T\u00fcrkiye bunal\u0131ml\u0131 bir d\u00f6nemden ge\u00e7iyor. Eskiler s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 d\u00f6nemlerde sab\u0131rl\u0131 olmay\u0131 \u00f6\u011f\u00fctleyerek sonunda selamete erilece\u011fini m\u00fcjdelerler. Elbet sonu\u00e7 kesin de\u011fildir. Lakin umudumuz vard\u0131r. \u015eerlerin hayra ba\u011flanaca\u011f\u0131na inanc\u0131m\u0131z tamd\u0131r.<\/p>\n
Bunal\u0131mdan s\u00f6z a\u00e7\u0131l\u0131nca akl\u0131ma bilim felsefesi yapan fizik\u00e7i Thomas S. Kuhn d\u00fc\u015ft\u00fc. Kendi kendime sordum: “Acaba bir \u2018paradigma\u2019 de\u011fi\u015fimi evresinde miyiz?” \u2018Paradigma\u2019, T\u00fcrk\u00e7e\u2019ye \u2018de\u011ferler dizgesi\u2019 olarak \u00e7evrilmi\u015f bir kavram. Kuhn, kavram\u0131 1962\u2019de yay\u0131nlanan \u201cThe Structure of Scientific Revolutions\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 kitab\u0131n\u0131n merkezine yerle\u015ftirince kavram ilim d\u00fcnyas\u0131nda gittik\u00e7e yayg\u0131nl\u0131k kazand\u0131 ve s\u0131k\u00e7a kullan\u0131l\u0131r h\u00e2le geldi. Kuhn\u2019nun kitab\u0131 T\u00fcrk\u00e7e\u2019ye \u201cBilimsel Devrimlerin Yap\u0131s\u0131\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda yirmi y\u0131l ge\u00e7ikmeli olarak \u00e7evrildi. Doksanl\u0131 y\u0131llara gelene kadar da \u00fc\u00e7 bask\u0131 yapt\u0131. \u015euan piyasada ka\u00e7\u0131nc\u0131 bask\u0131s\u0131 var bilmiyorum.<\/p>\n
Kuhn\u2019nun bilimin ilerleme s\u00fcrecini temellendirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 kitab\u0131ndaki temel fikirleri, de\u011fer anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131n h\u0131zla de\u011fi\u015ftirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u015fu g\u00fcnlerde neler olup bitti\u011fini anlamam\u0131za yard\u0131m edebilir gibi durmaktad\u0131r. Her ne kadar Kuhn, meseleyi bilimsel s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde b\u0131raksa da temel kavram \u201cparadigma\u201d olunca, kavram\u0131n \u00f6zelle\u015fen bir genellemeyle de\u011ferler d\u00fcnyas\u0131na ait olan ahlaka veya siyasete de yans\u0131t\u0131lmas\u0131nda bir sak\u0131nca olaca\u011f\u0131n\u0131 sanm\u0131yorum. Ama meseleyi \u00f6zel anlamda ahlaktan daha ziyade siyaset ba\u011flam\u0131nda irdelemeyi deneyece\u011fim.<\/p>\n
Kuhn, eserinde bilimsel ilerlemenin devrimci yap\u0131s\u0131na vurgu yaparken devrimin siyas\u00ee \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131m\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc olan bir kavram oldu\u011funun fark\u0131nda oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Kuhn, sanki Marksist bir s\u00f6ylemi, bilimsel ilerleyi\u015fe temel yapmaktad\u0131r. \u015eimdilik bu taraf\u0131 derinle\u015ftirmeyi bir kenara b\u0131rakarak bu hususta birka\u00e7 c\u00fcmle sarfedip as\u0131l konuya ge\u00e7i\u015f yapmak istiyorum. Kuhn devrim s\u00f6ylemiyle ilerlemenin sanc\u0131s\u0131z bir s\u00fcre\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulamak istemi\u015f olabilir. Ger\u00e7ekten de radikal de\u011fi\u015fiklikler, \u00f6yle kolayca kabul g\u00f6rmezler. Bilimin ilerlemesi de kar\u015f\u0131t duru\u015flar\u0131n bir \u015fekilde birini \u00f6tekine galebe \u00e7alarak ancak birbirlerinden de istifade ederek, belki de, birbirlerini anlayarak olmu\u015ftur. Kuhn, \u2018devrim\u2019 kavram\u0131n\u0131 eserinde teorik bir yap\u0131n\u0131n terk edilerek yerine ona uymayan ba\u015fka bir yap\u0131n\u0131n yerle\u015ftirilmesi anlam\u0131nda kullan\u0131yor. Kim yapacak bu devrimi? Kuhn, bilim adamlar\u0131na i\u015faret eder. Bilim yap\u0131c\u0131 toplulu\u011fun oynad\u0131\u011f\u0131 veya oynayaca\u011f\u0131 \u00f6nemli role at\u0131f yapar.<\/p>\n
Kuhn\u2019un devrimle eski anlay\u0131\u015f\u0131n terk edilerek yerine yeni bir yap\u0131n\u0131n in\u015f\u00e2 edilmesini temellendirme denemesi, bizde, bilimde de\u011fil de daha \u00e7ok siyasette son d\u00f6nemlerde s\u0131k\u00e7a duydu\u011fumuz bir s\u00f6ylem. T\u00fcrkiye\u2019de bu s\u00f6ylem, \u2018eski T\u00fcrkiye, yeni T\u00fcrkiye; darbe anayasas\u0131, yeni demokratik bir anayasa\u2019 gibi, daha \u00f6nceki yaz\u0131lar\u0131m\u0131zda s\u0131k\u00e7a de\u011findi\u011fimiz kavramlar \u00fczerinden yayg\u0131nl\u0131k kazand\u0131. Siyaseten bir devrim yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 da s\u0131k\u00e7a dile getirildi. H\u00e2l\u00e2 getirilmeye de devam ediyor. Her ne kadar biz, devrimden ziyade bir bunal\u0131mla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalsak da bunal\u0131m\u0131n ilerlemeyi sa\u011flayacak bir devrime ba\u011flanaca\u011f\u0131 hususunda kafam\u0131z kar\u0131\u015f\u0131k. \u00d6zellikle etkin olan siyasilere ve cari siyasete destek veren ukalaya kulak verince kafam\u0131z daha da bulan\u0131kla\u015f\u0131yor.<\/p>\n
Kuhn\u2019a g\u00f6re paradigma, genel teorik varsay\u0131mlar ve yasalar ile bunlar\u0131n uygulamalar\u0131 i\u00e7in muayyen bir bilimsel toplulu\u011fun \u00fcyeleri taraf\u0131ndan benimsenen tekniklerden olu\u015fmaktad\u0131r. Bu ifadelerin siyasete aktar\u0131m\u0131 \u2018milletin, devletin ve h\u00fck\u00fcmetin anayasal ve hukuk\u00ee bir zeminde belirlenen hedeflere do\u011fru uyum i\u00e7inde y\u00fcr\u00fcmeleri\u2019 olabilir. Lakin T\u00fcrkiye\u2019de dikkat \u00e7eken; teorik varsay\u0131m noktas\u0131nda karga\u015fa, yasalara kar\u015f\u0131 lakaytl\u0131k ve istikrars\u0131zl\u0131kt\u0131r. Bunun bunal\u0131m do\u011furmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclemeyen bir sonu\u00e7 de\u011fildir.<\/p>\n
Kuhn, bir bilimin te\u015fekk\u00fcl\u00fcnden \u00f6nce organize edilmemi\u015f \u00e7e\u015fitli faaliyetlerin bir paradigmaya ba\u011fland\u0131\u011f\u0131nda yap\u0131lanarak tanzim edilece\u011fini ifade etmektedir. Bu durumda bizde eskiyi yeniye ba\u011flayacak bir paradigman\u0131n olu\u015fturulamamas\u0131, karga\u015fa do\u011furuyor olabilir. \u00d6zellikle siyas\u00ee cenahta yer alan oyun kurucular\u0131n ufuksuz olmalar\u0131, paradigma olu\u015fturmak bir yana, daha da y\u0131k\u0131c\u0131 hamleler (anomaliler) yapmalar\u0131na olanak sa\u011flamaktad\u0131r. Nas\u0131l Kuhn\u2019un nazar\u0131nda ola\u011fan bilim devresinde ger\u00e7ek d\u00fcnya, elde edilen ilm\u00ee verilerle \u00e7e\u015fitli y\u00f6nlerden a\u00e7\u0131klanmaya ve kar\u015f\u0131tl\u0131klar uyla\u015ft\u0131r\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ola\u011fan paradigma y\u00fcr\u00fcy\u00fcp geli\u015fiyorsa, siyasetin de benzer bir yol tutmas\u0131 do\u011fru olan tav\u0131r olsa gerektir. Elbette i\u015fin do\u011fas\u0131 gere\u011fi, bilimsel olanda oldu\u011fu gibi, mevcut durum kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan bir tak\u0131m zorluklar\u0131 a\u015fmada yetersiz kal\u0131yorsa bunal\u0131m\u0131n do\u011fmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz g\u00f6r\u00fcnmektedir. Ola\u011fan ak\u0131\u015f i\u00e7inde kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclememesinden kaynaklanan bunal\u0131m\u0131n akl\u0131 ba\u015f\u0131nda hamlelerle paradigmal bir devrime ba\u011flanmas\u0131 ve yeni do\u011fan bilim ve paradigmayla da yeni bir ola\u011fan devrin ba\u015flamas\u0131 anla\u015f\u0131labilir bir s\u00fcre\u00e7tir. Lakin \u00f6zellikle son devir T\u00fcrk siyasetinde ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 \u015fekliyle ola\u011fan ak\u0131\u015f sorun yaratmak bir tarafa sorun \u00e7\u00f6zmek isterken sorunsuz bir yap\u0131y\u0131 sorunlu h\u00e2le getirerek bunal\u0131m do\u011furmak, Kuhn\u2019un izahta zorlanaca\u011f\u0131 bir durumdur. Zira bizim yakada olup biten, ola\u011fan ak\u0131\u015ftan ziyade dar ama\u00e7l\u0131 \u00e7\u0131karlara dayal\u0131 ya da basiret fukaral\u0131\u011f\u0131ndan n\u00e2\u015fi hamlelerdir. Oysa olmas\u0131 gereken, olan\u0131 do\u011fru anlamak ve ola\u011fan ak\u0131\u015f\u0131 engelleyen yahut daraltan nedenleri fark edip tedbir almakt\u0131r. Paradigmal bir ge\u00e7i\u015f ya\u015fanacaksa da bu, hileli y\u00f6nlendirmelerin ve g\u00fcd\u00fcmlemelerin de\u011fil siyasetin ola\u011fan i\u015fleyi\u015finin bir sonucu olmas\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Kuhn, bilimin ilerleme s\u00fcrecini, \u2018bilim \u00f6ncesi, ola\u011fan bilim, bunal\u0131mlar, devrim, yeni do\u011fan bilim ve yeni bunal\u0131mlar\u2019 \u015feklinde d\u00f6ng\u00fcsel bir okumaya tabi tutar. Buradaki d\u00f6ng\u00fcsellik ilerlemeyi engellememektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc ola\u011fanl\u0131k zamanla bunal\u0131m do\u011furacak ve bunal\u0131m i\u015fi y\u00fcr\u00fctenlerin elinde devrimsel bir ge\u00e7i\u015fle yeni bir anlay\u0131\u015fa evrilecektir. Bilimin b\u00f6ylesi bir s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde ilerledi\u011fi tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131k bir g\u00f6r\u00fc\u015f olsa da siyasetlerin her bunal\u0131m sonunda bir devrimle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etmek olduk\u00e7a zordur. Daha da \u00f6tesi bunal\u0131m\u0131n devrimle sonu\u00e7lanmas\u0131 bir yana siyasal devrimlerin b\u00fcy\u00fck bunal\u0131mlar ve s\u0131k\u0131nt\u0131lar do\u011furdu\u011fu bir vak\u0131ad\u0131r. T\u00fcrk siyasetinde son zamanlarda dozu gittik\u00e7e artan gerilimin ve bunal\u0131m\u0131n alt\u0131nda yatan da asl\u0131nda kadim T\u00fcrk siyasi gelene\u011finin ask\u0131ya al\u0131nmak istenmesiyle giri\u015filen \u00f6rt\u00fcl\u00fc devrimsel giri\u015fimlerdir. Demek ki, devrim siyas\u00ee ba\u011flamda her zaman m\u00fcspet netice vermeyebilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc toplumlar\u0131n ilerlemeleri ini\u015fli \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131d\u0131r. Kuhn\u2019un bilimsel ilerlemesinin aksine d\u00f6ng\u00fcsellik, \u0130bn Haldun\u2019un temellendirdi\u011fi gibi, \u00e7\u00f6k\u00fc\u015fle de neticelenebilir.<\/p>\n
Kuhn, bilimin sonunun gelece\u011fine ihtimal vermedi\u011finden siyasette s\u0131k\u00e7a kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn bilimde ya\u015fanmayaca\u011f\u0131 kanaatindedir. Ama bunal\u0131m ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Zaten bunal\u0131m, olumludur. Zira bunal\u0131m sonunda yeni bir paradigma do\u011facakt\u0131r. Yeni paradigma tam olarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcr oldu\u011funda da bilim adamlar\u0131nca problemlerle dolu as\u0131l paradigma terkedildi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde gerilimler olu\u015facak ve fas\u0131lal\u0131 de\u011fi\u015fimlerle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lacakt\u0131r. Fas\u0131lal\u0131 de\u011fi\u015fimlerin sonu veya bizzat kendisi devrim demektir. Devrim beklenen bir durumdur. Endi\u015feye mahal yoktur. Lakin devrimle birlikte kutuplar\u0131n olu\u015fmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc eskiden yeni ge\u00e7i\u015fte ciddi ba\u011fl\u0131l\u0131klar s\u00f6z konusudur. Kuhn\u2019un yorumunda kutupla\u015fmalar g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015ft\u00fcr. Gerek olumlu gerekse olumsuz anlamda g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte olsa da a\u015f\u0131lmaz zorluklarla ku\u015fat\u0131lm\u0131\u015f ve vaat dolu olan yeni paradigma, i\u00e7inde bulunulan h\u00e2li yeni devrin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 takiben ciddi s\u0131k\u0131nt\u0131lara ve yeni bunal\u0131mlara s\u00fcr\u00fcklemedik\u00e7e, yeni do\u011fmu\u015f olan ola\u011fan bilimsel faaliyetlere k\u0131lavuzluk edecektir. Kuhn\u2019un yeterince a\u00e7\u0131k olmayan bu okumas\u0131n\u0131n bizce siyasal zemine aktar\u0131l\u0131\u015f\u0131, ge\u00e7mi\u015fteki tecr\u00fcbelerden faydalanarak yola devam etmenin sa\u011flayaca\u011f\u0131 art\u0131lar olarak al\u0131nabilir. B\u00f6ylece T\u00fcrkiye\u2019deki \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131lan siyasi kurgunun devrimsel giri\u015fimlerinde belirginle\u015fen, ge\u00e7mi\u015fle olan kavga ve mevcut kazan\u0131mlar\u0131 hi\u00e7e sayma, Kuhn\u2019un tezlerinden hareket edilince, bizde ni\u00e7in s\u00fcrekli bunal\u0131m do\u011furdu\u011fu sorusunun yan\u0131t\u0131 olur.<\/p>\n
Kuhn\u2019a g\u00f6re olgunla\u015fm\u0131\u015f bir bilim, esasta tek bir paradigmaca y\u00f6nlendirilir. Paradigmalar\u0131n \u00e7oklu\u011fu ve kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 fikri olgunla\u015fm\u0131\u015f bilimin tek bir paradigmaca y\u00f6nlendirilmesi d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle \u00e7eli\u015fik g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Burada ger\u00e7ekten bir \u00e7eli\u015fki var m\u0131d\u0131r? \u00c7eli\u015fki, g\u00f6r\u00fcnt\u00fcdedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc paradigma kavram\u0131 dar ve geni\u015f anlamda farkl\u0131 mefhumlara sahiptir. Demek ki, paradigma kavram\u0131n\u0131n Kuhn\u2019da hem dar hem de geni\u015f anlamda kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zden ka\u00e7\u0131r\u0131lmazsa zahiri \u00e7eli\u015fki izale edilebilir. Dar anlamda paradigma, \u00f6rneklik (exemplar) demektir. Geni\u015f anlamda ise paradigmadan disipline edici rahim (disciplinary matrix) kastedilmektedir. Y\u00f6nlendirici bilimde me\u015fru \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fclerini paradigma belirlemektedir. B\u00f6ylece \u00e7e\u015fitli ilm\u00ee gruplar\u0131n, Kuhn\u2019un bir bilmece \u00e7\u00f6zmeye benzetti\u011fi bilimsel faaliyetleri, koordine edip y\u00f6netmektedir. Bu \u00e7er\u00e7evede ola\u011fan bilim gelene\u011fini desteklemeye yetenekli bir paradigman\u0131n varl\u0131\u011f\u0131, bilimi bilim olmayandan ay\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n
Kuhn\u2019un y\u00f6nlendirici paradigma anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n siyasal kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 kadim, tarih\u00ee gelenek olarak al\u0131nabilir. Kadim bir milletin devlet gelene\u011fi, olgunla\u015fm\u0131\u015f siyaseti sinesinde bar\u0131nd\u0131r\u0131r. Tarih, ger\u00e7ekten disipline edici bir rahimdir. Rahimde can bulan \u00f6rnekler sadece zahirde \u00e7eli\u015fkili g\u00f6r\u00fcn\u00fcrler. Bu durumda g\u00fcn\u00fcm\u00fcz T\u00fcrk siyasetinin da\u011f\u0131lm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131ndaki as\u0131l neden ge\u00e7mi\u015fin ink\u00e2r edilerek rahmin par\u00e7alanmaya kalk\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f olunmas\u0131d\u0131r. Rahme yap\u0131lan sald\u0131r\u0131, do\u011fal olarak d\u00fc\u015f\u00fcklere, erken do\u011fumlara sebep olmakta daha da k\u00f6t\u00fcs\u00fc sakat \u00f6rnekleri (dar anlamda paradigmalar\u0131) peydahlamaktad\u0131r. Bizim olgunla\u015fm\u0131\u015f bir bilimin y\u00f6nlendirici olmas\u0131nda mevcut bilimsel yap\u0131n\u0131n tarihsel rahim kadar mu\u011flak olmad\u0131\u011f\u0131 itiraz\u0131 yap\u0131labilir. B\u00f6ylesi bir itiraz, tarihsel olan\u0131n kapal\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan daha \u00e7ok, mevcut yap\u0131n\u0131n kendini ve tarihi bilmemesi ile ili\u015fkilidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Kuhn i\u00e7in de ger\u00e7ekte paradigman\u0131n kesin bir tan\u0131m\u0131 yoktur. Metafizik bir kavramd\u0131r. Yap\u0131lan tan\u0131mlamalar onu tam olarak ortaya koymaktan \u00f6te tipik unsurlar\u0131n\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131karmaktad\u0131r. Burada zahiri olarak yap\u0131lan paradigmal ge\u00e7i\u015flerde se\u00e7ici olunaca\u011f\u0131 gayet a\u00e7\u0131kt\u0131r. \u00d6nemli olan paradigmay\u0131 kavram\u0131\u015f olmakt\u0131r. Bu ba\u011flamda, T\u00fcrk siyasetinde aktif rol alanlara bizim s\u00f6yleyece\u011fimiz, T\u00fcrk\u2019\u00fc do\u011fru anlamalar\u0131 ve bu konuda gayret g\u00f6stermeleridir. T\u00fcrk\u2019\u00fc, T\u00fcrk olmay\u0131 bihakk\u0131n anlayan, akt\u00fcel anlamda yeni bir paradigma \u00fcretmek isterken daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 hareket eder. Zira T\u00fcrk kavram\u0131, t\u0131pk\u0131 disipline edici rahim olan paradigma gibi metafizik bir kavramd\u0131r. T\u00fcrkl\u00fck, dar anlamda T\u00fcrkiye\u2019de benimsenecek geni\u015f anlamda ise d\u00fcnyada kar\u015f\u0131l\u0131k bulmas\u0131 gereken siyasetlere k\u0131lavuzluk edecek olan genel ge\u00e7er metafizik bir ilkedir. K\u0131saca hat\u0131rlatmak gerekirse bar\u0131\u015f\u0131n, huzurun, g\u00fcvenin teminat\u0131d\u0131r. Tarih bunun \u015fahididir.<\/p>\n
T\u00fcrkiye bug\u00fcn bir\u00e7ok bak\u0131mdan siyasi \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fczl\u00fckle i\u00e7i\u00e7eyse, bu sonu\u00e7 T\u00fcrk\u2019\u00fcn kadim siyasi gelene\u011finden ya da T\u00fcrk olmaktan de\u011fil, tam tersine T\u00fcrk olamayan siyasilerin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zecek beceri ve kabiliyetten yoksun olmalar\u0131ndand\u0131r. Kuh\u2019un okumas\u0131yla ola\u011fan bilim, nas\u0131l bir paradigman\u0131n kurallar\u0131nca y\u00f6nlendirilen bir bulmaca \u00e7\u00f6zme faaliyetiyse, siyaset de milletin kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kan sorunlara, bulmacalara \u00e7\u00f6z\u00fcm bulma sanat\u0131d\u0131r. \u00c7\u00f6z\u00fclmek istenen bulmacan\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k paradigman\u0131n de\u011fil, ilimde bilim adam\u0131n\u0131n, siyasette ise siyasilerin beceriksizli\u011fiyle alakal\u0131d\u0131r. Elbet \u00e7\u00f6z\u00fcme direnen bulmacalar her zaman olacakt\u0131r. Diren\u00e7li sorun ya da bulmacayla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda siyaset\u00e7inin akl\u0131na gelen tarihin derinliklerinden s\u00fcz\u00fcl\u00fcp gelen ana paradigmayla kap\u0131\u015fmak olmamal\u0131d\u0131r. Aksi takdirde sorunun rahim olan paradigmay\u0131 de\u011fi\u015ftirerek \u00e7\u00f6z\u00fclebilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeye ba\u015flan\u0131r. Bu ise, ki\u015fiyi paradigma ile anomalileri ay\u0131rt edememe basiretsizli\u011fine s\u00fcr\u00fckler. Anomali, ola\u011fan yerinin d\u0131\u015f\u0131nda bulunu\u015ftur. Do\u011fru olmay\u0131\u015ft\u0131r. Beklenen konumun d\u0131\u015f\u0131nda olmakt\u0131r. D\u00fczensizliktir. Anormalliktir. T\u00fcrk siyaseti, son devirlerde \u2018K\u00fcrt sorunu\u2019 \u2018K\u0131br\u0131s meselesi\u2019 Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131\u2019 gibi ola\u011fan i\u00e7erikten yoksun isimlendirmelerle zahir edilen anomalileri, kadim tarihi gelenek ve anlay\u0131\u015flardan vazge\u00e7erek \u00e7\u00f6zebilece\u011fi zehab\u0131na kap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Gelinen nokta ise apa\u00e7\u0131k fiyaskodur.<\/p>\n
Kuhn\u2019a g\u00f6re anomaliler, bilimsel devrimlerin nedenleri aras\u0131ndad\u0131r. Anomali, paradigman\u0131n as\u0131l temellerine darbe indirici bir sapma olarak g\u00f6r\u00fclebilir. \u00d6te yandan ola\u011fan bilim toplulu\u011funun anomalileri ortadan kald\u0131rma te\u015febb\u00fcslerine ra\u011fmen, diren\u00e7li anomalilerle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131l\u0131yorsa bir bunal\u0131m\u0131n gelece\u011fi de a\u015fik\u00e2rd\u0131r. Lakin b\u00f6yle bir durumda beceriksizli\u011finden dolay\u0131 aletleri su\u00e7layan bir \u2018usta\u2019 konumuna d\u00fc\u015fmemek \u00f6nemlidir. Bunal\u0131m d\u00f6nemlerinde problem \u00e7\u00f6zme giri\u015fimlerinin giderek radikalle\u015fmesi ve paradigma taraf\u0131ndan konulan baz\u0131 kurallar\u0131n gev\u015femesi normaldir. Burada unutulmamas\u0131 gereken bu s\u00fcrecin ola\u011fan ak\u0131\u015f\u0131n bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011funun fark\u0131nda olmakt\u0131r. Aksi takdirde ola\u011fan ak\u0131\u015fta kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan sapmalar, kurgusal hamlelerle i\u00e7inden \u00e7\u0131k\u0131lmaz bir h\u00e2le gelir. \u00dcz\u00fclerek ifade ediyoruz ki, T\u00fcrkiye\u2019ye reva g\u00f6r\u00fclen siyasi model, b\u00f6ylesi bir \u00e7\u0131kmaz\u0131n i\u00e7ine s\u00fcr\u00fcklenmektedir. Kuhn\u2019un diren\u00e7li sorunlarla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131nca paradigmada baz\u0131 yumu\u015fatmalar yaparak giri\u015fimleri radikalle\u015ftirmekten kast\u0131, sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne d\u00f6n\u00fck faaliyetlere imk\u00e2n vermek i\u00e7indir. \u00c7\u00fcnk\u00fc ortada ciddi bir sorun ve sorundan ne\u015fet eden bir bunal\u0131m vard\u0131r. Bilim adamlar\u0131na d\u00fc\u015fen ise, sorunu ve bunal\u0131m\u0131 felsefe ve metafizik \u00fczerinden a\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131d\u0131r. \u015e\u00fcpheli stat\u00fclerin felsef\u00ee arg\u00fcmanlarla giderilmesi gerekmektedir. Bu, meselenin ilm\u00ee cenahta tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131d\u0131r. Yoksa vuzuha kavu\u015fmam\u0131\u015f bir meselenin uygulamalarla \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmesi denemesi de\u011fildir. Bunal\u0131ml\u0131 zamanlarda \u00fcretilen \u00e7\u0131k\u0131\u015flarda karars\u0131z durumlar a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kabilir. Dar anlamda i\u015fleyen paradigmaya g\u00fcven sars\u0131lmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda devrim i\u00e7in olgunla\u015fma s\u00f6z konusudur. Rakip bir paradigma a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131k\u0131nca da bunal\u0131m hat safhaya ula\u015f\u0131r. Yeni paradigmaya ge\u00e7i\u015fi sa\u011flayacak olan ipu\u00e7lar\u0131 genelde ani zihinsel s\u0131\u00e7ramalarla fark edilir. Bazen eski ile yeni aras\u0131nda radikal farkl\u0131l\u0131klar do\u011far. Yeni olan eski olanla bir \u00f6l\u00e7\u00fcye vurulamaz. Dolay\u0131s\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmalar ve \u00fcst\u00fcnl\u00fck iddialar\u0131 \u00e7o\u011fu kez anlams\u0131zla\u015f\u0131r.<\/p>\n
Paradigmal ge\u00e7i\u015flerde kar\u015f\u0131t g\u00f6r\u00fcnen ama asl\u0131nda birbirini tamamlayan ve b\u00fct\u00fcnleyen bir yap\u0131 vard\u0131r. Bu nedenle bir bilimsel devrim, tek bir ki\u015fi taraf\u0131ndan de\u011fil, ilgili b\u00fct\u00fcn topluluklarca kabul g\u00f6ren bir paradigmaya d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Zahirde \u00e7\u0131kan rakip paradigmalar aras\u0131nda yap\u0131lan bir tercih i\u015fin i\u00e7ine girer. B\u00fct\u00fcn bunlar esas olanla f\u00fcru olan\u0131 birbirine kar\u0131\u015ft\u0131rmazsak bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck arz edebilir. Dar anlamdaki paradigmal kar\u015f\u0131tl\u0131klar, geni\u015f anlamdaki paradigma ba\u011flam\u0131nda d\u00fczenlendi\u011fi m\u00fcddet\u00e7e ilerleme m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r. Bir \u00e7o\u011funa bu, dar anlam\u0131n geni\u015f anlam\u0131n i\u00e7inde eritilmesi gibi g\u00f6r\u00fcnse de, paradigma birbiri yerine ge\u00e7en bir yap\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131ndan hangi paradigman\u0131n daha iyi oldu\u011funu s\u00f6yleme \u015fans\u0131m\u0131z olmayacakt\u0131r.<\/p>\n
Meseleye bug\u00fcn bir bilimden \u00e7ok y\u00f6netme sanat\u0131 olarak alg\u0131lanan siyaset ba\u011flam\u0131nda hitam \u00e7ekersek, d\u00fcnk\u00fc siyasetle g\u00fcn\u00fcm\u00fcz siyasetini kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rarak kendimizin daha iyi oldu\u011funu ve olaca\u011f\u0131n\u0131 iddia etmek yerine d\u00fcn\u00fc iyi kavray\u0131p, d\u00fcnden almam\u0131z gerekeni alarak \u015fimdiyi, d\u00fcn\u00fc ink\u00e2r etmeden kurabilmektir. Bu da ge\u00e7mi\u015fle bar\u0131\u015f\u0131k olmayla ve tarihten ibret almay\u0131 ak\u0131ldan \u00e7\u0131karmamakla sa\u011flanabilir. Elbet ilmin, bilimin, felsefenin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131ndan istifade etmeyi unutmamak \u015fart\u0131yla\u2026<\/p>\n
*<\/p>\n
Faydalan\u0131lan kaynak eser: Thomas. S. Kuhn: Bilimsel Devrimlerin Yap\u0131s\u0131. \u0130ngilizceden \u00c7eviren: Nil\u00fcfer Kuya\u015f. Alan Yay\u0131nc\u0131l\u0131k. 3. Bask\u0131. \u0130stanbul 1991.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Kuhn, bilimin sonunun gelece\u011fine ihtimal vermedi\u011finden siyasette s\u0131k\u00e7a kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn bilimde ya\u015fanmayaca\u011f\u0131 kanaatindedir.<\/p>\n","protected":false},"author":230,"featured_media":19793,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_ef_editorial_meta_date_first-draft-date":"","_ef_editorial_meta_paragraph_assignment":"Kuhn, bilimin sonunun gelece\u011fine ihtimal vermedi\u011finden siyasette s\u0131k\u00e7a kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn bilimde ya\u015fanmayaca\u011f\u0131 kanaatindedir.","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[66],"tags":[3381,3379,3380,432,2864],"coauthors":[3382],"class_list":["post-19789","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-siyaset-tarih","tag-bilimsel-devrim","tag-kuhn","tag-paradigma","tag-siyaset","tag-turk-siyaseti"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19789","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/230"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19789"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19789\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19792,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19789\/revisions\/19792"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19793"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19789"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19789"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19789"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=19789"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}