\u0130ran y\u00f6netimi, Ali Hamaney\u2019in bilin\u00e7li ve irad\u00ee bi\u00e7imde \u201c\u00f6l\u00fcm\u00fc se\u00e7ti\u011fi\u201d, \u201c90 milyon insan s\u0131\u011f\u0131nakta ya\u015fam\u0131yorsa benim ya\u015famam da do\u011fru de\u011fil.\u201d diyerek \u00f6l\u00fcm\u00fc (onlar\u0131n ifadesiyle \u201c\u015fehadeti\u201d) tercih etti\u011fi ileri s\u00fcr\u00fclmektedir. Bu iddia ilk bak\u0131\u015fta fedak\u00e2rl\u0131k, kader ortakl\u0131\u011f\u0131 ve lider\u2013halk \u00f6zde\u015fli\u011fi \u00fczerinden g\u00fc\u00e7l\u00fc bir sembolik anlam \u00fcretmektedir. Ancak \u0130ran siyasal sistemi, \u00f6zellikle Vel\u00e2yet-i Fakih kurumu ve anayasal mimari dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, bu \u00e7er\u00e7eveleme yap\u0131sal a\u00e7\u0131dan ciddi sorunlar bar\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r. Bu iddia do\u011fru olmaktan \u00e7ok uzak ve y\u00f6netimin varolu\u015fsal kusur ve eksili\u011fini kapatmak niyetini ta\u015f\u0131r. A\u015fa\u011f\u0131daki yaz\u0131 bu iddiay\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fctmeyi hedefliyor.<\/p>\n
B\u00f6yle bir \u00e7er\u00e7eveleme, ayn\u0131 zamanda yeni bir ideolojik mit \u00fcretme i\u015flevi g\u00f6rebilir. Bu mit, \u00fclkedeki g\u00fcvenlik zafiyetini, istihbarat a\u00e7\u0131klar\u0131n\u0131, d\u0131\u015f tehditleri ve d\u00fc\u015fman olarak adland\u0131rd\u0131klar\u0131 \u00fclkelerin niyet, irade ve harekat tarz\u0131n\u0131 do\u011fru okuyamama gibi hayati k\u0131r\u0131lganl\u0131klar ve zaaflar\u0131 g\u00f6r\u00fcnmez k\u0131lma amac\u0131na hizmet edebilir. \u0130ran y\u00f6netiminin tarihsel olarak zafiyetleri ideolojik ve teolojik bir anlat\u0131 i\u00e7ine yerle\u015ftirerek yeniden \u00fcretme ve buradan me\u015fruiyet dev\u015firme konusunda mahir oldu\u011fu s\u0131k\u00e7a dile getirilmektedir.<\/p>\n
E\u011fer ger\u00e7ekten bilin\u00e7li ve irad\u00ee bir \u00f6l\u00fcm tercihi s\u00f6z konusuysa, bu durum \u00e7ok a\u011f\u0131r bir sorumluluk tart\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 beraberinde getirir. Anlat\u0131ya g\u00f6re sald\u0131r\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi yerle\u015fkede e\u015finin, gelininin, damad\u0131n\u0131n ve \u00e7ok say\u0131da ki\u015finin hayat\u0131n\u0131 kaybetti\u011fi belirtilmektedir. Bu \u00e7er\u00e7eve esas al\u0131n\u0131rsa, Ali Hamaney yaln\u0131zca kendi \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc de\u011fil, ayn\u0131 mek\u00e2nda bulunan aile \u00fcyeleri ve yetkililerin de \u00f6l\u00fcm riskini bilerek \u00fcstlenmi\u015f \u2014 hatta fiilen buna zemin haz\u0131rlam\u0131\u015f \u2014 olur. Bu durumda mesele, \u201c\u015fehadet\u201d ya da fedak\u00e2rl\u0131k s\u00f6ylemiyle y\u00fcceltilmekten ziyade; liderin kamusal sorumlulu\u011fu, kararlar\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filer \u00fczerindeki \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir sonu\u00e7lar\u0131 ve aile eti\u011fi bak\u0131m\u0131ndan de\u011ferlendirilmelidir. Bir liderin, d\u00fc\u015fman olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 bir akt\u00f6re kendisini ve yak\u0131n \u00e7evresini hedef alma imk\u00e2n\u0131 sunmas\u0131; yaln\u0131zca ki\u015fisel cesaret meselesi de\u011fil, ayn\u0131 zamanda stratejik \u00f6ng\u00f6r\u00fc ve koruma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan da sorgulanabilir. Dolay\u0131s\u0131yla burada tart\u0131\u015fma, ahlaki \u00fcst\u00fcnl\u00fck iddias\u0131ndan \u00e7ok; kamusal emanet bilinci, liderlik sorumlulu\u011fu ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131n hayat\u0131 \u00fczerinde al\u0131nan kararlar\u0131n etik s\u0131n\u0131rlar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde problemli bir alan\u0131 i\u015faret etmektedir<\/p>\n
Ali Hamaney s\u0131radan bir devlet ba\u015fkan\u0131 de\u011fildir. \u0130ran \u0130slam Cumhuriyeti anayasal d\u00fczeninde \u201cRehber\u201d s\u0131fat\u0131yla, Vel\u00e2yet-i Fakih doktrini \u00e7er\u00e7evesinde en \u00fcst siyasal-din\u00ee otorite konumundad\u0131r. Silahl\u0131 kuvvetlerin ba\u015fkomutan\u0131d\u0131r; yarg\u0131 erkinin tepe atamalar\u0131nda belirleyici rol oynar; devlet televizyonu ve kritik kurumlar\u0131n \u00fcst y\u00f6netimini tayin eder; stratejik g\u00fcvenlik kararlar\u0131nda son mercidir; d\u0131\u015f politika ve n\u00fckleer dosya gibi hayati alanlarda nihai y\u00f6n belirleyicidir. Bu ba\u011flamda liderin varl\u0131\u011f\u0131 sembolik bir konumdan ibaret de\u011fildir; sistemin kurumsal s\u00fcreklili\u011finin merkezinde yer al\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla bilin\u00e7li bir \u201c\u00f6l\u00fcm\u00fc se\u00e7me\u201d karar\u0131, ki\u015fisel bir tasarruf de\u011fil, anayasal d\u00fczenin \u00e7ekirde\u011fini hayat\u0131 riske atmak anlam\u0131na gelir.<\/p>\n
Vel\u00e2yet-i Fakih teorisinin kurucu referans\u0131 olan Ruhullah Humeyni, fakihin temel sorumlulu\u011funu toplumun maslahat\u0131n\u0131 korumak olarak tan\u0131mlar. Bu doktrinde lider, siyasi akl\u0131n ve maslahat\u0131n temsilcisidir; kaos ve fitne riskini minimize etmekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr; devletin bekas\u0131n\u0131 \u015fahsi kaderinin \u00f6n\u00fcnde tutmak zorundad\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7evede bilin\u00e7li bi\u00e7imde \u00f6l\u00fcm\u00fc se\u00e7mek, maslahat ilkesine a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde ayk\u0131r\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc liderin g\u00fcvenli\u011fi \u015fahsi bir mesele de\u011fil, rejimin istikrar\u0131n\u0131n yap\u0131sal bir unsurudur. \u015eehadet s\u00f6ylemi devrimci retorikte g\u00fc\u00e7l\u00fc bir mobilizasyon arac\u0131d\u0131r; ancak devletle\u015fmi\u015f ve kurumsalla\u015fm\u0131\u015f bir sistemde liderin asli g\u00f6revi mit \u00fcretmek de\u011fil, risk y\u00f6netmektir. Devrimci romantizm ile kurumsal rasyonalite aras\u0131ndaki gerilim burada belirginle\u015fmektedir.<\/p>\n
Ayr\u0131ca Ali Hamaney yaln\u0131zca \u0130ran devletinin de\u011fil; \u0130ran\u2019la koordinasyon i\u00e7indeki b\u00f6lgesel vekil a\u011flar\u0131n da en \u00fcst siyasi-ideolojik referans noktas\u0131d\u0131r. Irak\u2019taki milis yap\u0131lar, L\u00fcbnan\u2019daki Hizbullah, Yemen\u2019deki Husiler ve Suriye sahas\u0131ndaki \u0130ran ba\u011flant\u0131l\u0131 unsurlar\u0131n stratejik y\u00f6nelimi b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde Tahran\u2019daki nihai otoritenin s\u00fcreklili\u011fine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Liderin \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi, karar alma mekanizmalar\u0131nda ge\u00e7ici bo\u015fluk yaratabilir; g\u00fc\u00e7 fraksiyonlar\u0131 aras\u0131nda rekabeti tetikleyebilir, Devrim Muhaf\u0131zlar\u0131 ile di\u011fer kurumsal odaklar aras\u0131nda denge kaymalar\u0131na yol a\u00e7abilir; b\u00f6lgesel cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 zay\u0131flatabilir. Stratejik rasyonalite a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu, sistem i\u00e7in y\u00fcksek maliyetli bir tercihtir.<\/p>\n
Varsay\u0131msal olarak bilin\u00e7li bir \u00f6l\u00fcm tercihi ger\u00e7ekten s\u00f6z konusu olsayd\u0131, bu durum ciddi bir etik sorumluluk tart\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 beraberinde getirmesi gerekir. Liderin bulundu\u011fu mek\u00e2ndaki siviller, aile \u00fcyeleri, koruma personeli ve karar alma \u00e7evresi \u00f6l\u00fcm riskine a\u00e7\u0131k h\u00e2le gelmi\u015f olur. Liderlik, ki\u015fisel cesaret g\u00f6sterisi ya da sembolik fedak\u00e2rl\u0131k de\u011fil; risk minimizasyonu ve kamusal sorumluluk ilkesine dayan\u0131r. Bu nedenle mesele fedak\u00e2rl\u0131k de\u011fil, emanet sorumlulu\u011fu problemidir. Hameney, \u00f6l\u00fcm\u00fc se\u00e7mi\u015fse emanete ihanet etti\u011fi sonucu \u00e7\u0131kar.<\/p>\n
\u0130ran siyasal gelene\u011finde krizlerin teolojik-ideolojik bir anlat\u0131 i\u00e7ine yerle\u015ftirilerek yeniden \u00e7er\u00e7evelenmesi yayg\u0131n bir pratiktir. E\u011fer ortada ciddi bir istihbarat a\u00e7\u0131\u011f\u0131, operasyonel s\u0131zma ya da g\u00fcvenlik mimarisinde k\u0131r\u0131lganl\u0131k s\u00f6z konusuysa, bunu \u201cbilin\u00e7li \u015fehadet tercihi\u201d olarak yeniden kodlamak devlet kapasitesine y\u00f6nelik tart\u0131\u015fmalar\u0131 bast\u0131rma i\u015flevi g\u00f6rebilir. B\u00f6yle bir anlat\u0131, istihbar\u00ee ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fcnmez k\u0131lar; sorumluluk zincirini ki\u015fisel irade retori\u011fi i\u00e7inde da\u011f\u0131t\u0131r; toplumsal ele\u015ftiriyi kutsal bir s\u00f6ylem arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla n\u00f6tralize eder. Bu durum, klasik anlamda bir me\u015fruiyet yeniden \u00fcretim mekanizmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Sonu\u00e7 olarak \u201c\u00f6l\u00fcm\u00fc se\u00e7ti\u201d iddias\u0131, Vel\u00e2yet-i Fakih\u2019in \u0130ran\u2019daki merkezi pozisyonu ve maslahat mant\u0131\u011f\u0131yla uyumsuzdur; devlet akl\u0131 perspektifinden irrasyoneldir, kurumsal sorumluluk ilkesiyle \u00e7eli\u015fir; g\u00fcvenlik zafiyetini ideolojik anlat\u0131 ile perdeleme riski ta\u015f\u0131r. Daha tutarl\u0131 a\u00e7\u0131klama, bilin\u00e7li bir \u015fehadet tercihi de\u011fil; g\u00fcvenlik ve istihbarat ba\u011flam\u0131nda olu\u015fmu\u015f bir k\u0131r\u0131lganl\u0131\u011f\u0131n ideolojik olarak yeniden \u00e7er\u00e7evelenmesidir. \u0130ran y\u00f6netimi kendi liderini korumaktan acizdir. Bu aczi perdelemesi gerekiyor. Tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gereken esas mesele bireysel kahramanl\u0131k de\u011fil, y\u00f6netimin liderini koruyamama acizli\u011fidir.<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u0130ran siyasal gelene\u011finde krizlerin teolojik-ideolojik bir anlat\u0131 i\u00e7ine yerle\u015ftirilerek yeniden \u00e7er\u00e7evelenmesi yayg\u0131n bir pratiktir.<\/p>\n","protected":false},"author":38,"featured_media":19631,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[2],"tags":[199,3332,3331,3330,630,3306,3333,2097],"yoast_head":"\n