapmaz\u2019\u0131, fedakar, cefakar, korkusuz, yi\u011fit T\u00fcrk evlad\u0131 mihmandar\u0131m\u0131z Mahmut Kesemenli’yi ve bu insanl\u0131k su\u00e7unu tarihe kay\u0131t d\u00fc\u015fen g\u00fczide kurumum TRT\u2019yi bir kez daha derin bir sayg\u0131 ve h\u00fcz\u00fcnle and\u0131m. Hocal\u0131, sadece bir co\u011frafya de\u011fil; tan\u0131kl\u0131kla, fedak\u00e2rl\u0131kla ve unutulmamas\u0131 gereken bir insanl\u0131k yaras\u0131yla haf\u0131zama kaz\u0131nm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
Hankendi\u2019de g\u00f6\u011fe bakt\u0131m. O g\u00f6k; Orta Asya\u2019dan Anadolu\u2019ya, Kafkaslar\u2019dan Rumeli\u2019ye uzanan ayn\u0131 g\u00f6kt\u00fc. Y\u0131llarca yabanc\u0131 b\u0131rak\u0131lan bu \u015fehirde art\u0131k T\u00fcrk\u2019\u00fcn kader \u00e7izgisi yeniden g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olmu\u015ftu. Hissetti\u011fim gurur, ba\u011f\u0131ran bir zafer de\u011fil; \u201cBiz buraday\u0131z ve hep vard\u0131k\u201d diyen vakur bir duru\u015ftu.
\n\u201c\u0130ki devlet, tek millet\u201d s\u00f6z\u00fc, burada kuru bir slogan de\u011fil; kanla ve kaderle yaz\u0131lm\u0131\u015f bir hakikatti.<\/p>\n
\u015eu\u015fa\u2019ya vard\u0131\u011f\u0131mda tarih konu\u015ftu. Buras\u0131 sadece Azerbaycan\u2019\u0131n de\u011fil, b\u00fct\u00fcn T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n kalelerinden biriydi. C\u0131d\u0131r D\u00fcz\u00fc\u2019nde durup a\u015fa\u011f\u0131 bakt\u0131\u011f\u0131mda, O\u011fuz\u2019dan miras kalan bir direni\u015fin; Alparslan\u2019dan, Nuri Pa\u015fa\u2019dan, ads\u0131z yi\u011fitlerden s\u00fcz\u00fcl\u00fcp geldi\u011fini g\u00f6rd\u00fcm. \u015eu\u015fa, yeniden T\u00fcrk\u2019\u00fcn sesiyle nefes al\u0131yordu. O an g\u00f6\u011fs\u00fcmde kabaran duygu bir \u015fehrin kurtulu\u015fu de\u011fil, T\u00fcrk\u2019\u00fcn yeniden silkini\u015fiydi.<\/p>\n
La\u00e7\u0131n yollar\u0131nda ilerlerken da\u011flar bana yabanc\u0131 gelmedi. Sert, suskun ve onurluydular; sanki Orhun\u2019dan kopup gelmi\u015f gibiydiler. Y\u0131llarca T\u00fcrk\u2019e kapat\u0131lan bu yollar unutulmam\u0131\u015ft\u0131. Her virajda bir sab\u0131r, her ta\u015fta bir bekleyi\u015f vard\u0131. \u015eimdi o yollar, \u00f6z sahibini tan\u0131m\u0131\u015f gibiydi.<\/p>\n
Bu \u015fehirleri g\u00f6rmek, bir milliyet\u00e7i i\u00e7in yaln\u0131zca co\u011frafya tan\u0131mak de\u011fildir; tarihin \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131na cevap vermektir. G\u00f6zlerim doldu ama ba\u015f\u0131m daha da dikle\u015fti. \u00c7\u00fcnk\u00fc Karaba\u011f\u2019da \u015funu g\u00f6rd\u00fcm: T\u00fcrk\u2019\u00fcn ad\u0131 silinmedi, bayra\u011f\u0131 d\u00fc\u015fmedi, duas\u0131 yar\u0131m kalmad\u0131.<\/p>\n
Karaba\u011f bug\u00fcn ba\u015ftan sona bir \u015fantiye. Ama burada sadece beton d\u00f6k\u00fclm\u00fcyor, yollar yap\u0131lm\u0131yor. T\u00fcrk\u2019\u00fcn yar\u0131m kalan tarihi yeniden aya\u011fa kald\u0131r\u0131l\u0131yor.<\/p>\n
Dozerler, kep\u00e7eler, kamyonlar gece g\u00fcnd\u00fcz \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. \u0130\u015fgalin yerle bir etti\u011fi \u015fehirler, Azerbaycan devletinin iradesiyle yeniden kuruluyor. Yollar, k\u00f6pr\u00fcler, damarlar\u2026 T\u00fcrk yurduna yeniden can veriliyor.<\/p>\n
Bu ortamda gezdim Karaba\u011f\u2019\u0131. Bir zamanlar ezan sesinin susturuldu\u011fu, T\u00fcrk\u2019\u00fcn izinin silinmek istendi\u011fi \u015fehirlerde y\u00fcr\u00fcd\u00fcm.
\nToprak h\u00e2l\u00e2 \u015fehitlerin hat\u0131ras\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yor; her ad\u0131mda tarih konu\u015fuyor.<\/p>\n
Karaba\u011f\u2019da bug\u00fcn y\u00fckselen sadece binalar de\u011fil; T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fcn haf\u0131zas\u0131, onuru ve iradesidir. Bu topraklar yeniden T\u00fcrk yurdu olurken, ben de bu co\u011frafyay\u0131 bir gazeteci olarak de\u011fil; ayn\u0131 kaderi payla\u015fan bir T\u00fcrk evlad\u0131 olarak dola\u015ft\u0131m.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Hocal\u0131\u2019n\u0131n ad\u0131, sadece bir yer ismi de\u011fil; T\u00fcrk\u2019\u00fcn haf\u0131zas\u0131na kaz\u0131nm\u0131\u015f bir yas olarak duruyordu. Orada y\u00fcr\u00fcrken, topra\u011f\u0131n alt\u0131nda kalan masumlar\u0131n de\u011fil, yere d\u00fc\u015fmeyen bir millet onurunun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 hissettim.<\/p>\n","protected":false},"author":195,"featured_media":19425,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[2],"tags":[3252,54,1259,3253,647,1839,3251,609],"yoast_head":"\n