![\"\"](\"http:\/\/misak.millidusunce.com\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/Ulkelerinkrediderecelendirmenotlari.png\")
<\/p>\n<\/p>\n
K\u00fcresel d\u00fcnyada \u00f6zellikle geli\u015fme yolunda olan \u00fclkeler kalk\u0131nmalar\u0131n\u0131 finanse edebilmek i\u00e7in do\u011frudan yabanc\u0131 sermaye ile finansal sermayeyi \u00fclkeye \u00e7ekmek isterler. Do\u011frudan yabanc\u0131 sermaye ile finansal sermayenin menkul k\u0131ymet piyasalar\u0131nda yat\u0131r\u0131m yapabilmesi i\u00e7in \u00fclkenin g\u00fcvenilir olmas\u0131 gerekir. Bunun i\u00e7in de \u00fclkelerin bor\u00e7lar\u0131n\u0131 geri \u00f6deyebilmelerine ili\u015fkin, yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n bilgi sahibi olaca\u011f\u0131 uluslararas\u0131 g\u00f6stergelere ihtiya\u00e7 vard\u0131r.<\/p>\n
Bir \u00fclkenin yat\u0131r\u0131m yap\u0131labilir \u00fclke olarak kabul edilebilmesi i\u00e7in, en az iki uluslararas\u0131 derecelendirme kurulu\u015fundan yat\u0131r\u0131m yap\u0131labilir notu almas\u0131 gerekir. Bu kurulu\u015flar, ABD\u2019de Securities and Exchange Commission (SEC) taraf\u0131ndan onaylanmal\u0131 ve kurulu\u015f Nationally Recognized Statistical Rating Organizations (NRSROs) kapsam\u0131nda olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
G\u00fcn\u00fcm\u00fczde SEC taraf\u0131ndan NRSROs olarak kabul edilen 10 kurulu\u015f vard\u0131r. Bunlar; A. M. Best Company, Egan-Jones Rating Company, Fitch Ratings Inc.,<\/strong> Japan Credit Rating Agency Ltd, Kroll Bond Ratnig Agency, Moody\u2019s Investors Service Inc.,<\/strong> Morningstar Inc., Standart&Poors<\/strong> Global Ratings<\/strong>, DBRS. Inc., HR Ratings de Mexcico S.A. de C.V\u2019dir. (https:\/\/www.sec.gov\/ocr\/ocr-current-nrsros.html)<\/p>\n Bu konuda genel kabul g\u00f6ren kriter, derecelendirme kurulu\u015flar\u0131n\u0131n verdi\u011fi notlard\u0131r. Derecelendirme, kurulu\u015fun veya \u00fclkenin finansal y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini zaman\u0131nda yerine getirip getiremeyece\u011fini tahmin etmek \u00fczere ge\u00e7mi\u015f ve bug\u00fcnk\u00fc verilerine dayan\u0131larak yap\u0131lan s\u0131n\u0131fland\u0131rmad\u0131r. De\u011ferlendirmenin kolay anla\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in sembollerle a\u00e7\u0131klan\u0131r. \u00dclkenin ve kurumlar\u0131n borcunu zaman\u0131nda ve d\u00fczenli geri \u00f6deme kapasitesini \u00f6l\u00e7meye yarar. Y\u00fcksek cari a\u00e7\u0131k, \u00f6zel sekt\u00f6r bor\u00e7lulu\u011fu, artan siyasi riskler, yava\u015flayan b\u00fcy\u00fcme not d\u00fc\u015f\u00fcrmede etkili fakt\u00f6rlerdir.<\/strong><\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019yi yak\u0131ndan izleyen S&P en olumsuz notlar\u0131 verirken, Fitch daha objektif notland\u0131rma yapmaktad\u0131r. Moody\u2019s en iyimser kurulu\u015ftur ama uzun d\u00f6nemde bir\u00e7ok de\u011fi\u015fkenin etkilerini bar\u0131nd\u0131rmayan notlar da a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r. Moody\u2019s i\u00e7in \u2018s\u0131f\u0131rc\u0131 hoca\u2019 denmektedir. Moody\u2019s, Standard & Poor\u2019s ve Fitch Ratings\u2019in T\u00fcrkiye ve benzer \u00fclkelerin de\u011ferlendirme notlar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki tablolarda verilmi\u015ftir.<\/p>\n Tablo 1 \u00dclkelerin Kredi Derecelendirme Notlar\u0131<\/strong><\/p>\n Kaynak: http:\/\/www.bloomberght.com\/haberler\/haber\/2139010-fitch-in-not-indirimi-nasil-yanki-buldu<\/p>\n Tablo 2 Kredi Derecelendirme Kurulu\u015flar\u0131n\u0131n Not Sistemi<\/strong><\/p>\n Tablo 3 T\u00fcrkiye ile Ayn\u0131 Nota Sahip \u00dclkeler <\/strong><\/p>\n Kaynak: http:\/\/www.bloomberght.com\/haberler\/haber\/2139010-fitch-in-not-indirimi-nasil-yanki-buldu<\/p>\n K\u00fcresel ekonomide kredi derecelendirme kurulu\u015flar\u0131; finansal piyasalar i\u00e7inde d\u00fczenleme, denetim ve yat\u0131r\u0131m faaliyetlerinin ger\u00e7ekle\u015fmesi konusunda \u00f6nemli fonksiyona sahiptir. K\u00fcresel krizin derinle\u015fmesindeki etkileri sebebiyle bu kurulu\u015flar tart\u0131\u015fma konusu da olmu\u015flard\u0131r. Moody\u2019s, S&P ve Fitch son d\u00f6nemde \u00e7e\u015fitli \u00fclke ve \u015firketlere verdikleri notlar ile ele\u015ftiriye u\u011fram\u0131\u015flard\u0131r.<\/strong><\/p>\n Kredi derecelendirme kurulu\u015flar\u0131 finansal piyasalar i\u00e7inde d\u00fczenleme, denetim, yat\u0131r\u0131m faaliyetleri i\u00e7in de bilgi \u00fcretir. Kredi notu verdikten sonra periyodik olarak d\u00fczenledikleri raporlarla \u00fclke ekonomisi hakk\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015flerini a\u00e7\u0131klamaya devam ederler. Kurulu\u015flar bir \u00fclkenin kredi notunu belirlerken; \u00fclke ekonomisinin esnekli\u011fini, b\u00fcy\u00fcme potansiyelini, ekonomik istikrar\u0131n\u0131, \u00fclke liderlerinin durumunu<\/strong>, d\u0131\u015f politika geli\u015fmelerini, siyasi g\u00fcndemdeki riskleri, Merkez Bankas\u0131\u2019n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k derecesini kriter olarak al\u0131rlar.<\/p>\n \u00dclke ekonomileri i\u00e7in verilen notlar olan kredi derecelendirmesi (sovereign credit rating), \u00fclkedeki yat\u0131r\u0131m ortam\u0131n\u0131n risk seviyesini g\u00f6sterdi\u011fi i\u00e7in \u00f6nemlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, bu notlar \u00fclkelerde yat\u0131r\u0131m yapacak yat\u0131r\u0131mc\u0131lar taraf\u0131ndan kullan\u0131l\u0131r. Baz\u0131 yabanc\u0131 fonlar \u00fclkeye yat\u0131r\u0131m yapacaklar\u0131 zaman kredi notunun en az (BBB-) ya da (Baa3)<\/strong> (yat\u0131r\u0131m yap\u0131labilir seviye) olmas\u0131n\u0131 \u015fart ko\u015farlar.<\/p>\n Moody\u2019s, Standard & Poor\u2019s ve Fitch Ratings\u2019in kredi derecelendirmeleri \u2018kredi notu\u2019 ve \u2018g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u2019 olarak tan\u0131mlan\u0131r ve kolay anla\u015f\u0131labilmesi i\u00e7in harflendirme yap\u0131l\u0131r.<\/strong> Raporlarda \u00fclkenin k\u0131sa d\u00f6nem ekonomik durumunu g\u00f6steren g\u00f6r\u00fcn\u00fcmler yer al\u0131r. G\u00f6r\u00fcn\u00fcmler<\/strong>, k\u0131sa d\u00f6nem (1-2 y\u0131l) kredi notunun geli\u015fme y\u00f6n\u00fcn\u00fc<\/strong> belirtir. Bunlar; pozitif, dura\u011fan, negatif<\/strong> olarak notun yan\u0131nda yer al\u0131r.<\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019de 1989 y\u0131l\u0131ndan sonra sermaye hareketlerinin serbestle\u015ftirilmesiyle \u00fclkeye \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde yabanc\u0131 sermaye giri\u015fi ba\u015flam\u0131\u015f, tahvil sat\u0131\u015f\u0131 yayg\u0131nla\u015fm\u0131\u015f, uluslararas\u0131 para piyasalar\u0131ndan bor\u00e7lanma artm\u0131\u015f ve bu y\u0131lda ilk derecelendirme notu verilmi\u015ftir. Japonya’da Samurai Bond ihra\u00e7 edilmesi sebebiyle kredi notunun a\u00e7\u0131klanmas\u0131 1992 y\u0131l\u0131na ertelenmi\u015ftir.<\/p>\n T\u00fcrkiye 2011 y\u0131l\u0131nda y\u00fczde 8,5 oran\u0131nda b\u00fcy\u00fcyerek OECD \u00fclkeleri aras\u0131nda birinci, G-20 \u00fcyesi \u00fclkeler aras\u0131nda \u00c7in\u2019den sonra ikinci s\u0131raya y\u00fckseldi\u011fi d\u00f6nemde Standard & Poor\u2019s<\/strong> 1 May\u0131s 2012<\/strong> tarihinde T\u00fcrkiye\u2019nin kredi g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn\u00fc pozitiften dura\u011fana<\/strong> \u00e7evirmi\u015ftir. Bunun \u00fczerine Ba\u015fbakan Erdo\u011fan, 3 May\u0131s 2012<\/strong>\u2019de S&P’yi ele\u015ftirerek, “Sen bunu Tayyip Erdo\u011fan’a yutturamazs\u0131n. Ben seni bir kredi kurulu\u015fu olarak tan\u0131m\u0131yorum<\/em>” demi\u015f ve \u015fu de\u011ferlendirmeyi yapm\u0131\u015ft\u0131r:<\/p>\n “Neye g\u00f6re sen bunu dura\u011fana indiriyorsun? \u00c7\u00fcnk\u00fc belli bir s\u00fcre pozitifte kalan bir \u00fclkeyi art\u0131rmas\u0131 gerekirken, bak\u0131yor ki T\u00fcrkiye’yi art\u0131r\u0131rsam ideolojik olarak bu bizim i\u00e7in s\u0131k\u0131nt\u0131 do\u011furur, biz bunu dura\u011fanda tutal\u0131m. Ama \u00f6b\u00fcr taraftan bak\u0131yorsunuz iflas eden Yunanistan’\u0131 y\u00fckseltiyor. B\u00f6yle sa\u00e7mal\u0131k olur mu? Tamam\u0131yla ideolojik bir yakla\u015f\u0131m. \u0130rlanda’y\u0131 y\u00fckseltiyor. Ya bunlar iflas ediyor. \u0130flas edenleri, IMF’nin, D\u00fcnya Bankas\u0131’n\u0131n, \u015fu anda 100 milyar dolar\u0131n \u00fczerinde destek verdi\u011fi bu \u00fclkelere kalk\u0131p kredi notunu y\u00fckseltiyor. B\u00f6yle sa\u00e7mal\u0131k olur mu? Tamamiyle ideolojik bir yakla\u015f\u0131m. Ama bunu kimse yutmaz. Sen bunu Tayyip Erdo\u011fan’a yutturamazs\u0131n. Niye? \u00c7\u00fcnk\u00fc kalk\u0131nan bir \u00fclke var. Bu hesab\u0131, kitab\u0131 art\u0131k biliyoruz ve \u015fu anda alan el olmayan, veren el olan bir T\u00fcrkiye var. E\u011fer sen kalk\u0131p da kredi notunu dura\u011fana indirirsen bunu yemezler. Bunun bedelini art\u0131k ‘ben seni bir kredi kurulu\u015fu olarak tan\u0131m\u0131yorum’ demek suretiyle a\u00e7\u0131klar\u0131m. Kald\u0131 ki b\u00f6yle bir \u015feyi yapmak, etmekle buna inand\u0131ramazs\u0131n.\u201d <\/em><\/p>\n Ba\u015fbakan\u2019\u0131n bu \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 \u00fczerine Standard & Poor\u2019s Global Operasyonlar ve Analizlerden Sorumlu Ba\u015fkan\u0131 Paul Coughlin<\/strong>, 24 May\u0131s 2012<\/strong> tarihinde \u201cFransa reyting anla\u015fmas\u0131ndan 2000 y\u0131l\u0131nda geri \u00e7ekildi. Fransa\u2019y\u0131 halen derecelendirmeye devam ediyoruz.<\/em> Bazen \u015firketlerden ve \u00fclkelerden bizimle olan anla\u015fmas\u0131n\u0131 feshedenler olabiliyor, baz\u0131 \u00fclkeler ayr\u0131l\u0131yor. Fakat biz 127 \u00fclkeyi de\u011ferlendirmeye devam ediyoruz\u201d <\/em>diyerek cevap vermi\u015ftir. T\u00fcrkiye 2012 y\u0131l\u0131 sonunda Standard & Poor\u2019s ile anla\u015fmas\u0131n\u0131 iptal etmi\u015ftir ama Standard & Poor\u2019s, kendi m\u00fc\u015fterileri i\u00e7in T\u00fcrkiye de\u011ferlendirmelerine devam etmektedir.<\/strong><\/p>\n Derecelendirme, standart ve objektif olmal\u0131d\u0131r. E\u011fer de\u011filse, buna ilgili \u00fclkeler tepki g\u00f6sterirler. Nitekim Cumhurba\u015fkan\u0131 Erdo\u011fan Moody\u2019s\u2019in not indirim a\u00e7\u0131klamas\u0131 yapmas\u0131 durumunda bunun objektif bir a\u00e7\u0131klama olmayaca\u011f\u0131n\u0131 22 Temmuz 2016<\/strong>\u2019da a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r. Standard & Poor\u2019s<\/strong> darbe giri\u015fiminin ard\u0131ndan siyasi kutupla\u015fman\u0131n artt\u0131\u011f\u0131 ve kurumsal denetim mekanizmalar\u0131n\u0131n zay\u0131flad\u0131\u011f\u0131 \u015feklinde g\u00f6r\u00fc\u015f belirterek T\u00fcrkiye\u2019nin kredi notunu bir kademe d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc. (BB+\u2019dan BB\u2019ye) Standard & Poor\u2019s\u2019un T\u00fcrkiye\u2019nin kredi notunu d\u00fc\u015f\u00fcrmesinin ard\u0131ndan Moody\u2019s, T\u00fcrkiye\u2019nin notunu de\u011fi\u015ftirmemi\u015f, notunu yat\u0131r\u0131m yap\u0131labilir seviyede b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n OHAL karar\u0131n\u0131n ard\u0131ndan ekonomiye ili\u015fkin de\u011ferlendirmelerde bulunan Erdo\u011fan, “Biz ekonomide \u00e7ok zor \u015fartlardan bug\u00fcnlere geldik. T\u00fcrkiye \u015fu anda S&P’nin a\u00e7\u0131klam\u0131\u015f oldu\u011fu \u015fartlarda olan bir \u00fclke de\u011fildir. \u015eu anda biz S&P’nin \u00fcyesi de\u011filiz. \u00dcyesi olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir kurum nas\u0131l olur da hakk\u0131m\u0131zda b\u00f6yle bir a\u00e7\u0131klama yapabilir?<\/em> S&P’nin bu a\u00e7\u0131klamas\u0131 tamamen siyasi<\/em><\/strong>; bu a\u00e7\u0131klama tamamen kendilerinin bir yere kiraland\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6stergesidir; Moody’s de b\u00f6yle bir a\u00e7\u0131klama yap\u0131yorsa, bu da bir defa kesinlikle \u015fu anda d\u00fcr\u00fcst olarak objektif a\u00e7\u0131klama yapmamaktad\u0131r.<\/em> Yani T\u00fcrkiye\u2019de bir darbe oldu\u011fu anda sen nas\u0131l olur da yat\u0131r\u0131m yap\u0131labilir yap\u0131lamaz diyorsun? Bunu neye g\u00f6re s\u00f6yl\u00fcyorsun?\u201d<\/em> demi\u015ftir.<\/p>\n Bu a\u00e7\u0131klaman\u0131n ard\u0131ndan Moody’s 21 Eyl\u00fcl\u2019de yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada, 15 Temmuz ba\u015far\u0131s\u0131z darbe giri\u015fiminin T\u00fcrkiye ekonomisi \u00fczerinde yaratt\u0131\u011f\u0131 \u015fokun b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde kayboldu\u011funu belirtmi\u015fti. T\u00fcrkiye’nin kredi notuna ili\u015fkin g\u00f6zden ge\u00e7irmenin bir sonraki ay i\u00e7erisinde tamamlanaca\u011f\u0131n\u0131 belirten Moody\u2019s, 23 Eyl\u00fcl<\/strong> 2016<\/strong>\u2019da not karar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Finans dedektifi olarak tan\u0131nan Michael Lewis<\/strong>‘in kitab\u0131ndan esinlenen B\u00fcy\u00fck A\u00e7\u0131k<\/strong> filminde kredi derecelendirme kurulu\u015flar\u0131n kirli ili\u015fkileri ile (Moody’s ve S&P ad\u0131 ge\u00e7mektedir) ilgili sahneler olsa da, k\u00fcresel ekonomide bu kurulu\u015flar\u0131 yok saymam\u0131z m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Tepki veririz ama sonucu de\u011fi\u015ftiremeyiz.<\/p>\n Nitekim d\u00f6nemin Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakan\u0131, \u015fimdiki Hazine ve Maliye Bakan\u0131 Berat Albayrak 28 Eyl\u00fcl 2016<\/strong>\u2019da “Biri notu indirmi\u015f, di\u011feri kald\u0131rm\u0131\u015f. Kim ne yaparsa yaps\u0131n. Bir iktisat\u00e7\u0131 olarak s\u00f6yl\u00fcyorum. V\u0131z gelir, t\u0131r\u0131s gider\u201d<\/em> demi\u015f, Cumhurba\u015fkan\u0131 Erdo\u011fan da 29 Eyl\u00fcl 2016<\/strong>\u2019da karar\u0131 \u015fiddetle ele\u015ftirmi\u015fti: \u201cBizim notumuzu d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcverdiler. D\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fcler de ne oldu? Bunlar\u0131n bekledi\u011finin \u00e7ok daha \u00fczerinde ilgi oldu. \u0130stedi\u011finiz kadar d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcn, T\u00fcrkiye’nin ger\u00e7e\u011fi bu de\u011fil. Bunlar\u0131n cebine \u00fc\u00e7 be\u015f kuru\u015f para koy istedi\u011fini al.\u201d<\/em><\/p>\n D\u00f6nemin Ba\u015fbakan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Mehmet \u015eim\u015fek <\/strong>ise \u015fu a\u00e7\u0131klamay\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131r: \u201cKredi notu d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc ciddiye al\u0131yoruz.<\/strong> Tekrar kredi notumuzun y\u00fckseltilmesi i\u00e7in yo\u011fun bir \u00e7aba i\u00e7erisine girece\u011fiz. Bu d\u00fcnyan\u0131n sonu de\u011fil, \u00f6nemsiz de de\u011fil<\/strong>. \u00c7\u00fcnk\u00fc yat\u0131r\u0131mc\u0131lar sadece Moodys’e, S&P’ye, Fitch’e bakmazlar. T\u00fcrkiye’nin ger\u00e7ekli\u011fi alg\u0131s\u0131ndan daha \u00f6nemli\u2026 Kredi notumuzu tekrar y\u00fckseltece\u011fiz eninde sonunda. G\u00fcne\u015f bal\u00e7\u0131kla s\u0131vanmaz. Moody’s not indirimini darbe giri\u015fimi etkisiyle ili\u015fkilendirmiyor\u2026D\u0131\u015f finansman ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurguluyor. Moody’s aceleci davranmad\u0131. Bizimle diyalog kurmadan not indiren S&P idi.\u201d<\/em><\/p>\n Not d\u00fc\u015f\u00fcrme \u00f6nemsiz de\u011fildir. Nitekim Fitch ve S&P\u2019nin T\u00fcrkiye de\u011ferlendirmesi a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131n ard\u0131ndan \u015eim\u015fek 28 Ocak 2017<\/strong> tarihinde Yunan filozof Epictetus\u2019tan al\u0131nt\u0131 yaparak \u015fu a\u00e7\u0131klamada bulunmu\u015ftur: \u201c\u00d6nemli olan ba\u015f\u0131n\u0131za nelerin geldi\u011fi de\u011fil, bunlara nas\u0131l tepki verdi\u011finizdir.\u201d<\/em><\/p>\n Erdo\u011fan\u2019\u0131n \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131ndan 6 y\u0131l sonra 6 Temmuz 2018<\/strong> tarihinde BDDK Ba\u015fkan\u0131 Mehmet Ali Akben “Ba\u011f\u0131ms\u0131z yerel bir derecelendirme kurulu\u015fu kurulmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7abilecek d\u00fczenlemeleri yapt\u0131k. Bundan sonra da art\u0131k in\u015fallah \u015firketin kurulu\u015fu ger\u00e7ekle\u015fecek”<\/em> demi\u015ftir. Akben, derecelendirme kurulu\u015flar\u0131n\u0131n yetkilendirilmesine ve faaliyetlerine ili\u015fkin esaslar\u0131n belirlendi\u011fi y\u00f6netmelikte de\u011fi\u015fiklik yapt\u0131klar\u0131n\u0131, yeni y\u00f6netmeli\u011fin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fini a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r. Milli Derecelendirme Kurulu\u015fu olu\u015fturulmas\u0131 Orta Vadeli Program’\u0131n da hedefleri aras\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019de kredi derecelendirme kurulu\u015flar\u0131n\u0131n faaliyeti, g\u00f6zetim ve denetimine ili\u015fkin d\u00fczenlemeler Sermaye Piyasas\u0131 Kurulu ve Bankac\u0131l\u0131k D\u00fczenleme ve Denetleme Kurumu taraf\u0131ndan yap\u0131l\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019deki d\u00fczenleme ilk defa 4 Aral\u0131k 2003 tarihli Sermaye Piyasas\u0131nda Derecelendirme Faaliyeti ve Derecelendirme Kurulu\u015flar\u0131na \u0130li\u015fkin Esaslar Tebli\u011fi ile d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n Kredi derecelendirme kurulu\u015fu Moody’s<\/strong>, 7 Mart 2018<\/strong>\u2019de T\u00fcrkiye’yi yat\u0131r\u0131m yap\u0131labilir seviyenin alt\u0131nda tutan T\u00fcrkiye’nin notunu bir basamak indirerek Ba1\u2019den Ba2\u2019<\/strong>ye d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fc\u015f, not g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn\u00fc ise negatiften dura\u011fana <\/strong>revize etmi\u015ftir. B\u00fcy\u00fck \u00f6demeler dengesi, d\u0131\u015f bor\u00e7, b\u00fct\u00e7e a\u00e7\u0131klar\u0131 ile artan politik risk ve k\u00fcresel faiz oranlar\u0131na ba\u011fl\u0131 riskler not d\u00fc\u015f\u00fcrmede etkili olmu\u015ftur.<\/p>\n Di\u011fer bir kurulu\u015f olan S&P<\/strong> ise 1 May\u0131s 2018<\/strong> tarihinde T\u00fcrkiye’nin yabanc\u0131 para cinsinden kredi notunun BB\u2019den BB-\u2019ye, yerli para cinsinden notunun BB+\u2019dan BB\u2019ye d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn\u00fcn dura\u011fan <\/strong>oldu\u011funu a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r. Kredi notunun d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesiyle ilgili olarak, T\u00fcrkiye’nin makro ekonomik dengesizliklerinin artt\u0131\u011f\u0131 belirtilmi\u015f, enflasyon g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn\u00fcn bozuldu\u011fu, T\u00fcrk liras\u0131nda de\u011fer kayb\u0131 ve volatilite g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r. 2 Haziran<\/strong>‘da da T\u00fcrkiye’nin kredi notunu, gelecek d\u00f6nemdeki makro ekonomik politikalara y\u00f6nelik belirsizlik gerek\u00e7esiyle izlemeye alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019yi de\u011ferlendiren Fitch Ratings <\/strong>ise 13 Temmuz 2018<\/strong> tarihinde T\u00fcrkiye’nin kredi notunun darbe giri\u015fimi sonras\u0131 ekonomik ve siyasi geli\u015fmelere ba\u011fl\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r. Fitch\u2019in not g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc negatif<\/strong> olarak belirlemesi, not indiriminin ileride olabilece\u011finin g\u00f6stergesidir. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde ekonomide y\u00fcksek enflasyon, y\u00fcksek cari i\u015flemler a\u00e7\u0131\u011f\u0131, y\u00fcksek Hazine bor\u00e7lanmas\u0131, para politikas\u0131n\u0131n g\u00fcvenilirli\u011fi konular\u0131nda \u00e7\u00f6z\u00fcm odakl\u0131 reformlar yap\u0131lmazsa, kredi notu d\u00fc\u015febilecektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Fitch Ratings, T\u00fcrkiye’nin uzun d\u00f6nem yabanc\u0131 para cinsinden kredi notunu BB+\u2019dan BB<\/strong> seviyesine indirmi\u015ftir.<\/p>\n Fitch\u2019in a\u00e7\u0131klamas\u0131nda; ekonomi politikalar\u0131n\u0131n kredibilitesinin son aylarda k\u00f6t\u00fcle\u015fti\u011fine, y\u00fcksek yak\u0131t fiyatlar\u0131na, hane halk\u0131 harcamalar\u0131 sebebiyle cari a\u00e7\u0131\u011f\u0131n gayri safi yurt i\u00e7i has\u0131laya oran\u0131n\u0131n bu y\u0131l y\u00fczde 6,1’e y\u00fckselmesinin beklendi\u011fine yer verilmi\u015ftir. T\u00fcrk liras\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fc\u015f ve turizmdeki toparlanmayla bu oran\u0131n gelecek y\u0131l y\u00fczde 4,1 oran\u0131na d\u00fc\u015fmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f, T\u00fcrkiye’nin b\u00fcy\u00fck d\u0131\u015f finansman ihtiyac\u0131n\u0131n \u00fclkeyi \u015foklara kar\u015f\u0131 hassas b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7ekilmi\u015ftir<\/strong>. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 d\u0131\u015f talep, turizmde devam eden toparlanma, altyap\u0131 harcamalar\u0131 ve istihdamdaki art\u0131\u015f sayesinde T\u00fcrkiye ekonomisinin bu y\u0131l y\u00fczde 4,5 oran\u0131nda, gelecek y\u0131l ise y\u00fczde 3,6 oran\u0131nda b\u00fcy\u00fcmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n A\u00e7\u0131klamada, enflasyondaki s\u0131\u00e7rama ve cari a\u00e7\u0131ktaki art\u0131\u015f sebebiyle makro ekonomik istikrar \u00fczerindeki a\u015fa\u011f\u0131 y\u00f6nl\u00fc risklerin kuvvetlendi\u011fi, ekonomi politikalar\u0131n\u0131n kredibilitesinin son aylarda k\u00f6t\u00fcle\u015fti\u011fi, se\u00e7imler sonras\u0131ndaki ilk politika aksiyonlar\u0131n\u0131n belirsizli\u011finin artt\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7ekilmi\u015ftir. (Economic policy credibility has deteriorated in recent months and initial policy actions following elections in June have heightened uncertainty. This environment will make it challenging to engineer a soft landing for the economy<\/em> https:\/\/www.bloomberg.com\/news\/articles\/2018-07-13\/turkey-cut-deeper-into-junk-by-fitch-as-erdogan-tightens-grip<\/a>)<\/p>\n Karar sonras\u0131 dolar\/TL, saat 23:30 itibariyle 4,8650 seviyesine y\u00fckselmi\u015ftir. Fitch, daha \u00f6nce 27 Ocak 2017<\/strong>‘de T\u00fcrkiye’nin BBB- olan notunu BB+ ya d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fc\u015f, negatif olan g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn\u00fc ise dura\u011fan<\/strong> olarak de\u011fi\u015ftirmi\u015fti. 21 Temmuz 2017<\/strong> ve 19 Ocak 2018<\/strong>‘deki de\u011ferlendirmelerinde ise BB+ not ile dura\u011fan <\/strong>g\u00f6r\u00fcn\u00fcm korunmu\u015ftu. Fitch’in bir sonraki de\u011ferlendirmesini 14 Aral\u0131k’ta yapmas\u0131 beklenmektedir<\/p>\n Fitch Ratings, 20 Temmuz\u2019<\/strong>da 24 T\u00fcrk bankas\u0131n\u0131n yabanc\u0131 para birimi cinsinden temerr\u00fct notunu d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fc\u015f, bankalar\u0131 negatif izlemeden \u00e7\u0131karm\u0131\u015f, 12 bankan\u0131n finansal kapasite notunu indirmi\u015ftir. 11 T\u00fcrk \u015firketinin notlar\u0131n\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irmi\u015f, 8 \u015firketin uzun vadeli kredi notu (IDR) hakk\u0131nda de\u011ferlendirme yaparak, Coca-Cola, Emlak Konut GYO, R\u00f6nesans Gayrimenkul, T\u00fcrk Telekom, Turkcell, Turkcell Finansman ve T\u00fcpra\u015f\u2019\u0131n notunu bir kademe indirmi\u015f, Ar\u00e7elik\u2019in kredi notunu ise teyit etmi\u015ftir.<\/p>\n Fitch T\u00fcrkiye’nin kredi notunu BB+ ile yat\u0131r\u0131m yap\u0131labilir seviyenin bir kademe alt\u0131nda derecelendirirken, Moody’s Ba2 ile iki kademe alt\u0131nda, S&P ise BB- ile \u00fc\u00e7 kademe alt\u0131nda tutmaktad\u0131r. <\/strong><\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019nin \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 iki derecelendirme kurulu\u015fu Moody’s ve Fitch\u2019tir. S&P ise Hazine ile bir derecelendirme anla\u015fmas\u0131 olmaks\u0131z\u0131n de\u011ferlendirme yapmaktad\u0131r. Hazine 2013 y\u0131l\u0131nda S&P \u015firketiyle s\u00f6zle\u015fmesini bitirmi\u015f, yerine Fitch ile anla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Fakat Fitch, 19 Ocak 2018\u2019de \u0130stanbul\u2019daki ofislerini kapatm\u0131\u015f, b\u00f6ylece d\u00fcnyan\u0131n \u00f6nde gelen \u00fc\u00e7 kredi derecelendirme kurulu\u015funun da T\u00fcrkiye’de ofisi kalmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Fitch, Moody’s ve S&P, T\u00fcrkiye\u2019yi yat\u0131r\u0131m yap\u0131labilir seviyenin alt\u0131nda tutmaktad\u0131r<\/strong>. <\/strong>Bu kapsamda <\/strong>Nobel \u00f6d\u00fcll\u00fc iktisat\u00e7\u0131 Paul Krugman,<\/strong> T\u00fcrkiye’nin 1997-1998 d\u00f6neminde oldu\u011fu gibi kendi kendini besleyen bir ekonomik krizin e\u015fi\u011finde oldu\u011funu belirterek, “T\u00fcrkiye b\u00f6yle bir \u015fey kar\u015f\u0131s\u0131nda kesinlikle \u00e7ok k\u0131r\u0131lgan”<\/em> demesini dikkate almak gerekir. (Is Turkey at risk of a 1997-8 Asian-style financial crisis? According to the numbers, yes<\/em> 1\/ https:\/\/twitter.com\/paulkrugman\/status\/1016682838660272130) The New York Times\u2019in 10 Temmuz\u2019daki haberi de dikkat \u00e7ekicidir: \u201cT\u00fcrkiye\u2019nin ekonomisi \u00e7ok s\u0131cak bir erime ile y\u00fczle\u015febilir\u201d<\/em> (Turkey\u2019s Economy Is So Hot That It May Face a Meltdown,<\/em> https:\/\/www.nytimes.com\/2018\/07\/10\/business\/turkey-economy-erdogan.html)<\/p>\n T\u00fcrkiye Ekonomi Politikalar\u0131 Ara\u015ft\u0131rma Vakf\u0131 TEPAV, kredi derecelendirme kurulu\u015flar\u0131n\u0131n son d\u00f6nemde T\u00fcrkiye ekonomisine y\u00f6nelik a\u00e7\u0131klad\u0131klar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck notlar\u0131n \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde yabanc\u0131 sermaye giri\u015fini daha da yava\u015flat\u0131p \u00fclkeden sermaye ka\u00e7\u0131\u015f\u0131n\u0131 h\u0131zland\u0131rabilece\u011fini 17 Haziran 2018<\/strong> tarihinde a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r. TEPAV, T\u00fcrkiye’de d\u00f6viz kurunun h\u0131zla artmas\u0131nda siyasi belirsizliklerin yan\u0131 s\u0131ra yabanc\u0131 sermaye giri\u015finin yava\u015flamas\u0131, yerli sermaye ka\u00e7\u0131\u015f\u0131n\u0131n ise h\u0131zlanmas\u0131n\u0131n etkili oldu\u011funu belirtmi\u015ftir. (https:\/\/tr.sputniknews.com\/ekonomi\/201806171033893328-tepav-rapor-kirik-not\/<\/a>)<\/p>\n 19 Temmuz\u2019da a\u00e7\u0131klanan TCMB Temmuz ay\u0131 beklenti anketine g\u00f6re de kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n y\u0131l sonu dolar tahmini 4,83 TL’ye y\u00fckselmi\u015ftir. Bir \u00f6nceki ay ise beklenti 4,58 TL idi. Y\u0131l sonu enflasyon beklentisi Haziran\u00b4daki y\u00fczde 12,28’den Temmuz’da y\u00fczde 13,88’e \u00e7\u0131km\u0131\u015f, 12 ay sonras\u0131 T\u00dcFE beklentisi bir \u00f6nceki anket d\u00f6neminde y\u00fczde 10,47 iken, bu anket d\u00f6neminde y\u00fczde 11,07 olmu\u015ftur. 2018 y\u0131l sonu cari\u0307 a\u00e7\u0131k beklentisi\u0307 ise \u00f6nceki 53,5 milyar dolar seviyesinden 54,83 mi\u0307lyar dolara \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Bu tespitler, ekonomide e\u011fer \u00f6nlem al\u0131nmazsa yak\u0131n zamanda bir darbo\u011fazla kar\u015f\u0131la\u015faca\u011f\u0131m\u0131z\u0131n belirtileridir. Hazine ve Maliye Bakan\u0131 Berat Albayrak, 17 Temmuz 2018<\/strong>\u2019de yapt\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131l\u0131 a\u00e7\u0131klamada, yeni d\u00f6nem ekonomi politikalar\u0131 kapsam\u0131nda maliye politikalar\u0131n\u0131n, enflasyonla m\u00fccadeleye katk\u0131 vererek dengeli b\u00fcy\u00fcmeyi destekleyecek \u015fekilde tasarlanaca\u011f\u0131n\u0131 kamuoyu ile payla\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Bu kapsamda b\u00fct\u00e7e harcamalar\u0131nda etkin kontrol, verimlili\u011fin art\u0131r\u0131lmas\u0131 ve hedeflerle uyumu ama\u00e7lad\u0131klar\u0131n\u0131 aktaran Albayrak, \u00f6zellikle b\u00fct\u00e7e disiplininden taviz verilmeyece\u011fini belirtmi\u015ftir. Say\u0131n Bakan\u2019\u0131n a\u00e7\u0131klamalar\u0131 piyasaya g\u00fcven verir, gerekli \u00f6nlemler al\u0131n\u0131r, say\u0131n Cumhurba\u015fkan\u0131 da enflasyon inmeden faizlerin d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclemeyece\u011fi konusunda ikna olursa,<\/strong> T\u00fcrkiye ekonomisi sonbahara rahat bir nefes alarak girebilir.<\/strong><\/p>\n Aksi takdirde T\u00fcrkiye, New York Times\u2019\u0131n 10 Temmuz\u2019daki \u201cT\u00fcrkiye\u2019nin ekonomisi \u00e7ok s\u0131cak bir erime ile y\u00fczle\u015febilir\u201d <\/em>ger\u00e7e\u011fi ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalabilir.<\/strong> Bu sebeple yaz\u0131m\u0131n ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 Hemingway’den esinlenerek \u201c\u00c7anlar Kimin \u0130\u00e7in \u00c7al\u0131yor\u201d<\/em> olarak koydum.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Kredi derecelendirme kurulu\u015flar\u0131n\u0131n amac\u0131 nedir? Notlar\u0131 kimin i\u00e7in a\u00e7\u0131kl\u0131yorlar? A\u00e7\u0131klanan notlar do\u011fru mu? T\u00fcrk ekonomisini sonbaharda neler bekliyor? Yeni h\u00fckumet nas\u0131l davranacak? Yaz\u0131da bu sorular\u0131n cevaplar\u0131 aran\u0131yor…<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":2894,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_ef_editorial_meta_date_first-draft-date":"","_ef_editorial_meta_paragraph_assignment":"","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[59,63,2],"tags":[],"coauthors":[6],"class_list":["post-2885","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-abd","category-ekonomi","category-genel"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2885","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2885"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2885\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2894"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2885"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2885"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2885"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=2885"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/misak.millidusunce.com\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/krediderecelendirmenotsistemi.png\")
<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/misak.millidusunce.com\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/Turkiyeileayninotasahip.png\")
<\/p>\n