Uzun meslek hayat\u0131mda (47 y\u0131l) T\u00fcrkiye\u2019de g\u00f6rev yapan hemen hemen her \u00fclkenin diplomatlar\u0131 ile \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m veya tan\u0131\u015ft\u0131m. Onlardan T\u00fcrkiye \u00fczerinde \u00e7e\u015fitli yorumlar i\u015fittim. Ama hi\u00e7birisi T\u00fcrkiye\u2019de i\u015fsizlikten s\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyemedi. \u0130lgin\u00e7 bir \u00fclkede, ilgin\u00e7 bir halk olarak ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bir \u015f\u00fcphe yok.<\/p>\n
21. y\u00fczy\u0131lda d\u00fcnya ve b\u00f6lge dinamiklerini etkileyen ve\/veya de\u011fi\u015ftiren \u00e7ok olaya \u015fahit olduk. Akl\u0131ma bunlar\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irip, de\u011ferlendirmeye \u00e7al\u0131\u015farak, T\u00fcrkiye \u00fczerindeki etkilerini a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karmak ve ona g\u00f6re ne yapmam\u0131z gerekti\u011fi ne yapabilece\u011fimiz konusunda d\u00fc\u015f\u00fcnmek geldi.<\/p>\n
Bu makale iki k\u0131s\u0131mdan ibarettir. Birinci k\u0131s\u0131mda T\u00fcrkiye\u2019nin nerede, hangi \u015fartlar i\u00e7inde oldu\u011fu irdelenmeye \u00e7al\u0131\u015facak, ikinci k\u0131s\u0131mda genellikle kom\u015fular\u0131m\u0131z ve yak\u0131n ili\u015fki i\u00e7inde oldu\u011fumuz \u00fclkelerle ne yapmal\u0131 sorusuna cevap aranacakt\u0131r.<\/p>\n
T\u00fcrkiye Cumhuriyeti d\u00fcnyan\u0131n ilgin\u00e7 co\u011frafyalar\u0131ndan birinde yer almaktad\u0131r. Bu, T\u00fcrkiye\u2019ye ayn\u0131 zamanda hem Trakya b\u00f6lgesi ile Balkanlara hem Irak ve Suriye\u2019ye kom\u015fu olan b\u00fcy\u00fck Anadolu yar\u0131madas\u0131, yine Karadeniz, Kafkasya, Balkan, Akdeniz hem Ortado\u011fu hem Avrupa hem de Asya \u00fclkesi niteli\u011fini kazand\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n
Tarihte Anadolu\u2019ya h\u00e2kim olan\u0131n Balkanlara ve Irak\u2019la Suriye\u2019ye h\u00e2kim oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Oralar\u0131n h\u00e2kimleri ise Anadolu\u2019ya ancak k\u0131smen sahip olabilmi\u015flerdir. T\u00fcrkiye\u2019nin do\u011fu, bat\u0131, g\u00fcney, kuzey istikametlerindeki etnik unsur olarak var olan T\u00fcrk varl\u0131\u011f\u0131 ve uzant\u0131lar\u0131 bunun \u015fahididir.<\/p>\n
Avrupa\u2019daki su yollar\u0131n\u0131n imk\u00e2n verdi\u011fi gibi, kendili\u011finden olu\u015fan b\u00f6lge \u00fclkeleri ile i\u015f birli\u011fi avantaj\u0131 yoktur. \u00a0\u00d6zellikle do\u011fu ve kuzeydo\u011fuya ticaret yollar\u0131n\u0131 kendi yaratmak ve himaye etmek durumundad\u0131r. Geleneksel \u0130pek Yolu\u2019nun yeniden ihdas\u0131 siyasi duruma ba\u011fl\u0131d\u0131r. Anadolu yaylas\u0131n\u0131n rakibi \u0130ran yaylas\u0131d\u0131r. \u0130ran, Anadolu\u2019nun Do\u011fu ile ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131 kontrol eder.<\/p>\n
Anadolu\u2019nun kuzeybat\u0131s\u0131, bat\u0131s\u0131 ve g\u00fcneyindeki yollar do\u011fal yap\u0131lar\u0131 nedeniyle engel te\u015fkil etmezler. Bu itibarla Osmanl\u0131\u2019ya gelinceye kadar ancak Bat\u0131\u2019dan fethedilebilmi\u015ftir. Osmanl\u0131 s\u0131rt\u0131n\u0131 Anadolu\u2019ya dayay\u0131p Balkanlar\u0131 ve daha da ilerisini fethedebilen tek devlettir. Zaten T\u00fcrkler Attila\u2019dan beri Avrupa\u2019da idiler. Hazarlar zaman\u0131nda yo\u011funla\u015fan Avrupa ile olan ili\u015fkileri hi\u00e7bir zaman kesilmemi\u015ftir. Macarlar, Kumanlar, Bulgarlar gibi baz\u0131 T\u00fcrk topluluklar\u0131 Hristiyanl\u0131\u011f\u0131 kabul ile bazen dillerini de de\u011fi\u015ftirerek, di\u011fer halklara kar\u0131\u015fm\u0131\u015flar bazen de ayr\u0131 devlet kurmu\u015flard\u0131r. \u0130lgin\u00e7 olan bu T\u00fcrklerin daha sonra gelen T\u00fcrklere kar\u015f\u0131 en \u00f6nde direni\u015f g\u00f6stermeleridir.<\/p>\n
Osmanl\u0131 ise buray\u0131 kimliklerini koruyan T\u00fcrklerle isk\u00e2n ederek ikinci vatan yapm\u0131\u015f; bununla da yetinmemi\u015f, Bo\u015fnaklar ile Arnavutlar\u0131 da M\u00fcsl\u00fcman ve T\u00fcrk yapm\u0131\u015ft\u0131r. Vatan\u0131 kaybetmi\u015f olmam\u0131za ra\u011fmen bunun hesab\u0131 h\u00e2l\u00e2 kapanmam\u0131\u015ft\u0131r. AB, Balkanlar\u0131 1354 \u00f6ncesine d\u00f6nd\u00fcrmeye gayret etmektedir. Nitekim, AB adayl\u0131\u011f\u0131na bizden \u00e7ok daha az ehil olana Romanya ve Bulgaristan kriterlere uyup uymad\u0131klar\u0131 konusuna \u00f6nem verilmeden \u00e7abucak \u00fcye yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Din\u00ee mensubiyetine bakmadan t\u00fcm Balkan \u00fclkeleri AB\u2019ye kat\u0131lacak; T\u00fcrkiye\u2019nin, Trakya d\u0131\u015f\u0131 Balkanlardaki son k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131 da elinden al\u0131nacakt\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlara birlikte T\u00fcrkiye Avrupa i\u00e7in, Avrupa T\u00fcrkiye i\u00e7in \u00f6nemlidir. \u00a0T\u00fcrkiye\u2019nin Avrupa ile ba\u011flar\u0131n\u0131n se\u00e7ene\u011fi yoktur.<\/p>\n
\u0130\u015fin tarih\u00ee ve inan\u00e7 ve\u00e7hesi bir yana, T\u00fcrkiye AB \u00fcyesi olmakta bir \u00e7\u0131kar g\u00f6rebilir, ancak Avrupa\u2019n\u0131n T\u00fcrkiye\u2019yi b\u00fcnyesine katmakta bir \u00e7\u0131kar\u0131 yoktur. AB \u00fcyesi bir T\u00fcrkiye\u2019nin 90 milyonluk M\u00fcsl\u00fcman n\u00fcfusu nereye s\u0131\u011facakt\u0131r? Daima bir s\u00fcrt\u00fc\u015fme b\u00f6lgesi kalacak olan Ortado\u011fu\u2019ya, AB ne diye kom\u015fu olsun! Ama AB ve Amerika\u2019n\u0131n T\u00fcrkiye\u2019yi denetim alt\u0131nda tutmaya ihtiya\u00e7lar\u0131 vard\u0131r. Bunu da asgari maliyetle zaaflar\u0131m\u0131z\u0131 kullanarak yapmaya \u00e7al\u0131\u015facaklard\u0131r. Bu paragraf yenilense iyi olacak kanaatimce<\/p>\n
\u00d6te yandan Rum y\u00f6netiminin AB \u00fcyesi olarak kabul\u00fc ile daha da karma\u015f\u0131k ve i\u00e7inden \u00e7\u0131k\u0131lmas\u0131 zor h\u00e2le gelen K\u0131br\u0131s meselesi, kesin \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fabilmi\u015f de\u011fildir. Kuzey K\u0131br\u0131s T\u00fcrk Cumhuriyeti ise bizim nezdimizde var, d\u00fcnyan\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131nda ise yok h\u00fckm\u00fcndedir. Bir yandan iki K\u0131br\u0131s\u2019\u0131n birle\u015fmesi i\u00e7in iki taraf\u0131n da y\u0131llard\u0131r de\u011fi\u015fmeyen tutumlar\u0131na ra\u011fmen m\u00fczakereler s\u00fcrd\u00fcr\u00fcl\u00fcyor, \u00f6te yandan da t\u00fcm organlar\u0131 ile iki devlet var olmaya devam ediyor. Ama birisi AB \u00fcyesi di\u011ferini ise T\u00fcrkiye d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7bir devlet taraf\u0131ndan tan\u0131nm\u0131yor. T\u00fcrkiye\u2019nin siyasetinin ne oldu\u011funu anlamak da her g\u00fcn daha g\u00fc\u00e7le\u015fiyor.<\/p>\n
Balkan sava\u015flar\u0131 ile elimizden \u00e7\u0131kan Rumeli\u2019den sonra Birinci vatan\u0131m\u0131z Anadolu\u2019ya da g\u00f6z dikildi. Sald\u0131r\u0131ld\u0131, vermedik. Ancak Lozan Antla\u015fmas\u0131 ile kapatt\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 sand\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu Vatan\u2019\u0131n hesab\u0131 da son zamanlarda yeniden a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 1974 K\u0131br\u0131s Harek\u00e2t\u0131m\u0131zla, 1774\u2019ten beri ilk defa topraklar\u0131m\u0131z d\u0131\u015f\u0131nda bir az\u0131nl\u0131\u011f\u0131m\u0131za silah g\u00fcc\u00fc ile sahip \u00e7\u0131kabilmemiz, D\u00fcnya\u2019da hak etti\u011fimizden fazla g\u00fc\u00e7lendi\u011fimiz zehab\u0131n\u0131 uyand\u0131rm\u0131\u015f, uygulanan \u00e7e\u015fitli tedbirler (silah ambargosu i\u00e7 bar\u0131\u015fa y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lar vb.) yetmeyince hesap, PKK diye bir ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn 1984 Eruh ve \u015eemdinli sald\u0131r\u0131lar\u0131yla ile resmen yeniden a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. H\u00e2l\u00e2 bununla me\u015fgul\u00fcz.<\/p>\n
Anadolu, d\u00f6rt mevsimi ya\u015fayabilen, dengeli ve verimli \u00fcretim yap\u0131lmas\u0131na imk\u00e2n veren topraklara sahiptir. Da\u011flar\u0131 ile ovalar\u0131 birbirlerini tamamlar. \u00a0\u00d6zellikle bat\u0131s\u0131 her zaman ilgi konusu olmu\u015ftur. Ama b\u00f6lgenin sahibi olan T\u00fcrkler buray\u0131 terk etmemekte \u0131srarl\u0131d\u0131rlar. Bunu da yokluk i\u00e7inde bile sald\u0131ranlar\u0131 yenecek kararl\u0131l\u0131k ve g\u00fcce sahip oldu\u011funu en son y\u00fczy\u0131l \u00f6nce g\u00f6stermi\u015ftir.<\/p>\n
G\u00fcneyinden T\u00fcrkiye\u2019ye bakan ise, ilk \u00f6nce kendisinde olmayan suyu g\u00f6r\u00fcr. T\u00fcm b\u00f6lgeyi besleyen sular\u0131n kayna\u011f\u0131 T\u00fcrkiye\u2019nin do\u011fusudur. Buran\u0131n kontrol\u00fcn\u00fcn sadece T\u00fcrklerin eline b\u0131rak\u0131lmamas\u0131 konusunda \u00e2deta -b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada- bir ittifak vard\u0131r. Bu nedenle bat\u0131da in\u015fa etti\u011fimiz barajlar\u0131 finanse etmek i\u00e7in birbiri ile yar\u0131\u015fan uluslararas\u0131 finans kurulu\u015flar\u0131 ve devletler do\u011fuda baraj in\u015fa te\u015febb\u00fcslerimizi ittifak h\u00e2linde engellemeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f; siyasi sorunlar yarat\u0131lm\u0131\u015f, k\u00f6r\u00fcklenmi\u015ftir.<\/p>\n
\u00d6zetle Anadolu Yaylas\u0131 Ortado\u011fu\u2019nun do\u011fal patronudur. Ona da Ren\u00e9 Grousset\u2019in ifadesiyle, emperyal bir millet olan T\u00fcrkler sahiptir<\/em>. Bu da tahamm\u00fcl edilecek bir \u015fey de\u011fildir(!)<\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019nin her b\u00f6lge ile irtibat\u0131 olan co\u011frafyas\u0131, ayn\u0131 zamanda tarihi ve k\u00fclt\u00fcr\u00fc ile kendinden ba\u015fka bir yere ait olmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131ndad\u0131r. Hi\u00e7bir yere, hi\u00e7bir tarife tam uymaz.<\/p>\n T\u00fcrk, tarihin belirli zamanlar\u0131nda b\u00fct\u00fcn bu b\u00f6lgelere h\u00fckmetmi\u015ftir. Bu T\u00fcrkiye Cumhuriyeti i\u00e7in hem bir \u00f6v\u00fcn\u00e7 hem de ta\u015f\u0131nmas\u0131 ve m\u00fccadele konusu bir y\u00fckt\u00fcr. Sonu\u00e7 tarih\u00ee haf\u0131zan\u0131n etkisi ile hi\u00e7bir b\u00f6lge \u00fclkesinin bize g\u00fcvenememesi, T\u00fcrkiye\u2019nin zay\u0131flamas\u0131 ve \u00f6yle kalmas\u0131n\u0131n en etkin se\u00e7enek oldu\u011funa inanmas\u0131d\u0131r. Bu tutumun tipik tezah\u00fcr\u00fc b\u00f6lge, hatta Bat\u0131 \u00fclkelerinin etnik gruplara kar\u015f\u0131 tak\u0131nd\u0131\u011f\u0131 tav\u0131rd\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019yi zay\u0131flatman\u0131n \u00f6nemli bir arac\u0131 olarak, etnik k\u00f6kenlerine dayanarak (Lozan\u2019\u0131 da \u00e7i\u011fneyen bir yakla\u015f\u0131mla) az\u0131nl\u0131k sayd\u0131klar\u0131n\u0131 k\u0131\u015fk\u0131rtmay\u0131, hatta m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar \u00e7ok say\u0131da az\u0131nl\u0131k yaratmay\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcr (T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fcnden \u015f\u00fcphe edilemeyen \u00c7epniler bile baz\u0131lar\u0131nca az\u0131nl\u0131kt\u0131r. Ama T\u00fcrk olduklar\u0131 bilindi\u011finden d\u0131\u015f himaye g\u00f6rmezler).<\/p>\n \u00d6te yandan T\u00fcrkiye\u2019nin s\u0131n\u0131rlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki T\u00fcrk az\u0131nl\u0131klar\u0131na kar\u015f\u0131 tavr\u0131 bunun tam tersidir. T\u00fcrklerin ba\u015fka bir az\u0131nl\u0131k; \u00f6rne\u011fin Kuzey Irak\u2019ta K\u00fcrtler, Suriye\u2019de Araplar i\u00e7inde erimesi veya din\u00ee kimliklere b\u00f6l\u00fcnerek onlar\u0131 kimliklerinden vazge\u00e7irmeye y\u00f6neliktir. Irak \u00f6rne\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Ola ki \u201cBaba G\u00fcrg\u00fcr\u2019e\u201c ona kendi dilinden ad\u0131n\u0131 veren Kerk\u00fck T\u00fcrkleri sahip \u00e7\u0131kar. Bu insaniyete s\u0131\u011far m\u0131(!)? Bu tavr\u0131n ge\u00e7mi\u015fteki a\u015f\u0131r\u0131 ama tipik \u00f6rne\u011fi ise 1980\u2019lerde Bulgaristan T\u00fcrklerine kar\u015f\u0131 \u015fiddetle uygulanan ad de\u011fi\u015ftirme hareketidir.<\/p>\n Bu manzara iki ayr\u0131 gerek\u00e7e ile tek sonu\u00e7 do\u011furur. B\u00f6lge \u00fclkeleri kendi g\u00fcvenliklerini, b\u00f6lge d\u0131\u015f\u0131 devletler de kendi n\u00fcfuzlar\u0131n\u0131 s\u0131nayacak bir T\u00fcrkiye istemezler. T\u00fcrkiye iki vatan\u0131ndan birisini kaybetmi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen h\u00e2l\u00e2 fazla b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. \u0130lk vatan\u0131 da tart\u0131\u015fma konusu olmal\u0131d\u0131r. Bu hem yerel hem de evrensel bir g\u00f6revdir.<\/p>\n O nedenle T\u00fcrkiye\u2019nin bir b\u00f6lge veya devletle olan ittifak\u0131, beraberli\u011fi s\u00fcrekli ve kapsay\u0131c\u0131 olamaz. Ancak s\u0131n\u0131rl\u0131 konularda s\u0131n\u0131rl\u0131 bir s\u00fcre i\u00e7in ge\u00e7erli olabilir olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n NATO \u00fcyeli\u011fimiz de buna \u00f6rnektir. Bizden toprak talebinde bulunan ve varl\u0131\u011f\u0131m\u0131za kar\u015f\u0131 tarih\u00ee bir tehlike arz eden g\u00fc\u00e7l\u00fc Sovyetler varken bu beraberli\u011fe kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ihtiya\u00e7 vard\u0131. Bu ihtiyac\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 di\u011fer uyu\u015fmazl\u0131k ve anla\u015fmazl\u0131klar\u0131 ikinci plana itebildi.<\/p>\n Sovyetler bitti. NATO\u2019nun da bitmesi gerekirdi; bitmedi. Savunma \u00f6rg\u00fct\u00fcnden sald\u0131r\u0131 \u00f6rg\u00fct\u00fcne d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmek istendi. Bu da Afganistan\u2019da denendi ancak di\u011fer b\u00f6lgeler \u00fczerinde mutabakat sa\u011flanamad\u0131. Rus tehlikesinin ve d\u00fcnya dengelerinin de\u011ferlendirilmesi konusundaki g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131klar\u0131 da ittifak\u0131 b\u00f6ld\u00fc.<\/p>\n Sovyetlere kar\u015f\u0131 dayan\u0131\u015fma gere\u011fi y\u00fcz\u00fcnden ikinci plana itilen, uykuya yat\u0131r\u0131lan uyu\u015fmazl\u0131klar, do\u011fal \u00e7\u0131kar ayr\u0131l\u0131klar\u0131, su y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kmaya ve \u00fclkeler i\u00e7in \u00f6ncelik ta\u015f\u0131maya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n Bug\u00fcn NATO, T\u00fcrkiye i\u00e7in eskisi gibi zaruri ittifak de\u011fildir. Ancak asker\u00ee i\u015f birli\u011finin getirdi\u011fi baz\u0131 teknik avantajlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, \u00e7\u0131kar ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde oldu\u011fumuz baz\u0131 NATO devletlerini izleme, m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fcde denetleyebilme imk\u00e2n\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n NATO a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ise T\u00fcrkiye\u2019nin \u00fcyeli\u011finin art\u0131k zaruri olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Amerika ve Avrupa ile g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n giderilmesi \u00f6ncelikleridir. Atlantik \u00f6tesi d\u00e2hil NATO\u2019nun T\u00fcrkiye\u2019ye bak\u0131\u015f\u0131, dayan\u0131\u015fmadan \u00e7ok Blok siyasetine ve\/veya \u00e7\u0131karlar\u0131na oranla, buna uymayan kendi mill\u00ee \u00e7\u0131karlar\u0131na \u00f6ncelik vermesini denetlemek, Blok\/Bat\u0131\u2019n\u0131n siyasetini uygulatmakt\u0131r. Bunu Suriye\u2019de, Irak\u2019ta ve PKK a\u00e7\u0131l\u0131m s\u00fcrecinde apa\u00e7\u0131k g\u00f6rmekteyiz.<\/p>\n \u00d6te yandan Amerika Birle\u015fik Devletleri ile AB\u2019nin \u00f6ncelikleri aras\u0131ndaki farklar belirginle\u015fmektedir. Avrupa, AB etraf\u0131nda bir savunma \u00f6rg\u00fct\u00fc kurma pe\u015findedir. AB\u2019ye \u00fcye kabul edilmeyen T\u00fcrkiye, pek hevesli g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz bu \u00f6rg\u00fcte- kat\u0131lsa, subay ve erleri ortak sava\u015f oyunlar\u0131nda yer alabilmek i\u00e7in vize kuyru\u011funa girip har\u00e7 yat\u0131rmak zorunda kalmayacaklar m\u0131d\u0131r? Belki vize randevular\u0131 i\u00e7in kendilerine bir \u00f6ncelik tan\u0131n\u0131r(!)<\/p>\n Orta Do\u011fu \u00fclkelerinin \u00fc\u00e7 ortak \u00f6zelli\u011fini g\u00f6r\u00fcr\u00fcz<\/p>\n B\u00f6lgenin hidrokarbon zenginli\u011fine t\u00fcm d\u00fcnyan\u0131n ihtiyac\u0131 vard\u0131r. T\u00fcketici \u00fclkeler ile Avrupa ve Amerika i\u00e7in b\u00f6lgenin kontrol\u00fc, bazen rakip devletlerin yararlanmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek bazen de kendi ihtiyac\u0131 i\u00e7in hayati \u00f6nemdedir. Bunun \u00f6n\u00fcndeki engel ise g\u00fc\u00e7l\u00fc b\u00f6lge devletleridir. Onlar\u0131n zay\u0131flat\u0131lmas\u0131 ve daha sonra da k\u0131r\u0131lgan birimlere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclerek uyumla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekir. Ama\u00e7 de\u011fi\u015fmez ama y\u00f6ntem de\u011fi\u015fiktir.<\/p>\n 1970\u2019lerde OPEC\u2019in kurulmas\u0131 ile petrol fiyatlar\u0131n\u0131 kendisi belirleme g\u00fcc\u00fcne kavu\u015farak zenginle\u015fen \u0130ran\u2019\u0131n hik\u00e2yesi buna \u00f6rnektir. Zenginli\u011fini siyasi g\u00fcce \u00e7evirmek isteyen \u015eah, kara ordusunu g\u00fc\u00e7lendirmenin yan\u0131 s\u0131ra, adalar\u0131n i\u015fgali i\u00e7in en etkili tekne olan \u201chovercraft\u201d lardan olu\u015fan b\u00f6lgenin en g\u00fc\u00e7l\u00fc hava ve deniz g\u00fcc\u00fcn\u00fc (adalar\u0131n i\u015fgali i\u00e7in en etkili tekne olan \u201chovercraft\u201dlardan olu\u015fan) kurmu\u015ftur. K\u00f6rfezdeki Devlet\u00e7iklerin \u2018ba\u011f\u0131ms\u0131z\u2019 kalmalar\u0131 taraftar\u0131 olan, ba\u015fta -Amerika- Bat\u0131, bir darbe ile tahta geri getirdi\u011fi \u201c\u015eehin\u015fah\u0131 Arya Mehr\u2019in\u201d raf \u00f6mr\u00fcn\u00fcn doldu\u011funa h\u00fckmetmi\u015f, Fransa\u2019da melce bulan bir din\u00ee liderin kasetleriyle taht\u0131n\u0131 kaybetmesinin yolunu a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n \u015eah\u2019\u0131n yerine getirilen idare bir s\u00fcre demokrasiyi denemi\u015f ba\u015far\u0131l\u0131 olamam\u0131\u015f, \u0130ran halk\u0131 tarihinde ilk defa din\u00ee kurallar\u0131 uygulayan molla rejiminin sultas\u0131na terk edilmi\u015ftir. Bu idare Amerika\u2019y\u0131 tatmin etmeyince, gene ba\u015f\u0131n\u0131 kald\u0131rmakta olan Irak diktat\u00f6r\u00fc Saddam\u2019\u0131 da terbiye etmek i\u00e7in \u0130ran -Irak sava\u015f\u0131 ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015f, iki milyon ki\u015finin \u00f6lmesine ra\u011fmen kazanan taraf\u0131 olmam\u0131\u015f; Saddam\u2019\u0131n tedibi yeterli g\u00f6r\u00fclmeyince, ilave 1990\u2019da Birinci, 2003\u2019te \u0130kinci K\u00f6rfez Sava\u015f\u0131\u2019na ihtiya\u00e7 duyulmu\u015ftur. Bug\u00fcn Irak b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f, zay\u0131f bir \u00fclkedir.<\/p>\n B\u00f6lgede ayakta durabilen di\u011fer devlet olan ve Bat\u0131 \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 tatmin etmeyen Suriye de M\u00fcsl\u00fcman Karde\u015flerin h\u00fck\u00fcmete al\u0131nmas\u0131n\u0131 elzem g\u00f6ren Ba\u015fbakan\u0131m\u0131z ve D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131\u2019m\u0131z\u0131n da yard\u0131m\u0131yla, demokrasiden nasibini alm\u0131\u015ft\u0131r. \u201c\u0130htiya\u00e7 has\u0131l oldu\u011funda mantar gibi ortaya \u00e7\u0131k\u0131veren El Kaide\u201d mutat ve\u00e7hile gene hayati tehlike arz edivermi\u015f, onu yenmek i\u00e7in isim de\u011fi\u015ftiren PKK\u2019ya acil ihtiya\u00e7 duyulmu\u015f, sonunda Suriye toprak kaybetmi\u015f, bir eski El Kaideci t\u00f6vbe ederek devlet ba\u015fkan\u0131, ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fc PKK da iktidar orta\u011f\u0131 olmu\u015ftur. \u0130srail; Suriye ordusunun belini k\u0131rm\u0131\u015f, D\u00fcrzileri himayesine alm\u0131\u015f, Suriye\u2019yi manda devleti h\u00e2line geri g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Suriye\u2019nin n\u00fcfus fazlas\u0131 da ia\u015fe ve ibatesi \u00fcst\u00fcm\u00fczde olmak \u00fczere y\u0131llard\u0131r bize emanettir(!)<\/p>\n \u00d6te yandan ba\u011f\u0131ms\u0131z devlet niteli\u011fini s\u00fcrd\u00fcrmede kararl\u0131 olan ve bunu, uygulanan b\u00fct\u00fcn k\u0131s\u0131tlamalara ra\u011fmen koruyabilen \u0130ran\u2019la hesap kapanamam\u0131\u015ft\u0131r. Son \u00fc\u00e7 ayd\u0131r \u0130srail ve Amerika taraf\u0131ndan s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen asker\u00ee harek\u00e2t\u0131n sebebi budur: \u0130ran\u2019\u0131 dize getirmek. Ancak hedef \u0130ran olmakla beraber, bu asker\u00ee harek\u00e2t\u0131n bedelini hem K\u00f6rfez\u2019deki hidrokarbon \u00fcreticileri hem de t\u00fcm d\u00fcnya \u00f6demektedir. Bu durumda ne \u0130srail ne de sad\u0131k yolda\u015f\u0131 ABD, d\u00fcnyan\u0131n s\u0131k\u0131nt\u0131 \u00e7ekmesinde beis g\u00f6rmese de ABD, sald\u0131rganl\u0131\u011f\u0131n\u0131 duraklatarak prestijini kurtarman\u0131n yollar\u0131n\u0131 aramaktad\u0131r. Bu sald\u0131r\u0131, \u0130ran\u2019\u0131 rejimini de\u011fi\u015ftirerek evcille\u015ftirme hedefini tutturamam\u0131\u015f, ama \u015eeriat Devleti \u0130ran\u2019\u0131 Kom\u00fcnist \u00c7in\u2019e do\u011fru ittirmeyi becermi\u015ftir. Bu durum b\u00fct\u00fcn b\u00f6lge devletlerini etkileyebilecektir.<\/p>\n Basra K\u00f6rfezi\u2019nde bulunan ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131 ancak 1970\u2019lerde verilen, devlet gelene\u011fi olmayan, baz\u0131lar\u0131 korsan eskisi, \u015feyhliklerin varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeleri ise b\u00f6lge devletlerinin g\u00fc\u00e7s\u00fcz kalmalar\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Nitekim Saddam, \u0130ran sava\u015f\u0131ndan yeni \u00e7\u0131km\u0131\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, kalan g\u00fcc\u00fcyle Kuveyt\u2019i i\u015fgal edebilmi\u015fti.<\/p>\n \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131ndaki Roosevelt – \u0130bn Suud bulu\u015fmas\u0131ndan bu yana savunmas\u0131n\u0131, gerekti\u011finde\u00a0\u00a0 Amerikan sava\u015f sanayini desteklemesi ve daha sonra da petrol fiyatlar\u0131n\u0131 dengede tutmas\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131, kay\u0131ts\u0131z \u015farts\u0131z Amerika\u2019ya emanet eden Suudi Arabistan bile, K\u00f6rfez\u2019de, kendi ayr\u0131 \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n pe\u015finde ko\u015fmaktad\u0131r. Bunlar aras\u0131nda K\u00f6rfez \u015feyhliklerine h\u00e2kim olma niyetinin bulunmamas\u0131 mant\u0131\u011fa ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Bu da K\u00f6rfez devlet\u00e7iklerini himaye aramaya sevk etmektedir. Amerika, 1970\u2019lere kadar Britanya\u2019n\u0131n yerine getirdi\u011fi himaye g\u00f6revine haz\u0131rd\u0131r. Ancak Amerika \u00f6nce ortal\u0131\u011f\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131p, \u0130srail\u2019in g\u00fcd\u00fcm\u00fcne g\u00f6re tav\u0131r de\u011fi\u015ftirebilen bir \u00fclkedir. G\u00fcvenilirli\u011fi \u015f\u00fcphelidir.<\/p>\n T\u00fcrkiye, Karadeniz d\u0131\u015f\u0131nda do\u011fal m\u00fcnhas\u0131r ekonomik b\u00f6lgelerinden mahrum b\u0131rak\u0131lmaktad\u0131r. K\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck Meis Adas\u0131\u2019na m\u00fcnhas\u0131r ekonomik b\u00f6lge sahibi olma hakk\u0131 tan\u0131n\u0131rken, koskoca Anadolu Yar\u0131madas\u0131 bu haktan, Ege ve Akdeniz\u2019de mahrum b\u0131rak\u0131lmaktad\u0131r. Do\u011fu Akdeniz ve K\u0131br\u0131s etraf\u0131ndaki m\u00fcnhas\u0131r ekonomik b\u00f6lgeler konusunda M\u0131s\u0131r, Suriye ve L\u00fcbnan ile \u0130srail taraf\u0131ndan d\u0131\u015flanm\u0131\u015f durumdad\u0131r. G\u00fcney K\u0131br\u0131s Rum Kesimi\u2019nin AB \u00fcyesi olmas\u0131, durumu daha da karma\u015f\u0131k h\u00e2le getirmi\u015f, Kuzey K\u0131br\u0131s T\u00fcrk Cumhuriyeti\u2019nin haklar\u0131n\u0131n gasp\u0131 sonucunu do\u011furmaktad\u0131r.<\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019nin di\u011fer kom\u015fu b\u00f6lgesi olan G\u00fcney Kafkasya, Azerbaycan-Ermenistan \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n sona ermesinden sonra i\u015f birli\u011fi i\u00e7in uygun bir co\u011frafyaya d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n Bu konuda dikkate al\u0131nmas\u0131 gereken husus b\u00fct\u00fcn eski Sovyet Cumhuriyetlerinin ba\u015fta Amerika, Bat\u0131 \u00fclkelerine kar\u015f\u0131 hissettikleri hayranl\u0131k ve i\u015f birli\u011fi arzusudur. Onlar\u0131n a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bu anla\u015f\u0131l\u0131r bir \u015feydir. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar\u0131 son y\u00fczy\u0131llarda i\u015fgal alt\u0131nda tutan Amerika ve Avrupa de\u011fil Rusya\u2019d\u0131r. G\u00fcrc\u00fc ve Ermenilerin gerek \u00c7arl\u0131k gerekse Sovyet zaman\u0131nda \u00f6nemli mevkiler i\u015fgal etmi\u015f olmalar\u0131 bu ger\u00e7e\u011fi de\u011fi\u015ftirmemektedir. \u00d6te yandan Ermenistan\u2019\u0131n Bat\u0131 ile yak\u0131nla\u015fmas\u0131 Diaspora etkisinin artmas\u0131, G\u00fcrcistan\u2019\u0131n da Bat\u0131 ile fazla yak\u0131nla\u015fmas\u0131. T\u00fcrkiye ile olan ili\u015fkilerinin dengesinin bozulmas\u0131na yol a\u00e7abilecektir.<\/p>\n Rusya ile ili\u015fkilerimiz Sovyetlerin son y\u0131llar\u0131nda tarihimizde hi\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131 kadar iyiydi. Ekonomik i\u015f birli\u011fi kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 \u00e7\u0131kara dayal\u0131 olarak geli\u015fmekte idi. Bu Yeni Rusya ve Sovyetlerin da\u011f\u0131lmas\u0131 ile \u00e7ok az istisnas\u0131 ile devam etti, Suriye meselesine kadar\u2026Daha sonra ba\u015flayan Ukrayna Rusya sava\u015f\u0131 hareket serbestimizin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi. Bu iki \u00fclke ile kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 \u00e7\u0131kar ve g\u00fcvene dayal\u0131 dengeli ili\u015fkileri en ba\u015fta t\u00fcm Karadeniz i\u00e7in hayati \u00f6nemi olan Montr\u00f6 Antla\u015fmas\u0131 h\u00fck\u00fcmlerini tam bir tarafs\u0131zl\u0131kla uygulayarak s\u00fcrd\u00fcrebildik. Ancak Montr\u00f6 Antla\u015fmas\u0131n\u0131n de\u011fil lafz\u0131na ruhuna kar\u015f\u0131 telakki edilebilecek bir hareketimiz bu siyaseti sona erdirir. Bir de\u011fil iki has\u0131mla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalabiliriz.<\/p>\n T\u00fcrk Cumhuriyetleri ile T\u00fcrk Devletleri Te\u015fkilat\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde y\u00fcr\u00fct\u00fclen ili\u015fkiler T\u00fcrkiye\u2019nin 21. y\u00fczy\u0131lda att\u0131\u011f\u0131 tek stratejik ad\u0131md\u0131r. Ancak olgunla\u015f\u0131p yararl\u0131 h\u00e2le gelerek b\u00fct\u00fcnle\u015fmenin zemininin haz\u0131rlanmas\u0131 anlay\u0131\u015f ve zaman ister. Bu \u00fclkelerle T\u00fcrkiye\u2019nin ili\u015fkileri maddi somut sonu\u00e7lara y\u00f6nelmekle birlikte, temeli h\u00e2l\u00e2 duygusal, ge\u00e7mi\u015fe \u00f6zlem, daha k\u00f6kl\u00fc ve g\u00fc\u00e7l\u00fc kimlik aray\u0131\u015f\u0131na dayan\u0131r. Bir yandan ortak kimlik \u00fczerinde durulurken di\u011fer yandan da yerel kimli\u011fin ay\u0131r\u0131c\u0131 nitelikleri geli\u015ftirilmeye \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n \u00d6te yandan di\u011fer eski Sovyet Cumhuriyetleri gibi T\u00fcrk Devletlerinin temel \u00f6nceli\u011fi Bat\u0131 ile ili\u015fkileri geli\u015ftirmektir. Buna hem Rusya\u2019y\u0131 hem de gittik\u00e7e n\u00fcfuzunu artt\u0131ran \u00c7in\u2019i dengelemek i\u00e7in ihtiya\u00e7lar\u0131 vard\u0131r. Rusya\u2019ya kar\u015f\u0131 daha k\u0131r\u0131lgan olanlar\u0131, bu hedefe Rusya ile ili\u015fkilerinin d\u00fczeyini koruyarak ula\u015fmaya gayret ederler. Bu Bat\u0131 y\u00f6nelimi T\u00fcrkiye\u2019nin d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131n baz\u0131 \u00f6ncelikleri ile \u00e7eli\u015fki h\u00e2lindedir.<\/p>\n T\u00fcrkiye son y\u0131llarda \u00e7at\u0131\u015fma ge\u00e7mi\u015fi olmayan \u00fclkelerle ili\u015fkilerini geli\u015ftirmektedir. Afrika, G\u00fcney Amerika, Uzakdo\u011fu \u00fclkeleri ile kurdu\u011fumuz ba\u011flar, \u0130li\u015fkilerimizi \u00e7e\u015fitlendirmekte yeni imk\u00e2nlar sa\u011flamaktad\u0131r. Burada ayn\u0131 zamanda T\u00fcrk Devletleri Te\u015fkilat\u0131na g\u00f6zlemci \u00fcye olma niteliklerine de sahip olan G\u00fcney Kore ve Japonya ile ili\u015fkilerin geli\u015ftirilmesine \u00f6zel dikkat g\u00f6sterilmesi daha yararl\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n T\u00fcrk Devletini son y\u0131llarda y\u00f6neten iktidar, g\u00fc\u00e7l\u00fc k\u00f6kl\u00fc devlet m\u00fcesseslerini kendisine rakip, onlar\u0131n zay\u0131flat\u0131lmas\u0131n\u0131n da kendi iktidar\u0131n\u0131n s\u00fcrmesi i\u00e7in gerekli g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Milletin \u201cDevlet Baba\u201d derken kast etti\u011fi Devletin Valisi, Devletin B\u00fcy\u00fckel\u00e7isi, Devletin M\u00fcste\u015far\u0131, Devletin H\u00e2kimi \u201cCumhuriyet Savc\u0131s\u0131\u201d, T\u00fcrk Ordusu vb. kavramlar\u0131n i\u00e7i sistematik bi\u00e7imde bo\u015falt\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Sonu\u00e7 devletin devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n kesintiye u\u011framas\u0131, asgari de\u011ferler ve \u00e7\u0131karlar \u00fczerinde mill\u00ee mutabakat sa\u011flanamamas\u0131d\u0131r.<\/p>\n 1923\u2019te kurulan Cumhuriyet, T\u00fcrk Kimli\u011fi temelinde mill\u00ee bir devlet idi. Devlet bu kimli\u011finden taviz vermeden, \u00e7ok az bir s\u00fcre i\u00e7inde \u00e7a\u011fda\u015fla\u015fma yolunda mesafe kaydetmi\u015ftir. Kalk\u0131nman\u0131n en \u00f6nemli unsuru olan, e\u011fitimli nitelikli i\u015fg\u00fcc\u00fcnden ve sermayeden yoksun oldu\u011fu halde belirli ekonomik d\u00fczeye ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 mill\u00ee devlet kimli\u011finden taviz vermeden ve e\u015fit vatanda\u015fl\u0131k temelinde bir demokratik rejimi ini\u015f \u00e7\u0131k\u0131\u015flara ra\u011fmen 75 y\u0131ld\u0131r s\u00fcrd\u00fcrmektedir.<\/p>\n Di\u011fer taraftan, Cumhuriyet tarihinin \u00f6nemli silahl\u0131 kalk\u0131\u015fmalar\u0131ndan bir olan PKK hareketi, lideri ter\u00f6rist ba\u015f\u0131 Abdullah \u00d6calan\u2019\u0131n 1999 y\u0131l\u0131nda yakalan\u0131p T\u00fcrkiye\u2019ye teslim edilmesi ile T\u00fcrkiye\u2019deki etkisini b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde kaybetmi\u015f idi. H\u00e2l b\u00f6yle iken 2002 y\u0131l\u0131ndan beri deneme mahiyetini ta\u015f\u0131yan baz\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131mlarla PKK\u2019n\u0131n tekrar canlanmas\u0131na g\u00f6z yumulmu\u015ftur. Bunlar\u0131n, istenen sonucu sa\u011flayamam\u0131\u015f, aksine \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 k\u00f6r\u00fcklemi\u015f olmas\u0131na a\u00e7\u0131l\u0131ma \u00e7e\u015fitli bahanelerle devam edilmi\u015ftir.<\/p>\n Son a\u015famada TBMM Ba\u015fkan\u0131 y\u00f6netiminde, \u00d6calan\u2019\u0131 K\u00fcrtlerin temsilcisi tayin eden bir komisyon kurulmu\u015ftur. \u0130ktidar Partileri, Ana Muhalefet Partisi ba\u015fta olmak \u00fczere \u00fcye vermi\u015f, \u0130Y\u0130 Parti ve Zafer Partisi \u00fcye vermemi\u015flerdir. Bu komisyonun kurulmas\u0131 dahi mill\u00ee kimli\u011fin a\u015f\u0131nd\u0131r\u0131larak, etnik kimli\u011fin \u00f6ne \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 te\u015fvik i\u00e7in yeterli olmu\u015ftur.<\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019nin b\u00f6l\u00fcnmesinde, k\u00fc\u00e7\u00fclmesinde, zay\u0131flamas\u0131nda, T\u00fcrkiye halk\u0131 hari\u00e7, her milletin her devletin \u00e7\u0131kar\u0131 vard\u0131r. Kendi i\u00e7imizden bu amaca ula\u015fmak i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fanlar, bilmeden katk\u0131da bulunanlar her zaman vard\u0131r ve olacakt\u0131r. Bir K\u00fcrt, Hollanda da ayr\u0131 K\u00fcrt kimli\u011fi tan\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 h\u00e2lde, sadece Hollanda kimli\u011fini benimseyerek Bakan oldu diye \u00f6\u011f\u00fcnen T\u00fcrkiye\u2019nin K\u00fcrtleri, kendi topraklar\u0131nda Cumhurba\u015fkan\u0131 Yard\u0131mc\u0131s\u0131, Bakan, Milletvekili olabilen K\u00fcrt as\u0131ll\u0131 vatanda\u015flarla \u00f6\u011f\u00fcnmedikleri gibi onlar\u0131 k\u0131namaya kadar gitmektedirler. O h\u00e2lde neresi vatand\u0131r? \u0130\u015fin ilgin\u00e7 taraf\u0131 K\u00fcrtlerin \u00e7o\u011funlu\u011funun \u0130stanbul, \u0130zmir, Ankara, Adana, Mersin gibi \u015fehirler ba\u015fta olmak \u00fczere T\u00fcrkiye\u2019nin bat\u0131s\u0131nda ya\u015famalar\u0131d\u0131r.<\/p>\n T\u00fcrkiye bug\u00fcn 1923\u2019\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019si hatta 2000 y\u0131l\u0131n\u0131n da T\u00fcrkiye\u2019si de\u011fildir. B\u00fcy\u00fck geli\u015fme kaydetmi\u015ftir. Ancak bu yeterli olmam\u0131\u015ft\u0131r. Bunun ba\u015fl\u0131ca nedeni T\u00fcrkiye\u2019nin\u201d kriz- palyatif \u00e7\u00f6z\u00fcm- rahatlama-bunu ebedi sanma-ihmal -nur topu gibi yeni kriz\u201d bi\u00e7imindeki ekonomik d\u00fczeni s\u00fcrd\u00fcrmekte \u0131srarl\u0131d\u0131r. Bu d\u00fczen ise yabanc\u0131 bir devlet ba\u015fkan\u0131n\u0131n bir c\u00fcmlesi ile krize girebilmektedir.<\/p>\n Sanayile\u015fmede ge\u00e7 kalan T\u00fcrkiye sanayi \u00f6tesi toplumun gerisindedir. De\u011fi\u015fimi sa\u011flaman\u0131n en \u00f6nemli arac\u0131 olan e\u011fitimde gerilemekte, geli\u015fme i\u00e7in gerekli ortam\u0131n g\u00fcvencesi olan hukuk devleti niteli\u011fini gittik\u00e7e yitirmektedir. K\u0131sacas\u0131 T\u00fcrkiye hem toplumsal hem siyasi hem de ekonomik a\u00e7\u0131dan torak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn g\u00fc\u00e7lendirilmesinde de katk\u0131 yapabilecek bir cazibe merkezi konumuna gelememi\u015ftir.<\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" T\u00fcrkiye\u2019nin b\u00f6l\u00fcnmesinde, k\u00fc\u00e7\u00fclmesinde, zay\u0131flamas\u0131nda, T\u00fcrkiye halk\u0131 hari\u00e7, her milletin her devletin \u00e7\u0131kar\u0131 vard\u0131r. Kendi i\u00e7imizden bu amaca ula\u015fmak i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fanlar, bilmeden katk\u0131da bulunanlar her zaman vard\u0131r ve olacakt\u0131r. <\/p>\n","protected":false},"author":180,"featured_media":19720,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_ef_editorial_meta_date_first-draft-date":"","_ef_editorial_meta_paragraph_assignment":"","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[66],"tags":[2937,1566,339,441,609,187],"coauthors":[2061],"class_list":["post-19718","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-siyaset-tarih","tag-disisleri","tag-nato","tag-osmanli","tag-sovyetler-birligi","tag-turk","tag-turkiye"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19718","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/180"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19718"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19718\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19721,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19718\/revisions\/19721"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19720"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19718"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19718"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19718"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=19718"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}G\u00fcneyimize bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda <\/strong><\/h2>\n
\n
Kafkasya ve T\u00fcrkistan <\/strong><\/h2>\n