![\"\"](\"http:\/\/misak.millidusunce.com\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/UcurumCtrst-1024x468.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
“Bunlar karad\u0131r, kapkarad\u0131r!” diyor, kalabal\u0131klar \u00e7\u0131lg\u0131nca alk\u0131\u015fl\u0131yor. Birka\u00e7 hafta sonra, “Bunlar akt\u0131r, apakt\u0131r!” diyor, yine ayn\u0131 insanlar yine \u00e7\u0131lg\u0131nca alk\u0131\u015fl\u0131yorlar.<\/p>\n
“Bu ay\u0131p de\u011fil miii?” diyor, Hep bir a\u011f\u0131zdan ba\u011f\u0131r\u0131yorlar: De\u011fiiiil! <\/em>“Yanl\u0131\u015f anlad\u0131n\u0131z ay\u0131p demeniz l\u00e2z\u0131m!<\/em>” diyor, yine hep bir a\u011f\u0131zdan ba\u011f\u0131r\u0131yorlar, “Ay\u0131\u0131\u0131\u0131p<\/em>!”.<\/p>\n Bir di\u011feri, sapk\u0131n bir tabilik u\u011fruna \u00fclkesinin insanlar\u0131na ate\u015f a\u00e7\u0131yor, meclisini bombal\u0131yor.<\/p>\n Hizmetk\u00e2r\u0131 oldu\u011fu \u00f6rg\u00fct\u00fcn menfaati i\u00e7in \u00fclkeyi zora, tehlikeye, riske at\u0131yor.<\/p>\n Hepsinin de tapt\u0131\u011f\u0131, y\u00fccelerin y\u00fccesi, yan\u0131lmaz liderleri var! \u0130lkokul mezunu bir vaiz generalleri, profes\u00f6rleri g\u00fcd\u00fcyor.<\/p>\n S\u00f6nmez Kutlu Hoca, bu h\u00e2lin yeni olmay\u0131p \u0130slam tarihi boyunca bir\u00e7ok sap\u0131k grupta g\u00f6zlendi\u011fini anlat\u0131yor[1]<\/a>. Fakat sapk\u0131nl\u0131\u011f\u0131 katiyen M\u00fcsl\u00fcman topluluklarla s\u0131n\u0131rl\u0131 sanmay\u0131n. Co\u011frafyan\u0131n her noktas\u0131nda ve tarihin her d\u00f6neminde bol bol g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. M\u00fcritlerini toplu intihara g\u00f6t\u00fcren tarikatlar, u\u00e7an ka\u00e7an \u015feyhler, gurular her \u00fclkede ve her k\u00fclt\u00fcrde var.\u00a0 Sapk\u0131nl\u0131\u011f\u0131n ill\u00e2 din\u00ee olmas\u0131 da gerekmiyor. Milyonlar\u0131n katili Nazi ve Sovyet Kom\u00fcnist Partileri l\u00e2din\u00ee sapk\u0131nlard\u0131.<\/p>\n Bu derece sapk\u0131nl\u0131k da \u015fart de\u011fil. Giri\u015fteki misallerden bir k\u0131sm\u0131 “normal” siyas\u00ee partilerimize ait. Onlar\u0131n da ne derlerse desinler, ne yaparlarsa yaps\u0131nlar ayr\u0131lmayacak militanlar\u0131 var. \u00c7\u00fcnk\u00fc ba\u011flanm\u0131\u015flar bir kere\u2026<\/p>\n Eric Hoffer’in Ger\u00e7ek \u0130nan\u00e7 Adam\u0131 <\/em>siyaset hayat\u0131m\u0131zda h\u00e2kim. Peki neden? Bu konu a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ortaya onca garip hik\u00e2ye d\u00f6k\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, \u00e2dettendir biri mutlaka “bu psikologlar\u0131 ilgilendiren bir konu<\/em>” der. Bu derin entelekt\u00fcel bir s\u00f6zd\u00fcr her halde!\u2026 Ben de psikologlar\u0131 ara\u015ft\u0131rd\u0131m ve bir tane buldum. Harvard psikoloji profes\u00f6rlerinden Robert Kegan.<\/p>\n Kegan \u00f6nemli bir i\u015f yapm\u0131\u015f. \u00c7ocuk geli\u015fimi psikolojisini yeti\u015fkinleri kapsayacak \u015fekilde geni\u015fletmi\u015f. \u00c7ocuk b\u00fcy\u00fctenler, bebek bir ayl\u0131kken \u015f\u00f6yle yapar, bir ya\u015f\u0131nda, iki ya\u015f\u0131nda b\u00f6yledir gibi tespitleri bilirler. Piaget kendi \u00e7ocuklar\u0131 \u00fczerinde yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlemlerle bu alan\u0131n kurucusudur.<\/p>\n Kegan, Piaget’in b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 yerden al\u0131p devam ediyor ve insanlar\u0131n ge\u00e7ti\u011fi be\u015f zihin evresi say\u0131yor[2]<\/a>:<\/p>\n \u00c7ocukluk \u00e7a\u011f\u0131n\u0131 bir notla ge\u00e7elim: O ya\u015flarda ger\u00e7ek ile hayal ve fantezi bir birinin i\u00e7indedir, hangisinin nerede bitip \u00f6b\u00fcr\u00fcn\u00fcn nerede ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 belli de\u011fildir ve biri di\u011ferine ge\u00e7iverir. Bizim ilgi alan\u0131m\u0131z yeti\u015fkinler.<\/p>\n Emperyal zihin denilen ikinci a\u015famada, zihin kendi d\u0131\u015f\u0131ndaki d\u00fcnyay\u0131 ve insanlar\u0131, sabit kategoriler h\u00e2linde tan\u0131r ama merkezde daima kendisi ve kendi hazlar\u0131 vard\u0131r. Emredebildiklerine emirler ya\u011fd\u0131r\u0131r, emredemediklerini bir \u015fekilde arzular\u0131n\u0131 yerine getirmeye zorlar, iknaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. \u015eunu istiyorum, bunu istiyorum, istiyorum, istiyorum \u00e7a\u011f\u0131\u2026 Emperyal, yani d\u00fcnyay\u0131 emri alt\u0131na alma \u00e7a\u011f\u0131\u2026 Kegan, eve s\u00f6z verdi\u011fi saatte d\u00f6nmeyen \u00e7ocuk \u00f6rne\u011fini veriyor. Bu gen\u00e7, eve vaktinde d\u00f6nmedi\u011fi i\u00e7in endi\u015felenir ama endi\u015fesi, annem babam merak eder diye de\u011fil, bir daha har\u00e7l\u0131k vermezler diyedir. \u0130nsan ili\u015fkileri umurunda de\u011fildir. Tabi bundan ba\u015fka bir tutum da d\u00fc\u015f\u00fcnmez ve herkesin sadece kendi keyfinin pe\u015finde oldu\u011funu, birbirini umursamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 zanneder. T\u0131pk\u0131 kendisi gibi. Her \u015fey, her his somuttur. Soyutla pek bir ili\u015fkisi yoktur[3]<\/a>.<\/p>\n Bu a\u015famada donmu\u015f fakat ya\u015f\u0131 ilerlemi\u015f bireyler su\u00e7a yatk\u0131nl\u0131k g\u00f6sterebiliyor. E\u011fer su\u00e7 i\u015flerlerse onlara “sosyopat<\/em>” veya “antisosyal<\/em>” diyoruz. Kegan’\u0131n iki \u00f6rne\u011fi var. Birka\u00e7 banka soymaktan sab\u0131kal\u0131 gence h\u00e2kim soruyor, “Bankalar\u0131 ni\u00e7in soydun evlad\u0131m?<\/em>” Cevap: “\u00c7\u00fcnk\u00fc paralar ordayd\u0131.<\/em>” Doland\u0131r\u0131c\u0131 gence, “Seni sevenleri,<\/em> sana g\u00fcvenenleri ni\u00e7in doland\u0131r\u0131yorsun?<\/em>” diye soruldu\u011funda da “G\u00fcvenmeyenler kanm\u0131yor ki h\u00e2kim bey<\/em>” cevab\u0131n\u0131 vermi\u015f. Kegan bunlar\u0131 \u015faka diye s\u00f6ylemiyorlar, gayet samim\u00eeler diyor.<\/p>\n \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc safhada \u00e7evresi hakk\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fcnce ve tutumu 180 derece de\u011fi\u015fiyor. Art\u0131k o i\u00e7inde bulundu\u011fu toplumun bir \u00fcyesi ve o \u00fcyelik her \u015feyden de\u011ferli. \u015eimdi as\u0131l tasas\u0131, “bana ne derler, hakk\u0131mda ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler?<\/em>” Yava\u015f yava\u015f soyut kavramlar da anlam kazan\u0131yor. \u0130lk de\u011fer h\u00fck\u00fcmleri ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor fakat as\u0131l de\u011fer, mensup olunan toplulu\u011fa ba\u011fl\u0131l\u0131k, sadakat, onlar\u0131n g\u00f6z\u00fcnde takdir g\u00f6rmek.<\/p>\n Bu safhada insanlar\u0131n ald\u0131klar\u0131 unvanlar, tayin edildikleri makamlar bizatihi kendileri oluyor. Bir yere ba\u015fkan m\u0131 oldu, bunu, “Bu yerin ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yap\u0131yorum<\/em>” diye de\u011fil, “Ben ba\u015fkan\u0131m<\/em>” diye alg\u0131lar. R\u00fctbeleri, makamlar\u0131, g\u00f6revleri kimli\u011fidir. Onlar\u0131 kaybetmek, ki\u015fili\u011fini kaybetmekle e\u015fde\u011ferdir; ki\u015fili\u011fi unvan\u0131ndan, kartvizitinden ibarettir zaten.<\/p>\n \u0130\u015fte ger\u00e7ek inan\u00e7 adam\u0131 tam bu safhadad\u0131r. Senaryosunu ba\u015fka birilerinin yaz\u0131p onlar\u0131n verdi\u011fi rol\u00fc oynama safhas\u0131nda. \u00d6yle bir rol ki, mensubiyet en \u00f6nemli \u015fey ve kimlik e\u015fittir mensubiyet!<\/p>\n Hayatlar\u0131n\u0131n senaryosunu mensup olduklar\u0131 cemaat yazm\u0131\u015f. Onu oynamaktan ba\u015fka bir se\u00e7enekleri yok.<\/p>\n Mensup olunan toplulu\u011fun bir ideolojisi var veya yok, do\u011fru veya yanl\u0131\u015f; hi\u00e7 fark etmez. Bu safhadaki ki\u015fi i\u00e7in \u00f6nemli olan ideoloji, fikir de\u011fil, mensubiyet ve takdir edilmek. \u0130deolojiden dolay\u0131 mensup de\u011filler, mensup olduklar\u0131 i\u00e7in ideolojiyi tekell\u00fcm ediyorlar. <\/em><\/p>\n Mensup olmak en \u00fcst de\u011fer olunca toplulu\u011fun lideri de d\u00fcnyadaki en \u00fcst insand\u0131r. Bir sabah bu b\u00fcy\u00fck lider, \u00f6yle uygun g\u00f6r\u00fcp s\u00f6ylemi de\u011fi\u015ftirirse hemen yeni s\u00f6yleme uymak en tabi\u00ee davran\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc evrede bu hal tekrar k\u00f6kten de\u011fi\u015fiyor ve insan kendi rol\u00fcn\u00fc kendisi se\u00e7iyor, kendi senaryosunu kendi yaz\u0131yor. Bunun i\u00e7in “kendinin m\u00fcellifi zihin = <\/em>kendi senaryosunu yazan zihin ” etiketini yap\u0131\u015ft\u0131r\u0131yoruz. Bu a\u015famada ideoloji, d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc art\u0131k \u00f6nemli. Bir \u00fcst k\u0131ymet olarak \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor ve ki\u015fi, kendi de\u011ferlendirmeleri, d\u00fc\u015f\u00fcnceleri ve ideolojisine g\u00f6re mensubiyet se\u00e7iyor.<\/p>\n Burada bizim oda\u011f\u0131m\u0131zda ikinci ve as\u0131l \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc a\u015fama var. Di\u011fer seviyelerden ancak \u00fc\u00e7’\u00fc ilgilendirdikleri oranda bahsedece\u011fim.<\/p>\n Kegan’\u0131n seviyelerinin baz\u0131 \u00f6zellikleri var. Birinden bir \u00fcsttekine ge\u00e7ilse de \u00f6nceki h\u00e2l\u00e2 zihnin bir yerinde kal\u0131yor. Hani bunu elinde bir resim tutan bir adam resmine benzetebiliriz, \u00f6yle ki adam\u0131n tuttu\u011fu resimde de resim tutan bir ba\u015fka adam var\u2026 \u0130\u00e7 i\u00e7e zihinler, zihinler, zihinler\u2026 Ve b\u00f6ylece s\u00fcr\u00fcp gidiyor. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc seviyedeki bir insan\u0131n benli\u011finin bir k\u00f6\u015fesinde \u00fc\u00e7teki insan, o \u00fc\u00e7tekinin bir k\u00f6\u015fesinde ikideki h\u00e2li ve onun da bir yerinde h\u00e2l\u00e2 fantezilere inanan k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00e7ocuk ya\u015f\u0131yor. Kendi senaryosunu yazan yeti\u015fkini bask\u0131layabilirseniz, alt\u0131ndan \u00fc\u00e7, iki hatta bir \u00e7\u0131kabilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc ge\u00e7irilmi\u015f o safhalar h\u00e2l\u00e2 orada, derinlerde bir yerlerdedir. Hani insan\u0131n anne karn\u0131nda evrimin safhalar\u0131ndan ge\u00e7mesi gibi[4]<\/a>. \u015eartlara g\u00f6re bir \u00f6nceye, daha bir \u00f6nceye d\u00f6nebilirler. Koca koca insanlar bir futbol ma\u00e7\u0131nda, klana ba\u011fl\u0131l\u0131k g\u00fcd\u00fcs\u00fcyle “\u00d6lmeye, \u00f6lmeye, \u00f6lmeye geldik!<\/em>” diye ba\u011f\u0131r\u0131p azg\u0131n holiganlara d\u00f6n\u00fc\u015febilirler.<\/p>\n Dikkat edilecek ikinci nokta, “bul\u00fb\u011f \u00e7a\u011f\u0131na kadar” dedi\u011fimiz ikinci seviyenin ill\u00e2 bul\u00fb\u011f \u00e7a\u011f\u0131nda bitmeyebilece\u011fi. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc safhan\u0131n da ilelebet uzay\u0131p gidebilece\u011fi. \u0130nsanlar bu a\u015famalara daha erken veya daha ge\u00e7 girebiliyor. Hatta baz\u0131lar\u0131 bir yerde donup kal\u0131yor. \u00d6l\u00fcnceye kadar bul\u00fb\u011f \u00e7a\u011f\u0131ndan \u00e7\u0131kmam\u0131\u015f erkeklerden bahsedilir, biliyorsunuz. Daim\u00ee ergenlerden!<\/p>\n Yukar\u0131da, ortalamada bul\u00fb\u011f \u00e7a\u011f\u0131yla son bulacak emperyal a\u015faman\u0131n, yani buyurma safhas\u0131n\u0131n yeti\u015fkinlerin y\u00fczde alt\u0131s\u0131nda devam etti\u011fi not edilmi\u015fti. Bu koca adamlara, “sizi sevenleri neden aldat\u0131yorsunuz<\/em>” diye soruldu\u011funda, “sevmeyenler aldanm\u0131yor da ondan<\/em>” diyecek magandalard\u0131r veya paray\u0131 orada bulduklar\u0131 i\u00e7in soygun yapt\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yleyecek tipler… Ve bizdeki yayg\u0131n \u00f6rne\u011fe bakarsak diyeceklerdir ki, “ama herkes \u00e7al\u0131yor?<\/em>“.<\/p>\n Fakat en kalabal\u0131k grup \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc, yani ba\u015fka birilerinin \u00e7izdi\u011fi senaryoyu sadakatle oynayanlar. ABD n\u00fcfusu i\u00e7inde bunlar %58 imi\u015f! \u0130\u015fte \u00f6lmeye ve \u00f6ld\u00fcrmeye gelmi\u015f kabile efrad\u0131 bunlar aras\u0131ndan \u00e7\u0131kar. \u00c7o\u011fu ergenlikte dev\u015firilmi\u015flerdir ve geri d\u00f6n\u00fcp normal insan olmalar\u0131 zordur.<\/p>\n \u0130ki, \u00fc\u00e7 ve d\u00f6rtte yeti\u015fkinlerin oran\u0131 s\u0131rayla y\u00fczde 6, 58 ve 35’i buluyor. H\u00e2lbuki normali, ikide hi\u00e7 yeti\u015fkin bulunmamas\u0131 ve \u00fc\u00e7\u00fcn de ergenlikten k\u0131sa bir s\u00fcre sonra sona ermesidir. \u00d6yle olmuyor\u2026 Bunlar ABD rakamlar\u0131. ABD’de medyan ya\u015f 37, bizde 31. Demek ki biz onlara g\u00f6re alt\u0131 y\u0131l daha genciz. O zaman bu y\u00fczdeler bizde a\u015fa\u011f\u0131 do\u011fru kayacakt\u0131r; mesel\u00e2 9, 60, 30 gibi.<\/p>\n Gen\u00e7lerin ergenlik y\u0131llar\u0131 sapk\u0131nlar\u0131n militan av\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131 d\u00f6nemdir. Bundand\u0131r ki FET\u00d6’de de \u0130hvan’da da “Dava<\/em>” o y\u0131llarda a\u015f\u0131lan\u0131r. Her t\u00fcrl\u00fc m\u00fcrit o y\u0131llarda avlan\u0131r, “cemaat<\/em>“e al\u0131n\u0131r ve “terbiye<\/em>” edilir ve sonra kendi hayatlar\u0131n\u0131 \u00e7izecekleri d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc a\u015famaya ge\u00e7memeleri i\u00e7in elden gelen yap\u0131l\u0131r. \u00d6nlem, mill\u00ee e\u011fitimin tam da bu \u00e7a\u011fda m\u00fcdahale edip mensubiyet arayan g\u00f6n\u00fcllere mill\u00ee mensubiyeti vermesidir. Klanlara, cemaatlere de\u011fil milletinin tamam\u0131na mensubiyeti. Mill\u00ee e\u011fitimin ba\u015f g\u00f6revi budur. \u0130\u00e7 \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n \u00e7ok oldu\u011fu \u00fclkelerde bu g\u00f6rev yerine gelmez. \u00c7\u00fcnk\u00fc o \u00fclkelerde, hangi mensubiyetin verilece\u011fi konusunda kafalar kar\u0131\u015f\u0131kt\u0131r\u2026 Veya daha beteri, kar\u0131\u015f\u0131k de\u011fildir ve y\u00f6netim de sap\u0131k mensubiyetlerden birinin askeridir. O y\u00f6netimin mensuplar\u0131 kendi bul\u00fb\u011f \u00e7a\u011flar\u0131nda bir sapk\u0131n grup\u00e7a dev\u015firilmi\u015f ve bir daha kurtulamam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Kegan, “toplumun m\u00fcfredat\u0131<\/em>” diye bir kavram kullan\u0131yor. \u0130slamiyet’teki “m\u00e2ruf”, T\u00fcrk\u00e7edeki “\u00f6rf” kavram\u0131. Normal \u00fclkelerde, mill\u00ee e\u011fitimin m\u00fcfredat\u0131 toplumun m\u00fcfredat\u0131d\u0131r zaten. Fakat toplumun kendi te\u015fkilat\u0131 olan devlet, kendi eliyle \u00f6rg\u00fcn e\u011fitimde sapk\u0131n bir m\u00fcfredat uyguluyorsa, o te\u015fkilat on y\u0131llarca sapk\u0131nlar\u0131n elinde silah olmu\u015fsa, ergenlerimizi avlamak i\u00e7in yurtlarla, kurslarla, okullarla tuzaklar kurulmu\u015fsa\u2026 Bir sapk\u0131n grubu temizlemek i\u00e7in ba\u015fka sapk\u0131nlara yaslan\u0131l\u0131yorsa. Gene resmen bir \u015feyler geveleyip ard\u0131ndan, bunlar\u0131n asl\u0131 ba\u015fka, bak gel beni dinle, Lozan’\u0131n gizli maddeleri var falan gibi sa\u00e7mal\u0131klar f\u0131s\u0131ldan\u0131yorsa\u2026 \u0130\u015fte o zaman toplum, Engin Ge\u00e7tan Hoca’n\u0131n nefis tabiriyle “G\u00f6bek kordonlar\u0131 ellerinde sokacak piriz arayan<\/em>” \u00e7aresizlerle dolar. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc seviye hayal bile edilemez, sokaklar\u0131 \u00f6lmeye gelen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc seviye militanlar\u0131 doldurur. Fikir m\u00fchim de\u011fildir. Birka\u00e7 slogan, birka\u00e7 el i\u015fareti yeterlidir. Ve sonunda sizi de \u00f6ld\u00fcr\u00fcrler ve \u00f6l\u00fcrs\u00fcn\u00fcz.<\/p>\n Bir sap\u0131k gider, \u00f6b\u00fcr sap\u0131k gelir.<\/p>\n ________________________________<\/p>\n [1]<\/a> http:\/\/misak.millidusunce.com\/tarihsel-din-soylemleri-acisindan-15-temmuzun-analizi-ve-elestirisi-2\/<\/a><\/p>\n [2]<\/a> Robert Kegan, In Over Our Heads, The Mental Demands of Modem Life, <\/em>Harvard University Press 1994. G\u00fczel bir \u00f6zet i\u00e7in: Natali Morad, “How to be an Adult- Kegan’s Theory of Adult Development<\/em>” I ve II, https:\/\/www.natalimorad.com\/blog\/2018\/1\/23\/part-2-how-to-be-an-adult-kegans-theory-of-adult-development<\/a> ve https:\/\/www.natalimorad.com\/blog\/2018\/3\/9\/part-2-how-to-be-an-adult-kegans-theory-of-adult-development<\/a> A\u015famalar\u0131n yeti\u015fkin n\u00fcfustaki y\u00fczdelerini Morad’dan ald\u0131m.<\/p>\nBu i\u015fe psikologlar bakar<\/strong><\/h2>\n
\n
Emperyal zihin: Sana g\u00fcvenenleri ni\u00e7in doland\u0131rd\u0131n?<\/strong><\/h2>\n
Sosyal zihin: Ba\u015fkas\u0131n\u0131n yazd\u0131\u011f\u0131 senaryonun akt\u00f6r\u00fc<\/strong><\/h2>\n
Fikir de\u011fil sadakat<\/strong><\/h2>\n
Hi\u00e7 bitmeyen bul\u00fb\u011f \u00e7a\u011f\u0131<\/strong><\/h2>\n
Mill\u00ee e\u011fitimin e\u011fitmedi\u011fini cemaat terbiye eder<\/strong><\/h2>\n
Bir sap\u0131k gider, \u00f6b\u00fcr sap\u0131k gelir<\/strong><\/h2>\n