T\u00fcrkiye\u2019de T\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011fi uzun s\u00fcredir hem siyas\u00ee bir fikir hem de s\u00fcrekli teyakkuz h\u00e2linde ya\u015fama bi\u00e7imi olarak an\u0131l\u0131yor. Devletin y\u00f6n de\u011fi\u015ftirmesi, millet fikrinin a\u015f\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131, ortak dilin ve tarih \u015fuurunun tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131lmas\u0131, etnik kimlikler \u00fczerinden siyaset kurulmas\u0131; b\u00fct\u00fcn bunlar milliyet\u00e7i \u00e7evrelerde hakl\u0131 bir endi\u015fe do\u011furdu. Fakat zamanla endi\u015fe, baz\u0131 zihinlerde bir muhakeme vas\u0131tas\u0131 olmaktan \u00e7\u0131kt\u0131; bir hayat tarz\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n
Her geli\u015fmeyi \u201cBittik.\u201d diye kar\u015f\u0131layan, her siyasi hamleyi \u201cArt\u0131k geri d\u00f6n\u00fc\u015f yok.\u201d diye yorumlayan, her kayb\u0131 ebed\u00ee bir yenilgi gibi g\u00f6ren bir milliyet\u00e7ilik dili olu\u015ftu. Bu dilin i\u00e7inde m\u00fccadele vard\u0131r ama \u00fcmit yoktur; \u00f6fke vard\u0131r ama istikamet yoktur; haf\u0131za vard\u0131r ama irade zay\u0131ft\u0131r. Oysa bir milletin gelece\u011fini savunmak, sadece tehlikeleri saymak de\u011fildir. Tehlikeyi g\u00f6rmek gerekir; fakat tehlikeye bakarken kendi imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 unutmak, m\u00fccadeleyi daha ba\u015flamadan ma\u011flubiyet ilan\u0131na \u00e7evirmektir.<\/p>\n
T\u00fcrk milliyet\u00e7isinin as\u0131l meselesi, umutsuz olmamas\u0131 gerekti\u011fi de\u011fildir. Elbette bu memlekette kayg\u0131lanacak \u00e7ok \u015fey vard\u0131r. As\u0131l mesele \u015fudur: Kayg\u0131, insan\u0131 daha dikkatli, daha \u00e7al\u0131\u015fkan, daha \u00f6rg\u00fctl\u00fc ve daha \u015fuurlu k\u0131lmal\u0131d\u0131r. E\u011fer kayg\u0131 yaln\u0131zca \u201cEzildik , bittik, yok olduk\u2026\u201d c\u00fcmlelerinin tekrar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyorsa, art\u0131k m\u00fccadele ruhunu beslemiyor; onu t\u00fcketiyordur.<\/p>\n
T\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011finin en b\u00fcy\u00fck yan\u0131lg\u0131lar\u0131ndan biri, devleti bir g\u00fcn elinden kaybetmi\u015f gibi konu\u015fmas\u0131d\u0131r. Oysa devlet, iktidardaki herhangi bir partiden ibaret de\u011fildir. Devlet; tarih\u00ee birikimi, kurumlar\u0131, dili, hukuk d\u00fczeni, ordusu, b\u00fcrokrasisi, e\u011fitim sistemi, toplumsal haf\u0131zas\u0131 ve hepsinden \u00f6nemlisi milletin m\u00fc\u015fterek ya\u015fama iradesidir. Bir parti iktidara gelebilir, kurumlar\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015fabilir, siyasi dili de\u011fi\u015ftirebilir, kadrolar\u0131 kendi d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne g\u00f6re \u015fekillendirmek isteyebilir. Bunlar\u0131n hi\u00e7biri k\u00fc\u00e7\u00fcmsenecek meseleler de\u011fildir. Fakat bunlardan hareketle \u201cDevlet art\u0131k bizim de\u011fil.\u201d demek de do\u011fru de\u011fildir.<\/p>\n
T\u00fcrk milliyet\u00e7isi devleti putla\u015ft\u0131rmaz; ama devleti sahipsiz de b\u0131rakmaz. Devleti bir ba\u015fkas\u0131n\u0131n l\u00fctfu saymaz; onu T\u00fcrk milletinin tarih i\u00e7inde kurdu\u011fu siyasi iradenin en b\u00fcy\u00fck eseri olarak g\u00f6r\u00fcr. Bu y\u00fczden devletin yanl\u0131\u015f\u0131na itiraz eder, eksiklerine kar\u015f\u0131 m\u00fccadele eder, teslimiyet g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc yerde ses y\u00fckseltir. Fakat bunu yaparken kendi devletine yabanc\u0131la\u015fmaz.<\/p>\n
Bug\u00fcn baz\u0131 milliyet\u00e7ilerin dili, sanki memlekette hi\u00e7bir kurumda, hi\u00e7bir \u00fcniversitede, hi\u00e7bir k\u00fclt\u00fcr alan\u0131nda, hi\u00e7bir kamu mecras\u0131nda milliyet\u00e7i bir damar kalmam\u0131\u015f gibi konu\u015fuyor. Oysa bu do\u011fru de\u011fildir. T\u00fcrkiye\u2019nin \u00fcniversitelerinde, \u00f6zellikle tarih, T\u00fcrk dili ve edebiyat\u0131, sosyoloji, uluslararas\u0131 ili\u015fkiler, hukuk ve siyas\u00ee bilimler gibi alanlarda mill\u00ee devlet fikrine, T\u00fcrk tarihine ve T\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr\u00fcne ba\u011fl\u0131 \u00e7ok say\u0131da akademisyen vard\u0131r. Bunlar\u0131n hepsi ayn\u0131 siyasi partide birle\u015fmi\u015f de\u011fildir; zaten mesele de bu de\u011fildir. Milliyet\u00e7ilik sadece parti tabelas\u0131nda de\u011fil, ders k\u00fcrs\u00fcs\u00fcnde, ara\u015ft\u0131rma konular\u0131nda, kitaplarda, ar\u015fiv \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda, \u00f6\u011frencilerin zihninde ve toplumun haf\u0131zas\u0131nda ya\u015far.<\/p>\n
Bir \u00fcniversitemizin bile bulunmad\u0131\u011f\u0131na dair serzeni\u015fler yersizdir. Bir \u00fcniversite kurmadan da fikir \u00fcretilebilir. Yeni bir kurum in\u015fa etmek elbette k\u0131ymetlidir; ancak mevcut kurumlar\u0131 yok saymak, sahip olunan alanlar\u0131 g\u00f6r\u00fcnmez k\u0131lmak ak\u0131lc\u0131 de\u011fildir. \u201cHi\u00e7bir \u015feyimiz yok.\u201d diyen ki\u015fi, asl\u0131nda elindekini de kullanamaz h\u00e2le gelir. \u00c7\u00fcnk\u00fc m\u00fccadele, ancak sahip oldu\u011fun zemini tan\u0131rsan m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
K\u00fcrt a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131 ad\u0131 alt\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclen s\u00fcre\u00e7ler, T\u00fcrk milliyet\u00e7ileri i\u00e7in s\u0131radan bir siyasi tart\u0131\u015fma de\u011fildi. \u00c7\u00fcnk\u00fc mesele k\u00fclt\u00fcrel haklar, yerel y\u00f6netimler ve demokratikle\u015fme s\u00f6ylemiyle s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmad\u0131. T\u00fcrkiye\u2019nin \u00fcniter yap\u0131s\u0131n\u0131n, vatanda\u015fl\u0131k anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n ve ortak millet fikrinin a\u015f\u0131nma ihtimali olarak alg\u0131land\u0131. Bu kayg\u0131n\u0131n zemini de b\u00fct\u00fcn\u00fcyle hayal \u00fcr\u00fcn\u00fc de\u011fildi. Ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn silahl\u0131 bask\u0131s\u0131, etnik temelli siyasetin geni\u015fleme arzusu ve baz\u0131 d\u0131\u015f akt\u00f6rlerin b\u00f6lgesel hesaplar\u0131, milliyet\u00e7ilerin dikkatini diri tutmas\u0131n\u0131 gerektiriyordu.<\/p>\n
Fakat burada bir ayr\u0131m yapmak gerekir: K\u00fcrt k\u00f6kenli vatanda\u015flar\u0131n yurtta\u015fl\u0131k haklar\u0131 ile etnik temelli b\u00f6l\u00fcc\u00fc siyaset ayn\u0131 \u015fey de\u011fildir. T\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011fi, bu \u00fclkenin her vatanda\u015f\u0131n\u0131 ortak bir siyas\u00ee ve tarih\u00ee kader i\u00e7inde g\u00f6rme iddias\u0131ndaysa, kimseyi k\u00f6keni sebebiyle d\u0131\u015flamamal\u0131d\u0131r. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin \u00fcniter yap\u0131s\u0131n\u0131 zay\u0131flatacak, vatanda\u015fl\u0131k ba\u011f\u0131n\u0131 etnik cemaatlere b\u00f6lecek ya da silahl\u0131 \u00f6rg\u00fctlerin siyas\u00ee hedeflerine me\u015fruiyet kazand\u0131racak giri\u015fimlere kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmas\u0131 da tabiidir.<\/p>\n
\u0130lk a\u00e7\u0131l\u0131m s\u00fcrecinin b\u00fct\u00fcn\u00fcyle ba\u015far\u0131l\u0131 olamamas\u0131, yaln\u0131zca iktidar\u0131n hatalar\u0131ndan ya da s\u00fcrecin teknik eksiklerinden kaynaklanmad\u0131. Toplumda olu\u015fan tepkinin, milliyet\u00e7i \u00e7evrelerin siyasi ve fikr\u00ee bask\u0131s\u0131n\u0131n, devlet i\u00e7indeki diren\u00e7 noktalar\u0131n\u0131n ve vatanda\u015flar\u0131n ortak devlet fikrine ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n da bu sonu\u00e7ta pay\u0131 vard\u0131. Y\u0131llarca meydanlarda, \u00fcniversitelerde, yay\u0131n organlar\u0131nda, parti te\u015fkilatlar\u0131nda ve g\u00fcndelik hayatta verilen m\u00fccadelenin hi\u00e7bir etkisi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek, o m\u00fccadeleyi veren insanlara haks\u0131zl\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
Bir siyasi hamle tamamen uygulanam\u0131yorsa, bunun sebebi \u00e7o\u011fu zaman kar\u015f\u0131s\u0131nda bir toplumsal diren\u00e7 bulunmas\u0131d\u0131r. Milliyet\u00e7ilik, kazan\u0131lm\u0131\u015f se\u00e7imlerin veya kurulmu\u015f h\u00fck\u00fcmetlerin ad\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmaz. Baz\u0131 projelerin s\u0131n\u0131ra dayanmas\u0131, baz\u0131 taleplerin toplumda kar\u015f\u0131l\u0131k bulmamas\u0131, baz\u0131 siyas\u00ee \u00e7izgilerin geri ad\u0131m atmas\u0131 da milliyet\u00e7ili\u011fin ad\u0131yla an\u0131l\u0131r.<\/p>\n
AKP\u2019nin iktidara geldi\u011fi ilk y\u0131llardaki s\u00f6ylemi ile bug\u00fcn kulland\u0131\u011f\u0131 dil aras\u0131nda belirgin farklar vard\u0131r. \u0130lk d\u00f6nemde Avrupa Birli\u011fi eksenli reformculuk, sivil toplumculuk, asker\u00ee vesayete kar\u015f\u0131 m\u00fccadele, a\u00e7\u0131l\u0131m siyaseti ve daha yumu\u015fak bir kimlik dili \u00f6n plandayd\u0131. Zaman i\u00e7inde ise g\u00fcvenlik, devletin bekas\u0131, s\u0131n\u0131rlar\u0131n korunmas\u0131, savunma sanayii, ter\u00f6rle m\u00fccadele, yerli-mill\u00ee s\u00f6ylem ve \u00fcniter devlet vurgusu \u00e7ok daha g\u00f6r\u00fcn\u00fcr h\u00e2le geldi. Bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc sadece iktidar\u0131n kendi i\u00e7 muhasebesiyle a\u00e7\u0131klamak eksik olur. T\u00fcrkiye\u2019nin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ter\u00f6r sald\u0131r\u0131lar\u0131, Suriye\u2019deki sava\u015f\u0131n do\u011furdu\u011fu jeopolitik tehditler, devlet kurumlar\u0131n\u0131n maruz kald\u0131\u011f\u0131 krizler ve halk\u0131n g\u00fcvenlik talebi bu de\u011fi\u015fimde etkiliydi. Ancak T\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011finin siyas\u00ee bask\u0131s\u0131, toplumsal kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve y\u0131llar boyunca in\u015fa etti\u011fi hassasiyetler de belirleyici oldu.<\/p>\n
\u0130ktidarlar, toplumun en kuvvetli damarlar\u0131ndan tamamen ba\u011f\u0131ms\u0131z hareket edemez. T\u00fcrk milletinin devlet fikrine, bayra\u011fa, vatana, ordunun varl\u0131\u011f\u0131na ve \u00fclkenin b\u00f6l\u00fcnmez b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne y\u00f6nelik hassasiyeti, siyaset \u00fczerinde bask\u0131 kurar. Milliyet\u00e7ilik bazen iktidar olur, bazen muhalefet olur, bazen ise iktidar\u0131n s\u00f6ylemini de\u011fi\u015ftiren g\u00f6r\u00fcnmez a\u011f\u0131rl\u0131k h\u00e2line gelir. Bu nedenle, AKP\u2019nin bug\u00fcn kulland\u0131\u011f\u0131 mill\u00ee g\u00fcvenlik\u00e7i dilin ve inand\u0131r\u0131c\u0131 bulunmasa dahi T\u00fcrkl\u00fc\u011fe y\u00f6nelik hamasi s\u00f6ylemlerin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131nda, milliyet\u00e7i d\u00fc\u015f\u00fcncenin toplumda ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 toplumsal g\u00fcc\u00fcn de etkisi vard\u0131r.<\/p>\n
Elbette bu durum, iktidar\u0131n her uygulamas\u0131n\u0131 onaylamay\u0131 gerektirmez. Milliyet\u00e7i bir bak\u0131\u015f, iktidar\u0131n mill\u00ee s\u00f6ylemini yeterli bulmak zorunda de\u011fildir. S\u00f6ylem ile uygulama aras\u0131ndaki fark\u0131 g\u00f6rmek, devletin kurumlar\u0131n\u0131 ki\u015fiselle\u015ftiren anlay\u0131\u015flara itiraz etmek, ekonomik ve toplumsal politikalarda milletin menfaatini savunmak gerekir. Fakat ele\u015ftiri ile yok sayma aras\u0131ndaki fark\u0131 korumak da gerekir. Bir iktidar\u0131n milliyet\u00e7i hassasiyetlere yakla\u015fmak zorunda kalmas\u0131n\u0131 \u201chi\u00e7bir \u015fey de\u011fi\u015fmedi\u201d diyerek k\u00fc\u00e7\u00fcmsemek, siyasetin ger\u00e7ek dinamiklerini anlamamakt\u0131r.<\/p>\n
Bir fikrin g\u00fcc\u00fc yaln\u0131zca se\u00e7im sand\u0131\u011f\u0131nda \u00f6l\u00e7\u00fclmez. Kitapta, dergide, yay\u0131nevinde, konferansta, \u00f6\u011frenci toplulu\u011funda, akademik \u00e7al\u0131\u015fmada ve aile i\u00e7inde aktar\u0131lan haf\u0131zada da \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr. T\u00fcrkiye\u2019de milliyet\u00e7i d\u00fc\u015f\u00fcncenin yay\u0131n faaliyetleri k\u00fc\u00e7\u00fcmsenecek bir seviyede de\u011fildir. T\u00fcrk tarihi, T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131, mill\u00ee k\u00fclt\u00fcr, yak\u0131n siyas\u00ee tarih, \u00fclk\u00fcc\u00fcl\u00fck, Turanc\u0131l\u0131k, devlet felsefesi ve medeniyet tart\u0131\u015fmalar\u0131 \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fan yay\u0131nevleri; bu fikrin h\u00e2l\u00e2 \u00fcretken oldu\u011funu g\u00f6sterir. Y\u00fczlerce kitap basmak ticari bir faaliyetle s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmaz. Her kitap, ba\u015fka bir zihne ula\u015fma ihtimalini ta\u015f\u0131r. Her dergi, dar da olsa bir fikir \u00e7evresi kurar. Her konferans, y\u0131llar sonra etkisi g\u00f6r\u00fclecek bir tan\u0131\u015f\u0131kl\u0131k ve \u015fuur zemini yarat\u0131r. Bug\u00fcn k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6r\u00fclen bir yay\u0131n faaliyeti, yar\u0131n bir ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n, bir \u00f6\u011fretmenin, bir \u00f6\u011frencinin veya bir siyaset\u00e7inin d\u00fc\u015f\u00fcnce d\u00fcnyas\u0131n\u0131 \u015fekillendirebilir.<\/p>\n
Bu y\u00fczden \u201cBizim hi\u00e7bir \u015feyimiz yok.\u201d s\u00f6z\u00fc ger\u00e7ek\u00e7i de\u011fildir. Ger\u00e7ek\u00e7ilik, eksikleri g\u00f6rmek kadar mevcut imk\u00e2nlar\u0131 da g\u00f6rmektir. T\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011finin sorunu imk\u00e2ns\u0131zl\u0131k de\u011fil; zaman zaman da\u011f\u0131n\u0131kl\u0131k, birbirini k\u00fc\u00e7\u00fcmseme, k\u0131sa vadeli \u00f6fkeye teslim olma ve ba\u015far\u0131y\u0131 fark edememe h\u00e2lidir. Bir fikrin mensuplar\u0131 kendi yapt\u0131klar\u0131 i\u015fi de\u011fersiz g\u00f6r\u00fcrse, d\u0131\u015far\u0131dan gelecek itibars\u0131zla\u015ft\u0131rmaya zaten kap\u0131y\u0131 a\u00e7m\u0131\u015f olurlar.<\/p>\n
T\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011fi kaybedilmi\u015f davalar\u0131n romantizmiyle s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmaz. Devlet kurmu\u015f bir milletin devam iradesidir. Bu irade bazen se\u00e7im kazan\u0131r, bazen bir siyasi projeyi durdurur, bazen bir \u00fcniversite k\u00fcrs\u00fcs\u00fcnde kendini korur, bazen bir kitab\u0131n sat\u0131rlar\u0131nda gelecek ku\u015faklara ula\u015f\u0131r. Mesele, b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 g\u00f6rerek m\u00fccadele etmektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc milleti ayakta tutan \u015fey, yaln\u0131zca \u00f6fke de\u011fildir. \u00d6fke ge\u00e7icidir. As\u0131l kal\u0131c\u0131 olan; haf\u0131za, emek, te\u015fkilat, fikir ve \u00fcmittir. Umut, tehlikeleri g\u00f6rmemek de\u011fildir. Umut, tehlikeleri g\u00f6r\u00fcp yine de \u201cBu memleket sahipsiz de\u011fildir.\u201d diyebilmektir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Milliyet\u00e7ilik sadece parti tabelas\u0131nda de\u011fil, ders k\u00fcrs\u00fcs\u00fcnde, ara\u015ft\u0131rma konular\u0131nda, kitaplarda, ar\u015fiv \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda, \u00f6\u011frencilerin zihninde ve toplumun haf\u0131zas\u0131nda ya\u015far.<\/p>\n","protected":false},"author":37,"featured_media":19814,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_ef_editorial_meta_date_first-draft-date":"","_ef_editorial_meta_paragraph_assignment":"","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[68],"tags":[2932,3157,732,112,1363,3130,113],"coauthors":[39],"class_list":["post-19808","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-turkluk-turkculuk","tag-boluculuk","tag-cozum-sureci","tag-iktidar","tag-milliyetcilik","tag-pkk","tag-terorizm","tag-turk-milliyetciligi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19808","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/37"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19808"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19808\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19809,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19808\/revisions\/19809"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19814"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19808"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19808"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19808"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=19808"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}