![\"\"](\"http:\/\/misak.millidusunce.com\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/Kitle-Partisi-2.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Siyas\u00ee partilerimizin d\u0131\u015fa d\u00f6n\u00fck beyanlar\u0131na bakarsan\u0131z, hepsi kazanm\u0131\u015f. Eh “kazan-kazan”\u0131n bu kadar\u0131 \u015fa\u015f\u0131rt\u0131yor. Ka\u00e7 defa kazan demek gerekir acaba? Fakat i\u00e7eride, durum epey farkl\u0131d\u0131r.\u00a0 Orada bir \u00f6z ele\u015ftiri g\u0131rla gidiyordur ama “\u00f6z ele\u015ftiri” diye insanlar\u0131n kendilerini ele\u015ftirmesi anla\u015f\u0131lmaz. Bizim partililer \u00f6z ele\u015ftiriden, \u00f6zlerindeki di\u011fer partilileri ele\u015ftirmeyi anlar. Hatta \u00f6zele\u015ftiriyi hainlik sayanlar vard\u0131r.\u00a0 Bir tarihte T\u00fcrk Milliyet\u00e7isi gen\u00e7ler yapacaklar\u0131 toplant\u0131da fikirlerinden bahsedilecekler aras\u0131na rahmetli Durmu\u015f Hocao\u011flu’nu da yazm\u0131\u015flard\u0131. Ankara hemen m\u00fcdahale etti: O muhaliftir, onu \u00e7\u0131kar\u0131n! Merhum Hocao\u011flu’nun muhalifli\u011finin gerek\u00e7esi,\u00a0 T\u00fcrk Milliyet\u00e7ili\u011fi’nin En M\u00fchim \u0130htiyac\u0131: \u00d6z-Ele\u015ftiri ba\u015fl\u0131kl\u0131 bir yaz\u0131 yazmas\u0131yd\u0131<\/em>. Merak edenler kendi ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan siteden makalesine eri\u015febilir.[i]<\/a><\/p>\n Partilerimizin bu halini g\u00f6z \u00f6n\u00fcne alan M\u0130SAK, yapt\u0131\u011f\u0131 se\u00e7im analizinde, durum tespitini parti d\u0131\u015f\u0131ndan, bilim g\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcyle bakabilen tarafs\u0131z ekiplere yapt\u0131rmalar\u0131n\u0131 tavsiye etmi\u015fti.[ii]<\/a><\/p>\n Asl\u0131nda dan\u0131\u015fman tutmak pek sevdi\u011fimiz bir i\u015f de\u011fil. Bat\u0131’da dan\u0131\u015fmanl\u0131k \u015firketleri baya\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck cirolara ula\u015f\u0131r. Bizde ancak \u00e7ok b\u00fcy\u00fckler, onlar da genel olarak temas ettikleri yabanc\u0131 \u015firketlerden g\u00f6rd\u00fckleri i\u00e7in dan\u0131\u015fman tutarlar. Dan\u0131\u015fman kelimesinin anlam\u0131 bile farkl\u0131d\u0131r. Emekli b\u00fcrokratlar, ayr\u0131ld\u0131klar\u0131 devlet kurumlar\u0131nda h\u00e2l\u00e2 etkilidirler de belki i\u015fimizi kolayla\u015ft\u0131r\u0131rlar diye onlar dan\u0131\u015fman yapar\u0131z. Mesel\u00e2 vergi mevzuat\u0131n\u0131 iyi bilen eski maliyecilere “\u00fcstat” denir ya; onlar yeni b\u00fcrokratlar \u00fczerinde etki sahibidir diye b\u00fcy\u00fck \u015firketler onlar\u0131 istihdam eder.<\/p>\n Bir de siyas\u00ee dan\u0131\u015fmanlar vard\u0131r ki bunlar genellikle “ba\u015f dan\u0131\u015fman”d\u0131rlar. \u0130nsan “ba\u015f dan\u0131\u015fman”\u0131n bir tane olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr, fakat yan\u0131l\u0131r. Dedem Korkut’un Yedi Ba\u015fl\u0131 Kara Ejder’i gibi bizim siyas\u00eelerimizin de alt\u0131, yedi, hatta daha daha fazla ba\u015f dan\u0131\u015fman\u0131, partilerin de “dan\u0131\u015fma kurulu” vard\u0131r ki bunlar da genellikle “y\u00fcksek”tirler. Ama dan\u0131\u015fmanlara dan\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 pek vaki de\u011fildir. Maa\u015fl\u0131 olanlara g\u00f6rev verilir. Bu sonuncular asl\u0131nda bir nevi asistand\u0131rlar.<\/p>\n Akl\u0131ma Harari’nin bilim devrimi tespiti geliyor. Harari, “Bilim devrimi, insanlar\u0131n ‘bilmiyorum’ demeleridir<\/em> ” diyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc Orta\u00e7a\u011f Avrupas\u0131nda her \u015feyin bilindi\u011fi kabul edilirdi. Siz bilmiyorsan\u0131z papaza sorard\u0131n\u0131z, o bilmiyorsa kardinale. O da bilmiyorsa Papa mutlaka bilirdi. Papa da bilmiyorsa, o \u015fey, bilinmesi gerekmeyecek kadar \u00f6nemsiz demekti zaten. Bizim i\u015f d\u00fcnyas\u0131nda da siyaset d\u00fcnyas\u0131nda da her \u015feyi bilenler h\u00e2l\u00e2 etkili konumdad\u0131rlar ve dan\u0131\u015fmaya pek ihtiya\u00e7 yoktur.<\/p>\n Her \u015feyi zaten bilmeyen zavall\u0131 bat\u0131l\u0131lar te\u015fkilatlanma, pazarlama, propaganda konular\u0131n\u0131 ve tabi bunlar\u0131n siyas\u00ee partilere uygulanmas\u0131n\u0131 bilim dallar\u0131 halinde ele al\u0131rlar. Ben de burada, onlar\u0131n s\u00f6ylediklerini derleyip toplay\u0131p sunaca\u011f\u0131m. Tabi bizim reisler, ba\u015fkanlar, k\u0131rk y\u0131ll\u0131k, elli y\u0131ll\u0131k tecr\u00fcbeleriyle bunlar\u0131 benden de o g\u00e2vurlardan da daha iyi bilirler, o y\u00fczden bunlar\u0131 okumaya da ihtiya\u00e7lar\u0131 yoktur.<\/p>\n \u00d6nce pazarlamay\u0131 ele alaca\u011f\u0131m. Partilerin se\u00e7imler i\u00e7in yapt\u0131klar\u0131 da budur asl\u0131nda. Hele pazarlaman\u0131n bug\u00fcnk\u00fc anlam\u0131 ele al\u0131n\u0131rsa, partiler pazarlamadan ibarettir denilebilir.[iii]<\/a><\/p>\n \u0130nsanlar\u0131 de\u011fi\u015fik fikirleri iknaya, de\u011fi\u015fik markalar\u0131 satmaya \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n ne yapmalar\u0131 gerekti\u011fi ge\u00e7en asr\u0131n ba\u015f\u0131ndan beri bilim konusu h\u00e2line geldi. Rekabet ediyorsunuz ya, ne \u00fczerinde rekabet ediyorsunuz? Neyi \u00e7eki\u015fiyorsunuz? Cevap \u015f\u00f6yleydi: Lawrence’in dedi\u011fi gibi rekabet insanlar\u0131n zihinleri ve g\u00f6n\u00fclleri i\u00e7indi. \u00c7eki\u015filen zihinlerdi. G\u00f6n\u00fcl de zihnin arkas\u0131ndan gelir zaten; veya zihin g\u00f6nl\u00fcn arkas\u0131na ili\u015fir.<\/p>\n Reklamc\u0131lar ve pazarlamac\u0131lar buna bir isim buldu: Zihin pay\u0131 (share of mind). \u0130nanlar hakk\u0131n\u0131zda bir tercih yapacaksa, ak\u0131llar\u0131na \u00f6nce sizin markan\u0131z veya sizin fikirleriniz, sizin dedikleriniz gelmeliydi. Veya sizin partiniz.<\/p>\n Tabi bunlar bir veya birka\u00e7 ki\u015finin bir sabah uyand\u0131klar\u0131nda aniden ke\u015ffettikleri parlak fikirler de\u011fil, d\u00fczinelerle ara\u015ft\u0131rman\u0131n, anketin, saha \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n sonucunda var\u0131lan neticelerdi. Bilim adamlar\u0131n\u0131n kalemleri biraz zay\u0131f oldu\u011fundan pazarlama alan\u0131ndan iki ki\u015fi, Trout ve Ries, bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 derleyip toparlad\u0131 ve Konumland\u0131rma<\/em> ad\u0131yla bir kitapta yay\u0131nlad\u0131.[iv]<\/a> Onlar da bu kitap vas\u0131tas\u0131yla bu fikirleri pazarlad\u0131lar ve marka oldular\u2026 Bunu genellikle Trout’un birinci m\u00fcellif oldu\u011fu bir dizi ba\u015fka yay\u0131nlar izledi. Tabi paral\u0131 konferanslar, dan\u0131\u015fmanl\u0131klar\u2026\u00a0 Zengin oldular vesselam.<\/p>\n Anla\u015f\u0131ld\u0131 ki rekabet denilen muharebe insanlar\u0131n zihinleri i\u00e7indi. Fakat siz bir s\u00fcredir piyasada iseniz insanlar\u0131n zihninde sizin zaten bir yeriniz vard\u0131. Mesel\u00e2 Volvo emniyet demektir. Mersedes l\u00fcks. Pepsi “gen\u00e7lik”di, Coke, “dinlendiren mola”. Pepsi mavidir, Coke k\u0131rm\u0131z\u0131. Bunlar on y\u0131llar boyunca de\u011fi\u015fmez. Sadece ifade tarzlar\u0131 yenileniyordu. Mesela IBM insanlar\u0131n kafas\u0131nda ana makine demekti. Trout ve Ries, IBM’in ki\u015fisel bilgisayar de\u011fil, ki\u015fisel ana makine satmas\u0131n\u0131 tavsiye ediyordu (personal mainframe). Sahi IBM’e ne oldu? IBM, kendi markas\u0131 IBM PC’yi icad edip piyasaya s\u00fcrd\u00fc ama art\u0131k PC yapm\u0131yor. Laptop’u ThinkPad’i de \u00c7inli Lenovo’ya verdi. \u015eimdi kendisi bir nevi Saadet Partisi olarak hayat\u0131n\u0131 idame ettiriyor. Daha \u00f6nce onun kesin h\u00e2kimiyetindeki zihin tepesini \u015fimdi Google i\u015fgal etmi\u015f.<\/p>\n Siyas\u00ee bir parti bu anlay\u0131\u015fla i\u015fe koyulursa kurmay heyeti gibi \u00f6nce \u015funlar\u0131 sormal\u0131:<\/p>\n Birinci madde \u00fclkenin analizi, ikincisi bizim imaj\u0131m\u0131z\u0131n belirlenmesi demektir. Bizim akl\u0131m\u0131zdaki imaj\u0131m\u0131z de\u011fil, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n akl\u0131ndaki imaj\u0131m\u0131z\u0131n\u2026 Herhalde bizim temel de\u011ferlerimiz vard\u0131r ve imaj bu de\u011ferlere g\u00f6re mevcuttur zaten. Tuhaf gelecek ama sa\u011fa sola “ter\u00f6rist”, “Fet\u00f6c\u00fc” demekten ba\u015fka “fikirler” de vard\u0131r!<\/p>\n Rakiplerimiz hangi b\u00f6lgelerde konu\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r sorusu en kritik maddelerden biridir. \u00c7\u00fcnk\u00fc zihin arazisinde bo\u015f b\u00f6lgeler bulunabilir. \u00d6zelliklerinden, ideolojilerinden \u00f6t\u00fcr\u00fc, rakiplerimizin bize direnemeyecekleri araziler, yumu\u015fak kar\u0131nlar\u0131 vard\u0131r. Oralar insanlar\u0131n zihinlerinde zaten bize ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r, bizim plaj ba\u015flar\u0131m\u0131zd\u0131r.<\/p>\n Rakibin kuvvetli oldu\u011fu b\u00f6lgeye ancak, “Ben de, ben de, ben de onun gibiyim.<\/em>” diyerek girersiniz ve insanlar\u0131n size cevab\u0131, “Oran\u0131n sahibi var, ger\u00e7e\u011fi varken ni\u00e7in taklidine y\u00f6nelelim ki?<\/em>” olur.<\/p>\n T\u00fcrkiye’de siyas\u00ee rekabette \u015fu b\u00f6lgeleri sayabiliriz:<\/p>\n Bunlara belki birka\u00e7 madde daha eklenebilir veya baz\u0131 maddeler i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7ebilir.<\/p>\n Bu tasnifin ilk \u00e7arp\u0131c\u0131 sonucu siyas\u00ee partilerdeki baz\u0131 y\u00f6neticilerin bir t\u00fcrl\u00fc g\u00f6remedikleri \u015fu ger\u00e7eklerdir: Bu b\u00f6lgeler listesinde “vaatler” diye bir yer yoktur. \u00c7\u00fcnk\u00fc vaatler yap\u0131la yap\u0131la anlams\u0131zla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r ve vaat takti\u011fi \u00fcr\u00fcn rekabetinde fiyat k\u0131rman\u0131n \u00fcmitsizli\u011fi gibidir. Fiyat k\u0131rma \u00fcst\u00fcn bir strateji olsayd\u0131 Hyundai ve Fiat bug\u00fcn yollar\u0131n h\u00e2kimiydi. Nas\u0131l \u00fcr\u00fcn rekabetinde ucuzluktan ba\u015fka \u00f6zellikler de gerekiyorsa ve ucuzluk en zavall\u0131 reklam ve rekabet malzemesiyse, siyasette de vaat \u00f6yledir.\u00a0 Siz vaat edersiniz, rakipleriniz “be\u015f fazlas\u0131” der ve se\u00e7menin g\u00f6z\u00fcnde her ikiniz de g\u00fcvenilirli\u011finizi kaybedersiniz. Maalesef T\u00fcrkiye’de partiler b\u00fcy\u00fck \u00e7apta bu hale d\u00fc\u015ft\u00fc. T\u00fcrk se\u00e7meni de k\u00f6t\u00fcler aras\u0131nda az k\u00f6t\u00fcs\u00fcn\u00fc se\u00e7mek zorunda kal\u0131r. Veya r\u00fc\u015fveti pe\u015fin vereni.<\/p>\n Di\u011fer \u00f6nemli nokta \u015fudur: \u0130nsanlar\u0131n bulunmak istedikleri, kendilerini ona g\u00f6re tarif ettikleri “merkez” diye bir yer yoktur! “Kitle partisi” diye bir zihin b\u00f6lgesi de mevcut de\u011fildir. Anketlere insanlar “Ben T\u00fcrk Milliyet\u00e7isiyim”, “Adalet ve demokrasi istiyorum”, “\u00c7ocuklar\u0131m i\u015f bulsun, torpilli olan \u00f6nce ge\u00e7mesin” diye cevap verebilir ama kimseden, “Ben kitle partisinden yanay\u0131m”, “Ben, merkezciyim” diye cevap alamazs\u0131n\u0131z.<\/p>\n Bu sebeptendir ki “Ses ver T\u00fcrkiye!”, “Sensiz asla!”, “Sen bilirsin!”, “Y\u00fcz\u00fcn\u00fc g\u00fcne\u015fe d\u00f6n!” gibi kitle partilili\u011fine, merkezi ele ge\u00e7irmeye \u00f6zenen sloganlar yerle\u015fecek alan bulamaz, bo\u015flu\u011fa d\u00fc\u015fer. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00f6yle bir b\u00f6lge mevcut de\u011fildir ve bu ifadeler birer iddia, se\u00e7mene sunulan birer alternatif de\u011fildir. Dolay\u0131s\u0131yla anlams\u0131zd\u0131r.[v]<\/a><\/p>\n “Konumlama” diye \u00f6zetlenen teorinin s\u00f6yledi\u011fi \u015fudur: Sizin di\u011ferlerinden farkl\u0131 bir \u00f6zelli\u011finiz vard\u0131r. \u0130nsanlar zaten bunun \u2013 az veya \u00e7ok \u2014fark\u0131ndad\u0131r. Bu fark\u0131ndal\u0131ktand\u0131r ki siz kendi e\u015fsiz \u00f6zelli\u011finizi vurgulad\u0131\u011f\u0131n\u0131zda insanlar size inan\u0131r ve her tekrarda zihinlerinde siz, biraz daha o b\u00f6lgedeki h\u00e2kimiyetinizi peki\u015ftirirsiniz. Zaten size ait olan o mevkide di\u011ferleri zay\u0131ft\u0131r.<\/p>\n “Kitle partisi olal\u0131m”, “merkeze y\u00f6nelelim” diye d\u00fc\u015f\u00fcnenler, o y\u00f6neldikleri yerin kalabal\u0131klarla, se\u00e7men “kitleleriyle” dolu oldu\u011fu vehmindedirler.\u00a0 Bunu sa\u011flamak i\u00e7in de en yapmamalar\u0131 gereken \u015feyi yapar, kendi tabi\u00ee yerlerini \u00f6ne \u00e7\u0131karmaktan, kendi tabi\u00ee kitlelerine seslenmekten ka\u00e7\u0131n\u0131rlar.\u00a0 Az \u00f6nce anlatt\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n tam tersi. Sonu\u00e7ta kendilerinin olan\u0131 da kaybederler. Hatta daha beteri, temsil ettikleri fikrin kar\u015f\u0131tlar\u0131na, “biz asl\u0131nda sizden \u00e7ok da uzak de\u011filiz<\/em>” anlam\u0131nda laflar ederler. Kitle partisi olacaklar ya\u2026 Ve bundan irkilen tabi\u00ee taraftarlar\u0131n\u0131 iterler.<\/p>\n Bu bir strateji i\u015fidir. Stratejinin ne demek oldu\u011funu bilme i\u015fidir. B\u00fcy\u00fck taarruza bak\u0131n\u0131z: Kuvvetlerimizin b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131, di\u011fer yerleri g\u00f6rece zay\u0131f b\u0131rakma riskini g\u00f6ze alarak bir noktaya toplanm\u0131\u015f ve 26 A\u011fustos sabah\u0131 sadece o noktada fakat d\u00fc\u015fmandan \u00e7ok \u00fcst\u00fcn bir g\u00fc\u00e7le Yunan cephesi darmada\u011f\u0131n edilmi\u015fti. B\u00f6yle de\u011fil de “her yerden birden sald\u0131ral\u0131m” da denebilirdi. Buna “kitle taarruzu” gibi cazip bir isim de takard\u0131k. Sonu\u00e7ta belki ba\u015fkentimiz Sivas olur, vize verirlerse bayram tatillerinde \u0130zmir’e giderdik.<\/p>\n \u00c7ok basit bir \u00f6rnek, cevab\u0131 \u00e7ok belli bir soru: \u015eu andaki iktidar, bulundu\u011fu yere kitle partisi konumland\u0131rmas\u0131 ile mi geldi?<\/p>\n T\u0131pk\u0131 onlar gibi yapmak ne kadar hatal\u0131ysa, suya sabuna kar\u0131\u015fmamak ve rakiplerin se\u00e7menini k\u00fcst\u00fcrmemek de strateji de\u011fildir. Bunun uyar\u0131s\u0131n\u0131, Frans\u0131z yazar Edmond Rostand’\u0131n ta 1897’de kaleme ald\u0131\u011f\u0131 Cyrano de Bergerac \u015faheserinin nefis Sabri Esat Siyavu\u015fgil \u00e7evirisinde buluyoruz:<\/p>\n Bi\u00e7arenin Cyrano de Bergerac’d\u0131 ad\u0131 [i]<\/a> http:\/\/www.durmushocaoglu.com\/dh\/yazi.asp?yid=5039568<\/p>\n [ii]<\/a> http:\/\/misak.millidusunce.com\/misakta-secim-analizi-ne-yapmali\/<\/p>\n [iii]<\/a> https:\/\/hbr.org\/1991\/01\/marketing-is-everything<\/p>\n [iv]<\/a> Jack Trout<\/a>,\u00a0All Ries<\/a>, Konumland\u0131rma & T\u00fcketici Zihnini Fethetme Sava\u015f\u0131<\/a>, Mediacat, 2013. Bu T\u00fcrk\u00e7esi. As\u0131l kitap 1980 tarihlidir.<\/p>\nBizim i\u015f ve siyaset adamlar\u0131 her \u015feyi bilir<\/strong><\/h2>\n
Bilmiyorum devrimi!<\/strong><\/h2>\n
Siyaset: Zihinler ve g\u00f6n\u00fcller<\/strong><\/h2>\n
Zihin topografyas\u0131ndaki tepeleri zaptetmek<\/strong><\/h2>\n
\n
“Ben de” diyerek kazanamazs\u0131n\u0131z<\/strong><\/h2>\n
\n
“Merkez partisi” ve “kitle partisi”<\/strong><\/h2>\n
S\u00f6yle bana sen nesin, neredesin?<\/strong><\/h2>\n
\nHer \u015fey olay\u0131m derken hi\u00e7 bir \u015fey olamad\u0131<\/em><\/p>\n