![\"\"](\"http:\/\/misak.millidusunce.com\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/kanal-istanbul-emlak-haber.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Cumhurba\u015fkan\u0131 Recep Tayyip Erdo\u011fan taraf\u0131ndan 2011 y\u0131l\u0131nda \u201casr\u0131n projesi<\/em>\u201d olarak ve “\u0130stanbul, i\u00e7inden deniz ge\u00e7en iki \u015fehre d\u00f6n\u00fc\u015fecek\u201d<\/em> s\u00f6zleriyle tan\u0131t\u0131lan,\u00a0 kamuoyunda da \u201c\u00e7\u0131lg\u0131n proje<\/em>\u201d olarak an\u0131lan \u201cKanal \u0130stanbul Projesi<\/em>\u201d, tart\u0131\u015fmalara konu olmaya devam ediyor.<\/p>\n H\u00fck\u00fcmet, projenin sunumunda, \u201csuyolu g\u00fczerg\u00e2h\u0131nda kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm de yaparak modern ya\u015fam alan\u0131 sa\u011flamay\u0131\u201d ve \u201cBo\u011fazi\u00e7i \u00fczerindeki gemi trafi\u011fi y\u00fck\u00fcn\u00fc ve tehlikeli madde ta\u015f\u0131yan gemilerden kaynakl\u0131 riskleri azaltmay\u0131\u201d ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131.<\/p>\n Ula\u015ft\u0131rma, Denizcilik ve Haberle\u015fme Bakan\u0131 Ahmet Arslan da projenin g\u00fczerg\u00e2h\u0131n\u0131n, \u00e7evresel ko\u015fullar, maden ve S\u0130T alanlar\u0131, hassas alanlar, yeralt\u0131 ve yer\u00fcst\u00fc kaynaklar\u0131, kanal uzunlu\u011fu ve kamula\u015ft\u0131rma gibi etkenler dikkate al\u0131narak belirlendi\u011fini, kanal g\u00fczerg\u00e2h\u0131 boyunca tek bir yeralt\u0131 su hatt\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n Karadeniz ve Marmara\u2019y\u0131 yapay bir suyoluyla birbirine ba\u011flama fikri, Roma \u0130mparatorlu\u011fu\u2019na kadar dayanmaktad\u0131r. O d\u00f6nemde bile \u0130stanbul Bo\u011faz\u0131\u2019na alternatif bir suyolu yapma fikrini savunanlar vard\u0131. 1550 y\u0131l\u0131nda Kanuni Sultan S\u00fcleyman d\u00f6neminde de g\u00fcndeme gelen bu d\u00fc\u015f\u00fcnce, 16. y\u00fczy\u0131ldan itibaren 6 kez tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bunlardan birinde; Karadeniz\u2019in, Sakarya Nehri ve Sapanca G\u00f6l\u00fc \u00fczerinden Marmara\u2019ya ba\u011flanmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu plana g\u00f6re, ba\u011flanma iki a\u015famada ger\u00e7ekle\u015ftirilecekti. Birinci a\u015fama; Sapanca G\u00f6l\u00fc\u2019n\u00fcn do\u011fusundan ge\u00e7erek kuzeye akan ve Karadeniz\u2019e d\u00f6k\u00fclen Sakarya Nehri ile Sapanca G\u00f6l\u00fc aras\u0131na kanal a\u00e7mak, ikinci a\u015fama ise Sapanca G\u00f6l\u00fc\u2019n\u00fcn bat\u0131s\u0131nda bulunan Marmara\u2019n\u0131n en do\u011fu uzant\u0131s\u0131ndaki \u0130zmit K\u00f6rfezi ile aras\u0131na kanal a\u00e7makt\u0131. A\u00e7\u0131lan bu kanallarla, Karadeniz ve Marmara, Sakarya Nehri ile Sapanca G\u00f6l\u00fc \u00fczerinden birle\u015ftirilmi\u015f olacakt\u0131. Fakat zaman\u0131n zorluklar\u0131 ve sava\u015flar nedeniyle bu plan ger\u00e7ekle\u015ftirilemedi.<\/p>\n Cumhuriyet d\u00f6nemindeki kanal fikri ise ilk defa T\u00dcB\u0130TAK taraf\u0131ndan, A\u011fustos 1990\u2019da, Bilim ve Teknik Dergisi\u2019nde yay\u0131mlanan bir makalede dile getirildi. D\u00f6nemin Enerji Bakanl\u0131\u011f\u0131 M\u00fc\u015faviri Y\u00fcksel \u00d6nem, \u201c\u0130stanbul Kanal\u0131\u2019n\u0131 D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 bir makale yazd\u0131. Bu projede, kanal\u0131n bu sefer Avrupa yakas\u0131nda yap\u0131lmas\u0131 ve B\u00fcy\u00fck\u00e7ekmece G\u00f6l\u00fc\u2019nden ba\u015flayarak, Terkos G\u00f6l\u00fc\u2019n\u00fcn bat\u0131s\u0131ndan ge\u00e7ecek \u015fekilde, Marmara\u2019n\u0131n Karadeniz\u2019e ba\u011flanmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. Erdo\u011fan\u2019dan \u00f6nce, son olarak 1994 y\u0131l\u0131nda B\u00fclent Ecevit, \u0130stanbul\u2019un Avrupa yakas\u0131nda Karadeniz ile Marmara aras\u0131nda bir kanal a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nerdi ve bu fikir, \u201cKanal Projesi\u201d ad\u0131yla DSP\u2019nin se\u00e7im bro\u015f\u00fcrlerinde yerini ald\u0131.<\/p>\n Montr\u00f6 Bo\u011fazlar Antla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n imzaland\u0131\u011f\u0131 1936\u2019da, Bo\u011faz\u2019dan y\u0131lda 3 bin civar\u0131nda gemi ge\u00e7mekteydi. Ancak zamanla bu say\u0131 giderek y\u00fckseldi ve y\u0131lda 50 bini buldu. 2050\u2019de ise Bo\u011faz\u2019dan ge\u00e7en gemi say\u0131s\u0131n\u0131n 100 bine ula\u015fmas\u0131 bekleniyor. \u0130stanbul Bo\u011faz\u0131\u2019n\u0131 ayr\u0131ca g\u00fcnde 2 bin 500 deniz arac\u0131 kullan\u0131yor.<\/p>\n Gerek Bo\u011faz trafi\u011finin artmas\u0131, gerekse y\u00fck gemilerinin ge\u00e7i\u015f g\u00fczerg\u00e2hlar\u0131 ve planlamalar\u0131 i\u00e7in alternatif aray\u0131\u015flar\u0131n ba\u015flamas\u0131, projenin tetikleyicisi oldu.<\/p>\n Resm\u00ee ad\u0131yla Kanal \u0130stanbul, projeye g\u00f6re \u015fehrin Avrupa Yakas\u0131\u2019nda hayat bulacak; Karadeniz ile Akdeniz aras\u0131nda alternatifsiz bir ge\u00e7it olan \u0130stanbul Bo\u011faz\u0131\u2019ndaki gemi trafi\u011fini rahatlatmak ad\u0131na, Karadeniz ile Marmara Denizi aras\u0131nda yapay bir suyolu g\u00f6revi yapacak. Kanal\u0131n Marmara Denizi ile birle\u015fti\u011fi noktada ise 2023 y\u0131l\u0131na kadar kurulmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclen iki yeni kentten biri kurulacak.<\/p>\n Kanal\u0131n uzunlu\u011fu 45 km; geni\u015fli\u011fi y\u00fczeyde 145-150 m, tabanda yakla\u015f\u0131k 125 m, derinli\u011fi de 25 m olacak. Bu kanalla birlikte, \u0130stanbul Bo\u011faz\u0131 tanker trafi\u011fine t\u00fcm\u00fcyle kapanarak, 2 yeni yar\u0131mada, 1 de ada olu\u015facak. Projenin, demiryollar\u0131 ve 3. havaliman\u0131yla da ba\u011flant\u0131s\u0131 sa\u011flanacak.<\/p>\n 1500 ki\u015finin istihdam edilmesi planlanan projenin maliyeti, 65 milyar TL olarak \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor (2)<\/a>.<\/p>\n Ula\u015ft\u0131rma Bakan\u0131 Ahmet Arslan, proje kapsam\u0131nda 5 alternatif \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve 45 kilometrelik K\u00fc\u00e7\u00fck\u00e7ekmece-Sazl\u0131dere-Durusu koridorunun, Kanal \u0130stanbul Projesi\u2019nin g\u00fczergah\u0131 olarak tespit edildi\u011fini a\u00e7\u0131klad\u0131. (3)<\/a><\/p>\n Arslan, projenin yap-i\u015flet-devret y\u00f6ntemi ve kamu-\u00f6zel i\u015fbirli\u011fiyle yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131, g\u00fczergahtaki yap\u0131la\u015fman\u0131n, kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmle \u00e7\u00f6z\u00fclece\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n \u201cA\u011fustos 2017 tarihi itibariyle \u00e7al\u0131\u015fmalara ba\u015fland\u0131. Say\u0131sal model \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, deprem risk de\u011ferlendirmeleri, r\u00fczg\u00e2r ve dalga iklimi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ile entegre olaca\u011f\u0131 t\u00fcm projeler, y\u0131lba\u015f\u0131 itibariyle tamamland\u0131.<\/p>\n \u201cT\u00fcm bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, 5 g\u00fczerg\u00e2htaki \u00e7al\u0131\u015fmalardan elde etti\u011fimiz veriler do\u011frultusunda y\u00fcr\u00fct\u00fcyoruz.<\/p>\n \u201cEn kuzeyde D-20 Karayolu\u2019nun, 3. Havaliman\u0131\u2019n\u0131n bulundu\u011fu yerden 14 kilometresi bitirilip hizmete verilmi\u015ftir, \u00c7atalca\u2019ya kadar 3 gidi\u015f-3 geli\u015f \u015feritli hale getirilme \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 da A\u011fustos ay\u0131nda bitirilmi\u015f olacak.<\/p>\n \u201cBitirdi\u011fimiz 125 kilometrenin d\u0131\u015f\u0131nda, yolu Avrupa taraf\u0131nda K\u0131nal\u0131\u2019dan TEM\u2019e,\u00a0 Anadolu Yakas\u0131\u2019nda Akyaz\u0131\u2019ya ba\u011fl\u0131yoruz. En g\u00fcneyde de D 100 Karayolu g\u00fczerg\u00e2h\u0131 olacak. Marmara taraf\u0131ndaki 3 ge\u00e7i\u015fi, Marmaray\u2019da oldu\u011fu gibi bat\u0131rma t\u00fcple, K\u00fc\u00e7\u00fck\u00e7ekmece G\u00f6l\u00fc\u2019n\u00fcn alt\u0131ndan ge\u00e7irmeyi hedefliyoruz.<\/p>\n \u201cB\u00fct\u00fcn bu \u00e7al\u0131\u015fmalar sonucunda, \u00fclkemizin Trakya taraf\u0131ndan, olas\u0131 b\u00fct\u00fcn etkile\u015fimler, kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmle d\u00e2hil etkile\u015fimler dikkate al\u0131narak g\u00fczerg\u00e2h olu\u015fturuldu. Bundan sonra art\u0131k \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131z K\u00fc\u00e7\u00fck\u00e7ekmece, Sazl\u0131dere, Durusu \u00fczerinden devam ettirilecek. Bu sene i\u00e7inde, yap-i\u015flet-devret y\u00f6ntemi ve karma bir modelle, ihale s\u00fcrecini bitirip, kazma vurmay\u0131 hedefliyoruz.<\/p>\n \u201cKanal \u0130stanbul ile birlikte suyolu ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 dikkate ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, etraf\u0131ndaki kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc de yapaca\u011f\u0131z. O kadar b\u00fcy\u00fck bir projede finansal bir rakam vermek, daha bitirmeden sizi de bizi de yan\u0131ltabilir. Ama T\u00fcrkiye\u2019nin bug\u00fcne kadarki en b\u00fcy\u00fck projesi\u2026\u201d<\/p>\n Fatsa Deniz Bilimleri Fak\u00fcltesi Deniz Ula\u015ft\u0131rma \u0130\u015fletme M\u00fchendisli\u011fi \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Yrd. Do\u00e7. Dr. Ahmet Fidan\u2019\u0131n de\u011ferlendirmelerine g\u00f6re;<\/p>\n \u201cKanal \u0130stanbul Projesi, \u0130stanbul Avrupa yakas\u0131nda Karadeniz\u2019den Marmara\u2019ya Bat\u0131 \u0130stanbul cephesinde denizden denize bir ula\u015f\u0131m ve\/veya ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131k ama\u00e7l\u0131 kanal a\u00e7\u0131lmas\u0131 projesidir.<\/p>\n \u201cProjede olumlu ve olumsuz fakt\u00f6rlerin birlikte ele al\u0131narak et\u00fct edilmesi, \u00fclke menfaatleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan son derece \u00f6nemlidir. Yap\u0131lan veya yap\u0131lacak bir projeye ne \u2018istemez\u00fck\u00e7\u00fc\u2019 mant\u0131kla \u2018tu kaka\u2019 deme l\u00fcks\u00fcm\u00fcz ne de \u2018nas\u0131l olsa h\u00fck\u00fcmet yap\u0131yor, ne yaparsa do\u011fru yapar ve bir bildi\u011fi vard\u0131r\u2019 mant\u0131\u011f\u0131yla \u2018bodoslama\u2019 atlama l\u00fcks\u00fcm\u00fcz olmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n \u201cProjenin art\u0131lar\u0131:<\/u> Her \u015feyden \u00f6nce proje, bir ula\u015f\u0131m ve ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131k projesidir. Ayn\u0131 zamanda bir \u00e7evre ve \u015fehircilik projesidir. Proje, temelde T\u00fcrkiye\u2019nin en b\u00fcy\u00fck (mega) kenti \u0130stanbul\u2019un en b\u00fcy\u00fck sorunu olan ula\u015f\u0131m ve trafik sorununa, orta ve uzun vadede \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde ne\u015fter vurmaktad\u0131r. Bu anlamda projenin gereksizli\u011fini veya yerindeli\u011fini sorgulaman\u0131n abes olaca\u011f\u0131 muhakkakt\u0131r. Bu nedenle projeye, sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc noktas\u0131nda \u2018gerekli\u2019 ve \u2018\u00f6nemli\u2019 s\u0131fatlar\u0131n\u0131 verebiliriz. Ancak ba\u015ftan itiraf etmeliyiz ki, bu projeye \u2018\u00e7ok gerekli ve \u00e7ok \u00f6nemli\u2019 s\u0131fatlar\u0131n\u0131 vermemiz de olduk\u00e7a l\u00fcks ka\u00e7acakt\u0131r.<\/p>\n \u201cProje, \u0130stanbul\u2019un merkez yo\u011fun yerle\u015fiminin, sa\u00e7aklara do\u011fru desantralize olmas\u0131n\u0131 h\u0131zland\u0131racakt\u0131r. Ayr\u0131ca mega kent \u0130stanbul\u2019un, fiziki olarak da ek\u00fcmenopolis (ucu olmayan \u015fehir) tarz\u0131 b\u00fct\u00fcn bir Marmara B\u00f6lgesi\u2019ne yay\u0131lmas\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fck ivmesi olacakt\u0131r.<\/p>\n \u201cProje, d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck projeleri aras\u0131nda oldu\u011fundan, \u00fclke genelinde y\u00fczde 15\u2019lere varan istihdam a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131n kapat\u0131lmas\u0131nda, Keynesyen bak\u0131\u015fla \u00f6nemli bir etken olacakt\u0131r. \u00dcstelik proje do\u011frudan kamu transfer harcamas\u0131 \u015fekliyle de\u011fil de yap-i\u015flet-devret y\u00f6ntemiyle, konsorsiyum arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirilece\u011finden, \u00fclke ekonomisine bir y\u00fck getirmeyece\u011fi gibi, tam tersine piyasada hareketlenme sa\u011flayacakt\u0131r.<\/p>\n \u201cProje, \u00e7evreye etkileri bak\u0131m\u0131ndan, h\u00e2lihaz\u0131rda Bo\u011fazi\u00e7i\u2019nde \u00e7ok b\u00fcy\u00fck risk olu\u015fturan petrol ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00fczerine \u00e7ekece\u011finden dolay\u0131, d\u00fcnya k\u00fclt\u00fcr miras\u0131 olan kentin \u00f6z merkezi daha iyi korunacakt\u0131r. Ayn\u0131 \u015fekilde kent i\u00e7i suyolu ula\u015f\u0131m\u0131\u00a0 daha da s\u0131kla\u015facakt\u0131r.<\/p>\n \u201cKanal \u0130stanbul, \u00e7evre ve kent esteti\u011fi, kanal \u00e7evresi a\u00e7\u0131s\u0131ndan ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na yepyeni kent mimarisi kavramlar\u0131n\u0131 ortaya koyacakt\u0131r. Bu b\u00f6lge, d\u00fcnyada belki de hi\u00e7 benzeri g\u00f6r\u00fclmeyen yeni kent modellerini bar\u0131nd\u0131racakt\u0131r.<\/p>\n \u201cProje teslimi Cumhuriyetimizin 100. y\u0131l\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fece\u011finden, b\u00f6ylesi devasa projelere sahip olmas\u0131 y\u00f6n\u00fcyle, T\u00fcrkiye\u2019nin, etkinlik ve n\u00fcfuz bak\u0131m\u0131ndan d\u00fcnyan\u0131n ilk 20 \u00fclkesi aras\u0131nda olmas\u0131, iyice tescillenecektir.<\/p>\n \u201cBo\u011fazi\u00e7i\u2019nin en b\u00fcy\u00fck ve vazge\u00e7ilmez sorunu olan gemi ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131 nedeniyle, Bo\u011faz\u2019\u0131, Kuzey ve G\u00fcney Marmara b\u00f6lgelerini i\u00e7ine alabilecek y\u00fczer yollar ve\/veya t\u00fcp yollar\u0131n yap\u0131m\u0131 kolayla\u015facakt\u0131r. En az\u0131ndan suyoluyla tamamlanacak \u015fekilde kent i\u00e7i ula\u015f\u0131m\u0131n\u0131n i\u00e7i i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f halkalar olarak tasarlanmas\u0131, daha da kolayla\u015facakt\u0131r. Bu a\u00e7\u0131dan kanal\u0131n, \u0130stanbul yar\u0131madalar\u0131n\u0131n do\u011fusuna de\u011fil de bat\u0131s\u0131na in\u015fa edilmesi, bir ba\u015fka avantajd\u0131r. Do\u011fusu se\u00e7ilseydi, bu b\u00f6lgelerdeki kent yerle\u015fim alanlar\u0131 ortadan kald\u0131r\u0131labilecekti. Bu da emlak istimlak maliyetlerini art\u0131racakt\u0131. Oysa se\u00e7ilen g\u00fczergahtaki gayrimenkuller, a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak kamu m\u00fclkiyetindedir. Bu da bir ba\u015fka olumlu y\u00f6nd\u00fcr.<\/p>\n \u201cProje, III. K\u00f6pr\u00fc ile de entegre edilece\u011finden, karayolu transit ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n, suyolu transit ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kombine edilmesi sa\u011flanacakt\u0131r.<\/p>\n \u201cB\u00f6lgede kanal boyu vadi etkisinden dolay\u0131 olu\u015fabilecek kuvvetli h\u00e2kim r\u00fczg\u00e2rlardan yararlanmak i\u00e7in kanal kenarlar\u0131na r\u00fczg\u00e2r enerjisi trib\u00fcnleri kurulabilecektir.<\/p>\n \u201cProjenin eksileri:<\/u>\u00a0 Kanal \u0130stanbul Projesi\u2019ne gereklilik a\u00e7\u0131s\u0131ndan bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, projenin gerekli ve \u00f6nemli bir proje oldu\u011funu dile getirmi\u015ftik; ancak \u2018hayati derecede \u00f6nemli ve \u00e7ok gerekli bir proje olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131\u2019 da dile getirmi\u015ftik. Kenti\u00e7i ula\u015f\u0131m\u0131n, \u0130stanbul\u2019un en b\u00fcy\u00fck sorunu oldu\u011fu muhakkakt\u0131r. Bunun yan\u0131nda d\u00fcnya miras\u0131 olan antik kentin korunmas\u0131n\u0131n risklerden ar\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131 da bir gerekliliktir. Ancak bu sorunlar\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in Kanal \u0130stanbul Projesi mecburi veya tek \u00e7\u00f6z\u00fcm de\u011fildir. Bu proje kadar b\u00fcy\u00fck olmasa da bizzat bu sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc, \u00e7ok daha ucuz ve \u00e7ok daha k\u0131sa zamanda bitirilebilecek ba\u015fkaca projelerle ger\u00e7ekle\u015ftirilebilecektir.<\/p>\n \u201cProje, h\u00e2lihaz\u0131rda \u0130stanbul aleyhine olan T\u00fcrkiye kentle\u015fme e\u011filimleri veya y\u00f6nelimlerini daha da tetikleyecek ve di\u011fer kentlerden \u0130stanbul\u2019a n\u00fcfus ak\u0131n\u0131 daha da artacak, bu da bay\u0131nd\u0131rl\u0131k ve refah seviyesinin \u00fclke co\u011frafyas\u0131na dengeli da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 engelleyecektir.<\/p>\n \u201cProje, ilk etapta \u00e7ok ciddi bir istihdam a\u00e7\u0131\u011f\u0131 eritme potas\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclse de sabit ve \u00fcretime y\u00f6nelik olmamas\u0131 nedeniyle s\u00fcrekli istihdam sa\u011flayamayacakt\u0131r. Bu a\u00e7\u0131dan Kanal \u0130stanbul Projesi, k\u0131sa ve orta vadede i\u015fsizlik sorununu hafifletse de nihai \u00e7\u00f6z\u00fcm olamayacakt\u0131r.<\/p>\n \u201cProje yap\u0131m\u0131 s\u00fcrecinde Kuzey Anadolu Fay Hatt\u0131\u2019n\u0131n k\u0131r\u0131lmas\u0131 \/zedelenmesi (kesilmesi) nedeniyle b\u00fcy\u00fck \u0130stanbul depreminin tetiklenmesi, y\u00f6n\u00fcn\u00fcn de\u011fi\u015fmesi veya \u015fiddetinin artmas\u0131na neden olabilecektir. Proje, Kuzey Anadolu Fay Hatt\u0131\u2019nda ortaya \u00e7\u0131kan ve birikmi\u015f olan enerjinin daha kolay bo\u015falt\u0131lmas\u0131na neden olabilece\u011finden,\u00a0 olumlu bir sonu\u00e7 da do\u011furabilir.\u201d Ancak \u015funu s\u00f6ylemeliyiz ki, en k\u00f6t\u00fc ihtimalle 9 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde bir deprem vukuunda, kanal\u0131n i\u00e7 ve d\u0131\u015f g\u00fcvenli\u011fi, olas\u0131 ta\u015fk\u0131n alanlar\u0131, son derece iyi hesaplanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n \u201cKuzeybat\u0131 Marmara B\u00f6lgesi\u2019nde, flora ve faunada besin zinciri k\u0131r\u0131labilecektir. Kanal yap\u0131m\u0131 i\u00e7in ye\u015fil \u00f6rt\u00fcn\u00fcn kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ve ortaya \u00e7\u0131kabilecek vadi etkisiyle iklim de\u011fi\u015febilecek, h\u00e2kim r\u00fczg\u00e2r y\u00f6n\u00fcndeki de\u011fi\u015fim nedeniyle zincirleme olarak ba\u015fka ekolojik olumsuzluklar ortaya \u00e7\u0131kabilecektir.<\/p>\n \u201cB\u00f6ylesi b\u00fcy\u00fck bir projenin in\u015fa edilmesi, gayrimenkul de\u011ferlerini, \u0130stanbul lehine daha da art\u0131racak, \u00fclkede zaten dengesiz olan gayrimenkul de\u011ferlerinin daha da bozulmas\u0131na neden olacakt\u0131r.<\/p>\n \u201cDi\u011fer yandan, kanal geni\u015fli\u011finin, d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015f y\u00f6n\u00fcne g\u00f6re kayarak artabilece\u011fi dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Kanal \u00fczerine in\u015fa edilecek k\u00f6pr\u00fcler, kanal geni\u015fli\u011findeki daralmaya kar\u015f\u0131 yeterince esnek yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Burada bahsini etti\u011fimiz konu, d\u00fcnyan\u0131n saat y\u00f6n\u00fcnde d\u00f6nmesi nedeniyle, var olan k\u0131ta birle\u015fimleri ve i\u00e7 denizlerdeki (Marmara ve Ege Denizi gibi) \u00e7\u00f6k\u00fcnt\u00fcn\u00fcn kanal i\u00e7in de \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesidir. Kanal i\u00e7inde ortaya \u00e7\u0131kacak y\u00fczey ak\u0131nt\u0131s\u0131 ve dip ak\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131karabilece\u011fi sorunlar da \u00f6ng\u00f6r\u00fclmelidir. Olas\u0131 ta\u015fk\u0131n durumuna kar\u015f\u0131, kuzey Marmara k\u0131y\u0131lar\u0131ndaki, kanal civar\u0131ndaki yerle\u015fmeler, en k\u00f6t\u00fc ihtimal dikkate al\u0131narak planlanmal\u0131d\u0131r. Aksi takdirde \u00e7ok b\u00fcy\u00fck \u00e7apl\u0131 felaketler ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olacakt\u0131r.\u201d<\/p>\n Uzmanlar, g\u00fcvenlik ba\u015fta olmak \u00fczere projenin beraberinde getirmesi muhtemel b\u00f6lgesel problemlere de i\u015faret ediyor.<\/p>\n Emekli B\u00fcy\u00fckel\u00e7i Onur \u00d6ymen, “Projeyle ilgili i\u015fin teknik ve ticari boyutu g\u00fcndeme getirilirken, konunun siyasi boyutu geri planda kal\u0131yor. Bu proje i\u00e7in nas\u0131l bir rejim \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc ve projenin Montr\u00f6 Bo\u011fazlar S\u00f6zle\u015fmesi ile nas\u0131l ba\u011fda\u015faca\u011f\u0131 gibi konular hen\u00fcz a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fmad\u0131” dedi.<\/p>\n Projenin g\u00fcvenli\u011fe etkilerinin de tart\u0131\u015f\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izen \u00d6ymen, “Tarih boyunca S\u00fcvey\u015f Kanal\u0131, Panama Kanal\u0131 gibi bir\u00e7ok kanal, \u00f6zellikle sava\u015f zamanlar\u0131nda \u00e7ok b\u00fcy\u00fck sorunlar yaratt\u0131. Bu y\u00fczden b\u00f6yle bir projenin, T\u00fcrkiye\u2019nin g\u00fcvenli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan ne anlama geldi\u011fi, enine boyuna tart\u0131\u015f\u0131lmal\u0131 ve daha ihtiyatl\u0131 ad\u0131m at\u0131lmal\u0131” diyerek uyar\u0131larda bulundu.<\/p>\n Hacettepe \u00dcniversitesi \u00c7evre M\u00fchendisli\u011fi B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Cemal Saydam, projenin ekolojik denge a\u00e7\u0131s\u0131ndan yarataca\u011f\u0131 sorunlara ve bunun b\u00f6lge \u00fclkeleri \u00fczerindeki etkisine i\u015faret etti. Sputnik\u2019e yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada Prof. Dr. Saydam, “Bu proje, Marmara\u2019n\u0131n ekolojisini de\u011fi\u015ftirecek ve bu durumdan, eninde sonunda Karadeniz de etkilenecektir. Bu projenin olumsuz sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00f6nce biz g\u00f6recek olsak da zaman i\u00e7inde Karadeniz de benzer bir durumla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelecek. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00f6yle projeler yap\u0131l\u0131rken, bunun geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn olmayaca\u011f\u0131 de\u011ferlendirmeli ve etkiler, 5-10 veya 100 y\u0131l gibi s\u00fcrelerle k\u0131s\u0131tlanmamal\u0131. Biz ba\u015f\u0131ndan beri bu projenin yap\u0131lmamas\u0131 gerekti\u011fine i\u015faret ettik ama yap\u0131l\u0131yor” diyerek \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n “E\u011fer anoksik dedi\u011fimiz oksijensiz ortam olu\u015fursa, bu \u00e7ok riskli olur. Zira Marmara\u2019n\u0131n alt tabakas\u0131 Karadeniz\u2019e do\u011fru ak\u0131yor; Bo\u011faz\u2019\u0131n da belli k\u0131s\u0131mlar\u0131nda bu tabaka \u00fcst suyla kar\u0131\u015f\u0131yor. E\u011fer oksijensiz bu tabaka, \u00fcst suyla kar\u0131\u015f\u0131rsa, bal\u0131klar\u0131n g\u00f6\u00e7 yollar\u0131 etkilenir. Karadeniz\u2019deki bal\u0131klar, Marmara ve Ege etkile\u015fimiyle g\u00f6\u00e7 ettikleri i\u00e7in bu hayvanlar\u0131n \u00f6n\u00fcne set \u00e7ekmi\u015f olursunuz. Ayr\u0131ca proje, suyun tuzluluk seviyesini de etkiler. Bu, 3 bin – 4 bin y\u0131lda olu\u015fmu\u015f bir tuzluluk de\u011fi\u015fimi. Yani, binlerce sene i\u00e7inde kurulmu\u015f bir tuzluluk dengesini k\u0131sa zamanda de\u011fi\u015ftirirsiniz ve bu da pek hay\u0131rl\u0131 olmaz.” (1).<\/a><\/p>\n Prof. Dr. Saydam, Marmara\u2019da de\u011fil Akdeniz ve Karadeniz\u2019de de ekolojik y\u0131k\u0131ma sebep olacak projenin bilimsel bir taraf\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek, \u201cBu proje, hemen unutulmal\u0131\u201d dedi. <\/a>Saydam\u2019\u0131n ele\u015ftirileri \u015f\u00f6yle:<\/p>\n * Marmara Denizi\u2019nin 25 metrekarelik \u00fcst taraf\u0131 Karadeniz suyu, alt taraf\u0131 Akdeniz suyudur. 25 metrenin alt\u0131nda oksijen hi\u00e7 yok denecek kadar azd\u0131r. Bu y\u00fczden Marmara, Akdeniz ve Karadeniz\u2019in ast\u0131ml\u0131 \u00e7ocu\u011fudur.<\/p>\n * Marmara, bir havuzdur. \u0130stanbul Bo\u011faz\u0131 bu havuzu bir yandan bo\u015falt\u0131rken, bir yandan da dolduruyor. Yani bir musluk i\u015flevi g\u00f6r\u00fcyor ve dengeyi kuruyor. Fakat Kanal \u0130stanbul Projesi ger\u00e7ekle\u015firse, Marmara i\u00e7in ikinci bir musluk olacak ve bu sefer musluk sadece bo\u015faltacak.<\/p>\n * E\u011fer Kanal \u0130stanbul a\u00e7\u0131l\u0131rsa, ilk 10 senede \u00fcst suda organik patlamalar olacak ve buna ba\u011fl\u0131 olarak yem artt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bal\u0131klar da artacak. Ancak ikinci 10 senede alt tabakadaki oksijen bitecek ve dip suyun kimyas\u0131 de\u011fi\u015fecek, organik patlamalar artacak ve ilerleyen d\u00f6nemlerde dip su, Gemlik ve \u0130zmit K\u00f6rfezi\u2019ni de kaplayacak. Her lodos esintisiyle, \u0130stanbul kokacak. Karadeniz havuzu giderek bo\u015falacak ve ekoloji kesinlikle de\u011fi\u015fecek.<\/p>\n * \u0130stanbul Bo\u011faz\u0131\u2019n\u0131n ve Marmara\u2019n\u0131n d\u00fcnyada ba\u015fka bir \u00f6rne\u011fi yoktur. Panama ve S\u00fcvey\u015f kanallar\u0131, Kanal \u0130stanbul i\u00e7in \u00f6rnek verilemez. Montr\u00f6 Bo\u011fazlar S\u00f6zle\u015fmesi varken, Kanal \u0130stanbul ile kar edilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez.<\/p>\n Greenpeace Akdeniz Genel Direkt\u00f6r\u00fc Dr. Uygar \u00d6zesmi, projenin hayata ge\u00e7mesi durumunda deniz canl\u0131lar\u0131n\u0131n, su havzalar\u0131n\u0131n, verimli tar\u0131m alanlar\u0131n\u0131n ve ormanlar\u0131n ciddi \u015fekilde olumsuz etkilenece\u011fini belirtti. \u00d6zesmi, \u015fu tespit ve ele\u015ftirilerde bulundu:<\/p>\n * Bu koca koca denizlerin kimyas\u0131n\u0131n, tuzluluk oranlar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fmesinden tutun, \u0130stanbul\u2019a su sa\u011flayan su havzalar\u0131n\u0131n ortas\u0131ndan kanal ge\u00e7irilerek b\u00fct\u00fcn su rejiminin hidrolojisinin bozulmas\u0131na kadar; orada ya\u015fayan, Trakya\u2019n\u0131n son ormanlar\u0131na ve sadece bu b\u00f6lgede bulunan bitki \u00f6rt\u00fclerinin ortadan kalkmas\u0131na yol a\u00e7acak. Ayn\u0131 zamanda Trakya\u2019da son derece azalan verimli tar\u0131m arazilerinin yap\u0131la\u015fmaya a\u00e7\u0131lmas\u0131 anlam\u0131na gelir.<\/p>\n * \u0130stanbul\u2019un \u015fu an zaten bir su sorunu var. Melen\u2019den koca borularla \u0130stanbul\u2019a su getiriyoruz ve Melen \u00c7ay\u0131\u2019n\u0131n suyunu \u00e7alm\u0131\u015f oluyoruz. Ayn\u0131 \u015feyi Trakya\u2019da yap\u0131yoruz. \u0130stanbul\u2019un ekolojik ayak izine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman b\u00fct\u00fcn \u00fclke kaynaklar\u0131n\u0131 bir \u015fekilde s\u00f6m\u00fcrerek oralar\u0131 fakirle\u015ftiriyor. Dolay\u0131s\u0131yla b\u00f6yle bir kanal da bunun devam\u0131. Bu, \u0130stanbul\u2019u susuz b\u0131rakacak bir projedir. \u0130stanbul\u2019a ikinci bir bo\u011faz yap\u0131lm\u0131yor, elinden suyu al\u0131n\u0131yor.<\/p>\n ODT\u00dc Deniz Bilimleri Fak\u00fcltesi \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Emin \u00d6zsoy, Bo\u011faz\u2019\u0131n, Karadeniz ve Akdeniz aras\u0131ndaki su d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fc kontrol etti\u011fini, Kanal \u0130stanbul\u2019un a\u00e7\u0131lmas\u0131yla Bo\u011faz\u2019a 4 Sakarya Nehri eklenmi\u015f olaca\u011f\u0131n\u0131 belirterek bunun, denizlerdeki iklim dengelerini alt \u00fcst edece\u011fini s\u00f6yledi. <\/a><\/p>\n Deprem uzman\u0131 Do\u00e7. Dr. O\u011fuz G\u00fcndo\u011fdu, \u0130stanbul\u2019un su sorununun tarihi oldu\u011funu, Osmanl\u0131 d\u00f6neminde de ondan \u00f6ncesinde de bulundu\u011funu belirterek, \u201cBelgrad Ormanlar\u0131 i\u00e7inde bir s\u00fcr\u00fc bent var. Kentin su ihtiyac\u0131, hep sorun olmu\u015f. Bug\u00fcn de \u00f6yle. Su havzalar\u0131nda yap\u0131la\u015fma, bu sorunu art\u0131r\u0131r\u201d dedi. Deprem riskine de dikkat \u00e7eken G\u00fcndo\u011fdu, \u015fu uyar\u0131larda bulundu:<\/p>\n \u201cKanal\u0131, depremin ka\u00e7 \u015fiddetine g\u00f6re yapacaks\u0131n\u0131z? Bu fay\u0131n 6,5 \u015fiddetinde bir deprem \u00fcretmesi m\u00fcmk\u00fcnse, siz 7,5\u2019a g\u00f6re tasarlayacaks\u0131n\u0131z. Benim hesab\u0131ma g\u00f6re 7,5 m\u00fcmk\u00fcn. O zaman projeniz 8,5 hatta belki 9,0\u2019a g\u00f6re olmal\u0131. Bu da maliyeti art\u0131r\u0131r do\u011fal olarak. (6).<\/a><\/p>\n Mimar Prof. Dr. Ahmet\u00a0 Vefik Alp, do\u011faya bu kadar ciddi bir m\u00fcdahale yap\u0131lacaksa, \u00e7ok derinlemesine \u00e7al\u0131\u015fmak gerekti\u011fini vurgulayarak\u00a0 g\u00f6r\u00fc\u015flerini \u015f\u00f6yle dile getirdi:<\/p>\n * \u0130stanbul\u2019un daha fazla b\u00fcy\u00fct\u00fclmesi tehlikeli. Bu proje, yeni in\u015faat alanlar\u0131 a\u00e7mas\u0131n diyorum. \u00c7ok ciddi bir giri\u015fim. Do\u011fa sonra \u00e7ok ciddi tepkiler verebilir.<\/p>\n * Kuzeyde g\u00f6r\u00fclen son akci\u011ferler de yok olacak. Mevcudu korumak gerekir. Bu gibi projeler, \u0130stanbul\u2019un b\u00fcy\u00fcmesini tetiklememeli. Erdo\u011fan\u2019da se\u00e7im heyecan\u0131 da var tabii. Bu s\u00fcre\u00e7 do\u011fru i\u015flenmezse, \u0130stanbul 30 milyona dayan\u0131r ve \u0130stanbul k\u00e2bus \u015fehir olur. Ya\u015fanmaz, yer bulunamaz, g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flanamaz bir \u015fehre d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcz\u201d (5).<\/a><\/p>\n *<\/sup><\/strong> Kanal \u0130stanbul Projesi\u2019ni do\u011fru de\u011ferlendirebilmek i\u00e7in T\u00fcrk Bo\u011fazlar Sistemi\u2019nin nas\u0131l i\u015fledi\u011fini bilmek ve \u0130stanbul denizlerinin kendine has dinamiklerini do\u011fru anlamak gerekir. K\u00fcresel boyutlara sahip bu sistem, hassas dengelerde \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bundan 12 bin y\u0131l \u00f6nce bir tatl\u0131 su g\u00f6l\u00fc olan Karadeniz, zamanla sular\u0131n y\u00fckselmesi sonucu ta\u015farak, Bo\u011faz \u00fczerinden Marmara\u2019ya akmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130stanbul Bo\u011faz\u0131\u2019n\u0131n Karadeniz \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131, Marmara \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131ndan 30 cm daha y\u00fcksektir ve her g\u00fcn yakla\u015f\u0131k 600 milyon metrek\u00fcp su, \u00fcst ak\u0131nt\u0131larla Marmara\u2019ya do\u011fu akarken, ters y\u00f6nde ilerleyen alt ak\u0131nt\u0131lar, bunu dengelemektedir. Uzmanlar\u0131n dev bir havuza benzetti\u011fi Karadeniz\u2019in tuzluluk oran\u0131 d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr. Tuna, Dinyeper, Dinyester nehirleri, bu havuzu tatl\u0131 suyla dolduran; \u0130stanbul Bo\u011faz\u0131 ise bo\u015faltan musluklard\u0131r. Akdeniz, yaz\u0131n s\u0131ca\u011f\u0131 ve k\u0131\u015f\u0131n r\u00fczg\u00e2rlar\u0131yla s\u00fcrekli su kaybederken, Karadeniz\u2019in fazla suyu Bo\u011fazlardan ge\u00e7erek, bu su eksikli\u011fini tamamlar. Karadeniz\u2019i besleyen kaynaklar\u0131n tatl\u0131 su olmas\u0131na kar\u015f\u0131n suyundaki tuzluluk, Bo\u011fazlar\u0131n alt\u0131ndan ilerleyen ters y\u00f6ndeki ak\u0131nt\u0131lardan kaynaklanmaktad\u0131r. B\u00f6yle bir durumda \u0130stanbul Bo\u011faz\u0131\u2019na paralel 25 metre derinli\u011finde yeni bir kanal a\u00e7mak, havuza giren suyu art\u0131rmadan ikinci bir musluk a\u00e7mak anlam\u0131na gelir.<\/p>\n Uzmanlara g\u00f6re, boyutlar\u0131 itibariyle Bo\u011faz\u2019da oldu\u011fu gibi kanal i\u00e7inde iki y\u00f6nl\u00fc bir ak\u0131nt\u0131 sistemi geli\u015ftirilemeyecek ve Karadeniz\u2019in kirli sular\u0131 Marmara\u2019ya dolacakt\u0131r. Marmara Denizi\u2019nde bol besinli \u00fcst tabaka, can \u00e7eki\u015fen alt tabakaya bask\u0131 yapacak ve oksijen h\u0131zla azalacakt\u0131r. Oksijen bitince, kanal kapat\u0131lsa bile bir daha geri d\u00f6n\u00fc\u015f olmayacak ve oksijensizlik, kimyasal dengeleri alt \u00fcst ederek, alt tabakadaki hidrojen s\u00fclf\u00fcr yo\u011funlu\u011funu h\u0131zla art\u0131racak ve sonu\u00e7 olarak \u0130stanbul, lodos esti\u011finde dayan\u0131lmaz \u015fekilde \u00e7\u00fcr\u00fck yumurta kokusuna maruz kalacakt\u0131r. Zamanla Karadeniz\u2019in de ekolojik yap\u0131s\u0131 bozulacakt\u0131r. Tuna Nehri\u2019nin Karadeniz\u2019i kirletti\u011finden \u015fik\u00e2yet\u00e7i olan T\u00fcrkiye, kendi eliyle yapt\u0131\u011f\u0131 ikinci bir bo\u011faz ile bu kirlili\u011fi kendi evinin i\u00e7ine, yani Marmara\u2019ya ta\u015f\u0131nm\u0131\u015f olacakt\u0131r. Bu durum, Marmara\u2019n\u0131n \u00f6l\u00fc bir denize d\u00f6n\u00fc\u015fmesiyle sonu\u00e7lanabilecektir.<\/p>\n * WWF T\u00fcrkiye (Do\u011fal Hayat\u0131 Koruma Vakf\u0131) olarak, 2015 y\u0131l\u0131nda, \u00fclkemizin \u00f6nde gelen akademisyenlerinin katk\u0131lar\u0131 ile Kanal \u0130stanbul\u2019u ekolojik, sosyo-ekonomik ve siyasal\/hukuksal boyutlar\u0131yla inceleyen ve amac\u0131, konuyla ilgilenen taraflara, \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesi gereken riskler hakk\u0131nda bilgi vermek ve kamuoyunda \u015feffaf bir tart\u0131\u015fma zemini yaratmak olan bir rapor haz\u0131rlad\u0131k.\u201d(6).<\/a><\/p>\n Kanal \u0130stanbul, K\u00fc\u00e7\u00fck\u00e7ekmece G\u00f6l\u00fc, Sazl\u0131dere ve Durusu (Terkos) \u00fczerinden ge\u00e7ecek \u015fekilde projelendirilmi\u015f durumda. Yakla\u015f\u0131k 45 km uzunlu\u011fundaki proje, g\u00fczerg\u00e2h\u0131nda bulunan, g\u00f6l, dere, do\u011fal yeralt\u0131 su ve kanallar\u0131n\u0131, geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olmayacak \u015fekilde tahrip edecek. Proje alan\u0131 ve \u00e7evresindeki yeralt\u0131 su havzalar\u0131n\u0131 besleyen su varl\u0131klar\u0131 ise Karadeniz ve Marmara Denizi\u2019nin tuzlu sular\u0131n\u0131n alan\u0131 basmas\u0131 nedeniyle yava\u015f yava\u015f yok olacak. Susuzluk, h\u0131zla yakla\u015fan bir tehlike haline gelecek.<\/p>\n Sazl\u0131dere Baraj\u0131, y\u0131ll\u0131k 55 milyon m3 kapasitesiyle, \u0130stanbul Avrupa Yakas\u0131 i\u00e7in \u00f6nemli bir tatl\u0131 su varl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Sazl\u0131dere Havzas\u0131\u2019nda tar\u0131m arazileri, meralar, yerle\u015fim ve sanayi alanlar\u0131, ormanl\u0131k alanlar ve baraj alan\u0131 bulunuyor. Sazl\u0131dere Havzas\u0131\u2019nda toplanan sular, \u0130kitelli\u2019den ar\u0131t\u0131larak Avc\u0131lar, Ba\u011fc\u0131lar, Gaziosmanpa\u015fa, G\u00fcng\u00f6ren, K\u00fc\u00e7\u00fck\u00e7ekmece, Ba\u015fak\u015fehir ve Esenyurt il\u00e7elerinin su ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131yor.<\/p>\n Kanal \u0130stanbul Projesi\u2019nin hayata ge\u00e7mesiyle, g\u00fczerg\u00e2h \u00fczerindeki Sazl\u0131dere Baraj\u0131 yok olacak. \u0130stanbul\u2019un su varl\u0131\u011f\u0131 azalacak.<\/p>\n Terkos Havzas\u0131; yakla\u015f\u0131k 736 km2 alan\u0131yla, \u0130stanbul\u2019un %20\u2019lik su ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layan ikinci b\u00fcy\u00fck havzas\u0131. Terkos G\u00f6l\u00fc ve civar\u0131, tatl\u0131 su-kumul ekosistemleriyle, T\u00fcrkiye\u2019deki en zengin floraya sahip.<\/p>\n Terkos G\u00f6l\u00fc, \u015fehir kullan\u0131m suyunun \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc kar\u015f\u0131l\u0131yor. Terkos G\u00f6l\u00fc\u2019nden gelen su, Terkos-K\u00e2\u011f\u0131thane iletim hatt\u0131 sayesinde \u0130stanbul\u2019un il\u00e7elerine da\u011f\u0131t\u0131l\u0131yor.<\/p>\n Kanal \u0130stanbul Projesi, Terkos G\u00f6l\u00fc etki alan\u0131nda yer al\u0131yor. Terkos\u2019a s\u0131n\u0131r olarak yap\u0131lacak bir kanal\u0131n, Terkos havzas\u0131n\u0131 etkilemesi olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 olduk\u00e7a y\u00fcksek. Projenin hayata ge\u00e7mesiyle birlikte \u00e7evresinde planlanan yeni yerle\u015fim alanlar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 durumunda, n\u00fcfus yo\u011funlu\u011fu artacak ve Terkos G\u00f6l\u00fc\u2019n\u00fcn kirlenmesinin, hatta kullan\u0131lmaz hale gelmesinin \u00f6n\u00fc a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f olacak. Proje alan\u0131 \u00fczerindeki yeralt\u0131 su varl\u0131klar\u0131n\u0131n tuzlanmas\u0131, Terkos G\u00f6l\u00fc\u2019n\u00fc de tehdit edecek. Bu durum, \u0130stanbul i\u00e7in yak\u0131n gelecekte susuzluk s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturacak di\u011fer bir etken. \u0130stanbul i\u00e7in hayati olan Terkos G\u00f6l\u00fc\u2019ndeki su, i\u00e7ilemez hale gelecek.<\/p>\n Terkos G\u00f6l\u00fc \u00e7evresinde yo\u011fun yaprakl\u0131 ormanlar, g\u00f6l\u00fcn denizle aras\u0131ndaki kumulun durdurulmas\u0131 i\u00e7in sahilde \u00e7evrelenen \u00e7amlar, \u201c\u00f6nemli bitki alan\u0131\u2019 ve canl\u0131 t\u00fcrlerinin ya\u015fam\u0131na olanak sunan do\u011fal ya\u015fam alanlar\u0131 yer al\u0131yor. Sadece kanal\u0131n fiziki varl\u0131\u011f\u0131yla de\u011fil, kanal projesi etraf\u0131nda yap\u0131lacak k\u00f6pr\u00fcler, yollar, kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm projeleriyle yap\u0131lacak konutlar, i\u015f merkezleri vb. yap\u0131larla bu do\u011fal ya\u015fam alan\u0131, ekosistem bozulacak. Terkos G\u00f6l\u00fc\u2019nde ya\u015fayan \u00f6zel bal\u0131k t\u00fcrleri yok olacak. Kaderleri, Hali\u00e7 ve \u0130stanbul Bo\u011faz\u0131\u2019ndaki di\u011fer bal\u0131klara benzeyecek ve beslenme zincirinde sorunlar yaratacak.<\/p>\n B\u00f6lgedeki 102 milyon m2 tar\u0131m arazisi yok olacak.<\/p>\n Kanal \u0130stanbul Projesi g\u00fczerg\u00e2h\u0131 boyunca kuzeyden g\u00fcneye do\u011fru gidildik\u00e7e ormanl\u0131k alanlar, tar\u0131m arazileri ve yerle\u015fim alanlar\u0131 yer al\u0131yor. G\u00fczerg\u00e2h boyunca Karadeniz\u2019den, Marmara Denizi\u2019ne kadar toprak yap\u0131s\u0131 ve s\u0131n\u0131flar\u0131 \u015f\u00f6yle:<\/p>\n Kanal \u0130stanbul Projesi \u00c7ED Ba\u015fvuru Dosyas\u0131\u2019na g\u00f6re, tahmini hafriyat miktar\u0131 1,5 milyar m3. Bu miktarda hafriyat, saatte 600 kg toz emisyonu olu\u015fturabilecek. Bu, Sanayi Kaynakl\u0131 Hava Kirlili\u011fi Y\u00f6netmeli\u011fi\u2019ndeki limit de\u011ferin 600 kat\u0131. Yani proje havay\u0131 kirletecek, halk\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tehdit edecek. \u0130stanbul\u2019un nefesi kirlenecek, hava kirlili\u011fine ba\u011fl\u0131 hastal\u0131klar artacak.<\/p>\n Tahmin edilen toprak ve hafriyat miktar\u0131na g\u00f6re malzemeyi ta\u015f\u0131mak ve alandan uzakla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in 15 m3\u2019l\u00fck kamyonlar kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, 100 milyon sefer yap\u0131lacak. Hafriyat\u0131n 5 y\u0131l s\u00fcrece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse, saatte 2 bin 283 kamyon seferi anlam\u0131na geliyor. Her bir kamyon seferinin ortalama uzunlu\u011fu ise g\u00fczerg\u00e2h\u0131n yar\u0131s\u0131 22,5 km. Bu seferler sonucunda, Sanayi Kaynakl\u0131 Hava Kirlili\u011fi Y\u00f6netmeli\u011fi\u2019nde bir ara\u00e7 i\u00e7in belirtilen 0.35 kg\/km toz emisyonu dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, saatte toplam 19,979 kg toz emisyonu havaya kar\u0131\u015facak.<\/p>\n Saatte 2 bin 283 kamyon seferiyle 251 kg karbon monoksit emisyonu ve 168 kg k\u00fck\u00fcrt oksit emisyonu ortaya \u00e7\u0131kacak. Y\u0131lda 30 bin ki\u015finin, hava kirlili\u011fine ba\u011fl\u0131 olarak hayat\u0131n\u0131 kaybetti\u011fi T\u00fcrkiye\u2019de, kanalla birlikte olu\u015facak kirli hava, bu kay\u0131plar\u0131 art\u0131racak.<\/p>\n Ayr\u0131ca binlerce kamyonun, \u0130stanbul\u2019un trafi\u011fine, yollar\u0131na getirece\u011fi y\u00fck, halk\u0131n ula\u015f\u0131m g\u00fcvenli\u011fini tehdit edecek. Kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm projeleri s\u0131ras\u0131nda hafriyat ta\u015f\u0131yan kamyonlar\u0131n, son 1 y\u0131lda 38 insan\u0131n ya\u015fam\u0131na son verdi\u011fi unutulmamal\u0131!<\/p>\n Kanal \u0130stanbul Projesi g\u00fczerg\u00e2h\u0131nda m\u00fchendislik yap\u0131lar\u0131n\u0131n hayata ge\u00e7mesiyle birlikte, alanda heyelan, s\u0131v\u0131la\u015fma, korozyon, kire\u00e7ta\u015flar\u0131n\u0131n ergimesine ba\u011fl\u0131 b\u00fcy\u00fck zemin g\u00f6\u00e7\u00fckleri gibi yeni zemin problemleriyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131nmas\u0131 muhtemeldir.<\/p>\n Projenin en y\u00fcksek kotu 140 metre. G\u00fczerg\u00e2h tesis edilirken, hafriyat al\u0131m\u0131 s\u0131ras\u0131nda ve sonras\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fma ortam\u0131ndaki y\u00fckseklik farklar\u0131n\u0131n yarataca\u011f\u0131 e\u011fim art\u0131\u015flar\u0131 nedeniyle, do\u011fal zemin, mukavemet (dayan\u0131m) \u00f6zelliklerini kaybedebilecek. Do\u011fal hali zarar g\u00f6ren zeminlerde, depremlerle veya yo\u011fun ya\u011f\u0131\u015fla birlikte \u015fev-heyelan riskleri ortaya \u00e7\u0131kacak.<\/p>\n Proje alan\u0131, bir\u00e7ok g\u00f6m\u00fcl\u00fc fayla kesiliyor ve Kuzey Anadolu Fay Hatt\u0131\u2019na en yak\u0131n uzakl\u0131\u011f\u0131 15 km ve en kuzeydeki b\u00f6l\u00fcm\u00fcne uzakl\u0131\u011f\u0131 60 km. Olas\u0131 depremle birlikte olu\u015fabilecek tsunami dalgalar\u0131n\u0131n kanal g\u00fczerg\u00e2h\u0131na giri\u015fiyle birlikte, halk, deprem d\u0131\u015f\u0131nda ikincil bir tehlikeyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalacak.<\/p>\n Proje kapsam\u0131ndaki dolgu adalar, Marmara Denizi depremi esnas\u0131nda risk alt\u0131nda olacak.<\/p>\n Kanal \u0130stanbul; deniz ekosistemine, Karadeniz-Marmara dengesine ve iklime etki edecek. \u0130stanbul Bo\u011faz\u0131\u2019n\u0131n su ak\u0131\u015f d\u00fczenini bozacak. \u0130stanbul Bo\u011faz\u0131\u2019n\u0131n Karadeniz ve Marmara Denizi giri\u015fleri aras\u0131nda 0.30 metre kot (y\u00fckseklik) fark\u0131 bulunuyor. Bu nedenle, y\u00fczeyde Karadeniz\u2019den Marmara Denizi\u2019ne do\u011fru bir ak\u0131nt\u0131 bulunuyor. Bo\u011faz\u2019\u0131n alt\u0131nda ise iki deniz aras\u0131 yo\u011funluk fark\u0131ndan dolay\u0131, Marmara\u2019dan Karadeniz\u2019e ters ak\u0131nt\u0131 var. Kanal \u0130stanbul ile birlikte denizler aras\u0131 ak\u0131\u015f dengesi de\u011fi\u015febilece\u011fi i\u00e7in, \u0130stanbul Bo\u011faz\u0131\u2019nda farkl\u0131 yo\u011funluklar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu katmanl\u0131 ak\u0131\u015f d\u00fczeni bozulabilecek.<\/p>\n \u00d6rne\u011fin \u0130stanbul Bo\u011faz\u0131\u2019n\u0131n ortalama \u00fcst katman ak\u0131\u015f\u0131ndaki % 3\u2019l\u00fck bir art\u0131\u015f, Bo\u011faz sular\u0131n\u0131n de\u015farj miktar\u0131n\u0131, Sakarya Nehri gibi orta boy bir nehir de\u015farj\u0131n\u0131n 3 kat\u0131 kadar art\u0131racak.<\/p>\n A\u00e7\u0131lacak ikinci suyolu, Karadeniz\u2019den Marmara\u2019ya daha fazla suyun akmas\u0131na neden olacak. Avrupa k\u0131tas\u0131n\u0131n at\u0131klar\u0131yla kirlenen ve biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fi d\u00fc\u015f\u00fck Tuna, Dinyaper nehirlerin Karadeniz\u2019e akan sular\u0131, Marmara Denizi\u2019ne daha b\u00fcy\u00fck hacimlerde akacak, Marmara Denizi kirlenecek, \u0131s\u0131s\u0131 de\u011fi\u015fecek. Su kalitesinin k\u00f6t\u00fcle\u015fmesi, Marmara Denizi ile birlikte kom\u015fu denizlerin (Ege, Akdeniz) belirli \u0131s\u0131 \u015fartlar\u0131nda olu\u015fan dengesini ve ekosistemlerini tehdit edecek.<\/p>\n Marmara\u2019dan Karadeniz y\u00f6n\u00fcnde ilerleyen ters ak\u0131nt\u0131 tabakas\u0131nda da art\u0131\u015f g\u00f6r\u00fclebilecek. Marmara Denizi\u2019nin besin a\u00e7\u0131s\u0131ndan zengin olan alt katmanl\u0131 sular\u0131n\u0131n artan ak\u0131\u015f\u0131 ile Karadeniz\u2019deki su katmanlar\u0131n\u0131n i\u00e7 ak\u0131nt\u0131 d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fc de\u011fi\u015ftirme potansiyeli olu\u015fabilecek.<\/p>\n Denizler aras\u0131 ak\u0131\u015f katmanlar\u0131ndaki art\u0131\u015f, \u00f6zellikle de uzun vadeli etkileri d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde hafife al\u0131namaz. \u00d6zellikle kom\u015fu denizlerin ve \u00f6zellikle de Karadeniz\u2019in nesli t\u00fckenmekte olan ekosistemleri, k\u0131sa vadede bile zarar g\u00f6recek.<\/p>\n Karadeniz k\u0131y\u0131s\u0131na d\u00f6k\u00fclecek milyonlarca m3 hafriyat, k\u0131y\u0131 boyunca dalga etkisiyle ta\u015f\u0131narak, Karadeniz k\u0131y\u0131lar\u0131n\u0131n ekolojik olarak bozulmas\u0131na, Kanal \u0130stanbul\u2019un a\u011fz\u0131n\u0131n dolmas\u0131na neden olacak. Projenin \u00c7ED ba\u015fvuru dosyas\u0131nda belirtilen 22,5 milyon m2\u2019lik 10 yeni ada, Marmara Denizi\u2019nin ak\u0131nt\u0131 d\u00fczenini etkileyecek bir ba\u015fka etken\u2026<\/p>\n Verilen koordinatlar \u00fczerinden Marmara\u2019ya yap\u0131lacak 3 grup adan\u0131n her birinin aras\u0131nda bo\u015fluk olmasa dahi, her bir grup adan\u0131n kendi i\u00e7 mesafeleri doldurulsa bile, Karadeniz\u2019e yap\u0131lacak dolgu alan\u0131yla beraber, deniz seviyesinden ortalama 3 m y\u00fcksekli\u011fe kadar dolduruldu\u011funda, 1.35 milyar m3\u2019l\u00fck dolgu malzemesi kullan\u0131lacak.<\/p>\n Oysa \u00c7ED raporunda 1,5 milyar m3 hafriyat, 115 milyon m3 dip tarama malzemesinin \u00e7\u0131kar\u0131laca\u011f\u0131 ve ada gruplar\u0131n\u0131n, kendi i\u00e7inde dolgusuz alanlardan in\u015fa edilece\u011fi belirtiliyor. Bu hafriyat\u0131n hesap d\u0131\u015f\u0131nda kalan k\u0131sm\u0131, yine d\u00f6k\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc yeri tahrip edecek.<\/p>\n Hafriyatla birlikte \u0130stanbul\u2019un kuzeybat\u0131s\u0131 \u00f6rselenecek, denizleri doldurulacak, k\u0131y\u0131 \u00e7izgisi tahrip edilecek ve kent i\u00e7in hi\u00e7bir gereklilik ta\u015f\u0131mayan adalar in\u015fa edilecek. K\u0131y\u0131 alanlar\u0131na yap\u0131lacak yeni dolgu alan\u0131 projeleri, olas\u0131 bir depremde b\u00fcy\u00fck kay\u0131plara yol a\u00e7abilecek.<\/p>\n Kanal etraf\u0131nda kurulmas\u0131 muhtemel yerle\u015fim yerleri, h\u00e2li haz\u0131rda 15 milyon olan \u0130stanbul n\u00fcfusunu art\u0131racak. N\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131, do\u011fal ya\u015fam alanlar\u0131na do\u011fru yap\u0131la\u015fma bask\u0131s\u0131n\u0131, \u0130stanbul\u2019a ya\u015fam veren do\u011fal varl\u0131klar\u0131n betonla\u015fmas\u0131n\u0131, yap\u0131 projelerine terk edilmesini, altyap\u0131 sorunlar\u0131n\u0131, trafik art\u0131\u015f\u0131n\u0131 getirecek.<\/p>\n Projeyle, g\u00fczerg\u00e2h boyunca 3 km geni\u015flikteki bir hatt\u0131n imara a\u00e7\u0131lmas\u0131 planlan\u0131yor. Kanal etraf\u0131nda kurulacak muhtemel yerle\u015fim yerlerinin niteli\u011fi hakk\u0131nda raporda hi\u00e7bir ifade yer almasa da son d\u00f6nem TV reklamlar\u0131na konu olan Kanal \u0130stanbul\u2019a kom\u015fu rezidanslar, al\u0131\u015fveri\u015f ve g\u00f6steri merkezleri, oteller, projenin ne getirece\u011fini \u015fimdiden g\u00f6steriyor.<\/p>\n Hat boyunca in\u015fa edilecek k\u00f6pr\u00fcler, yollar, ba\u011flant\u0131 yollar\u0131, sadece g\u00fczerg\u00e2h\u0131 de\u011fil, \u0130stanbul\u2019un Kuzeybat\u0131s\u0131n\u0131 yerle\u015fim aks\u0131na \u00e7evirecek, t\u00fcm do\u011fal ya\u015fam alanlar\u0131n\u0131, ula\u015f\u0131m projelerinin k\u0131skac\u0131na sokacak (7).<\/a><\/p>\n \u0130stanbul \u00dcniversitesi Orman Fak\u00fcltesi Toprak \u0130lmi ve Ekoloji Anabilim Dal\u0131 \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Mehmet Do\u011fan Kantarc\u0131, projenin, geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olmayan bir do\u011fa tahribat\u0131na neden olaca\u011f\u0131n\u0131, projenin as\u0131l sahibinin ise ABD oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc. Kantarc\u0131, 1950 y\u0131l\u0131nda \u00e7izildi\u011fi ifade edilen bir haritay\u0131 da payla\u015ft\u0131.<\/p>\n Kanal \u0130stanbul Projesi\u2019nin sebep olaca\u011f\u0131 y\u0131k\u0131ma ve ranta ili\u015fkin BirG\u00fcn\u2019e de\u011ferlendirmelerde bulunan Prof. Dr. Kantarc\u0131, projenin, \u2018Karadeniz-Marmara Denizi Kanal\u0131 Projesi\u2019nin eski tasar\u0131mlar\u0131n\u0131n g\u00fcncellenmi\u015f hali oldu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n ABD\u2019nin, 1950 y\u0131l\u0131nda Marmara Denizi\u2019nin ve \u0130stanbul\u2019un Ruslara kar\u015f\u0131 savunulmas\u0131 amac\u0131yla, \u00c7atalca Yar\u0131madas\u0131 ve Gelibolu Yar\u0131madas\u0131\u2019na kanallar a\u00e7may\u0131 planlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade eden Prof. Dr. Kantarc\u0131, o y\u0131llarda bir harita tasarland\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getirdi. \u0130ngilizce isimlendirmelerin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 haritada, ABD\u2019nin \u00f6nerdi\u011fi kanal\u0131n yeri ile Kanal \u0130stanbul\u2019un yap\u0131laca\u011f\u0131 alan aras\u0131ndaki benzerlik dikkati \u00e7ekiyor.<\/p>\n ABD projesindeki kanal\u0131n g\u00fczerg\u00e2h\u0131n\u0131n, Durusu G\u00f6l\u00fc\u2019n\u00fcn bat\u0131s\u0131ndan, B\u00fcy\u00fck \u00c7ekmece G\u00f6l\u00fc\u2019ne uzanan al\u00e7ak arazi ile vadiyi izledi\u011fini ifade eden Prof. Dr. Kantarc\u0131, daha sonra bu projeden vazge\u00e7ildi\u011fini s\u00f6yledi. Prof. Dr. Kantarc\u0131, \u201cGer\u00e7ekle\u015ftirilmesi \u00e7ok g\u00fc\u00e7 ve pahal\u0131 oldu\u011fu gibi, yarataca\u011f\u0131 olumsuz etkilerin ve ekolojik maliyetinin de \u00e7ok fazla oldu\u011fu de\u011ferlendirildi\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n Kanal \u0130stanbul Projesi\u2019nde, tankerlerin kanaldan ge\u00e7erken yanmas\u0131 ya da patlamas\u0131 durumunda, \u00e7evresinde bulunan yerle\u015fim alanlar\u0131n\u0131n yok olaca\u011f\u0131n\u0131 ifade eden Prof. Dr. Kantarc\u0131, \u201cB\u00f6yle bir patlamada, Kanal ula\u015f\u0131ma kapan\u0131r. Patlama ve yang\u0131n\u0131n Kanal \u00e7evresine verece\u011fi hasarla, tuzlu su \u00e7evreye s\u0131zabilir. 1950 tarihli ABD proje \u00f6nermesinden vazge\u00e7ilmeli\u2019 ifadelerini kulland\u0131 (8).<\/a><\/p>\n 2013 y\u0131l\u0131nda vefat eden Eski Mimarlar Odas\u0131 Genel Ba\u015fkan\u0131 Prof. Dr. Oktay Ekinci, b\u00f6yle bir projenin, ancak hukukun olmad\u0131\u011f\u0131 bir \u00fclkede g\u00fcndeme gelebilece\u011fini ifade ederek, \u015fu g\u00f6r\u00fc\u015fleri dile getirmi\u015fti:<\/p>\n * Kanal \u0130stanbul, kentin mevcut planlar\u0131n\u0131 ge\u00e7ersiz k\u0131lar ve daha da plans\u0131z hale getirir. Ger\u00e7ek bir tehlike olmaktan, ancak petrol boru hatt\u0131yla kurtulacak olan petrol ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 tankerlerle g\u00f6t\u00fcrmek, kentin ekolojisini, topografyas\u0131n\u0131, k\u00fclt\u00fcrel ve sosyal yap\u0131s\u0131n\u0131 alt \u00fcst eder.<\/p>\n * Proje, yakla\u015f\u0131k 450 uzman\u0131n 5 y\u0131l \u00e7al\u0131\u015farak \u00fcrettikleri \u2018Metropolitan Planlama\u2019 dengelerine ayk\u0131r\u0131d\u0131r. 5 y\u0131ll\u0131k plan\u0131n reddedilmesi demek, kenti plans\u0131z hale getirmek olur. Buna, y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki imar hukuku da \u015fehircilik hukuku da engeldir. Bu \u00f6neri, ancak hukukun olmad\u0131\u011f\u0131 bir \u00fclkede g\u00fcndeme gelebilir.<\/p>\n * Kanal\u0131n etraf\u0131nda yeni bir \u015fehir yarat\u0131laca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kland\u0131. Bunal\u0131mda olan in\u015faat sekt\u00f6r\u00fcnde yeni olanaklar yarat\u0131lacak. Ancak \u0130stanbul konuta doydu, daha fazla y\u00fcklenmemek gerekir. \u0130stanbul\u2019a yeni y\u00fckler y\u00fcklemek, akla uygun olmayan bir fantezidir. Bunu, bir se\u00e7im fantezisi olarak g\u00f6r\u00fcyorum.<\/p>\n * Yakla\u015f\u0131k 45 km uzunlu\u011fundaki projenin, g\u00fczerg\u00e2h\u0131nda bulunan, g\u00f6l, dere, do\u011fal yeralt\u0131 su ve kanallar\u0131n\u0131, geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olmayacak \u015fekilde tahrip edece\u011fi; proje alan\u0131 ve \u00e7evresindeki yeralt\u0131 su havzalar\u0131n\u0131 besleyen su varl\u0131klar\u0131n\u0131n ise Karadeniz ve Marmara Denizi\u2019nin tuzlu sular\u0131n\u0131n alan\u0131 basmas\u0131 nedeniyle yava\u015f yava\u015f yok olaca\u011f\u0131 endi\u015fesi, yayg\u0131n kanaattir.<\/p>\n *Projeyle, \u00e7evresel etki bak\u0131m\u0131ndan h\u00e2lihaz\u0131rda Bo\u011fazi\u00e7i\u2019nde \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir risk olu\u015fturan petrol ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu kanal, \u00fczerine \u00e7ekece\u011finden dolay\u0131, d\u00fcnya k\u00fclt\u00fcr miras\u0131 olan kentin \u00f6z merkezi daha iyi korunaca\u011f\u0131 sav\u0131na kar\u015f\u0131; hat boyunca in\u015fa edilecek k\u00f6pr\u00fcler, yollar, ba\u011flant\u0131 yollar\u0131 sadece g\u00fczerg\u00e2h\u0131 de\u011fil, \u0130stanbul\u2019un kuzeybat\u0131s\u0131n\u0131 yerle\u015fim aks\u0131na \u00e7evirece\u011fi, t\u00fcm do\u011fal ya\u015fam alanlar\u0131n\u0131, ula\u015f\u0131m projelerinin k\u0131skac\u0131na sokaca\u011f\u0131; ger\u00e7ek bir tehlike olmaktan, ancak petrol boru hatt\u0131yla kurtulacak olan petrol ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 tankerlerle g\u00f6t\u00fcrmenin, kentin ekolojisini, topografyas\u0131n\u0131, k\u00fclt\u00fcrel ve sosyal yap\u0131s\u0131n\u0131 alt \u00fcst edece\u011fi endi\u015fesi seslendirilmektedir.<\/p>\n * Kanal \u00e7evresinin, kent esteti\u011fi ve \u00e7evre a\u00e7\u0131s\u0131ndan ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na yepyeni kent mimarisi konseptlerini ortaya koyaca\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kar\u015f\u0131l\u0131k; bu s\u00fcre\u00e7 do\u011fru i\u015flemedi\u011fi takdirde, \u201c\u0130stanbul 30 milyona dayan\u0131r ve k\u00e2bus \u015fehir olur, ya\u015fanmaz, yer bulunamaz, g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flanamaz bir \u015fehre d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr\u201d fikri dile getirilmektedir.<\/p>\n * Kanal \u0130stanbul Projesi\u2019nin, h\u00e2lihaz\u0131rda \u0130stanbul aleyhine olan T\u00fcrkiye kentle\u015fme e\u011filimlerini daha da tetikleyece\u011fi ve \u0130stanbul\u2019a n\u00fcfus ak\u0131n\u0131n\u0131n daha da artaca\u011f\u0131, bunun da bay\u0131nd\u0131rl\u0131k ve refah seviyesinin, \u00fclke co\u011frafyas\u0131na dengeli da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 engelleyece\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc savunulmaktad\u0131r. B\u00fcy\u00fck n\u00fcfus y\u0131\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131n, sava\u015f durumlar\u0131nda stratejik hedef olabilmesi ve \u201csosyal kirlilik\u201d olu\u015fturmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan da risk olu\u015fturabilece\u011fi; ayr\u0131ca gayr\u0131menkul de\u011ferlerinin \u0130stanbul lehine daha artaca\u011f\u0131 ve \u00fclkedeki bozuk olan gayrimenkul dengesinin daha da bozulmas\u0131na yol a\u00e7aca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n * \u00c7evresel etkileri bak\u0131m\u0131ndan, kanal yap\u0131m\u0131 i\u00e7in kald\u0131r\u0131lmas\u0131 gereken ye\u015fil \u00f6rt\u00fc nedeniyle ve b\u00f6lgede ortaya \u00e7\u0131kabilecek vadi etkisiyle iklimin de\u011fi\u015febilece\u011fi ve h\u00e2kim r\u00fczg\u00e2r y\u00f6n\u00fcndeki de\u011fi\u015fim nedeniyle, zincirleme olarak ba\u015fka ekolojik olumsuzluklar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kabilece\u011fi belirtilmektedir.<\/p>\n * Kanal \u0130stanbul Projesi g\u00fczerg\u00e2h\u0131 boyunca kuzeyden g\u00fcneye do\u011fru gidildik\u00e7e yer alan ve \u201cmutlak tar\u0131m arazisi\u201d olarak tan\u0131mlanan, yakla\u015f\u0131k 5 bin dekar tar\u0131m alan\u0131n\u0131n yok olabilece\u011fi ifade edilmektedir.<\/p>\n * Muhtemel depremle birlikte olu\u015fabilecek tsunami dalgalar\u0131n\u0131n kanal g\u00fczerg\u00e2h\u0131na giri\u015fiyle birlikte, halk\u0131n deprem d\u0131\u015f\u0131nda ikincil bir tehlikeyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalabilece\u011fi; proje kapsam\u0131ndaki dolgu adalar\u0131n, Marmara Denizi depremi s\u0131ras\u0131nda risk alt\u0131nda olabilece\u011fi iddia edilmektedir. Projenin yap\u0131m\u0131 s\u00fcrecinde Kuzey Anadolu Fay Hatt\u0131\u2019n\u0131n k\u0131r\u0131lmas\u0131 \/zedelenmesi (kesilmesi) nedeniyle beklenen b\u00fcy\u00fck \u0130stanbul depreminin tetiklenmesi, y\u00f6n\u00fcn\u00fcn de\u011fi\u015fmesi veya \u015fiddetinin artmas\u0131na neden olabilece\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc dile getirilmektedir.<\/p>\n * \u0130stanbul Bo\u011faz\u0131\u2019n\u0131n Karadeniz ve Marmara Denizi giri\u015fleri aras\u0131nda 0.30 metre kot (y\u00fckseklik) fark\u0131 dolay\u0131s\u0131yla, y\u00fczeyde Karadeniz\u2019den Marmara Denizi\u2019ne do\u011fru olan ak\u0131nt\u0131n\u0131n, Bo\u011faz\u0131n alt\u0131nda ise iki deniz aras\u0131 yo\u011funluk fark\u0131ndan dolay\u0131 Marmara\u2019dan Karadeniz\u2019e ters ak\u0131nt\u0131n\u0131n, Kanal \u0130stanbul ile birlikte denizler aras\u0131 ak\u0131\u015f dengesini de\u011fi\u015ftirebilece\u011fi i\u00e7in, \u0130stanbul Bo\u011faz\u0131\u2019nda farkl\u0131 yo\u011funluklar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu katmanl\u0131 ak\u0131\u015f d\u00fczeninin bozulabilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n * Projede, Kanal\u2019\u0131n en \u00f6nemli yap\u0131l\u0131\u015f gerek\u00e7esi olarak; \u0130stanbul Bo\u011faz\u0131\u2019n\u0131n trafik y\u00fck\u00fcn\u00fcn azalt\u0131lmas\u0131 i\u00e7in tankerlerin, tehlikeli y\u00fck ta\u015f\u0131yan gemilerin ve bir k\u0131s\u0131m ticaret gemilerinin buraya y\u00f6nlendirilece\u011finin belirtilmesine kar\u015f\u0131l\u0131k, \u0130stanbul Bo\u011faz\u0131\u2019ndan para vermeden ge\u00e7mek m\u00fcmk\u00fcnken, daha dar ve ge\u00e7i\u015f s\u00fcresini \u00e7ok uzatacak olan bu kanaldan ge\u00e7mek istemeyecekleri \u00f6ne s\u00fcr\u00fclmektedir.<\/p>\n * Geni\u015fli\u011fi 150 metre, derinli\u011fi 25 metre olacak bu kanalda bir deniz kazas\u0131 olursa, gemi batarsa veya b\u00fcy\u00fck bir tankerde yang\u0131n \u00e7\u0131karsa, \u0130stanbul Bo\u011faz\u0131\u2019na g\u00f6re \u00e7ok dar olan bu kanalda kazaya nas\u0131l m\u00fcdahale edilece\u011fi,\u00a0 enkaz\u0131n nas\u0131l \u00e7\u0131kar\u0131laca\u011f\u0131, ciddi endi\u015fe konusudur.\u00a0 Ayr\u0131ca bu tehlikelerin kanal \u00e7evresinde bulunan yerle\u015fim alanlar\u0131na b\u00fcy\u00fck zarar verebilece\u011fi uyar\u0131s\u0131 ciddiye al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n * Bu proje i\u00e7in nas\u0131l bir rejim \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc ve projenin, Montr\u00f6 Bo\u011fazlar S\u00f6zle\u015fmesi ile nas\u0131l ba\u011fda\u015faca\u011f\u0131 gibi konular\u0131n a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fmas\u0131 talep edilmektedir.<\/p>\n * Projenin do\u011frudan kamu transfer harcamas\u0131 \u015fekliyle de\u011fil de\u00a0 \u201cyap-i\u015flet- devret\u201d y\u00f6ntemiyle, konsorsiyum arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi planland\u0131\u011f\u0131ndan, \u00fclke ekonomisine bir y\u00fck getirmeyece\u011fi, tam tersine piyasada \u00f6nemli bir hareketlenme sa\u011flayaca\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc vurgulanmaktad\u0131r. B\u00f6yle olsa bile yeni yap\u0131lan k\u00f6pr\u00fc, yol ve havaalanlar\u0131 i\u00e7in taahh\u00fct edilen y\u00fcksek rakaml\u0131 kullan\u0131m say\u0131lar\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 yap\u0131lan \u00f6demelerde oldu\u011fu gibi; \u0130stanbul Kanal\u0131 i\u00e7in de b\u00f6yle bir y\u00f6ntem izlenece\u011fi ve \u00f6nemli yek\u00fbn tutaca\u011f\u0131 beklenmelidir.<\/p>\n * Bo\u011fazi\u00e7i\u2019nin en b\u00fcy\u00fck ve vazge\u00e7ilmez sorunu olan gemi ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131 nedeniyle Bo\u011fazi\u00e7i ile Kuzey ve G\u00fcney Marmara b\u00f6lgelerini de i\u00e7ine alabilecek y\u00fczer yollar ve\/veya t\u00fcp yollar\u0131n yap\u0131m\u0131n\u0131n kolayla\u015faca\u011f\u0131; en az\u0131ndan suyoluyla tamamlanacak \u015fekilde kent i\u00e7i ula\u015f\u0131m\u0131n\u0131n, i\u00e7i i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f halkalar olarak tasarlanmas\u0131n\u0131n daha da kolayla\u015faca\u011f\u0131 belirtilmektedir. Kanal, III. K\u00f6pr\u00fc ile de entegre edilece\u011finden, karayolu transit ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n, suyolu transit ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kombine edilebilece\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, rasyonel olarak kabul edilebilir. Ancak bu sorunlar\u0131n ve gerekliliklerin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in Kanal \u0130stanbul Projesi\u2019nin mecburi veya tek \u00e7\u00f6z\u00fcm olmad\u0131\u011f\u0131, bu sorunlar\u0131n, \u00e7ok daha ucuz ve \u00e7ok daha k\u0131sa zamanda bitirilebilecek ba\u015fka projelerle \u00e7\u00f6z\u00fclebilece\u011fi ifade edilmektedir.<\/p>\n \u00a0<\/strong><\/p>\n \u00a0<\/strong><\/p>\n KAYNAKLAR:<\/strong><\/p>\n 1. https:\/\/tr.sputniknews.com\/columnists\/201801171031852226-kanal-istanbul-cilgin-proje-bolgesel-etki-\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0guvenlik-cevre-ekonomi-elestiri-marmara-karadeniz-turkiye<\/p>\n URL: https:\/\/onedio.com\/haber\/kanal-istanbul-nedir-kanal-istanbul-projesi-hakkinda-bilmeniz-gereken-5-sey-809002<\/a><\/p>\nFikir, Roma \u0130mparatorlu\u011fu\u2019na kadar dayan\u0131yor<\/h2>\n
Cumhuriyet d\u00f6neminde ilk kez 1990\u2019da dile getirildi<\/h2>\n
Y\u0131lda 3 bin gemiden 50 bin gemiye\u2026<\/h2>\n
Bakan\u2019\u0131n konu\u015fmas\u0131ndan, Kanal \u0130stanbul ile ilgili ana ba\u015fl\u0131klar:<\/h2>\n
![\"\"](\"http:\/\/misak.millidusunce.com\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/\u0130\u0130.jpg\")
<\/p>\n\n
Yrd. Do\u00e7. Dr. Fidan: \u201cOlumlu ve olumsuz y\u00f6nleriyle de\u011ferlendirilmeli\u201d<\/h2>\n
\u201cProje, \u0130stanbul\u2019un trafik sorununa ne\u015fter vuruyor.<\/h2>\n
\u201cProje, mecburi veya tek \u00e7\u00f6z\u00fcm de\u011fil<\/h2>\n
\u00d6ymen: \u201cProje, Montr\u00f6 S\u00f6zle\u015fmesi ile nas\u0131l ba\u011fda\u015facak?\u201d<\/h2>\n
Prof. Dr. Saydam: \u201cEkolojik y\u0131k\u0131ma yol a\u00e7acak. Proje unutulmal\u0131\u201d<\/h2>\n
\u00d6zesmi: \u201cBu, \u0130stanbul\u2019u susuz b\u0131rakacak bir projedir\u201d<\/h2>\n
Prof. Dr. \u00d6zsoy: \u201cDenizlerdeki iklim dengeleri alt \u00fcst olacak\u201d<\/h2>\n
Do\u00e7. Dr. G\u00fcndo\u011fdu: \u201cProje, 9 \u015fiddetine g\u00f6re olmal\u0131\u201d<\/h2>\n
Prof. Dr. Alp: \u201cK\u00e2bus \u015fehir olur\u201d<\/h2>\n
WWF: \u201cMarmara\u2019n\u0131n \u00f6l\u00fc bir denize d\u00f6n\u00fc\u015fmesiyle sonu\u00e7lanabilecek\u201d<\/h2>\n
WWF T\u00fcrkiye (Do\u011fal Hayat\u0131 Koruma Vakf\u0131), yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 bas\u0131n a\u00e7\u0131klamas\u0131nda,\u00a0 Kanal \u0130stanbul Projesi\u2019nin, yaln\u0131z devasa bir yat\u0131r\u0131m de\u011fil, ayn\u0131 zamanda y\u00fczy\u0131llara dayanan ge\u00e7mi\u015finde bug\u00fcne kadar \u0130stanbul do\u011fas\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya bulundu\u011fu en b\u00fcy\u00fck m\u00fchendislik operasyonu olaca\u011f\u0131n\u0131 belirtti. Vak\u0131f a\u00e7\u0131klamas\u0131nda projenin yol a\u00e7aca\u011f\u0131 \u00e7evresel etkiler, \u015f\u00f6yle dile getirildi:<\/h2>\n
* Bu noktada \u00f6ncelikle, Karadeniz, Bo\u011fazlar, Marmara ve Kuzey Ege gibi geni\u015f bir co\u011frafyada \u00e7ok boyutlu etkileri muhtemel b\u00f6yle bir proje i\u00e7in “ne pahas\u0131na” sorusunu sormak, akl\u0131n gere\u011fidir diye d\u00fc\u015f\u00fcnmekteyiz.<\/h2>\n
Politeknik: \u201cProje g\u00f6l, dere, do\u011fal yeralt\u0131 su ve kanallar\u0131n\u0131, geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olmayacak \u015fekilde tahrip edecek\u201d<\/h2>\n
Politeknik M\u00fchendis Mimar \u015eehir Planc\u0131lar\u0131 Dayan\u0131\u015fma Derne\u011fi<\/a>, haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 raporla, Kanal \u0130stanbul\u2019un olas\u0131 etkilerini, detaylar\u0131yla anlatt\u0131. Bu etkiler, maddeler halinde \u015f\u00f6yle:<\/h2>\n
Yeralt\u0131\/yer\u00fcst\u00fc su havzalar\u0131n\u0131 tahrip edecek<\/h2>\n
Sazl\u0131dere yok olacak!<\/h2>\n
Terkos G\u00f6l\u00fc (Durusu) tehdit alt\u0131nda<\/h2>\n
Nitelikli tar\u0131m alanlar\u0131 yok olacak<\/h2>\n
![\"\"](\"http:\/\/misak.millidusunce.com\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/\u015e\u015e.jpg\")
<\/li>\n<\/ul>\n\n
\nHafriyat kaynakl\u0131 toz, havay\u0131, limitin 600 kat\u0131 kirletecek<\/h2>\n
Heyelan riski do\u011facak<\/h2>\n
Fay hatt\u0131n\u0131n yan\u0131 ba\u015f\u0131nda<\/h2>\n
Marmara-Karadeniz su dengesi bozulacak<\/h2>\n
Hafriyat nereye gidecek?<\/h2>\n
Yeni emlak projeleri, yeni rant projelerini yaratacak!<\/h2>\n
Prof. Dr. Kantarc\u0131: \u201cKanal \u0130stanbul, asl\u0131nda ABD projesi\u201d<\/h2>\n
\u201cRuslara kar\u015f\u0131 savunma ama\u00e7l\u0131yd\u0131\u201d<\/h2>\n
\u201cKanalda tankerlerin patlamas\u0131yla, yerle\u015fim yerleri yok olabilir\u201d<\/h2>\n
Ekinci: \u201cBu \u00f6neri, ancak hukukun olmad\u0131\u011f\u0131 bir \u00fclkede g\u00fcndeme gelebilir\u201d<\/h2>\n
SONU\u00c7 VE \u00d6NER\u0130LER:<\/h2>\n
* Olumlu ve olumsuz de\u011ferlendirmelerden, bu projenin \u00e7ok gerekli ve \u00e7ok \u00f6nemli oldu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Kanal \u0130stanbul, hayati derecede \u00f6nemli ve \u00e7ok gerekli bir proje olmamas\u0131na ra\u011fmen; uzun y\u0131llar reklam ve kamuoyu alg\u0131s\u0131 olu\u015fturabilmesi bak\u0131m\u0131ndan g\u00fc\u00e7l\u00fc siyasi egolar\u0131n tatmin edilmesine y\u00f6nelik bir proje olarak g\u00f6r\u00fclebilir!<\/h2>\n
\n
\n