{"id":2145,"date":"2018-05-16T19:30:00","date_gmt":"2018-05-16T16:30:00","guid":{"rendered":"http:\/\/misak.millidusunce.com?p=2145&#038;preview=true&#038;preview_id=2145"},"modified":"2018-05-16T15:41:40","modified_gmt":"2018-05-16T12:41:40","slug":"turklerde-yemek-yeme-aliskanliklari-ve-buna-iliskin-davranis-kaliplari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turklerde-yemek-yeme-aliskanliklari-ve-buna-iliskin-davranis-kaliplari\/","title":{"rendered":"T\u00fcrkler&#8217;de yemek yeme al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 ve buna ili\u015fkin davran\u0131\u015f kal\u0131plar\u0131"},"content":{"rendered":"<h2><img loading=\"lazy\" class=\"aligncenter wp-image-2146\" src=\"http:\/\/misak.millidusunce.com\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/\u015fl.jpg\" alt=\"\" width=\"2057\" height=\"750\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/\u015fl.jpg 532w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/\u015fl-150x55.jpg 150w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/\u015fl-300x109.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 2057px) 100vw, 2057px\" \/><\/h2>\n<h2><strong>Etler<\/strong><\/h2>\n<p>Yahni ve tutma\u00e7, T\u00fcrklerin ba\u015fl\u0131ca yemekleri idi. (Kafeso\u011flu, 1977) Tutma\u00e7, T\u00fcrkiye Sel\u00e7uklular\u0131 ve Osmanl\u0131 saraylar\u0131nda da yeniliyordu (S\u00fcmer, 1972) S\u0131\u011f\u0131r, koyun, kuzu, ke\u00e7i, tavuk en \u00e7ok eti yenen hayvanlar aras\u0131ndad\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlardan yap\u0131lan kebaplar T\u00fcrk yiyecekleri aras\u0131ndad\u0131r. D\u00f6ner kebap, \u015fi\u015f kebap, t\u00fcm d\u00fcnyaya tan\u0131t\u0131lm\u0131\u015f kebap t\u00fcrleridir. Ayr\u0131ca k\u00f6fteler, etli pideler ve \u00e7e\u015fitli kebaplar y\u00f6relere g\u00f6re de\u011fi\u015fik t\u00fcrde yap\u0131lmaktad\u0131r. Kentlerdeki kebap\u00e7\u0131 d\u00fckk\u00e2nlar\u0131n\u0131n yayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 da kebap k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn \u00f6nemini vurgulamaktad\u0131r. Kebap k\u00fclt\u00fcr\u00fc, g\u00f6\u00e7ebelik bi\u00e7imindeki ekonomik yap\u0131n\u0131n bir gere\u011fi olarak geli\u015ftirilmi\u015ftir. T\u00fcrklerin uzun y\u0131llar konarg\u00f6\u00e7er bi\u00e7imindeki g\u00f6\u00e7ebe ya\u015fay\u0131\u015flar\u0131 ve hayvanc\u0131l\u0131kla ge\u00e7inmeleri kebap k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn yayg\u0131nla\u015fmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Past\u0131rma ve sucuk da g\u00f6\u00e7ebeli\u011fin gere\u011fi olarak yarat\u0131lm\u0131\u015f T\u00fcrk yiyeceklerindendir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu yiyeceklerin uzun s\u00fcre dayan\u0131kl\u0131 olu\u015flar\u0131 g\u00f6\u00e7ebelik ya\u015fam\u0131na \u00e7ok uygundur. Ayr\u0131ca kurutulmu\u015f et ve et tozu da past\u0131rma ile birlikte sava\u015f s\u0131ras\u0131nda b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece T\u00fcrkler, eti uzun zaman koruman\u0131n s\u0131rr\u0131n\u0131 ke\u015ffetmi\u015flerdir. (Kafeso\u011flu, \u013177), Yani bu t\u00fcr konserve tekni\u011fi sayesinde \u0130stanbul\u2019dan kalkan, Viyana kap\u0131lar\u0131na alt\u0131 ayda gelen ve 300.000 ki\u015fiyi a\u015fabilen T\u00fcrk ordusunun beslenmesi m\u00fcmk\u00fcn olmu\u015ftur. O d\u00f6nemlerde so\u011futma tekni\u011finin bulunmamas\u0131na ra\u011fmen bu ordular\u0131 besleyebilmek, herhalde T\u00fcrk ordusunun ba\u015far\u0131s\u0131nda yol oynam\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrklerin bu tekni\u011fi Orta Asya\u2019dan getirdikleri s\u00f6ylenmektedir. (Irmak, 1965).<\/p>\n<p>Kesilen bir koyunun etinden ba\u015fka ba\u015f\u0131, ayaklar\u0131, hatta i\u015fkembesini bile pi\u015fiririz. \u0130\u015fkembe \u00e7orbas\u0131, pa\u00e7a, kelle (ba\u015f) gibi \u00e7ok lezzetli T\u00fcrk yemekleri de yine g\u00f6\u00e7ebeli\u011fin etkisidir. Ancak g\u00f6\u00e7ebe toplumlar hayvanc\u0131l\u0131kla ge\u00e7indikleri i\u00e7in onun her taraf\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmekte uzmanla\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. O\u011fuzlarda bug\u00fcnk\u00fc koyun kellesi gibi \u201cAt kellesi\u201d de vard\u0131. (G\u00f6kyay, 1973)<\/p>\n<p>Yine T\u00fcrkler taze meyve ve sebzeleri kurutan konserve tekni\u011fini de y\u00fcz y\u0131llardan beri uygulam\u0131\u015flard\u0131r. Bu da yine tar\u0131msal ekonomik yap\u0131 gere\u011fi, k\u0131\u015f yiyeceklerini haz\u0131rlamak kayg\u0131s\u0131ndand\u0131r. Sal\u00e7a, tur\u015fu haz\u0131rlama da bunlar aras\u0131ndad\u0131r. K\u0131\u015f haz\u0131rl\u0131klar\u0131 T\u00fcrk kad\u0131n\u0131n\u0131n u\u011fra\u015f\u0131lar\u0131ndan en \u00f6nemlisidir. \u00d6zellikle k\u0131rsal kesimde uygulanan k\u0131\u015f haz\u0131rl\u0131klar\u0131 kom\u015fular aras\u0131nda yard\u0131mla\u015fmalara, bo\u015f zamanlar\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesine ve gen\u00e7 k\u0131zlara beceri kazand\u0131rma gibi toplumsal i\u015flevleri yerine getirmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Zeytinya\u011f\u0131n\u0131n yurdu Anadolu\u2019dur. Hititler\u00a0ve di\u011fer Anadolu uluslar\u0131 bu ya\u011f\u0131n yap\u0131m\u0131n\u0131, kullan\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 biliyorlard\u0131. Bu nedenle b\u00fct\u00fcn zeytinya\u011fl\u0131 yemeklerin yurdu Anadolu\u2019dur. Zeytinya\u011f\u0131 dinsel t\u00f6renlerde de kullan\u0131l\u0131rd\u0131. \u00dcz\u00fcm de eskiden beri \u00f6nemlidir. \u0130\u00e7ki yap\u0131l\u0131rd\u0131. Bu nedenle hem zeytin, hem \u00fcz\u00fcm, kutsal say\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Ya\u011f yemesini \u00c7inliler T\u00fcrklerden \u00f6\u011frenmi\u015flerdir. (Kafeso\u011flu,1977)<\/p>\n<p>Sebzelerin her t\u00fcrl\u00fcs\u00fc \u00e7e\u015fitli bi\u00e7imlerde etle ya da etsiz olarak pi\u015firilir. K\u0131ymal\u0131 ve sulu olarak pi\u015firilen sebzeler Anadolu\u2019nun her taraf\u0131nda sevilen yemeklerdir. Sebze daha \u00e7ok Bat\u0131 Anadolu\u2019da t\u00fcketilir.<\/p>\n<p>T\u00fcrklerin \u00f6zel bir g\u0131das\u0131 da yo\u011furttur. Koyu k\u0131vaml\u0131, hafif\u00e7e ek\u015fi ve kolay hazmedilir bir s\u00fct mamul\u00fcd\u00fcr. Tamamen T\u00fcrklerin bulu\u015fudur. Kelime olarak da aynen t\u00fcm d\u00fcnyaya yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Anadolu \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131 de\u011fildir. G\u00f6\u00e7ebelik yap\u0131s\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kartt\u0131\u011f\u0131 bir k\u00fclt\u00fcr \u00f6\u011fesidir. Hele onun suland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bi\u00e7imi olan ayran, T\u00fcrklerin en sevdi\u011fi bir i\u00e7ecektir. Bir yaz s\u0131ca\u011f\u0131nda tarlada bir a\u011fac\u0131n alt\u0131nda dinlenen k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn yan\u0131nda hele bir de ayran varsa zevkine diyecek yoktur. S\u00fctl\u00fc dar\u0131, peynir, yo\u011furt, asl\u0131nda bozk\u0131r yiyecekleri idi. Yo\u011furdun kiraz ya da kay\u0131s\u0131 ile tatl\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 \u015feklinde haz\u0131rlanan \u201cLi\u201d adl\u0131 bir i\u00e7ki, Hunlar aras\u0131nda yayg\u0131nd\u0131.<\/p>\n<p>K\u0131\u015fl\u0131k yiyeceklerin haz\u0131rlanmas\u0131, kad\u0131nlar aras\u0131nda yard\u0131mla\u015fma gelene\u011fini do\u011furmu\u015ftur. Kom\u015fular birbirlerine yiyeceklerini haz\u0131rlarken yard\u0131m ederler. Eri\u015fte (ev makarnas\u0131) kesiminde, pekmez kaynatmada, sal\u00e7a yap\u0131m\u0131nda, tur\u015fu kurmada, tarhana yap\u0131m\u0131nda oldu\u011fu gibi bu gelenek, toplumsal dayan\u0131\u015fman\u0131n en g\u00fczel ifadesi olmu\u015ftur.<\/p>\n<h2><strong> Av hayvanlar\u0131<\/strong><\/h2>\n<p>M\u00fcsl\u00fcmanlar \u00f6teden beri av etini az yer. Bu durum, onlar\u0131n av etlerini sevmedi\u011finden de\u011fil, usul\u00fcne g\u00f6re avlanmam\u0131\u015f, haram bir eti yemek kayg\u0131s\u0131ndan ileri gelir. Bir yabanc\u0131 \u015f\u00f6yle diyor: \u201c&#8230;\u00dcstelik i\u00e7lerinden pek \u00e7o\u011fu da hayvanlara kar\u015f\u0131 fazla \u015fefkatlidir. Bu bak\u0131mdan, h\u00fck\u00fcmdar olsun, devlet b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc olsun, alelade vatanda\u015f olsun, aralar\u0131nda fazlaca av merakl\u0131s\u0131na rastlanmaz.\u201d (D\u2019Ohsson, s. 27).<\/p>\n<p>Baz\u0131 hayvanlar\u0131n eti dinsel nedenlerle yenmez. \u00d6rne\u011fin b\u00fct\u00fcn t\u0131rnakl\u0131 ve pen\u00e7eli y\u0131rt\u0131c\u0131 ku\u015flar, y\u0131rt\u0131c\u0131 memeliler, b\u00fct\u00fcn s\u00fcr\u00fcngenler haramd\u0131r. (Kartal, \u00e7aylak, kerkes, kuzgun, akbaba, atmaca, \u015fahin gibi.) M\u00fcminler hi\u00e7bir zaman y\u0131lan, kurba\u011fa, fare, akrep, karga, saksa\u011fan eti yememelidirler.<\/p>\n<p>E\u015fek ve kat\u0131r ayn\u0131 bi\u00e7imde haramd\u0131r. At eti mekruh say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Yenmemelidir. At ve e\u015fe\u011fin s\u00fctleri de haramd\u0131r. Domuz, kaplumba\u011fa ve fil de bir M\u00fcsl\u00fcman i\u00e7in haram say\u0131lan hayvanlardand\u0131r. Le\u015f et yemek de Kur\u2019an&#8217;da haram k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Bal\u0131k hari\u00e7, suda ya\u015fayan b\u00fct\u00fcn hayvanlar (midye, istakoz, karides, istiridye, salyangoz, yenge\u00e7, deniz ayg\u0131r\u0131 v.s. gibi) habisten say\u0131l\u0131r. Yenilmesi caiz olmaz. Bununla birlikte bal\u0131k, baz\u0131 deniz y\u00f6releri d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7ok pop\u00fcler de\u011fildir. Bunun nedenini g\u00f6\u00e7ebelik k\u00fclt\u00fcr\u00fcne ba\u011fl\u0131yabiliriz. Deve haram edilmemekle birlikte T\u00fcrklerce makbul tutulmaz. Bununla birlikte Araplar deve, Tatarlar da at etini severler.<\/p>\n<p>Baz\u0131 ku\u015flar, baz\u0131 y\u00f6relerde \u00e7ok pop\u00fclerdir. \u00d6rne\u011fin, Kayseri civar\u0131ndaki k\u00f6ylerde g\u00fcvercin kul\u00fcbeleri \u00e7ok yayg\u0131nd\u0131r. Oralarda k\u00f6rpe g\u00fcvercin eti yenir. Konu\u011fa taze g\u00fcvercin eti ikram edilir.<\/p>\n<h2><strong> Tatl\u0131lar<\/strong><\/h2>\n<p>B\u00f6lgelere g\u00f6re de\u011fi\u015fmekle birlikte bir\u00e7oklar\u0131 t\u00fcm Anadolu\u2019da yayg\u0131nd\u0131r. \u00d6rne\u011fin pekmez k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn daha \u00e7ok k\u0131\u015f i\u00e7in haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 ve sabahlar\u0131 kahvalt\u0131da kulland\u0131\u011f\u0131 bir tatl\u0131d\u0131r. \u00dcz\u00fcm\u00fcn bol oldu\u011fu yerlerde pekmez kaynatma geleneksel olarak T\u00fcrk kad\u0131n\u0131n\u0131n u\u011fra\u015flar\u0131 aras\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p>Lokum, T\u00fcrk tatl\u0131s\u0131 olarak d\u00fcnyaca tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Baklava, kaday\u0131f gibi hamur tatl\u0131lar\u0131, T\u00fcrk tatl\u0131lar\u0131 aras\u0131nda ba\u015f s\u0131rada yer al\u0131r.<\/p>\n<p>Kabak tatl\u0131s\u0131, helvalar (irmik, un) ve \u00e7e\u015fitli \u015fekerlemeler Anadolu\u2019nun her taraf\u0131nda yayg\u0131n tatl\u0131lard\u0131r. Zerde de \u00f6teden beri T\u00fcrklerin sevdi\u011fi bir tatl\u0131 t\u00fcr\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<h2><strong> \u0130\u00e7ecekler ve Me\u015frubatlar<\/strong><\/h2>\n<p>Su, kutsal niteliktedir. \u00d6zellikle yemekte \u00e7ok i\u00e7ilir. Ev d\u0131\u015f\u0131nda mahallelerde \u00e7e\u015fme gelene\u011fi de T\u00fcrklerin suya verdikleri \u00f6nemi yans\u0131t\u0131r.<\/p>\n<p>T\u00fcrk kahvesi, kahvenin pi\u015firilmi\u015f bi\u00e7imidir. Kahvehanelerde, konuklara ikram olarak evlerde kullan\u0131lan vazge\u00e7ilmez, pop\u00fcler bir i\u00e7kidir.<\/p>\n<p>\u00c7ay da sevilen ve \u00e7ok i\u00e7ilen s\u0131cak me\u015frubatt\u0131r. Yurdun her taraf\u0131nda yayg\u0131n olmakla birlikte Erzurum, \u00e7ay\u0131 bardak bardak ve \u015fekersiz i\u00e7er. \u00c7ay, \u00fclkemizdeki kahvehanelerin ba\u015f me\u015frubat\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Ayran, \u015f\u0131ra, limonata, \u015ferbet ve \u00e7e\u015fitli \u015furuplar, boza, salep de di\u011fer sevilen me\u015frubatlard\u0131r. O\u011fuzlar, boza da yap\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n<p>Kuru \u00fcz\u00fcm, elma, erik, vi\u015fne ve daha ba\u015fka meyvelerden yap\u0131lan ho\u015faflar da tatl\u0131 yiyecekler aras\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p>Ayr\u0131ca \u00e7erez denilen (leblebi, f\u0131st\u0131k, kuru \u00fcz\u00fcm, f\u0131nd\u0131k, ceviz, badem \u00e7ekirdek, m\u0131s\u0131r) kuru yemi\u015flerimiz de bo\u015f zamanlar\u0131m\u0131zda, e\u011flencelerde bol bol yenen k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fcn belli ba\u015fl\u0131 yiyecekleri olmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n<h2><strong> \u0130\u00e7kiler<\/strong><\/h2>\n<p>Eski T\u00fcrklerin i\u00e7kisi K\u0131m\u0131z idi. K\u0131m\u0131z, ger\u00e7ek T\u00fcrk i\u00e7kisi idi. K\u0131srak s\u00fct\u00fcnden yap\u0131l\u0131p s\u00fct renginde kekremsi idi. Tad\u0131, az olgunla\u015fm\u0131\u015f k\u0131z\u0131lc\u0131k gibi idi. Bu i\u00e7ki tamamen T\u00fcrklerin bulu\u015fudur. (G\u00f6kyay 1973) Prof. W. Eberhard, \u2018K\u0131m\u0131z i\u00e7ilen sahalarda T\u00fcrkler oturmu\u015ftur, diyebiliriz\u2019 diyor. K\u0131m\u0131z, sadece keyif i\u00e7in de\u011fil, verem gibi baz\u0131 hastal\u0131klar\u0131n tedavisinde de kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Alkoll\u00fc i\u00e7ki olarak rak\u0131 ve \u015farap geleneksel T\u00fcrk i\u00e7kileridir. G\u00f6kt\u00fcrkler, bu\u011fday ve dar\u0131dan \u201cBe\u011fni\u201d denen bir i\u00e7ki yap\u0131yorlard\u0131. (Kafeso\u011flu, 1977) \u0130\u00e7ki i\u00e7erken sofran\u0131n zengin olu\u015funa \u00f6zen g\u00f6sterilir. Bu nedenle i\u00e7ki yan\u0131nda yenilen yiyeceklerden meze k\u00fclt\u00fcr\u00fc geli\u015ftirilmi\u015ftir. \u00c7e\u015fitli baharatl\u0131 yiyecekler, kavun, peynir, zeytinya\u011fl\u0131 yiyecekler, \u0131zgaralar ve kuru yemi\u015flerden olu\u015fan mezeler zevkle haz\u0131rlan\u0131r ve sofralara \u00f6zenle konur. \u0130\u00e7ki sofralar\u0131nda saatlerce oturulup tatl\u0131 tatl\u0131, sohbet edilir. \u015eark\u0131 s\u00f6ylenir, m\u00fczik dinlenir. \u0130\u00e7ki i\u00e7erken, dinlenen ayr\u0131 bir meyhane m\u00fczi\u011fi olu\u015fmu\u015ftur. Bug\u00fcn arabesk t\u00fcr\u00fc yayg\u0131nla\u015fmaktad\u0131r. T\u00fcrk erke\u011finin en b\u00fcy\u00fck zevklerinden birisi, i\u00e7ki i\u00e7mek anlam\u0131nda, argo deyimle, kafa \u00e7ekmektir.<\/p>\n<p>\u0130\u00e7ki sofralar\u0131ndaki davran\u0131\u015f kal\u0131plar\u0131ndan birisi de sarho\u015f olana kadar i\u00e7ki i\u00e7ilmesidir. Esasen bizde i\u00e7ki, sarho\u015f olmak i\u00e7in i\u00e7ilir. Makbul olan, kendini bilmeyecek derecede kafay\u0131 bulmakt\u0131r. Bu nedenle i\u00e7ki \u015fi\u015feleri son damlas\u0131na kadar i\u00e7ilir. Az i\u00e7en k\u0131nan\u0131r ve erkek olmamakla su\u00e7lan\u0131r.<\/p>\n<h2><strong> Ba\u015fka toplumlardan etkilenme<\/strong><\/h2>\n<p>T\u00fcrk yemekleri ba\u015fka toplumlardan etkilenmi\u015f ve onlar\u0131 etkilemi\u015ftir. Bu ili\u015fki, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olmu\u015ftur. Anadolu&#8217;daki yemekler, kap kacak, yemi\u015fler, bitkiler, ara\u00e7lar sadece Anadolu insan\u0131n\u0131n \u00f6zel bir bulu\u015fu de\u011fildir. Kom\u015fu uluslardan da etkilenilmi\u015ftir. Kom\u015fuluk ili\u015fkileri \u00e7er\u00e7evesinde bir\u00e7ok yemek t\u00fcr\u00fc, yemi\u015f t\u00fcr\u00fc, i\u00e7ki t\u00fcr\u00fc gelmi\u015f ve bunlar\u0131n \u00e7o\u011fu Anadolu insan\u0131nca benimsenmi\u015ftir. Bat\u0131l\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n bir\u00e7ok kurumlar bak\u0131m\u0131ndan s\u00f6yledikleri gibi Anadolu yemeklerini de \u201cBizans Mutfa\u011f\u0131\u201d olarak yorumlamalar\u0131 tamamen yanl\u0131\u015ft\u0131r. (Ey\u00fcpo\u011flu, 1981) Yemeklerimizin \u00e7o\u011funun, H\u0131ristiyan inan\u00e7lar\u0131n Anadolu&#8217;da yay\u0131lmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemden \u00e7ok \u00f6nce, eski\u00e7a\u011fda var oldu\u011funu ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar belirtiyorlar. (Ey\u00fcbo\u011flu, 1981) Avrupal\u0131lar\u0131n duygusal olarak Bizans mutfa\u011f\u0131 dedikleri \u015fey, asl\u0131nda Anadolu mutfa\u011f\u0131d\u0131r. Anadolu yemekleri, eski\u00e7a\u011fdan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze de\u011fin s\u00fcrekli bir geli\u015fim g\u00f6stermi\u015f ve t\u00fcr bak\u0131m\u0131ndan \u00e7o\u011falm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, mutfa\u011f\u0131m\u0131z\u0131n Asya\u2019dan \u00e7ok az etkilendi\u011fini belirtiyorlar. (Ey\u00fcbo\u011flu, 1981) Bu da daha \u00e7ok kebap, yo\u011furt, s\u00fct gibi alanlarda s\u00f6z konusu olmaktad\u0131r. Asya T\u00fcrklerinin yemek yapma bilgileri yok denecek kadar azd\u0131. Kap kacak gibi ara\u00e7 gere\u00e7leri de azd\u0131. Bug\u00fcn Anadolu\u2019da ekmek yemek yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131lan bitkilerin Hititlerce bilindi\u011fi kaydediliyor. (Ey\u00fcbo\u011flu, 1981) \u00d6rne\u011fin Hititler fasulyeyi biliyordu. Ayr\u0131ca bug\u00fcn Anadolu\u2019da kullan\u0131lan yiyeceklerin adlar\u0131n\u0131n Asya T\u00fcrk\u00e7esinde bulunmad\u0131\u011f\u0131 belirtilmektedir. (Ey\u00fcbo\u011flu, 1981). \u00d6rne\u011fin p\u0131rasa, marul, biber, patl\u0131can, pancar, fasulye, \u015feftali, armut, kiraz, f\u0131nd\u0131k, ceviz, \u0131spanak, bezelye gibi.<\/p>\n<h2><strong>Sosyo-ekonomik d\u00fczene g\u00f6re farkl\u0131la\u015fma<\/strong><\/h2>\n<p>Beslenme al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131, ailelerin sosyo-ekonomik d\u00fczeylerine g\u00f6re farkl\u0131la\u015fmaktad\u0131r. Yani, gelir artt\u0131k\u00e7a, g\u0131da t\u00fcketim d\u00fczeyi y\u00fckselmektedir. \u00d6rne\u011fin \u00fclke \u00e7ap\u0131nda yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rmada gelir artt\u0131k\u00e7a ekmek ve di\u011fer bu\u011fday \u00fcr\u00fcnleri t\u00fcketim miktar\u0131 azalmakta, pirin\u00e7 t\u00fcketimi ise artmaktad\u0131r. (K\u00f6ksal, \u2018977) Bununla birlikte, \u00f6zellikle k\u0131rsal kesimde sosyo-ekonomik d\u00fczey farkl\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131n beslenme al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131nda bir farkl\u0131l\u0131k yaratmad\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgelerimiz de vard\u0131r. \u00d6rne\u011fin Mu\u015f k\u00f6ylerinde yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rmada, varl\u0131kl\u0131 ve dar gelirli aileler aras\u0131nda t\u00fcketilen g\u0131da maddelerinin b\u00fcy\u00fck \u00e7apta nitelik ve nicelik fark\u0131 g\u00f6stermemesi ilgin\u00e7tir. Beslenme tekni\u011fi bak\u0131m\u0131ndan bu t\u00fcr aileler aras\u0131nda bir fark olmamas\u0131, beslenmenin geleneklere ba\u011fl\u0131 olu\u015fu ile a\u00e7\u0131klanabilir. Karbonhidrat\u00e7a zengin besin maddeleri (Hububatlar) gerek k\u00f6y gruplar\u0131 ve gerekse yoksul, zengin halk aras\u0131nda pek fazla fark olmaks\u0131z\u0131n yeterli derecede t\u00fcketilir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, protein, \u00f6zellikle hayvansal protein t\u00fcketiminin normalin \u00e7ok alt\u0131nda bulunmas\u0131 dengesiz beslenmeye neden olmaktad\u0131r. (Y\u0131ld\u0131rak, 1974)<\/p>\n<p>Tarihsel olarak Osmanl\u0131 ba\u015fkentleri ve b\u00fcy\u00fck kentlerde saray, k\u00f6\u015fk ve konaklardan kaynaklanan saray mutfa\u011f\u0131 ve y\u00f6resel halk mutfa\u011f\u0131 bi\u00e7imindeki ayr\u0131m da sosyo-ekonomik farkl\u0131la\u015fmay\u0131 ifade etmektedir. \u00d6zellikle saraylarda, konak, yal\u0131lardaki yemek gelenekleri \u00e7e\u015fit bak\u0131m\u0131ndan son derece zengindi ve ziyafetler vs. yoluyla toplumsal bir nitelik ta\u015f\u0131rd\u0131. Oysaki y\u00f6resel halk mutfa\u011f\u0131 daha sade idi.<\/p>\n<h2><strong>Kad\u0131n\u0131n rol\u00fc<\/strong><\/h2>\n<p>T\u00fcrk mutfa\u011f\u0131ndan s\u00f6z ederken, b\u00fcy\u00fck y\u00fck\u00fcn kad\u0131n\u0131n \u00fczerinde oldu\u011funu belirtmeliyiz. Mutfak deyince kad\u0131n akla gelir. Hem k\u00f6yde hem kentte kad\u0131n, zaman\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 yemek haz\u0131rlamakla ge\u00e7irir. Kentte haz\u0131r yiyecekler, konserve sanayii ve teknolojik geli\u015fmeler, kad\u0131n\u0131n yemek haz\u0131rlama s\u00fcresini bir dereceye kadar k\u0131saltm\u0131\u015f olmakla birlikte, yine de yemek yapma kad\u0131na aittir. Mutfa\u011fa giren erkek say\u0131s\u0131 \u00e7ok azd\u0131r. D\u00fc\u011f\u00fcn yemekleri, i\u00e7ki sofralar\u0131n\u0131n mezeleri, davet yemekleri hep kad\u0131n eme\u011fiyle ger\u00e7ekle\u015fir.<\/p>\n<p>Baz\u0131 k\u00f6ylerde ekmek g\u00fcnl\u00fck olarak f\u0131r\u0131nlan\u0131r. Kad\u0131nlar gece kalk\u0131p daha kocalar\u0131 yatakta iken hamur yo\u011furur ve g\u00fcnl\u00fck gereksinimleri kadar pi\u015firirler. Sabah kahvalt\u0131s\u0131na kadar taze ekmek haz\u0131rlamay\u0131 k\u00f6y kad\u0131n\u0131 bir g\u00f6rev sayar.<\/p>\n<p>Baz\u0131 illerde ekmek pi\u015firici kad\u0131nlar tutulur. \u00d6rne\u011fin Van\u2019da bu kad\u0131nlara \u201ckeveni\u201d denir. (T\u00fcrko\u011flu, 1969) Bunlara ya para ya da bir miktar odun, eski elbise gibi \u015feyler kar\u015f\u0131l\u0131k olarak verilir.<\/p>\n<p>Kad\u0131nbudu k\u00f6fte, han\u0131mg\u00f6be\u011fi, dilberduda\u011f\u0131 gibi yiyecek t\u00fcrleri de kad\u0131n\u0131n yiyeceklere isim olarak mizahi yans\u0131mas\u0131d\u0131r. Yeme\u011fin lezzetli olmas\u0131, onun ev kad\u0131nl\u0131\u011f\u0131 becerisini g\u00f6sterir. Bu nedenle \u201cEline sa\u011fl\u0131k, \u00e7ok g\u00fczel olmu\u015f\u201d deyimi onun bu becerisin kan\u0131t\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h2><strong> B\u00f6lgesel farkl\u0131la\u015fma<\/strong><\/h2>\n<p>Yemek \u00e7e\u015fitleri, yap\u0131m\u0131, kullan\u0131lan malzemeler Anadolu\u2019da b\u00f6lgeler aras\u0131nda geni\u015f bir farkl\u0131la\u015fma g\u00f6sterir.<\/p>\n<p>G\u00fcneydo\u011fu illerinde hamur tatl\u0131lar\u0131 \u00e7ok yayg\u0131nd\u0131r. F\u0131st\u0131kl\u0131, a\u011f\u0131r tatl\u0131lar bu y\u00f6rede \u00e7ok pop\u00fclerdir. Ayr\u0131ca baharatl\u0131 kebaplar da y\u00f6renin belirgin \u00f6zelli\u011fidir. K\u0131s\u0131r, i\u00e7li ve \u00e7i\u011f k\u00f6fteler de yine bu y\u00f6renin karakteristik yiyeceklerindendir.<\/p>\n<p>Bat\u0131 Anadolu\u2019da bitkilerden (Ye\u015fillikli) yap\u0131lan yemekler yayg\u0131nd\u0131r. S\u00fctl\u00fc tatl\u0131lar \u0130stanbul ve Ege y\u00f6resinde \u00e7oktur. Karadeniz\u2019de, Egede, Marmara\u2019da su \u00fcr\u00fcnlerinden bal\u0131k t\u00fcketilir. F\u0131nd\u0131k, bir\u00e7ok yeme\u011fin, tatl\u0131n\u0131n yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130\u00e7 ve Do\u011fu Anadolu\u2019da tah\u0131l ve hamur i\u015fleri, f\u0131r\u0131nl\u0131, pirin\u00e7li yemekleri daha yayg\u0131nd\u0131r. Zeytinya\u011f\u0131 Do\u011fu Anadolu\u2019da pop\u00fcler de\u011fildir. Ayr\u0131ca her b\u00f6lgenin kendine \u00f6zg\u00fc \u00f6zel yemekleri vard\u0131r ki bu, di\u011fer y\u00f6relerde g\u00f6r\u00fclmez. \u00d6rne\u011fin \u00c7ukurova kentlerinde sevilen bir \u201cHumus\u201d yeme\u011fini di\u011fer y\u00f6reler halk\u0131 bilmez. \u201cMeftune\u201d, sadece Diyarbak\u0131r\u2019da yap\u0131lan bir yemektir. \u201c\u00c7i\u011fk\u00f6fte\u201dyi Urfal\u0131lar\u2019dan lezzetli yapan yoktur.<\/p>\n<h2><img loading=\"lazy\" class=\"aligncenter wp-image-2147 size-full\" src=\"http:\/\/misak.millidusunce.com\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/istanbul_yemek_tarihi.png\" alt=\"\" width=\"679\" height=\"400\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/istanbul_yemek_tarihi.png 679w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/istanbul_yemek_tarihi-150x88.png 150w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/istanbul_yemek_tarihi-300x177.png 300w\" sizes=\"(max-width: 679px) 100vw, 679px\" \/><\/h2>\n<h2><strong>Davran\u0131\u015f kal\u0131plar\u0131<\/strong><\/h2>\n<p>Geleneksel davran\u0131\u015flardan birisi, yeme\u011fin \u00e7abuk yenmesidir. K\u0131rsal kesimde m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar yeme\u011fi \u00e7abuk yiyip sofradan kalkmak, benimsenen bir davran\u0131\u015ft\u0131r. Eskiden \u00e7ocuklara, sofrada \u201cAdam olacak ki\u015fi sofrada yemek yiyi\u015finden belli olur\u201d denirdi. Yeme\u011fini \u00e7abuk yiyen \u00e7ocuk, i\u015finde de becerikli ve ba\u015far\u0131l\u0131 olur inanc\u0131 vard\u0131. Bunun ba\u015fka bir a\u00e7\u0131klamas\u0131 da, tek kaptan yemek yenilen yerlerde herkes ka\u015f\u0131klarken yava\u015f yiyene bir \u015fey kalmayacakt\u0131r. Onun i\u00e7in \u00e7abuk yemesi te\u015fvik edilmi\u015f olabilir. Ayr\u0131ca i\u015f s\u0131ras\u0131nda yemekte fazla zaman\u0131 harcamay\u0131p tarlada \u00e7ifte \u00e7ubu\u011fa bir an \u00f6nce yeti\u015fmek, i\u015fi tamamlamak kayg\u0131s\u0131 da \u00e7abuk yemekte rol oynuyordu. Bug\u00fcn hala k\u0131rsal kesimde \u00e7abuk yemek yenir. Yemek yemek bir g\u00f6rev say\u0131l\u0131r. Kar\u0131n doyurmak bi\u00e7imindeki uygulamada bu g\u00f6revin bir an \u00f6nce tamamlanmas\u0131 gerekir. Oysa kentte kar\u0131n doyurma d\u0131\u015f\u0131nda zevk, estetik, \u00f6\u011feler de dikkate al\u0131narak yemek daha yava\u015f yenir. 1552\u20141556 y\u0131llar\u0131 aras\u0131ndaki T\u00fcrkleri inceleyen bir yazar \u015f\u00f6yle diyor \u201cKa\u015f\u0131\u011f\u0131 ellerine ald\u0131klar\u0131 zaman o kadar acele yerler ki, aralar\u0131na kar\u0131\u015fsan \u015feytan\u0131 koval\u0131yorlar zannedersin. \u0130yi huylar\u0131ndan biri de yemekte konu\u015fup e\u011flenmemeleridir. Karn\u0131 doyan \u201cAllaha \u015f\u00fck\u00fcr\u201d deyip kalkar ve yerini ba\u015fkas\u0131na b\u0131rak\u0131r\u201d (Sanz: 1552\u201456).<\/p>\n<p>K\u0131rsal kesimde yemek, genellikle yer minderlerine oturularak ve sini denen bir yuvarlak tepsi etraf\u0131nda diz \u00e7\u00f6k\u00fclerek ya da ba\u011fda\u015f kurularak yenir. Og\u00fcn ne yemek varsa hepsi tepsiye konarak getirilir. Yemek ayr\u0131 ayr\u0131 mutfaktan ta\u015f\u0131nmaz. Tek kaptan yenir. Kentte, masada ve ayr\u0131 kaptan yemek yenir. Ulusal d\u00fczeyde %63,9 oran\u0131nda ailede yemekler sofraya konan bir kaptan ortakla\u015fa olarak yenilmektedir. Sofrada herkese ayr\u0131 tabak i\u00e7inde yemek servisi yapan aile oran\u0131 %36,1 dir (K\u00f6ksal 1977\u2019) B\u00fcy\u00fck kentlerde ayr\u0131 tabak i\u00e7inde yemek servisi yap\u0131lan aile oran\u0131 %70,8 dir.<\/p>\n<p>Yemek sinide yendi\u011fi zaman, yere bir sofra alt\u0131 serilerek, bunun \u00fczerine bir elek kasna\u011f\u0131, ya da al\u00e7ak bir iskemle konulur, kasna\u011f\u0131n \u00fczerine bak\u0131r sini konur. B\u00f6ylece sini i\u00e7in biraz y\u00fckseklik, sa\u011flanm\u0131\u015f olur. Sini \u00fczerine tahta ka\u015f\u0131klarla yufka ekmekleri dizilir. Genellikle bak\u0131r tabak, tas, \u00e7anak kullan\u0131l\u0131r. (Y\u00fcce 1967). O\u011fuzlarda yemekler \u201cKend\u00fcr\u00fck\u201d denilen bir deri yayg\u0131 \u00fczerinde yenirdi (G\u00f6kyay 1973). Sofraya herkes sa\u011f dizi dik, sol dizi yat\u0131k olacak bi\u00e7imde sininin etraf\u0131na ba\u011fda\u015f kurar. B\u00f6ylece bir sini etraf\u0131nda 12 ki\u015fi oturabilir. Pe\u00e7ete, pe\u015fkir kullan\u0131l\u0131r. (Lewis, 1973).<\/p>\n<p>Bug\u00fcn k\u00f6ylere masa girmi\u015ftir. Fakat k\u00f6yl\u00fc yine yerde yemek yer. Masa, k\u00f6ylerde daha \u00e7ok odan\u0131n bir k\u00f6\u015fesinde sayg\u0131nl\u0131k arac\u0131 olarak durur ve \u00fczerine baz\u0131 s\u00fcs e\u015fyalar\u0131 konur. \u00d6rne\u011fin Ankara yak\u0131n\u0131ndaki Hasano\u011flan\u2019da ailelerin %45\u2019inin masas\u0131 Oldu\u011fu halde masa \u00fczerinde yemek yiyenlerin oran\u0131 % 3 t\u00fcr. Buna kar\u015f\u0131 %96,5 oran\u0131nda aileler yer sofras\u0131nda yemek yemektedir. (Yasa, 1969).<\/p>\n<p>Masan\u0131n bir k\u00fclt\u00fcr karma\u015f\u0131\u011f\u0131 olarak k\u00f6ylere girmesine ra\u011fmen, ayr\u0131 tabak, bardak, \u00e7atal b\u0131\u00e7ak ile yemek yeme bi\u00e7imindeki kent k\u00fclt\u00fcr arac\u0131 olarak benimsenmesi uzun bir zaman\u0131n ge\u00e7mesini gerektirmektedir. Yer sofras\u0131, kolayl\u0131kla kurulup kald\u0131r\u0131lmas\u0131, aile \u00fcyelerini masaya bak\u0131ma bir arada daha \u00e7ok kayna\u015ft\u0131rmas\u0131 gibi nedenlerle masaya oranla daha \u00e7ok tercih edilmektedir. Gecekondularda masada yemek yemek k\u00f6ye oranla daha fazlad\u0131r. (Yasa, 1969).<\/p>\n<p>T\u00fcrklerin tercihlerine g\u00f6re lokanta yemekleri ev yemeklerinin yerini tutmaz. T\u00fcrkler daha \u00e7ok ev yemeklerini tercih ederler. Bu tercihte, temizlik, \u00f6zen g\u00f6sterme, lezzet ve ekonomik fakt\u00f6rler rol oynar. Ayr\u0131ca d\u0131\u015far\u0131da yemek yeme al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 T\u00fcrklerde uzun s\u00fcre mevcut olmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Ev han\u0131mlar\u0131n\u0131n kendi aralar\u0131nda d\u00fczenledikleri g\u00fcnlerde bile \u00e7ar\u015f\u0131dan al\u0131nm\u0131\u015f pasta ve haz\u0131r yiyecekler tercih edilmez. Mutlaka evde han\u0131m\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 tuzlu ve tatl\u0131 kuru pastalar kekler, b\u00f6rekler tercih edilir. Bu tercihte ise ev sahibinin becerisinin \u00f6l\u00e7\u00fclmesi ve yiyeceklerin taze olmas\u0131 arzusu rol oynar.<\/p>\n<p>Yemeklerimiz genellikle baharatl\u0131, bol sal\u00e7al\u0131 ve bol ya\u011fl\u0131d\u0131r. Avrupal\u0131lar bu t\u00fcr yemekleri \u00e7ok a\u011f\u0131r bulmaktad\u0131rlar. Bu yemeklerin \u00e7o\u011fu da i\u015ftah a\u00e7\u0131c\u0131 niteliktedir.<\/p>\n<p>Yemek evde yenir, i\u00e7ilir. Allah ne verdiyse pi\u015firilir, yenir, i\u00e7ilir, her \u015fey evde kal\u0131r. Etrafa, konu kom\u015fuya yenilen \u015feyler s\u00f6ylenmez. E\u011fer s\u00f6ylenmek zorunda kal\u0131n\u0131rsa, \u201cS\u00f6ylemesi ay\u0131p, bug\u00fcn tavuk yemi\u015ftik,\u201d denir. Yedi\u011fi \u015feyleri \u00f6v\u00fcnerek anlatanlar k\u0131nan\u0131r. Hanenin gizlili\u011fi, mahremiyeti gere\u011fi evde yenen \u015fey etrafa s\u00f6ylenmez.<\/p>\n<p>K\u0131rsal kesimde eve konuk geldi\u011finde mutlaka yemek yedirilir. Konuk a\u011f\u0131rlama kutsal bir g\u00f6revdir. Bu esasen T\u00fcrk konukseverli\u011finin gere\u011fidir. Konuk genellikle yeme\u011fe gelece\u011fini haber vermez. Bu konuda bi\u00e7imsel bir davran\u0131\u015f s\u00f6z konusu de\u011fildir. Evde ne varsa onu yer. Onun i\u00e7in, \u201cKonuk umdu\u011funu de\u011fil, buldu\u011funu yer,\u201d s\u00f6z\u00fc yayg\u0131nd\u0131r. Sonra evde ne varsa sofraya getirilir. Bir yabanc\u0131 yazar da \u015f\u00f6yle diyor. \u201cT\u00fcrkler az bir \u015feyle doymaktan \u00e7ok, ondan bundan bir\u00e7ok \u015fey yemeyi severler.\u201d (Amicis, 1874) \u0130yi cins yiyecekler, i\u00e7ecekler m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fcde konu\u011fa ikram edilir. Yemek ya da \u00e7ay\u0131n yan\u0131nda bisk\u00fcvi, pasta, \u00e7\u00f6rek gibi hafif \u015feyler ikram edilmemi\u015fse dedikodu olur.<\/p>\n<p>\u00d6d\u00fcn\u00e7 olarak bir mutfak e\u015fyas\u0131n\u0131 bir kom\u015fu istemi\u015fse onu iade ederken i\u00e7ine mutlaka bir \u015feyler koyar. Bu, kendi pi\u015firdi\u011fi bir yemek, bir meyve, tatl\u0131, tur\u015fu vs. gibi \u015feyler olabilir.<\/p>\n<p>Eve yeme\u011fe konuk gelmi\u015fse, \u00f6nce ev sahibi yeme\u011fe ba\u015flar. Ev sahibi yemekten konuktan \u00f6nce kalkmaz. Bu durum konu\u011fa nezaketsizlik olarak nitelendirilir.<\/p>\n<p>T\u00fcrkler, taba\u011f\u0131nda bulunan yeme\u011fin hepsini mutlaka yemelidir. Taba\u011f\u0131n\u0131n dibini s\u0131y\u0131rmak gerekir. Tabakta bir miktar b\u0131rak\u0131l\u0131rsa g\u00fcnah say\u0131l\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu israf etmemek bi\u00e7imindeki dinsel kurala dayan\u0131r. Oysa Avrupa\u2019da genellikle yeme\u011fi sonuna kadar yemek g\u00f6rg\u00fcs\u00fczl\u00fck say\u0131l\u0131r. \u201c\u0130\u015ften artmaz, di\u015ften artar\u201d s\u00f6z\u00fc mutfakta israf etmemeyi, tutumlu olmay\u0131 ifade eder. Bu tutumlu davran\u0131\u015f, artan yemeklerin ertesi g\u00fcn yenmesi bi\u00e7imindeki davran\u0131\u015flarda da kendini g\u00f6sterir.<\/p>\n<p>\u00d6zellikle k\u0131rsal kesimde erkekler, a\u011fz\u0131n\u0131 \u015fapurdatarak yemek yer ve sesli olarak ge\u011firir, parmaklar\u0131n\u0131 yalar. Kentte bu bi\u00e7imde davranmak bir g\u00f6rg\u00fc kural\u0131 olarak ay\u0131p say\u0131l\u0131r. Bu al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrd\u00fcren babalar ise \u00e7ocuklar\u0131yla bu nedenle anla\u015fmazl\u0131\u011fa d\u00fc\u015fmektedirler. Ku\u015fkusuz bu bir e\u011fitim sorunudur. Ki\u015filere yemek yerken ba\u015fkalar\u0131n\u0131 rahats\u0131z etmemeleri gerekti\u011fi konusunda e\u011fitime gereksinimimiz var.<\/p>\n<p>Sofraya oturmadan eller y\u0131kan\u0131r. Yemekten sonra da el ve a\u011f\u0131z y\u0131kanmas\u0131 al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f bir davran\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<h2><strong> Dinsel etkiler<\/strong><\/h2>\n<p>\u0130slam esaslar\u0131na g\u00f6re besmele ile yeme\u011fe ba\u015flan\u0131r. \u00d6nce sofrada b\u00fcy\u00fckler yeme\u011fe ba\u015flar sonra k\u00fc\u00e7\u00fckler onu takip ederler. \u201cSu k\u00fc\u00e7\u00fc\u011f\u00fcn, sofra b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcn\u201d denir. Bu husus b\u00fcy\u00fcklere sayg\u0131 ifadesidir.<\/p>\n<p>Uzun y\u0131llar kad\u0131nlar, evde yeme\u011fi erkeklerden sonra ayr\u0131 olarak yemi\u015flerdir. Yabanc\u0131 bir yazar, varl\u0131kl\u0131 ailelerdeki evlerde erkeklerin kar\u0131lar\u0131ndan ve \u00e7ocuklar\u0131ndan ayr\u0131 olarak yaln\u0131z ba\u015f\u0131na yemek yediklerini ve bunun babaya kar\u015f\u0131 bir sayg\u0131 g\u00f6sterisi oldu\u011funu belirtiyor. (D\u2019Ohsson, S. 29) Anadolu\u2019da hala baz\u0131 b\u00f6lgelerde bu gelenek s\u00fcrmektedir. (Y\u0131ld\u0131rak,1974) Erkeklerden kalan yeme\u011fi k\u0131z ve kad\u0131nlar yer. Bazen de kendilerine yemek kalmayabilir. Tarlada \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken birlikte yerler. Birlikte yenildi\u011fi yerlerde, kad\u0131n, yeme\u011fi kaplara da\u011f\u0131t\u0131rken yeme\u011fin etlerini, en iyi taraflar\u0131n\u0131 erkek \u00e7ocu\u011fa verir. Tavu\u011fun en iyi taraf\u0131n\u0131 ya da yeme\u011fin i\u00e7indeki etleri se\u00e7ip o\u011flan \u00e7ocu\u011fa verir. Erkek \u00e7ocu\u011funa ba\u011flanan de\u011ferlere paralel olarak onun iyi beslenmesi gerekir de\u011fer yarg\u0131s\u0131 egemendir.<\/p>\n<p>Ayr\u0131ca, \u00e7ok kar\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n yayg\u0131n oldu\u011fu d\u00f6nemlerde, erke\u011fin cinsel y\u00f6nden g\u00fc\u00e7l\u00fc olabilmesi, onun iyi beslenmesini gerektirmi\u015ftir. Bu nedenle erkek, g\u00fc\u00e7l\u00fc olmak i\u00e7in, \u00e7ok yemek, g\u0131dal\u0131 ve ya\u011fl\u0131 yiyecekler yemek zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Oburluk hi\u00e7bir zaman benimsenmeyen bir davran\u0131\u015ft\u0131r. Abur cubur yemek, \u00e7ok yemek ho\u015f kar\u015f\u0131lanmaz.<\/p>\n<p>Dinsel etkilerden birisi de sofra duas\u0131d\u0131r. Yemekten \u00f6nce ya da yemek yendikten sonra dua edilir. Fakat buna art\u0131k pek uyulmamaktad\u0131r. Sadece \u00f6nemli g\u00fcnlerde aile toplant\u0131lar\u0131nda dua yap\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Yemeklere ili\u015fkin dinsel etkilerden ba\u015fka uygulamalar ise yoksul doyurma, iftar sofralar\u0131, kurban ve adak gibi toplumsal dayan\u0131\u015fma \u00f6rnekleridir.<\/p>\n<p>Yenmesi haram \u015feylerde yine dinsel etki s\u00f6z konusudur. \u201cHelal r\u0131z\u0131klardan yiyiniz\u201d ifadesi dinsel bir s\u00f6zd\u00fcr. Yufka ekmek, kuzu kebap, Peygamberin yemekleri olarak nitelendirilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Bu\u011fday, hurma, kabak, zeytin gibi baz\u0131 yiyecekler de dinsel \u00f6zelliklere sahiptir.<\/p>\n<p>Yeme\u011fe ba\u015flamadan \u00f6nce eller y\u0131kan\u0131r. Yeme\u011fe ba\u015flarken Allah ad\u0131na anmak, sa\u011f el ile yemek yine dinsel \u00f6zelliklerdir.<\/p>\n<p>Yine, Res\u00fcl-i Ekrem: \u201cEy m\u00fc\u2019minler yeme\u011finizi ailecek toplu yiyiniz, ayr\u0131lmay\u0131n\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc toplu yemekte bereket vard\u0131r,\u201d buyurmu\u015ftur.<\/p>\n<p>Yemeklerde kusur bulmamak gerekti\u011fi de yine dinsel olarak ifade edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Yemekten sonra Allah\u2019a \u015f\u00fckretmek de yine dinsel \u00f6zelliklerdir.<\/p>\n<p>Yeme\u011fe ba\u015flarken, ya da yemek s\u0131ras\u0131nda bir ba\u015fkas\u0131 \u201cAfiyet olsun\u201d der. Yabanc\u0131 dillerde kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olmayan g\u00fczel bir deyimdir. Yine yemek yendikten sonra, konu\u011fun Allah sofran\u0131za bereket versin anlam\u0131ndaki \u201cZiyade olsun\u201d deyimi de \u00e7ok s\u0131k kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u00f6zlerdendir.<\/p>\n<p>Hititler&#8217;de undan ekmek yapma, mayalama yollar\u0131 bilinmekte idi. Yemek, ekmek yapma Anadolu\u2019da \u0130.\u00d6.2000 y\u0131llar\u0131ndan beri biliniyordu. Fakat bu t\u00fcr i\u015flemlerin tanr\u0131larca, gizli g\u00fc\u00e7lerce y\u00f6netildi\u011fi inanc\u0131 yayg\u0131nd\u0131. Bu nedenle bir k\u0131s\u0131m yemekler kutsal say\u0131l\u0131r; kutsal bilinen t\u00f6renlerde yenirdi. \u00d6rne\u011fin tanr\u0131lar ad\u0131na sunulan adak say\u0131lan yemekler b\u00f6yledir. Anadolu\u2019da ekme\u011fin, unun, bu\u011fday\u0131n, baz\u0131 yemeklik bitkilerin kutsal say\u0131lmas\u0131, di\u011ferlerine oranla ayr\u0131 bir sayg\u0131 g\u00f6rmesi bu eski\u00e7a\u011f inan\u00e7lar\u0131 y\u00fcz\u00fcndendir. (Ey\u00fcpo\u011flu, 1981) T\u00fcrklerde yeme\u011fe kar\u015f\u0131 bir sayg\u0131n\u0131n ifadesi, dinsel oldu\u011fu kadar eski\u00e7a\u011fda yemeklerin tanr\u0131lara, tanr\u0131\u00e7alara sunulmas\u0131 sonucu geli\u015fen inan\u00e7la da yak\u0131ndan ilgilidir.<\/p>\n<p>Homeros\u2019tan \u00f6\u011frenildi\u011fine g\u00f6re Bat\u0131 Anadolu\u2019da kom\u015fu uluslarla birlikte \u00f6zel \u015f\u00f6lenler d\u00fczenlenir, toplu yemekler yenir; bu yemeklerin yap\u0131lmas\u0131 amac\u0131yla kurban kesilirdi. Kesilen kurban\u0131n bir k\u0131sm\u0131 toplant\u0131ya kat\u0131lanlara da\u011f\u0131t\u0131l\u0131r, birlikte yenir, bir k\u0131sm\u0131 da ate\u015fte yak\u0131larak tanr\u0131lara, tanr\u0131\u00e7alara sunulurdu.<\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fcz Anadolu\u2019sunda yoksullara Tanr\u0131 ad\u0131na, iyilik amac\u0131yla yemek yedirme, yiyecek verme, a\u00e7 doyurma gelene\u011finin k\u00f6keninin yukar\u0131daki husus oldu\u011fu belirtiliyor. (Ey\u00fcbo\u011flu 1981).<\/p>\n<h2><strong>Toplu yemek yeme gelene\u011fi<\/strong><\/h2>\n<p>T\u00fcrklerde toplu yemek gelene\u011fi de olduk\u00e7a yayg\u0131nd\u0131r. Toplu olarak, t\u00f6renle, \u015f\u00f6lenle yemek yeme T\u00fcrklerin tarihinde s\u0131k s\u0131k g\u00f6r\u00fclen bir gelenektir. Eski\u00e7a\u011f Anadolu\u2019sunda dinsel t\u00f6renlerde toplu yemek yeme gelene\u011fi vard\u0131. D\u00fc\u011f\u00fcnlerde, sava\u015fa gidi\u015fte, ba\u015far\u0131l\u0131 bir i\u015ften d\u00f6n\u00fc\u015fte, \u00f6l\u00fc g\u00f6mme t\u00f6renlerinde, dinsel derneklerde toplu yemek yenirdi. Bunun uzant\u0131s\u0131 olarak g\u00fcn\u00fcm\u00fcz Anadolu\u2019sunda ba\u015fta d\u00fc\u011f\u00fcnler olmak \u00fczere, Ramazanda, h\u0131drellezde, ya\u011fmur dualar\u0131nda, g\u00f6\u00e7lerde, yemekli mevlitlerde, uzun yolculuklarda, bir konuk geli\u015finde, bayramlarda, s\u00fcnnetlerde, do\u011fumlarda, ziyafetlerde, toplu yemek yenir. Bu t\u00f6renlerde \u00f6zel yemekler yap\u0131l\u0131r, en sevilen en iyi yemekler haz\u0131rlan\u0131r, yenilir, i\u00e7ilir, e\u011flenilir. \u00d6rne\u011fin et yemekleri, etli pilav, baklava, b\u00f6rek ve \u00e7e\u015fitli tatl\u0131lar yenir. (Yasa, 1969; G\u00fc\u00e7bilmez, 1972). Bu gelenekler de b\u00f6lgesel farkl\u0131l\u0131klar g\u00f6sterir.<\/p>\n<h2><strong>Yemek vakitleri<\/strong><\/h2>\n<p>G\u00fcnde \u00fc\u00e7 kez yemek yenir. Genellikle ak\u015fam yemekleri kuvvetlidir. \u00d6\u011fleyin k\u00f6yl\u00fc tarlada, kentli dairede yine kuvvetli yemek yer. 5 \u00e7ay\u0131 gelene\u011fi sadece kentlerde uygulanan bir bat\u0131 k\u00fclt\u00fcr\u00fc \u00f6\u011fesidir. Bununla beraber, ikindi zaman\u0131 \u00e7ay i\u00e7ilir. Ak\u015fam yemekleri \u00e7oluk \u00e7ocuk ve t\u00fcm ailece birlikte yenir.<\/p>\n<h2><strong>M<\/strong><strong>utfak d\u00fczeni<\/strong><\/h2>\n<p>K\u0131rsal kesimde standart mutfak d\u00fczeni s\u00f6z konusudur. Mutfakta \u00fcst \u00fcste 5\u20146 kat sergen bulunur. En alt\u0131nda testi, ibrik, el le\u011feni, dizili olur. Onun \u00fcst\u00fcnde tencereler, daha \u00fcst\u00fcnde kaplar, sahanlar, daha \u00fcst\u00fcnde ku\u015fane, \u00e7orba taslar\u0131, en \u00fcstte tepsiler, \u00e7ini tabaklar dayal\u0131 olur (Ko\u015fay, 1961). T\u00fcrklerde olduk\u00e7a zengin mutfak ara\u00e7 gere\u00e7leri vard\u0131r. Kazanlar, b\u00fcy\u00fck tencereler, siniler, tepsiler, bak\u0131r sahanlar, tavalar, g\u00fc\u011f\u00fcmler, \u00e7\u00f6mlekler, bakra\u00e7lar, kep\u00e7eler, sefer taslar\u0131, k\u00e2seler mutfaklar\u0131n ba\u015f ara\u00e7lar\u0131d\u0131r. Bu ara\u00e7lar\u0131n bol \u00e7e\u015fitli olu\u015fu da mutfak zenginli\u011fimizi g\u00f6stermektedir. Eskiden mutfa\u011fa \u00e7ok \u00f6nem verilirdi. G\u00f6r\u00fcc\u00fcler, k\u0131z almaya geldikleri evin \u00f6nce mutfa\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek isterlerdi.<\/p>\n<h2><strong>Mutfak geleneklerimizde de\u011fi\u015fme<\/strong><\/h2>\n<p>T\u00fcrk mutfa\u011f\u0131, T\u00fcrklerin ya\u015fam s\u00fcresinde olduk\u00e7a de\u011fi\u015fikliklere u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r. Bu de\u011fi\u015fiklik \u00f6zellikle g\u00fcn\u00fcm\u00fczde cereyan etmektedir. H\u0131zl\u0131 kentle\u015fme, sanayile\u015fme ve bat\u0131 k\u00fclt\u00fcr\u00fc, mutfa\u011f\u0131m\u0131z\u0131 de\u011fi\u015ftirmektedir. (Toygar, 1980) Haz\u0131r yemekler, k\u0131sa zamanda ayak\u00fcst\u00fc yenen yemekler, mutfa\u011f\u0131m\u0131z\u0131 etkilemektedir. Bat\u0131 etkisiyle sandvi\u00e7, pizza, hamburger, tost, yapan k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fckk\u00e2nlar lokantalar\u0131n yerini almakta, her k\u00f6\u015fede bir birahane a\u00e7\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Kad\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma ya\u015fam\u0131na girmesiyle geleneksel yemek haz\u0131rlamaya zaman\u0131 kalmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle, \u00e7ar\u015f\u0131dan haz\u0131r ya da k\u0131sa zamanda haz\u0131rlanabilecek yemekleri tercih etmektedir. Bu nedenle konserve ve haz\u0131r yemek sanayi giderek geli\u015fmektedir.<\/p>\n<p>Bas\u0131n\u0131m\u0131zda daha \u00e7ok Bat\u0131 mutfa\u011f\u0131 tan\u0131t\u0131lmaktad\u0131r. Yemek kitaplar\u0131, dergiler ve gazetelerin yemek tarifleri daha \u00e7ok Bat\u0131 yemeklerine ait.<\/p>\n<p>K\u0131z meslek liselerimiz ve otelcilik okullar\u0131m\u0131zda daha \u00e7ok Bat\u0131 mutfa\u011f\u0131na ili\u015fkin yemekler \u00f6\u011fretilmektedir. B\u00f6ylece geleneksel mutfa\u011f\u0131m\u0131z \u00f6zellikle kentlerde unutulma tehlikesi ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelmektedir,<\/p>\n<h2><strong>\u00d6zel ama\u00e7l\u0131 yemekler<\/strong><\/h2>\n<p>Kentlerde \u00e7e\u015fitli ama\u00e7larla yemek yeme al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 da vard\u0131r. \u00d6rne\u011fin i\u015f adamlar\u0131n\u0131n belirli kararlar almalar\u0131, anla\u015fmalar yapt\u0131klar\u0131 i\u015f yemekleri, diplomatlar\u0131n, devlet adamlar\u0131n\u0131n d\u00fczenledikleri resmi yemekler, \u00f6d\u00fcl alanlar, yar\u0131\u015fma sahipleri i\u00e7in onur yemekleri gibi.<\/p>\n<h2><strong>Sonu\u00e7<\/strong><\/h2>\n<p>Beslenme al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 bir \u00f6l\u00e7\u00fcde bir sorun olarak devletin sorumluluklar\u0131n\u0131 gerektirmi\u015ftir. Bu nedenle konu, kalk\u0131nma plan\u0131na da ge\u00e7mi\u015ftir. 4. Kalk\u0131nma Plan\u0131nda beslenme sorunlar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki bi\u00e7imde dile getirilmi\u015ftir: (4. Be\u015f Y\u0131ll\u0131k Kalk\u0131nma Plan\u0131, S. 462-463 ve 469). \u201cT\u00fcrkiye\u2019de yer yer dengesiz, yetersiz ya da yanl\u0131\u015f beslenmeye rastlanmaktad\u0131r. N\u00fcfusun %17,5&#8217;unun yetersiz kalori t\u00fcketimi, %10&#8217;unun protein yetersizli\u011fi %22,5&#8217;unun da protein y\u00f6n\u00fcnden dengesiz beslenme ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fu saptanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu durumda d\u00fcnya standartlar\u0131na g\u00f6re, orta derecede bir beslenme sorununun varl\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z edilebilir.<\/p>\n<p>Beslenmenin \u00f6zel dikkat istedi\u011fi do\u011fum s\u0131ras\u0131 ve k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocukluk ya\u015flar\u0131, T\u00fcrkiye\u2019de beslenme sorunlar\u0131na en s\u0131k rastlanan devrelerdir. Okul \u00f6ncesi \u00e7ocuklar 0-5 ya\u015f aras\u0131nda yetersiz ve dengesiz beslenmeye ba\u011fl\u0131 olarak %20 oran\u0131nda b\u00fcy\u00fcme ve geli\u015fme geriliklerine rastlanmaktad\u0131r. \u00c7ocuk \u00f6l\u00fcmlerinin nedenlerinin %50&#8217;sinin beslenme bozukluklar\u0131 oldu\u011fu s\u00f6ylenebilmektedir. \u00d6te yandan, T\u00fcrkiye\u2019de kad\u0131n\u0131n do\u011fum \u00f6ncesi ve sonras\u0131n\u0131n gerektirdi\u011fi \u00f6zel bir beslenme ile desteklenmemesi, bir halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 sorunu olarak a\u011f\u0131rl\u0131k ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n<p>Kendi yiyecek gereksinmesinin tamam\u0131n\u0131 \u00fcretebilen bir \u00fclke olan T\u00fcrkiye\u2019de beslenme sorunlar\u0131n\u0131n nedenlerinin ba\u015f\u0131nda gelir yetersizli\u011fi ve da\u011f\u0131l\u0131m\u0131ndaki dengesizlik, beslenme ve yiyece\u011fe ayr\u0131lan gelirin iyi beslenmek i\u00e7in en iyi \u015fekilde nas\u0131l kullan\u0131labilece\u011fi konusunda e\u011fitimsizlik ve yiyecek maddelerinin ula\u015ft\u0131r\u0131lma ve da\u011f\u0131t\u0131m\u0131nda g\u00f6r\u00fclen yetersizlik gelmektedir.<\/p>\n<p>Beslenme kal\u0131b\u0131 incelendi\u011finde, besin maddelerinin t\u00fcketimi T\u00fcrkiye\u2019de baz\u0131 \u00f6zellikler g\u00f6stermektedir. Bitkisel yiyecekler temel t\u00fcketim maddesidir. G\u00fcnl\u00fck kalori gereksinmesinin %60&#8217;\u0131n\u0131 sa\u011flayan bu\u011fday bu grup i\u00e7inde en b\u00fcy\u00fck yeri tutmaktad\u0131r. Hayvan varl\u0131\u011f\u0131 yeterli olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, \u00e7e\u015fitli hayvansal yiyeceklerin, \u00f6zellikle et ve s\u00fct\u00fcn, yurt i\u00e7i t\u00fcketime aktar\u0131lacak bi\u00e7imde \u00fcretilemedi\u011fi, genellikle iyi da\u011f\u0131t\u0131lamad\u0131\u011f\u0131, piyasalar\u0131n\u0131n iyi d\u00fczenlenemedi\u011fi, bu nedenle t\u00fcketimlerinin de normalin alt\u0131nda oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir.\u201d<\/p>\n<p>Beslenme politikas\u0131 da a\u015fa\u011f\u0131daki gibi form\u00fcle edilmi\u015ftir:<\/p>\n<p>\u201cN\u00fcfusun yeterli ve dengeli beslenmesi i\u00e7in zorunlu olan temel besin maddelerinin \u00fcretimini \u00f6zendirici ve yurt d\u00fczeyine dengeli da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131 y\u00f6nlendirici d\u00fczenlemeler yap\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n<p>Ana-\u00e7ocuk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 hizmetlerinde, okul ve okul \u00f6ncesi \u00e7a\u011fdaki \u00e7ocuklara y\u00f6nelik beslenme programlar\u0131, g\u00f6r\u00fclen eksik beslenmeye ve beslenme e\u011fitimine a\u011f\u0131rl\u0131k verecek bi\u00e7imde yeniden d\u00fczenlenecek 0\u20136 ya\u015f aras\u0131 \u00e7ocuklar\u0131 beslemede zorluk \u00e7eken ailelere devlet yard\u0131m\u0131 sa\u011flanacakt\u0131r.\u201d<\/p>\n<p>G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi toplumumuzda daha \u00e7ok yetersiz ve dengesiz bir beslenme \u00fczerinde durulmu\u015ftur. Yetersiz ve dengesiz beslenme, toplum sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 olumsuz y\u00f6nde etkilemektedir. B\u00f6yle beslenen insanlar\u0131n hastal\u0131klara kar\u015f\u0131 direnci az ve verimleri d\u00fc\u015f\u00fck olmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Halk\u0131m\u0131z\u0131n \u00e7o\u011fu beslenme bilgilerinden yoksundur. Bu nedenle \u00fclkemizde yayg\u0131n ve etkin bir beslenme e\u011fitimine \u00f6nem verilmelidir.<\/p>\n<p>Bu e\u011fitim, kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131 yolu ile, okullar, ana-\u00e7ocuk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 merkezleri ve sa\u011fl\u0131k oca\u011f\u0131 ve evlerinde uygulamal\u0131 ve s\u00fcrekli olarak yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Toplumsal de\u011fi\u015fme s\u00fcreci i\u00e7erisinde h\u0131zla de\u011fi\u015fmekte olan mutfa\u011f\u0131m\u0131zda geleneksel t\u00fcrlerin kaybolmamas\u0131na, korunmas\u0131na turistik a\u00e7\u0131dan tan\u0131t\u0131lmas\u0131na \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131y\u0131z. \u00d6zellikle ulusal ve y\u00f6resel T\u00fcrk yemekleri ele al\u0131narak bilimsel ara\u015ft\u0131rmalara konu olmal\u0131d\u0131r. Ancak ara\u015ft\u0131rma bulgular\u0131yla besinlerimizin besleyicilik ve sa\u011fl\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011feri daha iyi ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r.<\/p>\n<h2><strong>Kaynaklar<\/strong><\/h2>\n<ol>\n<li><strong>Amicis, Edmonde:<\/strong>\u0130stanbul (1874), (\u00c7ev. Beynun Akyava\u015f). Ankara 1981, K\u00fclt\u00fcr Bak. Yay.<\/li>\n<li><strong>D\u2019Ohsson, M.:<\/strong> Y\u00fczy\u0131l T\u00fcrkiye\u2019sinde \u00d6rf ve Adetler, (\u00c7ev. Zerhal Y\u00fcksel) Terc\u00fcman 1001 Temel Eser.<\/li>\n<li><strong>G\u00f6kyay, O. \u015eaik:\u00a0<\/strong>Dedem Korkud&#8217;un Kitab\u0131, \u0130stanbul 1973, Ba\u015fbakanl\u0131k Yay.<\/li>\n<li><strong>Ey\u00fcbo\u011flu, \u0130smet Zeki<\/strong>: Anadolu Uygarl\u0131\u011f\u0131, \u0130stanbul 1981.<\/li>\n<li><strong>G\u00fc\u00e7bilmez, Erdo\u011fan:<\/strong>Yenimahalle ve Kayadibi, Ankara 1972 A.\u00dc.S.B.F. Yay.<\/li>\n<li><strong>G\u00fcm\u00fc\u015fkaynak, Mustafa<\/strong>: Kayseri Past\u0131rmas\u0131, Ku\u015fg\u00f6m\u00fc ve T\u00fct\u00fcnl\u00fck, T\u00fcrk Folklor Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Say\u0131 208, Kas\u0131m 1966.<\/li>\n<li><strong>Irmak, Sadi:<\/strong>\u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n Al\u0131nyaz\u0131s\u0131 Fakt\u00f6r\u00fc Olarak Besin ve Beslenme, T\u00fcrk Yurdu, Cilt 4, Say\u0131 309, Mart 1965.<\/li>\n<li><strong>Kafeso\u011flu, \u0130brahim:<\/strong>T\u00fcrk Milli K\u00fclt\u00fcr\u00fc, Ankara 1977, T\u00fcrk K\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc Ara\u015ft\u0131rma Enstit\u00fcs\u00fc Yay.<\/li>\n<li><strong>Ko\u015fay, Hamit Z.:<\/strong>Anadolu Yemekleri ve T\u00fcrk Mutfa\u011f\u0131, Ankara 1961.<\/li>\n<li><strong>K\u00f6ksal, Orhan:\u00a0<\/strong>T\u00fcrkiye 1974 Beslenme-Sa\u011fl\u0131k ve G\u0131da T\u00fcketimi Ara\u015ft\u0131rmas\u0131, Ankara 1977.<\/li>\n<li><strong>Lewis Raphaela:<\/strong>Osmanl\u0131 T\u00fcrkiye&#8217;sinde G\u00fcndelik Hayat (Adetler ve Gelenekler), \u0130stanbul 1973, Do\u011fan Karde\u015f Yay.<\/li>\n<li><strong>Rsonyi, Leszli<\/strong>: Tarihte T\u00fcrkl\u00fck, Ankara 197, T\u00fcrk K\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc Ara\u015ft\u0131rma Enstit\u00fcs\u00fc Yay.<\/li>\n<li><strong>Sahih-i Buhari:<\/strong>Muhtasar\u0131 Teorid-i Sarih Tercemesi ve \u015eerhii, II Cilt Diyanet \u0130\u015fleri B\u015fk. Yay.<\/li>\n<li><strong>Sanz, Manuel Serrano Y.<\/strong>T\u00fcrkiyenin D\u00f6rt Y\u0131l\u0131, \u00c7ev. A. Kurutluo\u011flu, Terc\u00fcman 1001 Temel Eser, No, l8.<\/li>\n<li><strong>S\u00fcmer, Faruk:<\/strong>O\u011fuzlar, Ankara 1972, D.T.C.F. Yay.<\/li>\n<li><strong>Tekeli, 5. Tahsin:<\/strong>T\u00fcrkiye\u2019de K\u00f6y Ekmekleri ve Tekni\u011fi, Ankara 1970, A.\u00dc. Ziraat Fak. yay. No. 402.<\/li>\n<li><strong>Toygar, Kamil:<\/strong>De\u011fi\u015fen T\u00fcrk Mutfa\u011f\u0131, Meydan Dergisi, May\u0131s 1981, Say\u0131 593\u201375.<\/li>\n<li><strong>T\u00fcrko\u011flu, Sabahattin:\u00a0<\/strong>Van\u2019da Tand\u0131r Adetleri, T\u00fcrk Folklor Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Dergisi, No. 245, Aral\u0131k 1969.<\/li>\n<li><strong>Yasa, \u0130brahim:<\/strong>25 Y\u0131l Sonra Hasano\u011flan K\u00f6y\u00fc, Ankara 1969, A.\u00dc.S.B.F. Yay.<\/li>\n<li><strong>Y\u0131ld\u0131rak, Nurettin:<\/strong>Mu\u015f Merkez \u0130l\u00e7esi K\u00f6ylerinin Sosyo-Ekonomik Yap\u0131s\u0131, Ankara 1974, Yay\u0131mlanmam\u0131\u015f Doktora tezi, A.\u00dc. Ziraat Fak\u00fcltesi.<\/li>\n<li><strong>Y\u00fcce, \u015eener:<\/strong>Bucak&#8217;ta Safra ve Yemek Gelenekleri, T\u00fcrk Folklor Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131,\u00a0Say\u0131 210, Ocak 1967.<\/li>\n<li>Be\u015f Y\u0131ll\u0131k Kalk\u0131nma Plan\u0131.<\/li>\n<\/ol>\n<p>http:\/\/www.turkish-cuisine.org\/culinary-culture-202\/eating-habits-of-the-turks-199.html<\/p>\n<p>http:\/\/www.turkish-cuisine.org\/print.php?id=199&#038;link=http:\/\/www.turkish-cuisine.org\/culinary-culture-202\/eating-habits-of-the-turks-199.html<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrkler&#8217;in kadim yemekleri neydi? \u00c7evre \u015fartlar\u0131 yemek tercihlerinde ne y\u00f6nde etkili oldu? T\u00fcrklerle etkile\u015fim halinde olan k\u00fclt\u00fcrlere neler kazand\u0131r\u0131ld\u0131? T\u00fcrklerde i\u00e7ki k\u00fclt\u00fcr\u00fc nas\u0131ld\u0131? Sosyoekonomik durum, yemek k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde de\u011fi\u015fiklikler yaratt\u0131 m\u0131?<\/p>\n","protected":false},"author":52,"featured_media":2148,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[62,2,66],"tags":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v16.0.2 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>T\u00fcrkler&#039;de yemek yeme al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 ve buna ili\u015fkin davran\u0131\u015f kal\u0131plar\u0131 - M\u0130SAK- Mill\u00ee Strateji Ara\u015ft\u0131rma Kurulu<\/title>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turklerde-yemek-yeme-aliskanliklari-ve-buna-iliskin-davranis-kaliplari\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"T\u00fcrkler&#039;de yemek yeme al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 ve buna ili\u015fkin davran\u0131\u015f kal\u0131plar\u0131 - M\u0130SAK- Mill\u00ee Strateji Ara\u015ft\u0131rma Kurulu\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"T\u00fcrkler&#039;in kadim yemekleri neydi? \u00c7evre \u015fartlar\u0131 yemek tercihlerinde ne y\u00f6nde etkili oldu? T\u00fcrklerle etkile\u015fim halinde olan k\u00fclt\u00fcrlere neler kazand\u0131r\u0131ld\u0131? T\u00fcrklerde i\u00e7ki k\u00fclt\u00fcr\u00fc nas\u0131ld\u0131? Sosyoekonomik durum, yemek k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde de\u011fi\u015fiklikler yaratt\u0131 m\u0131?\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turklerde-yemek-yeme-aliskanliklari-ve-buna-iliskin-davranis-kaliplari\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"M\u0130SAK- Mill\u00ee Strateji Ara\u015ft\u0131rma Kurulu\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2018-05-16T16:30:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2018-05-16T12:41:40+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/istanbul_yemek_tarihi1.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"679\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"400\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\">\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"31 dakika\">\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#organization\",\"name\":\"Mill\\u00ee D\\u00fc\\u015f\\u00fcnce Merkezi\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"sameAs\":[],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#logo\",\"inLanguage\":\"tr\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/mdmLogo-yazisiz.jpg\",\"width\":422,\"height\":422,\"caption\":\"Mill\\u00ee D\\u00fc\\u015f\\u00fcnce Merkezi\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#logo\"}},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#website\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"name\":\"M\\u0130SAK- Mill\\u00ee Strateji Ara\\u015ft\\u0131rma Kurulu\",\"description\":\"D\\u00fcnyaya T\\u00fcrk\\u00e7\\u00fc Bak\\u0131\\u015f\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/?s={search_term_string}\",\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turklerde-yemek-yeme-aliskanliklari-ve-buna-iliskin-davranis-kaliplari\/#primaryimage\",\"inLanguage\":\"tr\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/istanbul_yemek_tarihi1.png\",\"width\":679,\"height\":400},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turklerde-yemek-yeme-aliskanliklari-ve-buna-iliskin-davranis-kaliplari\/#webpage\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turklerde-yemek-yeme-aliskanliklari-ve-buna-iliskin-davranis-kaliplari\/\",\"name\":\"T\\u00fcrkler'de yemek yeme al\\u0131\\u015fkanl\\u0131klar\\u0131 ve buna ili\\u015fkin davran\\u0131\\u015f kal\\u0131plar\\u0131 - M\\u0130SAK- Mill\\u00ee Strateji Ara\\u015ft\\u0131rma Kurulu\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turklerde-yemek-yeme-aliskanliklari-ve-buna-iliskin-davranis-kaliplari\/#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2018-05-16T16:30:00+00:00\",\"dateModified\":\"2018-05-16T12:41:40+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turklerde-yemek-yeme-aliskanliklari-ve-buna-iliskin-davranis-kaliplari\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turklerde-yemek-yeme-aliskanliklari-ve-buna-iliskin-davranis-kaliplari\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turklerde-yemek-yeme-aliskanliklari-ve-buna-iliskin-davranis-kaliplari\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"item\":{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"name\":\"Anasayfa\"}},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"item\":{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turklerde-yemek-yeme-aliskanliklari-ve-buna-iliskin-davranis-kaliplari\/\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turklerde-yemek-yeme-aliskanliklari-ve-buna-iliskin-davranis-kaliplari\/\",\"name\":\"T\\u00fcrkler&#8217;de yemek yeme al\\u0131\\u015fkanl\\u0131klar\\u0131 ve buna ili\\u015fkin davran\\u0131\\u015f kal\\u0131plar\\u0131\"}}]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turklerde-yemek-yeme-aliskanliklari-ve-buna-iliskin-davranis-kaliplari\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turklerde-yemek-yeme-aliskanliklari-ve-buna-iliskin-davranis-kaliplari\/#webpage\"},\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#\/schema\/person\/ecd84d08039885d960360cdc568413d2\"},\"headline\":\"T\\u00fcrkler&#8217;de yemek yeme al\\u0131\\u015fkanl\\u0131klar\\u0131 ve buna ili\\u015fkin davran\\u0131\\u015f kal\\u0131plar\\u0131\",\"datePublished\":\"2018-05-16T16:30:00+00:00\",\"dateModified\":\"2018-05-16T12:41:40+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turklerde-yemek-yeme-aliskanliklari-ve-buna-iliskin-davranis-kaliplari\/#webpage\"},\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turklerde-yemek-yeme-aliskanliklari-ve-buna-iliskin-davranis-kaliplari\/#primaryimage\"},\"articleSection\":\"E\\u011e\\u0130T\\u0130M-K\\u00dcLT\\u00dcR,S\\u0130YASET-TAR\\u0130H\",\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turklerde-yemek-yeme-aliskanliklari-ve-buna-iliskin-davranis-kaliplari\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#\/schema\/person\/ecd84d08039885d960360cdc568413d2\",\"name\":\"Mahmut Tezcan\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#personlogo\",\"inLanguage\":\"tr\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/aa76c0bb38660272ab5c57679324d7b9?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Mahmut Tezcan\"},\"description\":\"Prof. Dr. Mahmut Tezcan, 1940 y\\u0131l\\u0131nda Ankara'da do\\u011fdu. Ankara \\u00dcniversitesi Siyasal Bilgiler Fak\\u00fcltesi'nde 1963 y\\u0131l\\u0131nda lisans yapm\\u0131\\u015f ve 1967'de Ankara \\u00dcniversitesi E\\u011fitim Fak\\u00fcltesi'ne sosyoloji asistan\\u0131 olmu\\u015ftur. 1971 y\\u0131l\\u0131nda ayn\\u0131 fak\\u00fcltede ikinci lisans\\u0131n\\u0131 tamamlam\\u0131\\u015ft\\u0131r. Daha sonra, e\\u011fitim sosyolojisi dal\\u0131nda y\\u00fcksek lisans ve doktora (1973) derecelerini alm\\u0131\\u015ft\\u0131r. 1980 y\\u0131l\\u0131nda do\\u00e7entli\\u011fe ve 1988 y\\u0131l\\u0131nda ise profes\\u00f6rl\\u00fc\\u011fe y\\u00fckseltilmi\\u015ftir. Tezcan, ABD Kaliforniya Devlet \\u00dcniversitesi (UCLA), \\u0130ngiltere'de Londra E\\u011fitim Enstit\\u00fcs\\u00fc ve Avustralya Sydney \\u00dcniversitesi'nde alan\\u0131 ile ilgili ara\\u015ft\\u0131rma ve incelemelerde bulunmu\\u015ftur. Enstit\\u00fc, B\\u00f6l\\u00fcm ve Anabilim Dal\\u0131 ba\\u015fkanl\\u0131klar\\u0131 gibi pek \\u00e7ok y\\u00f6netimsel g\\u00f6revler de \\u00fcstlenmi\\u015ftir. Halen Ankara \\u00dcniversitesi E\\u011fitim Bilimleri Fak\\u00fcltesi \\u00f6\\u011fretim \\u00fcyesidir ve \\u0130lk\\u00f6\\u011fretim B\\u00f6l\\u00fcm\\u00fc ile E\\u011fitim Programlar\\u0131 ve \\u00d6\\u011fretim Anabilim Dal\\u0131 ba\\u015fkan\\u0131d\\u0131r. Eserleri: - T\\u00fcrk Sosyoloji Bibliyografyas\\u0131-1928-1968 (Ankara \\u00dcniversitesi E\\u011fitim Bilimleri Fak\\u00fcltesi Yay., 1969) - T\\u00fcrklerle \\u0130lgili Stereotipler ve T\\u00fcrk De\\u011ferleri \\u00dczerine Bir Deneme (Ankara \\u00dcniversitesi E\\u011fitim Fak\\u00fcltesi Yay., 1974) - Ku\\u015faklar \\u00c7at\\u0131\\u015fmas\\u0131 (1981) - Kan Davalar\\u0131-Sosyal Antropolojik Yakla\\u015f\\u0131m (Ankara \\u00dcniversitesi E\\u011fitim Fak\\u00fcltesi Yay., 1981) - Yurt D\\u0131\\u015f\\u0131ndan D\\u00f6nen Gen\\u00e7lerin Uyum Sorunlar\\u0131 (Engin Yay\\u0131nevi, 1987) - Sosyal De\\u011fi\\u015fme S\\u00fcrecinde \\u00c7ank\\u0131r\\u0131 Yaran Sohbetleri (K\\u00fclt\\u00fcr Bakanl\\u0131\\u011f\\u0131 Yay\\u0131nlar\\u0131, 1989) - Gen\\u00e7lik Sosyolojisi Yaz\\u0131lar\\u0131 (G\\u00fcndo\\u011fan Yay\\u0131nlar\\u0131, 1991) - E\\u011fitim Sosyolojisinde \\u00c7a\\u011fda\\u015f Kuramlar ve T\\u00fcrkiye (Ankara \\u00dcniversitesi E\\u011fitim Bilimleri Fak\\u00fcltesi Yay., 1993) - Bo\\u015f Zamanlar\\u0131n De\\u011ferlendirilmesi Sosyolojisi (1994) - Toplumsal De\\u011fi\\u015fme (1995) - Sosyolojiye Gir\\u015f (1995) - K\\u00fclt\\u00fcrel Antropoloji (K\\u00fclt\\u00fcr Bakanl\\u0131\\u011f\\u0131, 1997) - T\\u00fcrk Ki\\u015fili\\u011fi ve K\\u00fclt\\u00fcr-Ki\\u015filik \\u0130li\\u015fkileri (K\\u00fclt\\u00fcr Bakanl\\u0131\\u011f\\u0131, 1997) - T\\u00fcrk K\\u00fclt\\u00fcr\\u00fcnde Ba\\u015fl\\u0131k Paras\\u0131 Gelene\\u011fi-K\\u00fclt\\u00fcrel Antropolojik Yakla\\u015f\\u0131m (K\\u00fclt\\u00fcr Bakanl\\u0131\\u011f\\u0131 Yay\\u0131nlar\\u0131, 1998) - Toplumsal De\\u011fi\\u015fme ve E\\u011fitim (Ankara \\u00dcniversitesi E\\u011fitim Bilimleri Fak\\u00fcltesi Yay., 1998) - E\\u011fitim Sosyolojisi (1999, 12. Bask\\u0131) - Sosyal Bilimlere Giri\\u015f (1999) - Atat\\u00fcrk ve E\\u011fitim Bilimleri (An\\u0131 Yay\\u0131nlar\\u0131, 1999) - D\\u0131\\u015f G\\u00f6\\u00e7 ve E\\u011fitim (An\\u0131 Yay\\u0131nlar\\u0131, 2000)\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2145"}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/52"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2145"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2145\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2148"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2145"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2145"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2145"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}