![\"\"](\"http:\/\/misak.millidusunce.com\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/Evren-kaydet-227x300.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
SAD\u0130 SOMUNCUO\u011eLU\u2019NUN <\/strong> S.1 – 12 Eyl\u00fcl 1980 \u00f6ncesinde darbeyi haz\u0131rlayan s\u00fcre\u00e7te neler ya\u015fand\u0131?<\/strong><\/p>\n C.1 \u2013 \u00dclkemizin her yerinde \u201canar\u015fi\u201d vard\u0131. Baz\u0131 il, il\u00e7e, kasaba, k\u00f6y ve mahalleler i\u015fgal alt\u0131ndayd\u0131; kurtar\u0131lm\u0131\u015f b\u00f6lgeler olu\u015fturulmu\u015ftu. 1979\u2019da, devletin giremedi\u011fi Fatsa\u2019da kom\u00fcn idaresi kuruldu; kom\u00fcnist sistemle \u015fehir y\u00f6netilmeye ba\u015flad\u0131. \u00d6rg\u00fctl\u00fc yo\u011fun sald\u0131r\u0131lar kar\u015f\u0131s\u0131nda kamu d\u00fczeni sars\u0131ld\u0131; can g\u00fcvenli\u011fi kalmad\u0131. G\u00fcnde 20-25 ki\u015finin can verdi\u011fi deh\u015fet ortam\u0131nda, herkes evinden \u00e7\u0131karken, ailesiyle helalle\u015fiyordu. D\u0131\u015f servislerin de kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok tehlikeli mezhep \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131na d\u00f6n\u00fck olaylar da ya\u015fand\u0131. \u00d6zellikle S\u00fcnni-Alevi \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131lmas\u0131 \u00f6nemliydi. 1 May\u0131s 1977\u2019de \u0130stanbul\u2019da toplumu sarsan kitle katliam\u0131 oldu. Aral\u0131k 1977\u2019de, Adalet Partisi milletvekillerinden 12\u2019si istifa ettirilip 11\u2019ne bakanl\u0131k verilmesi \u00fczerine CHP 5 Ocak 1978\u2019de iktidara geldi; kanl\u0131 eylemlerde patlama ya\u015fand\u0131, siyasi istikrars\u0131zl\u0131k artt\u0131. 1978 y\u0131l\u0131nda ilk s\u0131k\u0131y\u00f6netim Mara\u015f olaylar\u0131 \u00fczerine 13 ilde ilan edildi. 1978\u2019de \u0130stanbul \u00dcmraniye\u2019de \u00f6ld\u00fcr\u00fclen 5 \u00fclk\u00fcc\u00fc i\u015f\u00e7inin cesedi bulundu, Sivas\u2019ta \u00f6nemli olaylar ya\u015fand\u0131, ayn\u0131 y\u0131l MHP \u0130stanbul \u0130l Ba\u015fkan\u0131 Recep Ha\u015fatl\u0131 ve o\u011flu Mustafa katledildi, 1 \u015eubat 1979, Milliyet gazetesi yazar\u0131 Abdi \u0130pek\u00e7i \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc, 3 Aral\u0131k 1979 MHP’li yazar Kemal Fedai Co\u015fkuner \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc, 30 Haziran 1979 ak\u015fam\u0131 MHP Genel Merkezi, y\u00fczleri kar maskesiyle kapal\u0131 bir grubun silahl\u0131 ve bombal\u0131 sald\u0131r\u0131s\u0131na u\u011frad\u0131 ve iki \u00fclk\u00fcc\u00fc katledildi, 27 May\u0131s 1980, MHP Genel Ba\u015fkan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 E. G\u00fcmr\u00fck Tekel Bakan\u0131 G\u00fcn Sazak, evinin \u00f6n\u00fcnde \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc, May\u0131s 1980\u2019de ba\u015flayan \u00c7orum olaylar\u0131nda \u00e7ok say\u0131da ki\u015fi \u00f6ld\u00fc, 2 Eyl\u00fcl 1980, silahl\u0131 ve resmi k\u0131l\u0131kl\u0131 bir grup taraf\u0131ndan T\u00fcrk Ziraat Y\u00fcksek M\u00fchendisleri Birli\u011fine yap\u0131lan bombal\u0131 ve silahl\u0131 sald\u0131r\u0131da 4 \u00fclk\u00fcc\u00fc m\u00fchendis katledildi\u2026 \u00d6rnekleri verilen bu kanl\u0131 olaylarda 5250 ki\u015fi hayat\u0131n\u0131 kaybetti. Bir t\u00fcrl\u00fc \u00f6n\u00fc al\u0131namayan olaylar vatanda\u015f\u0131 tedirgin ediyor, g\u00fcnl\u00fck hayat daha \u00e7ok tehdit alt\u0131na giriyordu.<\/p>\n Bu i\u00e7 sava\u015f manzaras\u0131, 12 Eyl\u00fcl 1980 tarihinde Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131 Orgeneral Kenan Evren ve komuta kademesinin \u00fclke y\u00f6netimine el koymas\u0131 ile son buldu. 12 Eyl\u00fcl g\u00fcn\u00fc akan kan 13 Eyl\u00fcl g\u00fcn\u00fc birden durdu; \u00e7at\u0131\u015fmalar sona erdi.<\/p>\n Bu cehennemi tablo, elbette kendili\u011finden meydana gelmedi; ba\u015flang\u0131c\u0131 12 Mart 1971 \u00f6ncesine kadar gitmektedir. 12 Mart\u2019ta, sosyalist bir devlet kurmak \u00fczere darbeye haz\u0131rlananlar 9 Mart g\u00fcn\u00fc su\u00e7\u00fcst\u00fc yakalan\u0131p cezaland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f; devrim ba\u015far\u0131s\u0131z kalm\u0131\u015ft\u0131. K\u0131sa bir s\u00fcre sonra, 1974 aff\u0131yla serbest kalan bu darbeci militanlar, gerekli haz\u0131rl\u0131klar\u0131 tamamlad\u0131ktan sonra 1978\u2019de anar\u015fiyi tekrar ba\u015flatt\u0131lar. Bu defa stratejiyi de\u011fi\u015ftirip tepeden de\u011fil tabandan, halk kileleriyle devrim yapmak \u00fczere harekete ge\u00e7ti. O tarihte ad\u0131na \u201c36 silahl\u0131 fraksiyon\u201d denilen \u00f6rg\u00fctler, gece g\u00fcnd\u00fcz demeden eylem halindeydiler. Hedefte yine ba\u011f\u0131ms\u0131z T\u00fcrk Devleti ve devletini inan\u00e7la savunanlar vard\u0131. Kar\u015f\u0131lar\u0131nda ciddi bir devlet tedbiri de olmay\u0131nca, k\u0131sa s\u00fcrede, yukar\u0131da \u00f6zetlendi\u011fi gibi \u00fclkeyi yang\u0131n yerine \u00e7evirdiler.<\/p>\n S.2 – Siz o d\u00f6nemde aktif siyaset i\u00e7erisinde yer ald\u0131n\u0131z. T\u00fcrk Milliyet\u00e7isi bir devlet adam\u0131 olarak o d\u00f6nemi nas\u0131l de\u011ferlendirirsiniz?<\/strong><\/p>\n C. 2- 12 Eyl\u00fcl \u00f6ncesi ve sonras\u0131nda meydana gelen olaylar\u0131 \u015f\u00f6ylece \u00f6zetleyebiliriz. Askeri \u0130htilal, g\u00f6r\u00fcnen y\u00fcz\u00fcyle \u00fclkeyi i\u00e7 \u00e7at\u0131\u015fmalardan kurtarmak \u00fczere yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Tabii bunun i\u00e7in, T\u00fcrkiye\u2019yi yeniden d\u00fczenlemek gerekiyordu. Bir sistem kurmak, bunu anayasa teminat\u0131na ba\u011flayarak kontroll\u00fc bir \u015fekilde demokrasiye ge\u00e7mek olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyordu. B\u00f6ylece T\u00fcrkiye\u2019yi kurtarm\u0131\u015f olacaklard\u0131. Masum g\u00f6r\u00fcnen bu d\u00fc\u015f\u00fcncenin ne kadar \u00e7ocuksu oldu\u011fu k\u0131sa zamanda g\u00f6r\u00fcld\u00fc. T\u00fcrk Milletinin tarihten gelen k\u00f6kl\u00fc meseleleri, sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel dokudaki bozulmalar, siyasetin girdaplar\u0131 ile \u00e7a\u011f\u0131n idraki dikkate al\u0131namad\u0131. Tepeden inmeci hukuki yapt\u0131r\u0131mlarla her \u015feyin d\u00fczelece\u011fi zannedildi. Bask\u0131 – tepki mekanizmalar\u0131 tetiklenerek i\u015fler, daha da k\u00f6t\u00fcye gitti, yeni meseleler \u00fcretildi.<\/p>\n Bu \u00e7er\u00e7evede; demokratik hayat\u0131m\u0131zla ya\u015f\u0131t olanlar dahil b\u00fct\u00fcn partiler toptan kapat\u0131ld\u0131; b\u00fct\u00fcn siyaset\u00e7ilere \u201csiyaset\u201d yasa\u011f\u0131 getirildi. Yeni partiler tecr\u00fcbesiz ki\u015filer taraf\u0131ndan kuruldu. Vizeli, vetolu, \u00f6nce ikili; sonra ABD\u2019nin araya girmesiyle \u00fc\u00e7l\u00fc parti d\u00fczeni dayat\u0131ld\u0131. Devlet hayat\u0131nda tecr\u00fcbe, belki de bilgiden de de\u011ferli iken bunun \u00f6nemi g\u00f6r\u00fclmedi. H\u00fcr demokratik rejimlerde neyin olabilece\u011fi veya olamayaca\u011f\u0131 dayatmayla belirlenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131.<\/p>\n Sonu\u00e7ta, yeni d\u00f6nemde sa\u011fda ve solda ayn\u0131 taban\u0131 temsil etme iddias\u0131yla, tecr\u00fcbesiz ki\u015filerce kurulan birden \u00e7ok parti \u00e7\u0131kt\u0131. Bunlar aras\u0131nda temsil kavgalar\u0131 ba\u015flad\u0131. Sonunda siyaset sekt\u00f6r\u00fcnde b\u00fcy\u00fck bir karga\u015fa ba\u015flad\u0131. Dengeler bozulmu\u015ftu; bu devlet y\u00f6netiminde ke\u015fmeke\u015f anlam\u0131na geliyordu; \u00e7ok \u00f6nemliydi. Nitekim bozulan siyasi dengeler hala kurulamad\u0131\u011f\u0131ndan T\u00fcrkiye y\u00f6netilemiyor. \u201cY\u00f6netemeyen demokrasi\u201d bu olsa gerek. Bu kronikle\u015fen bozulma, sosyal yap\u0131da, hayat tarz\u0131nda, ve tercihlerde \u00f6ylesine de\u011fi\u015fime yol a\u00e7t\u0131 ki, 1980 \u00f6ncesinin T\u00fcrkiye\u2019si ile g\u00fcn\u00fcm\u00fcz T\u00fcrkiye\u2019sini k\u0131yaslayamaz oldum.<\/p>\n Bu savrulma ile k\u00fcreselle\u015fme r\u00fczgarlar\u0131 ve Sovyetlerin da\u011f\u0131lmas\u0131yla bozulan d\u00fcnya dengeleri birlikte ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda; \u00fclkemizin her alanda nas\u0131l bir \u00e7\u00f6z\u00fclme s\u00fcrecine girdi\u011fini, yabanc\u0131 g\u00fc\u00e7lerin etkisi ve belirleyicili\u011finin nas\u0131l artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek gerekir..<\/p>\n S. 3- Sizce 12 Eyl\u00fcl 1980 darbesinin maksad\u0131 neydi? <\/strong><\/p>\n C. 3 – Sovyetler Birli\u011fi 1960\u2019l\u0131 y\u0131llarda, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada oldu\u011fu gibi T\u00fcrkiye\u2019de de yanda\u015flar\u0131yla sald\u0131r\u0131ya ge\u00e7ti. Hedefleri darbeyle h\u00fck\u00fcmetleri y\u0131k\u0131p, yerine sosyalist devlet kurmakt\u0131. Bunun i\u00e7in bat\u0131 \u00fclkelerinde mitingler, g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fleri, grevler, medya ve kom\u00fcnist partilerin gayretleriyle b\u00fcy\u00fck boyutlu anar\u015fik olaylar meydana getirildi. 1968\u2019lerden itibaren gerilla metotlar\u0131yla \u00e7al\u0131\u015fan \u0130talya\u2019da K\u0131z\u0131l Tugaylar, Japonya\u2019da K\u0131z\u0131l Ordu, Almanya\u2019da Baader-Meinhof (RAF) ve Fransa\u2019da K\u0131z\u0131l Dany \u00e7etesi \u00fclkenin alt\u0131n\u0131 \u00fcst\u00fcne getirdi. Devletler bu ideolojik anar\u015fi sald\u0131r\u0131s\u0131n\u0131 bast\u0131rmak i\u00e7in y\u0131llarca u\u011fra\u015ft\u0131.<\/p>\n \u0130\u015fte bunlar\u0131n benzerleri, hatta daha yayg\u0131n olan\u0131 da \u00fclkemizde ya\u015fand\u0131. Zaman\u0131n h\u00fck\u00fcmetleri, Sovyetlerin planlad\u0131\u011f\u0131 bu devrimci eylemleri bir b\u00fct\u00fcn olarak g\u00f6remedi; gelip ge\u00e7ici bir moda zannetti. Ger\u00e7ek\u00e7i tedbirler al\u0131nmad\u0131. Ayn\u0131 \u015fekilde, devrimciler ne yapacaklar\u0131n\u0131 bildiri ve dergileriyle a\u00e7\u0131k\u00e7a yazd\u0131klar\u0131 halde g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7lerimiz de, bir darbenin gelmekte oldu\u011funu g\u00f6remedi. T\u00fcrkiye\u2019yi 1980 askeri ihtilaline s\u00fcr\u00fckleyen 1978,79, 80\u2019li y\u0131llardaki son derece tehlikeli silahl\u0131 eylemler, yurdun her yan\u0131na yay\u0131ld\u0131. Bunlara kar\u015f\u0131 tedbir al\u0131nmas\u0131 yerine, bazen de, \u00e7ok rahats\u0131z edici ve k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 nitelikli tertipler yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131yor.<\/p>\n K\u0131saca, as\u0131l hedefin T\u00fcrk Devleti oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmedi; hasm\u0131n diliyle \u201csa\u011f-sol kavgas\u0131\u201d ad\u0131 verilip, \u00f6v\u00fcn\u00fclerek s\u00f6zde tarafs\u0131z kal\u0131nd\u0131. Bu affedilmez zafiyeti g\u00f6steren sadece iki \u00f6rnekten bahsetmek isterim.<\/p>\n 1) 1980 \u0130htilalinin hemen sonras\u0131nda, devletin zirvesine verilen brifingde, sunumu yapan Orgeneral Turgut Sunalp’\u0131n, \u015fu itiraf\u0131d\u0131r; k\u0131saca: \u201cBrifinge ba\u015flamadan \u00f6nce bir hakk\u0131 teslim etmeyi namus borcu say\u0131yorum. \u00dclkemizde ya\u015fanan kanl\u0131 eylemlerin ne oldu\u011funu biz \u00f6nce anlayamad\u0131k. Ama bir kesim vard\u0131 ki onlar, \u00fclk\u00fcc\u00fc T\u00fcrk Milliyet\u00e7ileri idi, onlar ger\u00e7e\u011fi g\u00f6rd\u00fc. Bu tehlikeye kar\u015f\u0131 devleti uyand\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131, ancak uyanan olmad\u0131.\u201d (Brifing metninin tamam\u0131 ar\u015fivimizdedir)<\/p>\n 2) lgin\u00e7tir, Sunalp pa\u015fan\u0131n bu tespitini \u00e7ok daha kapsaml\u0131 \u015fekilde rahmetli Celal Bayar\u2019dan dinledim. 1982\u2019de \u0130stanbul\u2019da kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir nikah yeme\u011finde Celal Bayar ile birlikteydik. Rahmetli Genel Ba\u015fkan\u0131m\u0131z Alparslan T\u00fcrke\u015f ve baz\u0131 arkada\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n tutuklulu\u011fu devam ediyordu. Bayar, bana, \u201cSizin ba\u015f\u0131n\u0131za gelenler nedir\u201d diye sordu. Ben de, \u201cEfendim, biz bunlar\u0131 anlat\u0131yoruz. As\u0131l olan \u00fc\u00e7 devri bilen bir devlet adam\u0131 olarak zat\u0131 aliniz ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz? Bu daha \u00f6nemli\u201d deyince, i\u00e7ini d\u00f6kmek ister gibi uzun uzun konu\u015ftu. Konumuzla ilgili olan\u0131n\u0131 \u00f6zetlemeliyim. T\u00fcrke\u015f dahil \u00fclk\u00fcc\u00fclerin hala tutuklu kalmas\u0131ndan \u00e7ok \u00fcz\u00fcnt\u00fc duydu\u011funu ifade etti. Sonra:, \u201cGelecek i\u00e7in derin endi\u015feler ta\u015f\u0131yorum. Bir g\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019nin ba\u015f\u0131na b\u00f6yle haller gelirse kimler kar\u015f\u0131 koyacak diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcnce, uykular\u0131m ka\u00e7\u0131yor, uyuyam\u0131yorum\u201d dedi. Arkas\u0131ndan; \u201cSovyetler tarih boyunca s\u0131cak denizlere inmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. O f\u0131rsat\u0131 yakalad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnerek darbe ile h\u00fck\u00fcmeti d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcp, davet \u00fczerine T\u00fcrkiye\u2019ye girece\u011fini hesapl\u0131yordu. Bu tehlikeyi kimse g\u00f6remedi; sadece siz g\u00f6rd\u00fcn\u00fcz ve devlet kuvvetlerini uyand\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131n\u0131z. Ama uyanmalar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi; \u00e7\u00fcnk\u00fc bu tarz d\u00fc\u015fman\u0131 tan\u0131m\u0131yorlard\u0131. Ama siz yine vazge\u00e7mediniz, vatanda\u015f\u0131 ve gen\u00e7li\u011fi harekete ge\u00e7irip, kom\u00fcnist darbeye kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131n\u0131z. Darbeciler beklemedikleri bir engelle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131nca patinaj yapmaya ba\u015flad\u0131lar. Tam bu s\u0131rada Afganistan\u2019da program d\u0131\u015f\u0131 darbe oldu ve davet \u00fczerine K\u0131z\u0131l ordu oraya girdi; T\u00fcrkiye kurtuldu.\u201d<\/p>\n G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi daha \u00f6nce birbirini tan\u0131mayan bu iki \u00f6nemli \u015fahsiyetin g\u00f6r\u00fc\u015fleri tam olarak \u00f6rt\u00fc\u015f\u00fcyor; bu \u00e7ok \u00f6nemlidir. Bunun bir anlamda a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131, \u015fu iki kaynakta bulabiliyoruz. Biri; ihtilal s\u0131ras\u0131nda ABD\u2019nin T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fckel\u00e7isi olan James Spain ile 1983\u2019de yap\u0131lan r\u00f6portaj. Di\u011feri; CIA\u2019n\u0131n Ortado\u011fu istasyon \u015eefi, strateji uzman\u0131, tarih ve jeopolitik doktoru Paul Henze\u2019nin ayn\u0131 y\u0131l Ankara ABD K\u00fclt\u00fcr Merkezinde, se\u00e7ilmi\u015f 33 ki\u015fiye verdi\u011fi konferanst\u0131r. S\u00f6ylenenler \u00f6zetle \u015f\u00f6yledir:\u00a0“T\u00fcrkiye\u2019deki b\u00fct\u00fcn partilerle aram\u0131z \u00e7ok iyiydi, ama MHP kontrol edilemiyor; h\u0131zla geli\u015fiyordu. Ruslar, T\u00fcrkiye\u2019deki taraftarlar\u0131yla \u015furada burada tabanca, bomba patlatt\u0131lar, ama bu tepkiye yol a\u00e7t\u0131, b\u00fcy\u00fcmelerini h\u0131zland\u0131rd\u0131. Bu duruma hi\u00e7bir \u00e7are bulunam\u0131yordu. Sa\u011f olsun, 1980 \u0130htilali her \u015feyi halletti. T\u00fcrkiye, bundan sonra \u00f6yle standartlar \u00fczerine oturtulacak ki, Bat\u0131 emin olsun ki, kendisini rahats\u0131z edecek hi\u00e7bir geli\u015fme olmayacakt\u0131r.<\/em>”<\/p>\n Bu kehanet g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar aynen tutmu\u015ftur. B\u0131rak\u0131n\u0131z rahats\u0131z etmeyi, inan\u00e7lar\u0131 itibar\u0131yla \u201cH\u0131ristiyan D\u00fcnya\u201d diyerek Bat\u0131 kar\u015f\u0131t\u0131 iken, bat\u0131 i\u015fbirlik\u00e7isi oldular.<\/p>\n Genel planda verilen bu bilgilerin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, askeri ihtilalin iki hedefinden daha bahsetmek isterim.<\/p>\n Birincisi; Yunanistan, NATO\u2019nun askeri kanad\u0131na d\u00f6nmesidir. Kenan Evren bunu bir telefon emriyle 20 Ekim\u2019de kolayca sa\u011flad\u0131. AB \u00fcyesi olan Yunanistan, b\u00f6lgede dengeleri T\u00fcrkiye aleyhine bozuyordu. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k T\u00fcrkiye\u2019nin NATO \u00fcyesi olmas\u0131 ise bozulan dengeleri d\u00fczeltiyordu. Bu \u00f6nemliydi. Nitekim \u00f6nceki h\u00fck\u00fcmetler, Yunanistan\u2019\u0131n NATO\u2019nun askeri kanad\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc hep veto ediyorlard\u0131. Ama Evren bu i\u015fi becerdi. Bak\u0131n\u0131z, 12 Eyl\u00fcl ak\u015fam\u0131na kadar memleket yang\u0131n yerine d\u00f6n\u00fcyordu, ama 13 Eyl\u00fcl’den itibaren her \u015fey s\u00fctliman oluverdi. 12 Eyl\u00fcl\u2019e kadar her g\u00fcn binlerce eylem yap\u0131l\u0131rken, 13 Eyl\u00fcl\u2019den itibaren nerdeyse s\u0131f\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131. Neden? G\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7lerimiz g\u00f6revini tam yapt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in mi? Hay\u0131r. (Arzu edenler istatistiklere bakabilirler.) A\u015f\u0131r\u0131 solun ihtilal eylemleri, \u201c\u00dcst Komuta Merkezi\u201d taraf\u0131ndan birdenbire durdurulmu\u015ftu. Halbuki devrim stratejisine g\u00f6re, m\u00fccadele ile demokratik rejimden askeri rejime ge\u00e7ilmesi bayram demekti. Zira, bir ad\u0131m sonras\u0131nda devrim vard\u0131. Sahada ter\u00f6r yapanlar buna bir anlam veremediler. Devrimcilerin bayram hevesleri kursaklar\u0131nda kald\u0131. Demek ki onlar da oyuna getirilmi\u015fti.<\/p>\n Hapishaneler korkun\u00e7tu. B\u00fct\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019de sadece \u00fclk\u00fcc\u00fcler i\u00e7in askeri k\u0131\u015flada C-5 gibi sorgulama barakalar\u0131 kurulmu\u015ftu. Hemen, askeri savc\u0131n\u0131n makam\u0131n\u0131n yan\u0131nda idi. \u00d6zel ve i\u011fren\u00e7 i\u015fkence metotlar\u0131yla imzalat\u0131lan tutanaklarla savc\u0131ya giden bitkin haldeki ki\u015fi \u201cefendim i\u015fkence ile al\u0131nan bu ifadeyi kabul etmiyorum\u201d dedi\u011finde, kendini tekrar i\u015fkence barakas\u0131nda buluyordu. Tekrar edelim, bu uygulama sadece \u00fclk\u00fcc\u00fclerle ilgiliydi. Neden? Liderlerden tutuklulu\u011fu en son kald\u0131r\u0131lan T\u00fcrke\u015f oldu. Neden? Hi\u00e7 anlam\u0131 yok mu?<\/p>\n Bu ya\u015fananlar\u0131n hi\u00e7biri, bana g\u00f6re tesad\u00fcfle izah edilemez.<\/p>\n S. 4 – O d\u00f6nemde cuntac\u0131lar \u00f6zellikle \u00fclk\u00fcc\u00fclerin \u00fczerine gittiler. Bizim \u2018Ta\u015f Medreseli\u2019 dedi\u011fimiz o d\u00f6nemde hapishanede yatm\u0131\u015f, zul\u00fcm g\u00f6rm\u00fc\u015f \u00fclk\u00fcc\u00fcler ayn\u0131 d\u00f6nemi ya\u015fam\u0131\u015f solcular gibi yaygara kopartm\u0131yorlar. Sizce bu durumun sebebi nedir?<\/strong><\/p>\n C. 4- Hakl\u0131s\u0131n\u0131z, T\u00fcrk milliyet\u00e7isi \u00fclk\u00fcc\u00fcler \u00e7ok zul\u00fcm g\u00f6rd\u00fc. \u00d6nce de izaha \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi hedefteydiler. A\u015f\u0131r\u0131 solcu ihtilalcilerin nazar\u0131nda T\u00fcrk devleti y\u0131k\u0131lmal\u0131yd\u0131. Onlar i\u00e7in; g\u00f6rd\u00fckleri her k\u00f6t\u00fc muameleyi abartmak, her t\u00fcrl\u00fc yaygara ve karalama yapmak, eylem say\u0131l\u0131yordu. T\u00fcrk Milliyet\u00e7isi \u00fclk\u00fcc\u00fcler i\u00e7in b\u00f6yle bir \u015fey d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir mi? Asla\u2026 Onlar, devletlerini savunmay\u0131 mukaddes bir g\u00f6rev bilip istikballerini ve canlar\u0131n\u0131 verdiler. Evet, devlet d\u00fc\u015fmanlar\u0131ndan daha fazla zul\u00fcm g\u00f6rmeyi bir t\u00fcrl\u00fc anlayamad\u0131lar, hazmetmediler\u2026 \u0130\u00e7lerinden, sessiz sedas\u0131z bir \u015feyler koptu, y\u0131k\u0131ld\u0131. G\u00f6n\u00fcl k\u0131rg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 ya\u015fad\u0131lar, ama k\u00fcsmediler. Bu zulm\u00fc benim devletim de\u011fil, y\u00f6neten kadrolar yapt\u0131, sorumlu olan bu zihniyet dediler.<\/p>\n \u201cDevlet bizim dert bizim, fele\u011fin g\u00f6z\u00fc k\u00f6r olsun\u201d deyip, her \u00e7ileyi i\u00e7lerine g\u00f6md\u00fcler. Do\u011frusunu da yapt\u0131lar. Onlara selam olsun!<\/p>\n S. 5- Sizce 12 Eyl\u00fcl \u0130htilalinin tesirleri devam ediyor mu?<\/strong><\/p>\n C. 5- Elbette, hem de \u00e7ok fazla. T\u00fcrkiye bug\u00fcnlere gelmi\u015fse, bunun ba\u015f sorumlusu 12 Eyl\u00fcl 1980 ihtilalidir. T\u00fcrk Devleti de, T\u00fcrk Milleti de \u00f6yle bir sars\u0131nt\u0131ya kap\u0131ld\u0131 ki, bir t\u00fcrl\u00fc kendine gelemiyor. Zira ihtilali yapt\u0131ran d\u0131\u015f mihraklar yakam\u0131z\u0131 bir t\u00fcrl\u00fc b\u0131rakm\u0131yor. E\u011fer, ihtilalciler s\u00f6m\u00fcrgeci ha\u00e7l\u0131lar\u0131n akl\u0131na kap\u0131lmay\u0131p da, demokratik rejim i\u00e7inde kalarak 36 silahl\u0131 fraksiyonun \u00fczerine hakk\u0131yla gitseydi, \u00fclke yang\u0131n yerine d\u00f6nmeden her \u015fey halledilir; bu kadar kayba da u\u011framazd\u0131k. Bundan hi\u00e7 kimsenin \u015f\u00fcphesi olmas\u0131n.<\/p>\n Ama olanlar oldu, biz ah vah diyerek tarihe mal olan bu olaylar\u0131n kavgas\u0131n\u0131 yapacak de\u011filiz. \u00c7\u00fcnk\u00fc tarihten kavga \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 yanl\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca, bug\u00fcnk\u00fc tablo daha da a\u011f\u0131rd\u0131r. Ge\u00e7mi\u015ften ders alarak g\u00fcndemimize yo\u011funla\u015fmak zorunday\u0131z.<\/p>\n S. 6- AKP h\u00fckumeti taraf\u0131ndan \u2018askeri vesayet ile yap\u0131lan anayasay\u0131 de\u011fi\u015ftirece\u011fiz\u2019 slogan\u0131yla 2010 senesinde bir referandum yap\u0131ld\u0131. Ancak referandum akabinde geli\u015fen s\u00fcre\u00e7te askeri anayasaya dair pek bir \u015feyin de\u011fi\u015ftirilmedi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. Bu husus hakk\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fcnceleriniz nelerdir?<\/strong><\/p>\n C. 6- \u015eu anda yarg\u0131m\u0131z en sorunlu d\u00f6nemini ya\u015f\u0131yor. Yarg\u0131, iktidar\u0131n orta\u011f\u0131 ile (orta\u011f\u0131n ad\u0131 sonradan \u2018paralel devlet\u2019, \u015fimdi \u2018FET\u00d6\u2019) 2010 senesinde yapt\u0131\u011f\u0131 referandumda tamamen siyasetin emrine girdi. Ortaklar aras\u0131nda kavga \u00e7\u0131k\u0131nca HSYK, iktidar taraf\u0131ndan ka\u00e7 defa yenilendi; yine olmad\u0131 ki 16 Nisan 2017 referandumu ile anayasa de\u011fi\u015ftirilerek tek adam\u0131n denetimine ge\u00e7ti. Zira y\u00fcksek yarg\u0131 organlar\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn \u00fcyelerini tek adam ve partisi se\u00e7ecek konuma geldi. Adalet, devletin ve milletin temelidir. Mecras\u0131ndan \u00e7\u0131k\u0131nca, iyiye giden hi\u00e7bir \u015fey kalmaz.<\/p>\n S.7- T\u00fcrkiye Cumhuriyet\u2019i siyasi tarihinde \u00fc\u00e7 kalk\u0131\u015fma, iki darbe oldu. Son olarak 15 Temmuz\u2019da bir kalk\u0131\u015fma meydana geldi. 15 Temmuz Askeri Kalk\u0131\u015fmas\u0131yla alakal\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnceleriniz nelerdir?<\/strong><\/p>\n C. 7- 15 Temmuz 2016 darbe giri\u015fiminin, devleti ele ge\u00e7irip, kendi ideolojilerine g\u00f6re yeni bir devlet kurmak ve y\u00f6netmek amac\u0131yla yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Di\u011fer ifadesiyle, T\u00fcrk Milleti taraf\u0131ndan kurulan ve adlar\u0131 Sel\u00e7uklu, Osmanl\u0131 ve T\u00fcrkiye Cumhuriyeti olan devletlerimizin milli ve \u00fcniter yap\u0131s\u0131na itiraz eden bir zihniyetin \u00fcr\u00fcn\u00fcyd\u00fc. T\u00fcrk Devleti ortadan kald\u0131r\u0131lacakt\u0131. Bug\u00fcn a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kan d\u0131\u015f ba\u011flant\u0131lar\u0131 da dikkate al\u0131nacak olursa, nas\u0131l bir devlet kurulaca\u011f\u0131 iyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir.<\/p>\n Daha \u00f6nceki \u00fc\u00e7 kalk\u0131\u015fman\u0131n ikisi, 22 \u015eubat 1962 ve 21 May\u0131s 1963 te\u015febb\u00fcsleri, \u201cdevleti biz daha iyi y\u00f6netiriz\u201d iddias\u0131n\u0131n eseriydi. T\u00fcrkiye Cumhuriyetinin kurulu\u015f esaslar\u0131na itirazlar\u0131 yoktu. Kalk\u0131\u015fma, Kahraman Ordumuz ve devrin h\u00fck\u00fcmeti taraf\u0131ndan \u00f6nlenmi\u015ftir. 12 Mart 1971 giri\u015fimi ise, Sovyetlere dost sosyalist bir devlet d\u00fczeni kurmak \u00fczere planlanm\u0131\u015f, 9 Mart\u2019ta Cumhurba\u015fkan\u0131 Cevdet Sunay ve Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131 Orgeneral Memduh Ta\u011fma\u00e7 ikilisinin \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde, eleba\u015flar\u0131 derdest edilerek \u00f6nlenmi\u015ftir.<\/p>\n S. 8- Fet\u00f6 ile m\u00fccadelede yap\u0131lanlar\u0131 yeterli g\u00f6r\u00fcyor musunuz? (fet\u00f6 m\u00fc, muhalif av\u0131 m\u0131?)<\/strong><\/p>\n C. 8 \u2013 Hem eksik, hem yanl\u0131\u015f buluyorum. A\u00e7\u0131k bilgilere g\u00f6re tepedeki eleba\u015flar\u0131 g\u00f6rmezden gelinirken, tabandaki masumlar\u0131n pervas\u0131zca harcanmas\u0131 kabul edilemez. Nitekim, hakk\u0131nda yarg\u0131 karar\u0131 olmadan 10 binlerce vatanda\u015f\u0131n i\u015finden g\u00fcc\u00fcnden edilmesi, yarg\u0131 yolunun bir t\u00fcrl\u00fc a\u00e7\u0131lmamas\u0131 do\u011fru de\u011fildir. Acilen hukuk yolu a\u00e7\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n \u201cBalkan Komitac\u0131l\u0131\u011f\u0131\u201dna d\u00f6n\u00fclmesinden endi\u015fe ederim. Toplumu sarsacak boyuttaki olaylar\u0131, muhalifleri de i\u00e7ine katarak halletmeye, tarihimizde bu isim verilmi\u015f. Bazen de bu halletme i\u015fi, tertiplenen suni olaylarla da yap\u0131labiliyordu. Ge\u00e7en g\u00fcn bir AKP\u2019linin, “\u015eimdi biz yeni bir devlet kuruyoruz, be\u011fenin be\u011fenmeyin bu yeni devletin kurucu lideri Tayyip Erdo\u011fan’d\u0131r.” iddias\u0131 gelinen noktay\u0131 g\u00f6stermesi bak\u0131m\u0131ndan \u00e7ok dikkat \u00e7ekicidir. Erdo\u011fan\u2019\u0131n tasfiyeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 orta\u011f\u0131 i\u00e7in \u201cMenzilimiz ayn\u0131yd\u0131\u201d ifadesi de sanki bu iddiay\u0131 teyit ediyor. Erdo\u011fan\u2019\u0131n g\u00fcndemde tuttu\u011fu \u201cRabia\u201d s\u00f6ylemi de b\u00f6yle de\u011fil mi? Ad\u0131 ve dili olmayan \u201ctek millet\u201d ve \u201ctek devlet\u201d ne demektir? Kendisi bunu 1 Nisan 2017’de Diyarbak\u0131r konu\u015fmas\u0131nda; “Karde\u015flerim dikkat ediniz. T\u00fcrk demiyoruz, K\u00fcrt demiyoruz, \u00c7erkez, Laz, Roman, Bo\u015fnak demiyoruz. Hepsini birden i\u00e7ine alan bir ifade kullan\u0131yoruz, tek millet diyoruz.” \u015feklinde a\u00e7\u0131klamad\u0131 m\u0131? Hayatta ve kitapta g\u00f6r\u00fclmeyen bu ucube tarifle, sadece T\u00fcrk milleti inkar edilmi\u015f olmuyor mu? 14 y\u0131ld\u0131r devletin kurulu\u015f esaslar\u0131na ve Anayasaya ayk\u0131r\u0131 olarak yap\u0131lan yasal, idari ve fiili de\u011fi\u015fikliklerin amac\u0131 neydi? 2023\u2019de \u201cYeni T\u00fcrkiye\u201d b\u00f6yle mi kurulacakt\u0131r? E\u011fer yap\u0131lmak istenenler buysa, \u00e7ok yanl\u0131\u015ft\u0131r, tehlikelidir; kabul edilemez.<\/p>\n FET\u00d6\u2019n\u00fcn yolu samimi olarak kesilecekse, bunun panzehiri, T\u00fcrk Milletinin birli\u011fini, T\u00fcrkiye Cumhuriyetinin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve vatan\u0131m\u0131z\u0131n b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00fc\u00e7lendirmektir.<\/p>\n S. 9 – Sizce T\u00fcrkiye\u2019 de b\u00fcy\u00fck yaralar alm\u0131\u015f, zedelenmi\u015f \u2018adalet\u2019 kavram\u0131 nas\u0131l tedavi edilebilir?<\/strong><\/p>\n C 9 \u2013 T\u00fcrkiye\u2019yi, Allah\u2019tan ger\u00e7ekten korkanlar\u0131n ve \u201cAdalet M\u00fclk\u00fcn temelidir\u201d \u00f6zdeyi\u015fine, s\u00f6zde de\u011fil \u00f6zde inananlar\u0131n y\u00f6netmesiyle m\u00fcmk\u00fcn olur. Hak, her \u015feyden ve herkesten \u00fcst\u00fcnd\u00fcr inanc\u0131 devlet y\u00f6netimine hakim olmal\u0131d\u0131r. Bunun yolu da, h\u00fcr, adaletli, bask\u0131s\u0131z ve korkusuz se\u00e7imlerden ge\u00e7er. O halde bu ger\u00e7e\u011fi g\u00f6renlerin ibadet a\u015fk\u0131yla, daha da \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 \u015fartt\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Eski Devlet Bakan\u0131 Sadi Somuncuo\u011flu ile 12 Eyl\u00fcl 1980 ihtilali hakk\u0131nda yap\u0131lan bu r\u00f6portajda ihtilali haz\u0131rlayan sebepler ve ihtilal sonras\u0131 kurulan d\u00fczen ele al\u0131n\u0131yor. Ayr\u0131ca d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7lerin ihtilale yakla\u015f\u0131m\u0131 inceleniyor. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde etkilerini hala g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde hissetti\u011fimiz 12 Eyl\u00fcl ihtilaline y\u00f6nelik ana kaynak h\u00fcviyetindeki bir devlet adam\u0131n\u0131n fikirleri yans\u0131t\u0131l\u0131yor. <\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":205,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[2,64,66,68],"tags":[],"yoast_head":"\n
\n12 EYL\u00dcL1980 \u0130HT\u0130LAL\u0130 \u0130LE \u0130LG\u0130L\u0130 SORULARA CEVAPLARI<\/strong><\/p>\n
\n\u0130kincisi; \u0130htilalin daha \u00f6nemli ve gizli hedefi, Milliyet\u00e7i Hareket Partisi; daha geni\u015f ifadesiyle y\u00fckselen T\u00fcrk Milliyet\u00e7ili\u011fiydi. Buna dair deliller ve g\u00fc\u00e7l\u00fc emareler vard\u0131r. Burada onlara girecek de\u011filiz. \u015eu kadar\u0131n\u0131 s\u00f6yleyelim ki, MHP \u00e7ok g\u00fc\u00e7leniyor, \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmezse iktidara gidiyordu. Bu, T\u00fcrkiye ve b\u00f6lgede hesaplar\u0131 olan b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7lerce (ABD ve Sovyetler vb.) hi\u00e7 istemeyen bir durumdu. Zira, b\u00fct\u00fcn hesaplar\u0131 bozulacakt\u0131. ABD ve Sovyetler anla\u015fmazsa, tek ba\u015flar\u0131na yapacaklar\u0131 bir \u015fey yoktu. Anla\u015ft\u0131lar, biri ortam\u0131 haz\u0131rlad\u0131, di\u011feri de askeri ihtilali yapt\u0131rd\u0131.<\/p>\n