![\"\"](\"http:\/\/misak.millidusunce.com\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/semah.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
\u00d6d\u00fcll\u00fc romanc\u0131, tarih\u00e7i, 23. d\u00f6nem millietvekili Reha \u00c7amuro\u011flu, M\u0130SAK\u2019\u0131n davetlisi olarak Milli D\u00fc\u015f\u00fcnce Merkezi\u2019nde Alevlik konulu konferans verdi. M\u0130SAK edit\u00f6r\u00fc arkada\u015f\u0131m\u0131z\u00a0Hasan \u00c7eki\u00e7<\/strong>, konferans\u0131 foto\u011fraflad\u0131 ve konu\u015fmay\u0131 de\u015fifre etti.<\/em><\/p>\n G\u00f6\u00e7ebelik ve yaz\u0131: \u00d6l\u00fcye varmay\u0131z, diriye var\u0131r\u0131z<\/strong><\/p>\n G\u00f6\u00e7ebelik ve konar-g\u00f6\u00e7erli\u011fi anlamadan, yani eski T\u00fcrklerin ya\u015fam bi\u00e7imlerini anlamadan Alevili\u011fi anlamak pek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. G\u00f6\u00e7ebelikle konar-g\u00f6\u00e7erlik farkl\u0131 \u015feylerdir. G\u00f6\u00e7ebelik, s\u00fcrekli bir g\u00f6\u00e7 halidir. Konar-g\u00f6\u00e7erler k\u0131smi tar\u0131m da yaparlar, G\u00f6\u00e7ebeler sadece hayvanc\u0131l\u0131k yaparlar. Hayvanlar s\u00fcrekli meralar, yani taze otlar isterler. Bu k\u00fclt\u00fcrlerinin de farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131na yans\u0131r. G\u00f6\u00e7ebelikte, bildi\u011finiz gibi yaz\u0131 yoktur, yaz\u0131l\u0131 k\u00fclt\u00fcr yoktur. S\u00f6zl\u00fc k\u00fclt\u00fcr vard\u0131r. Bilgiler, -marifet denir buna-, marifet s\u00f6zle aktar\u0131l\u0131r. Tecr\u00fcbe s\u00f6zle aktar\u0131l\u0131r. G\u00f6\u00e7ebe i\u00e7in yaz\u0131, -tabiri maruz g\u00f6r\u00fcn- biraz da \u015feytan i\u015fidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc yaz\u0131, s\u00f6z gibi karinesini beraberinde getirmez. Yani s\u00f6z gibi konu\u015fuldu\u011fu an\u0131 anlatmaz. \u015eimdi sizinle konu\u015fuyoruz ve bunun hangi ortamda hangi zaman i\u00e7inde oldu\u011funu hepimiz biliyoruz fark\u0131nday\u0131z. M\u0130SAK\u2019\u0131n davetlisi olarak Milli D\u00fc\u015f\u00fcnce Merkezi\u2019ndeyiz ve Alevilik konusunu konu\u015fuyoruz. Fakat yaz\u0131 b\u00f6yle de\u011fildir. Yaz\u0131, \u00f6lm\u00fc\u015f olanlar\u0131n da fikirlerini ta\u015f\u0131r. Yaz\u0131 donmu\u015ftur, donuktur. Safeviler\u2019de g\u00f6rece\u011fimiz, \u201c\u00f6l\u00fcye varmay\u0131z diriye var\u0131r\u0131z<\/em>\u201d s\u00f6z\u00fcn\u00fcn de asl\u0131nda bununla \u00e7ok yak\u0131ndan ili\u015fkisi vard\u0131r.<\/p>\n Mo\u011follar\u0131n, H\u00fclag\u00fc\u2019n\u00fcn, g\u00f6\u00e7ebe imparatorlu\u011fu Ba\u011fdat\u2019\u0131 ele ge\u00e7irdi\u011finde, me\u015fhur Ba\u011fdat K\u00fct\u00fcphanesi\u2019ni yakmas\u0131 basit bir barbarl\u0131k olay\u0131 de\u011fildir. Onun bir mant\u0131\u011f\u0131 vard\u0131r. Tarihte asl\u0131nda her davran\u0131\u015f\u0131n bir mant\u0131\u011f\u0131 vard\u0131r. G\u00f6\u00e7ebe Mo\u011follar, yaz\u0131y\u0131 ve yaz\u0131n\u0131n toparland\u0131\u011f\u0131 k\u00fct\u00fcphaneleri \u00f6l\u00fc medeniyetlerin cesetleri gibi alg\u0131larlar ve bu mant\u0131kla k\u00fct\u00fcphane yakarlar.<\/p>\n G\u00f6\u00e7ebeler, kabile halinde ya\u015farlar. \u0130\u00e7lerinden g\u00fc\u00e7l\u00fc liderler \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda– \u00c7a\u011fr\u0131 Bey gibi, Tu\u011frul Bey gibi, Cengiz Han gibi– kabileler federasyonu olu\u015fur. Kabileler genellikle kan ba\u011f\u0131 \u00fczerine kurulur. Bazen de kan ba\u011f\u0131 icat edilir. Asl\u0131nda kan ba\u011f\u0131 olmayan baz\u0131 gruplar birbirlerini akraba olarak tan\u0131rlar ve kan ba\u011f\u0131 \u00fczerine bir birlik kurulur. Kabile budur. Kabile federasyonu bir\u00e7ok kabilenin birle\u015fmesinden olu\u015fur. Cengiz Han \u0130mparatorlu\u011fu da, B\u00fcy\u00fck Sel\u00e7uklu \u0130mparatorlu\u011fu da, ba\u015flang\u0131\u00e7ta birer kabile federasyonudur. Kabilelerin, \u0130bn Haldun\u2019un \u00e7ok iyi belirtti\u011fi gibi kan ba\u011f\u0131na dayanan bir asabiyesi vard\u0131r. Asabiye ne demektir? Asabiye, birbirine \u00e7ok ba\u011fl\u0131 olmak ve birbirine \u00e7ok ba\u011fl\u0131 olmay\u0131 bir dava haline getirmek, k\u0131z\u0131l elma haline getirmek demektir. Bu asabiye, \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc tezah\u00fcrler ortaya koyar. Mesela \u015eah \u0130smail\u2019in 7 bin ki\u015filik ordusuyla, 30 bin ki\u015filik Akkoyunlu ordusunu yok etmesi gibi. Ya da Mo\u011follar\u0131n, K\u00f6seda\u011f Sava\u015f\u0131\u2019nda 30 bin ki\u015filik bir orduyla 200 bin ki\u015filik Sel\u00e7uklu ordusunu darmada\u011f\u0131n etmesi gibi. Bu \u00f6rnekleri \u00f6zellikle veriyorum, kabile asabiyesi hayata ge\u00e7ti\u011finde, \u00e7ok ciddi siyasi ve askeri sonu\u00e7lar do\u011furur. Mesela Tar\u0131k Bin Ziyad\u2019\u0131n 10 bin ki\u015fi ile Avrupa\u2019n\u0131n g\u00f6be\u011fine girmesi gibi\u2026<\/p>\n Ordu millet<\/strong><\/p>\n G\u00f6\u00e7ebelerde ve konar-g\u00f6\u00e7erlerde herkes sava\u015f\u00e7\u0131d\u0131r. Kad\u0131n erkek herkes sava\u015f\u00e7\u0131d\u0131r\u2026 Toplumda silah ta\u015f\u0131ma yetkisi olan ayr\u0131 bir grup yoktur. Herkesin silah ta\u015f\u0131ma yetkisi vard\u0131r. G\u00f6\u00e7ebelerden ve konar-g\u00f6\u00e7erlerden s\u00f6z ederken ba\u015flar\u0131 dik ve \u00e7ok gururlu insanlardan bahsetmekteyiz. Bug\u00fcn hala T\u00fcrkmen ve Y\u00f6r\u00fcklerde bunun pek \u00e7ok i\u015faretine rastlar\u0131z. \u00d6zellikle konar-g\u00f6\u00e7er ve g\u00f6\u00e7ebe T\u00fcrklere, T\u00fcrkmen, \u201cmen\u201d eki s\u0131k\u0131 T\u00fcrk, sa\u011flam T\u00fcrk anlam\u0131n\u0131 verir T\u00fcrk\u2019e.<\/p>\n G\u00f6\u00e7ebeler ve konar-g\u00f6\u00e7erler, devlet kurmaya \u00e7ok uygun gruplard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc devlet kurmak \u00e7ok zor bir i\u015ftir. Devlet kurmak \u00e7ok tehlikeli bir i\u015ftir. Ve bunun alt\u0131ndan g\u00f6\u00e7ebe dinamizmi gelebilir. Osmanl\u0131 Beyli\u011fi,\u00a0 g\u00f6\u00e7ebe dinamizmi ile kurulmu\u015ftur. Sel\u00e7uklu \u0130mparatorlu\u011fu g\u00f6\u00e7ebe dinamizmi ile kurulmu\u015ftur. Safevi Devleti, -ki 300 sene gibi bir s\u00fcre \u0130ran\u2019a ve Afganistan\u2019\u0131n belli bir b\u00f6lgesine, Irak\u2019\u0131n \u00e7o\u011funa h\u00fckmetmi\u015ftir- g\u00f6\u00e7ebe dinamizmi ile kurulmu\u015ftur.<\/p>\n \u201cDevleti kuran balta i\u00e7eri al\u0131nmaz\u201d<\/strong><\/p>\n Fakat \u0130bn Haldun\u2019un belirtti\u011fi gibi, devlet kurmakta \u00e7ok etkili olan, \u00e7ok \u00f6nemli olan bu g\u00f6\u00e7ebe dinamizmi, devlet y\u00f6netmekte pek o kadar ba\u015far\u0131l\u0131 de\u011fildir. Devlet kurulduktan sonra g\u00f6\u00e7ebeler kurulan devletle uyumsuzluk ya\u015famaya ba\u015flarlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc devlet kay\u0131t demektir. Devlet yaz\u0131 demektir. Devlet tapu demektir. Devlet hukuk demektir. Ve sonra g\u00f6r\u00fcr\u00fcz ki O\u011fuz T\u00fcrkleri, Sultan Sencer\u2019i esir edip kafeste dola\u015ft\u0131r\u0131rlar. Sonra g\u00f6r\u00fcr\u00fcz ki Anadolu\u2019nun Y\u00f6r\u00fckleri, T\u00fcrkmenleri, Osmanl\u0131\u2019ya ayaklan\u0131rlar. Sonra g\u00f6r\u00fcr\u00fcz ki, Safevileri kuran T\u00fcrkmenler, Safeviler\u2019e kar\u015f\u0131 ayaklan\u0131rlar. \u015eimdi burada Alevili\u011fin bir aya\u011f\u0131na i\u015faret ettim. G\u00f6\u00e7ebelik ve Konar-G\u00f6\u00e7erlik, bunlar\u0131n k\u00fclt\u00fcrleri, bunlar\u0131n ya\u015fam bi\u00e7imleri\u2026<\/p>\n \u0130kinci aya\u011f\u0131 nedir Alevili\u011fin?\u00a0 \u0130kinci d\u00f6nemde ortaya \u00e7\u0131kar. Birinci d\u00f6nemde biz kimleri tan\u0131r\u0131z? \u015eahsen bu d\u00f6neme ben Alevilik \u00f6ncesi d\u00f6nem ad\u0131n\u0131 vermekten yanay\u0131m. Burada kimi tan\u0131r\u0131z? Yunus Emre\u2019yi tan\u0131r\u0131z. Abdal Musa\u2019y\u0131 tan\u0131r\u0131z. Kaygusuz Abdal\u2019\u0131 tan\u0131r\u0131z. Hac\u0131 Bekta\u015f-\u0131 Veli\u2019yi tan\u0131r\u0131z. Otman Baba\u2019y\u0131 tan\u0131r\u0131z. Geyikli Baba\u2019y\u0131 tan\u0131r\u0131z. Pek \u00e7ok Alevilik \u00f6ncesi Alevi ereni\u2019ni tan\u0131r\u0131z. Bunlar\u0131n ortak bir \u00f6zelli\u011fi vard\u0131r. Bunlar\u0131n hepsi g\u00f6\u00e7ebe k\u00fclt\u00fcr\u00fcyle i\u00e7 i\u00e7edir. Burada bir konuyu belirtmekte yarar var, mesela Orhan Bey, Otman Baba\u2019ya kendisi \u201cm\u00fcte\u015ferri de\u011fildir\u201d diye rak\u0131 hediye g\u00f6nderir, f\u0131\u00e7\u0131larca… Gayri-m\u00fcte\u015ferri, \u015feriat\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda uygulamalara sahip demektir. Ama ayn\u0131 zamanda ferman\u0131nda,\u00a0 -d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn daha Osmanl\u0131 Beyli\u011fi\u2019nin ba\u015flar\u0131- s\u00fcrekli g\u00f6zetlensin der. Bunlar\u0131n ne yapaca\u011f\u0131 \u00e7ok belli olmaz der. Bu \u201cm\u00fcte\u015ferri\u201d olmamas\u0131 kadar g\u00f6\u00e7ebe olmas\u0131yla, g\u00f6\u00e7ebelerle i\u00e7 i\u00e7e olmas\u0131yla da ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r.<\/p>\n \u0130smail<\/strong><\/p>\n \u0130kinci nokta; bug\u00fcnk\u00fc anlam\u0131yla Alevili\u011fin kuruldu\u011fu, K\u0131z\u0131lba\u015fl\u0131\u011f\u0131n ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemdir, \u015eah \u0130smail\u2019in 1501 y\u0131l\u0131nda Tebriz\u2019i ele ge\u00e7irerek Safevi Devleti\u2019ni kuru\u015fudur. Safevi Devleti\u2019ni kuran \u015eah \u0130smail\u2019in, ilk ordusunun en az\u0131ndan y\u00fczde seksen be\u015finin T\u00fcrk ve T\u00fcrkmen oldu\u011funu bug\u00fcn gayet iyi biliyoruz. \u015eah \u0130smail\u2019in dilinin T\u00fcrk\u00e7e oldu\u011funu gayet iyi biliyoruz. \u015eah \u0130smail\u2019in saray\u0131nda T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fuldu\u011funu, resmi yaz\u0131\u015fmalar\u0131n ancak bir s\u00fcre sonra Farisi b\u00fcrokrasinin kurulmas\u0131 ile birlikte Fars\u00e7a\u2019ya d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc biliyoruz. Fakat Safevi Devleti kurulduktan sonra, devlet y\u00f6netmeye uygun olmayan g\u00f6\u00e7ebeler ve bug\u00fcnk\u00fc anlamda K\u0131z\u0131lba\u015flar, -ki \u015eah \u0130smail\u2019in babas\u0131 Haydar d\u00f6neminden itibaren hepsi k\u0131z\u0131l ba\u015fl\u0131k giyerler – Safevi Devleti i\u00e7inde tasfiyeye u\u011frarlar. Ama \u015eah \u0130smail o kadar net bir akide ortaya koymu\u015ftur ki\u2026 \u015eah \u0130smail\u2019in atalar\u0131 S\u00fcnni\u2019dir. Mesela Safeviye tarikat\u0131 kurucusu \u015eeyh Safiy\u00fcddin Erdebil\u00ee S\u00fcnn\u00ee\u2019dir; tam bilmiyoruz ama muhtemelen Halvetidir. Ve daha sonra, bu camia, \u015eah \u0130smail\u2019in dedesi \u015eeyh C\u00fcneyt ile \u015eah \u0130smail\u2019in babas\u0131 Haydar\u2019la birlikte gayri m\u00fcte\u015ferri bir dini cemaate d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n Safevi Tarikat\u0131, yery\u00fcz\u00fcnde Mehdi\u2019nin temsilcisi olarak, 13 ya\u015f\u0131nda Tebriz\u2019i ele ge\u00e7iren \u015eah \u0130smail\u2019i ortaya \u00e7\u0131kar\u0131r.\u00a0 \u015eah \u0130smail onlar i\u00e7in Mehdi\u2019nin kendisi de\u011fildir. Mehdi\u2019nin yery\u00fcz\u00fcndeki temsilcisidir. Bu, g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015eii akidesine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. \u00d6yle ki Tebriz\u2019i ele ge\u00e7irdi\u011finde \u015eah \u0130smail, minarelerden ezan\u0131 \u201cAllahu Ekber, Allahu Ekber, e\u015fhed\u00fc enne Muhammeden Resulallah ve e\u015fhed\u00fc enne Aliyul Veliyullah<\/em>\u201d \u015feklinde okutur. Daha \u00f6nce ezan sadece M\u0131s\u0131r\u2019daki Fat\u0131mi Devleti\u2019nde b\u00f6yle okunurdu. Selahaddin Eyyubi\u2019nin Fat\u0131mi Devleti\u2019ni sona erdirmesiyle \u015eah \u0130smail\u2019e kadar, 400 y\u0131l gibi bir s\u00fcre ezan bu \u015fekilde okunmam\u0131\u015ft\u0131. \u015eah \u0130smail, Tebriz\u2019i ele ge\u00e7irince ezan tekrar b\u00f6yle okunmaya ba\u015fland\u0131. Fakat g\u00f6\u00e7ebelere ve konar-g\u00f6\u00e7erlere dayanan bu sistem, \u015eah \u0130smail\u2019in devletinin devletle\u015fmeye ba\u015flamas\u0131 ile birlikte K\u0131z\u0131lba\u015flar\u0131n tasfiyesine y\u00f6neldi. \u00d6yle ki pek \u00e7ok K\u0131z\u0131lba\u015f lideri, Osmanl\u0131 topraklar\u0131na geri d\u00f6n\u00fcp Osmanl\u0131 padi\u015fahlar\u0131ndan af isteyip, Osmanl\u0131 ordular\u0131nda yer alabildi. Mesela me\u015fhur sipahi Ulama diye biri vard\u0131r, \u00e7ok \u00f6nemli K\u0131z\u0131lba\u015f lideridir. D\u00f6ner Osmanl\u0131\u2019dan af al\u0131r ve \u0130ran\u2019a kar\u015f\u0131 da \u00e7e\u015fitli sava\u015flarda rol al\u0131r. Buraya bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, asl\u0131nda Anadolu co\u011frafyas\u0131nda, konar-g\u00f6\u00e7erler ve g\u00f6\u00e7ebeler \u00e7ok \u00f6nemli bir n\u00fcfustur. N\u00fcfusun hatta \u00e7o\u011funlu\u011fudur. \u0130\u00e7 i\u00e7e bir \u0130ran co\u011frafyas\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fcz.<\/p>\n \u0130lkokulda bize \u015f\u00f6yle \u00f6\u011fretmi\u015flerdir: Kavimler g\u00f6\u00e7\u00fc ile Orta Asya\u2019dan geliriz, bat\u0131ya g\u00f6\u00e7 ederiz. Bu bizim zihnimizde \u015f\u00f6yle bir \u015fey yaratm\u0131\u015ft\u0131r; T\u00fcrk do\u011fudan bat\u0131ya g\u00f6\u00e7 eder. Hay\u0131r! Tarihte \u00e7ok fazla bat\u0131dan do\u011fuya g\u00f6\u00e7 eden T\u00fcrk de vard\u0131r. Bunu g\u00f6rmemiz laz\u0131m. 18. Y\u00fczy\u0131lda bile bat\u0131dan do\u011fuya g\u00f6\u00e7en T\u00fcrk kabileleri vard\u0131r, T\u00fcrk boylar\u0131 vard\u0131r. K\u00f6ro\u011flu Destan\u0131, K\u00f6ro\u011flu\u2019nun ba\u011fr\u0131nda do\u011fdu\u011fu g\u00fcnlerde, Tebriz sokaklar\u0131nda sazla \u00e7al\u0131nmaktad\u0131r. Yani zamanda\u015f olarak. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn bu kadar bir k\u00fclt\u00fcrel i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7i\u015f var. Yani uydu antenler yok, elektronik yok, televizyon yok, fakat burada K\u00f6ro\u011flu Destan\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131ktan birka\u00e7 ay sonra Tebriz\u2019de sokaklarda \u00e7al\u0131nmaktad\u0131r. En son Tebriz\u2019e 2006 y\u0131l\u0131nda gitmi\u015ftim. \u00c7ok a\u00e7\u0131k \u015f\u00f6yle derlerdi, bize niye Azeri diyorsunuz biz T\u00fcrk\u00fcz. Her yerde bu uyar\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131rd\u0131k.\u00a0 Azeri isminin \u00fczerinde \u00e7ok tart\u0131\u015fma vard\u0131r. Azeri ismi ne zaman bir millet ad\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr? O \u00e7ok tart\u0131\u015fmal\u0131 bir meseledir. Mesela Stalin\u2019in bu konuda ne kadar rol\u00fc olmu\u015ftur?<\/p>\n T\u00fcrkiye ve \u0130ran\u2019da T\u00fcrkmenler ezilir<\/strong><\/p>\n Bug\u00fcn K\u0131z\u0131lba\u015fl\u0131k ve Alevilik dedi\u011fimiz \u015feyin asl\u0131nda 16. Y\u00fczy\u0131lda ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. 12 \u0130mam yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n bu d\u00f6nemde ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. \u015eah \u0130smail\u2019den \u00f6nce Anadolu\u2019daki z\u00fcmrelerde yani Bekta\u015fi gibi, Kalenderi gibi, Bedreddini gibi z\u00fcmrelerde 12 \u0130mam inanc\u0131 yoktur. \u015eah \u0130smail\u2019den sonra 12 \u0130mam inanc\u0131 ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. \u015eah \u0130smail\u2019den \u00f6nce, Teberra yoktur. Teberra ne demektir? Ali\u2019yi, Ehlibeyti sevmeyenden uzak dur demektir. Bir de Tevella vard\u0131r. Tevella ve Teberra Alevili\u011fin \u00f6nemli ilkesidir. Tevella nedir? Ali\u2019yi ve Ehlibeyti seveni sev, ona yak\u0131n ol. Tevellay\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fcz, \u015eah \u0130smail\u2019den \u00f6nceki pek \u00e7ok deyi\u015fte. Ama Teberra\u2019y\u0131 g\u00f6remeyiz. Yani mesela 4 Halife\u2019nin ilk 3 halifeyi lanetleme gibi olay\u0131 g\u00f6rmeyiz. Ya da onlar\u0131 sevmemek gibi bir olay\u0131 g\u00f6rmeyiz.<\/p>\n Bu d\u00f6nem Alevili\u011fin ac\u0131 bir d\u00f6nemidir ayn\u0131 zamanda. Yani T\u00fcrkmen ve T\u00fcrk boylar\u0131n\u0131n Anadolu\u2019da \u00e7ok yo\u011fun olarak ezildi\u011fi, \u00e7ok yo\u011fun olarak h\u0131rpaland\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemdir. Mesela a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde Selimnamelerde\u00a0 \u2013ki asl\u0131na bu \u0130kinci Bayezid d\u00f6neminde ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r, o d\u00f6nemde ba\u015flamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnenler var ama kaynaklar \u00e7ok net bunu g\u00f6steriyor \u2013 II. Bayez\u0131d d\u00f6neminden ba\u015flayarak \u0130kinci Selim d\u00f6nemine kadar hatta daha sonra III. Murad d\u00f6nemine kadar T\u00fcrkmen ve Y\u00f6r\u00fckler yo\u011fun bir bask\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Sonra, \u0130nebaht\u0131, K\u0131br\u0131s gibi uzak yerlere g\u00f6\u00e7 ettirmeler \u00e7ok yo\u011fun bask\u0131 ve katliamlarla kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Gerek \u0130dris-i Bitlisi\u2019de, gerek Celalzade Mustafa\u2019da, d\u00f6nemin kaynaklar\u0131nda, gerek Kemalpa\u015fazade\u2019nin fetvalar\u0131nda, gerek Ebussuud Efendi\u2019nin fetvalar\u0131nda\u00a0 \u201cetrak-\u0131 bi idrak\u201d idraksiz T\u00fcrk, bilin\u00e7siz T\u00fcrk, kavram\u0131na s\u0131k\u00e7a rastlar\u0131z. Oysa bildi\u011finiz gibi Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin kurucusu bu unsurlard\u0131r. Ve daha sonra da ayn\u0131 \u015feylere \u0130ran co\u011frafyas\u0131nda Safevi Devleti\u2019nde rastlar\u0131z. \u00d6zellikle \u015eah I. Abbas\u2019\u0131n geli\u015fi ile birlikte b\u00fcy\u00fck bir T\u00fcrkmen tasfiyesi ve saray b\u00fcrokrasisisin Farisiler taraf\u0131ndan ele ge\u00e7irili\u015fini g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Orda da Farisiler ortaya \u00e7\u0131kar. Alevileri da\u011flara ve ormanlara ka\u00e7maya zorlayan bu ac\u0131l\u0131 d\u00f6nemden sonra, \u00f6zellikle 1608 Celali \u0130syanlar\u0131\u2019n\u0131n son bulmas\u0131 ve Kuyucu Murat Pa\u015fa\u2019n\u0131n vah\u015fiyane eylemlerinden sonra, Osmanl\u0131 Devleti\u2019nde Alevilere kar\u015f\u0131 hay\u0131rhah bir tutum g\u00f6rmeye ba\u015flar\u0131z. Yani bu n\u00fcfusun art\u0131k t\u0131rnak i\u00e7inde s\u00f6yleyeyim \u201ctemizlenemeyece\u011fine\u201d ikna olur herhalde Osmanl\u0131. Bu n\u00fcfustan faydalanma yoluna gidebilir.<\/p>\n “E\u015fitler i\u00e7inde birinci”den Sultan Mahfili\u2019ne<\/strong><\/p>\n Daha \u00f6nce Balkanlarda da \u015funu g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Balkanlarda T\u00fcrk yerle\u015fimini sa\u011flayan, Evrenoso\u011fullar\u0131. Malko\u00e7o\u011fullar\u0131, Mihalo\u011fullar\u0131 gibi ak\u0131nc\u0131 ailelerinin mesela \u015eeyh Bedreddin \u0130syan\u0131\u2019na kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, destekledi\u011fini g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Giderek Osmanl\u0131\u2019n\u0131n yap\u0131s\u0131ndaki de\u011fi\u015fmeler Alevili\u011fe kar\u015f\u0131 Osmanl\u0131\u2019n\u0131n sertli\u011finin yolunu a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r diyebiliriz. Mesela, burada kritik nokta \u015fudur, Osman Bey, Orhan Bey, I. Murad, Y\u0131ld\u0131r\u0131m Bayezid\u2026 Bunlar e\u015fitler i\u00e7inde birincidir. Ne demek e\u015fitler i\u00e7inde birinci? Osmanl\u0131 Devleti\u2019ni kuran T\u00fcrk boylar\u0131n\u0131n liderleri vard\u0131r. Karesiler vard\u0131r, Hac\u0131 \u0130lbey vard\u0131r, Evrenoslular vard\u0131r, Malko\u00e7lular vard\u0131r, \u00c7andarl\u0131lar vard\u0131r. Osmanl\u0131 Beyleri, bunlar aras\u0131nda birincidir. Fakat I. Mehmed\u2019e geldi\u011fimizde \u00e7ok sembolik bir olayla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r\u0131z, \u201cSultan Mahfili<\/em>\u201c. Camilerde, padi\u015fah\u0131n cemaatten ayr\u0131 namaz k\u0131lmas\u0131n\u0131 I. Mehmed\u2019de g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Bu \u015fu demektir, ben sizin hepinizden \u00e7ok yukarday\u0131m, \u00e7ok farkl\u0131 bir yerdeyim. Bu, bu demektir, yani e\u015fitler i\u00e7inde birinci yoktur, e\u015fitler \u00fcst\u00fc bir vard\u0131r.<\/p>\n Bu de\u011fi\u015fiklik T\u00fcrkmen ve Y\u00f6r\u00fckler i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli bir anlam ta\u015f\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkmenler ve Y\u00f6r\u00fckler, daha do\u011frusu g\u00f6\u00e7ebeler her kararlar\u0131n\u0131 dan\u0131\u015farak al\u0131rlar. Meclislerde al\u0131rlar. Tart\u0131\u015farak al\u0131rlar. Han, Bey, ne kadar b\u00fcy\u00fck s\u0131fatlar takarsak takal\u0131m, onlar\u0131n hepsi e\u015fitler i\u00e7inde birincidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc kan ba\u011f\u0131 esas\u0131na g\u00f6re kurulan kabile federasyonlar\u0131nda kabileler, kana ba\u011fl\u0131d\u0131r. Hepsi kendi kabile reisine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Yani o reis ne derse onlar onu dinlerler. Orda da obalar tart\u0131\u015f\u0131r. Orda da oba liderleri dan\u0131\u015fma meclisidir. Kabile reisi de mutlak birinci de\u011fildir.<\/p>\n Tasavvufa d\u00f6n\u00fc\u015f<\/strong><\/p>\n \u015eimdi b\u00f6yle bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, saz olay\u0131ndan \u00f6\u011frenece\u011fimiz gibi s\u00f6zl\u00fc k\u00fclt\u00fcr g\u00f6\u00e7ebelik, Alevili\u011fin kurucu unsurudur. \u0130kincisi bug\u00fcnk\u00fc Alevili\u011fe bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ne eklenmi\u015ftir? \u0130mamiye \u015eias\u0131\u2019n\u0131n 12 \u0130mam yakla\u015f\u0131m\u0131 eklenmi\u015ftir. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir kayna\u011f\u0131 Alevili\u011fin, -ki \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u00f6nemde yani Osmanl\u0131 ile bar\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 ya da en az\u0131ndan sava\u015fmay\u0131 bitirdi\u011fi d\u00f6nemde- \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir \u00f6zellik olarak tekrar birinci d\u00f6nemde \u00f6nemli unsurlar\u0131 g\u00f6z\u00fcken tasavvufun \u00f6n plana \u00e7\u0131kmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Tekrar Alevi-Bekta\u015fi derg\u00e2hlar\u0131nda, tasavvufi deyi\u015flerin ortaya \u00e7\u0131kmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Tasavvufun tekrar g\u00fc\u00e7 kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Burada \u00e7ok s\u0131k birbirine kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan, fakat birbiriyle \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde i\u00e7 i\u00e7e olan iki kavrama de\u011finmek gerekir. Bunlardan birisi Bekta\u015filiktir, di\u011feri Aleviliktir. Bekta\u015filik ile Alevilik aras\u0131nda temel baz\u0131 farklar vard\u0131r. Bekta\u015filik kan ba\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6\u00e7ebelikteki gibi esas almaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc Bekta\u015filik \u015fehirli bir olgudur. Bekta\u015fi \u015fehirlidir. Alevi k\u0131rl\u0131d\u0131r. Bekta\u015fi\u2019ye talep edilerek girilebilir. Ama Alevili\u011fe talep edilerek girilemez. Yak\u0131n zamana kadar bu b\u00f6yleydi. \u015eimdi yeni i\u00e7tihatlar var. Bekta\u015fi meydan\u0131nda saz \u00e7al\u0131nmaz. Saz yoktur Bekta\u015filikte. Bekta\u015fi meydan\u0131nda ud vard\u0131r, kanun vard\u0131r, tanbur vard\u0131r, bendir vard\u0131r. Alevilerde saz vard\u0131r. \u00dc\u00e7 telli z\u0131mb\u0131rt\u0131 dedikleri o g\u00fczelim saz vard\u0131r. Ondan neler yarat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r, o \u00fc\u00e7 telli ile. Neler bug\u00fcne kalm\u0131\u015ft\u0131r. Biz ondan neler alm\u0131\u015f\u0131zd\u0131r, hepimiz biliyoruz.\u00a0 En son Ne\u015fet Erta\u015f\u2019\u0131n vefat\u0131 ile bir daha hat\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z miras\u0131 hepimiz \u00e7ok iyi tan\u0131yoruz.<\/p>\n \u015eimdi bu noktada, Bekta\u015filikle Alevili\u011fin i\u00e7i i\u00e7e ge\u00e7ti\u011fi yerleri \u00e7ok net olarak verebiliriz. Mesela Yavuz Sultan Selim daha \u00f6nce II. Bayez\u0131d, Safevilere kar\u015f\u0131 bir sefer d\u00fczenlemek ister. Fakat, Meml\u00fckl\u00fclerle daha yeni bar\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ve Venediklilerle daha yeni sava\u015ftan \u00e7\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ve en \u00f6nemlisi Bekta\u015fi Yeni\u00e7eriler, Alevi Safevilere kar\u015f\u0131 sava\u015fmakta pek isteksiz olduklar\u0131 i\u00e7in, Yavuz Sultan Selim, \u00c7ald\u0131ran i\u00e7in sahraya yerle\u015firken \u00e7ok \u015fiddetli cezalar uygulamak zorunda kal\u0131r. \u00d6zellikle ak\u0131nc\u0131 beylerinin, Safevilerle \u00e7arp\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in. \u00c7\u00fcnk\u00fc, Ak\u0131nc\u0131 Beyleri Sar\u0131 Saltuklar\u0131n miras\u00e7\u0131lar\u0131d\u0131r.<\/p>\n Bekta\u015filikle Ak\u0131nc\u0131lar\u0131n ve Yeni\u00e7erilerin i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mesini \u00e7ok \u00e7e\u015fitli \u015fekillerde bug\u00fcn de g\u00f6rmemiz m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Mesela Hac\u0131 Bekta\u015f Derg\u00e2h\u0131na gidildi\u011finde orda \u201caslanl\u0131 \u00e7e\u015fme\u201d g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Derg\u00e2h\u0131n bah\u00e7esinde bir \u201caslanl\u0131 \u00e7e\u015fme\u201d vard\u0131r. Bu Aslanl\u0131 \u00c7e\u015fme\u2019yi derg\u00e2ha Malko\u00e7o\u011flu B\u00e2li Bey hediye etmi\u015ftir. Fakat ne yaz\u0131k ki iki Ak\u0131nc\u0131 Bekta\u015fi lideri, \u00c7ald\u0131ran Sava\u015f\u0131\u2019nda bizzat \u015eah \u0130smail\u2019in k\u0131l\u0131c\u0131yla \u00f6l\u00fcrler. Malko\u00e7o\u011flu Ali Bey\u2019le Malko\u00e7o\u011flu B\u00e2li Bey. \u00c7ok ilgin\u00e7 olayd\u0131r \u00c7ald\u0131ran.<\/p>\n 1498\u2019de Portekizliler \u00dcmit Burnu\u2019nu ke\u015ffederek Hindistan\u2019a varm\u0131\u015flard\u0131r. Ve o tarihte bizim denizcilerimiz bunlar \u015feytan m\u0131d\u0131r, bunlar buraya nas\u0131l gittiler sorar iken, onlar orda s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fe ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r. Ama \u0130pek yolu \u00fczerindeki Osmanl\u0131-Safevi kavgas\u0131 bu ger\u00e7ekli\u011fe ra\u011fmen, art\u0131k tarihin ve talihin d\u00f6nmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fclmesine ra\u011fmen, \u00e7ok \u015fiddetle s\u00fcrm\u00fc\u015f, iki T\u00fcrk devleti birbirini peri\u015fan etmi\u015ftir.\u00a0 Zannediyorum bu Ra\u2019d Suresi\u2019ndedir. \u201dBir kavim kendini bozmadan Allah onlar\u0131 bozmaz<\/em>.\u201d der. Biz bunu \u00e7ok ya\u015fam\u0131\u015f bir milletiz.<\/p>\n Kendimizi bilmemek<\/strong><\/p>\n Bug\u00fcn de yok \u015eii T\u00fcrkmen, S\u00fcnni T\u00fcrkmen, yok K\u0131z\u0131lba\u015f T\u00fcrk, yok S\u00fcnni T\u00fcrk \u00fczerinden bir kavga, maalesef\u00a0 y\u00fczlerce y\u0131ld\u0131r bize ya\u015fat\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. Fakat bunu giderebilmemiz, bunu izale edebilmemiz, birbirimizi tan\u0131maktan ge\u00e7iyor. \u015eehirlerde Cem Evleri\u2019nin ortaya \u00e7\u0131kmaya ba\u015flamas\u0131, asl\u0131nda birbirimizi tan\u0131mak yolunda, \u00e7ok \u00f6nemli sonu\u00e7lar sa\u011fl\u0131yor. Bug\u00fcn pek \u00e7ok S\u00fcnni vatanda\u015f\u0131m\u0131z, Cem Evleri\u2019ne gidiyor, merakla gidiyor, ilgiyle gidiyor, ne var burada diyor. Aleviler nas\u0131l biridir diye gidiyor. Ve bu tan\u0131malar\u0131n \u00e7ok \u00f6nemli sonu\u00e7lar\u0131 oluyor.<\/p>\n Parlamentoda iken 2009 y\u0131l\u0131nda Hac\u0131 Bekta\u015f Semah ekibini Belarus\u2019a g\u00f6t\u00fcrd\u00fcm. Belarus\u2019ta K\u00fclt\u00fcr Haftas\u0131\u2019nda, T\u00fcrkiye\u2019yi Hac\u0131 Bekta\u015f Semah ekibi temsil etti. O s\u0131rada b\u00fcy\u00fckel\u00e7i bir han\u0131md\u0131. Semah d\u00f6nerken \u00e7ocuklar\u0131m\u0131z, \u2013\u00e7\u00fcnk\u00fc semah bir dans de\u011fildir, folklor de\u011fildir, semah bizim itikad\u0131m\u0131z\u0131n ibadetimizin bir par\u00e7as\u0131d\u0131r- B\u00fcy\u00fckel\u00e7i bana d\u00f6nd\u00fc kula\u011f\u0131ma dedi ki \u201cben ilk defa g\u00f6r\u00fcyorum\u201d. B\u00fcy\u00fckel\u00e7i o s\u0131rada 60 k\u00fcsur ya\u015flar\u0131nda. Yani d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn, T\u00fcrkiye\u2019yi temsil ediyor yurt d\u0131\u015f\u0131nda. 60 k\u00fcsur ya\u015f\u0131nda semah\u0131 ilk defa g\u00f6r\u00fcyor. Oysa. bu \u00fclkede milyonlarca insan semah d\u00f6n\u00fcyor.<\/p>\n Semah kurslar\u0131 a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, semah\u0131n kursu olur mu diye Aleviler aras\u0131nda uzun s\u00fcre tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc, deyi\u015f \u00e7alarken semah d\u00f6n\u00fclecektir, aya\u011fa kalkar zaten kendi semah d\u00f6nmeye ba\u015flar diye inan\u00e7 vard\u0131r. Bunun \u00f6\u011frenilmesine gerek yoktur. Hareketleri mesela Mevlevi Semah\u0131\u2019nda oldu\u011fu gibi yaz\u0131l\u0131 k\u00fclt\u00fcrle kodlanm\u0131\u015f, sistematize edilmi\u015f de\u011fildir. Semahta \u00e7ok \u00f6zg\u00fcr, serbest hareketler vard\u0131r. Belli ilkeler vard\u0131r. Bir elin Hakk\u2019a bir elin Halk\u2019a d\u00f6n\u00fck olmas\u0131 gibi her d\u00f6n\u00fc\u015fte. Ama mesela, Mevlevilerden farkl\u0131 olarak iki el de d\u00f6ner, yani, Hakk\u2019a d\u00f6nen el de Halk\u2019a d\u00f6ner, Halk\u2019a d\u00f6n\u00fck el de tekrar Hakk\u2019a d\u00f6ner. Yani bir el s\u00fcrekli Hakk\u2019a, bir el s\u00fcrekli Halk\u2019a de\u011fildir. Semahda m\u00fcr\u015fidin etraf\u0131nda d\u00f6n\u00fcl\u00fcrken, ki\u015fi kendi etraf\u0131nda d\u00f6ner. Kendini bilmeyen Rabbini bilemez, bunu vurgulamakt\u0131r. M\u00fcr\u015fid de eksendir, kendisi de eksendir. M\u00fcr\u015fid kutuptur, kendi de kutuptur.<\/p>\n \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u00f6nem: Osmanl\u0131\u2019yla bar\u0131\u015fma ve \u015fehirle\u015fme<\/strong><\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019de ilk protesto<\/strong><\/p>\n \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u00f6nem dedi\u011fimiz Osmanl\u0131 ile bar\u0131\u015fma d\u00f6neminden sonra ne g\u00f6r\u00fcr\u00fcz Alevilerde? Tasavvufun a\u011f\u0131r basmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. \u00d6zellikle 19\u2019ncu y\u00fczy\u0131l i\u00e7inde Alevilerin de yava\u015f yava\u015f b\u00fcy\u00fck kentlere do\u011fru hareketini g\u00f6rmeye ba\u015flar\u0131z. \u0130lgin\u00e7 bir \u015feydir, yine herhalde bu g\u00f6\u00e7ebe dikba\u015fl\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan gelir, Sivas Divri\u011fi\u2019nin me\u015fhur bir hanedan\u0131 vard\u0131r, me\u015fhur bir\u00a0 Ayan\u2019\u0131 vard\u0131r, K\u00f6se Pa\u015fa. K\u00f6se Pa\u015fa 1830\u2019larda g\u00f6revinden al\u0131n\u0131r. 1830\u2019larda ilk modern anlam\u0131yla ilk g\u00f6steri, mitingi yap\u0131l\u0131r \u0130stanbul\u2019da. Divri\u011fililer \u2013ki onlar\u0131n \u00e7o\u011fu Alevidir, K\u0131z\u0131lba\u015ft\u0131r- K\u00f6se Pa\u015fa\u2019n\u0131n g\u00f6revden al\u0131nmas\u0131n\u0131 protesto ederler. Osmanl\u0131\u2019da protesto gelene\u011fi yoktur. Osmanl\u0131\u2019da ya itaat edersiniz, ya da isyan edersiniz. \u0130kisinin aras\u0131 yoktur. Modern D\u00f6nem yani 1830\u2019larda ilk modern protestoyu burada g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. \u015eu an haf\u0131zam beni yan\u0131ltm\u0131yorsa Topkap\u0131 Saray\u0131\u2019n\u0131n bah\u00e7esine yak\u0131n,\u00a0 bug\u00fcn Sepet\u00e7iler Kasr\u0131 vard\u0131r Sarayburnu\u2019ndan inerken. O b\u00f6lgede Padi\u015fah\u0131n ge\u00e7ece\u011fini duyarlar. Bin k\u00fcsur ki\u015fi toplan\u0131p Padi\u015fah ge\u00e7erken protesto ederler. Sultan Mahmud\u2019u protesto etme \u00e7ok cesaret i\u015fidir. Bu tarihten itibaren \u015fehirlere gelmeyi g\u00f6r\u00fcr\u00fcz.<\/p>\n Daha sonra 19. Y\u00fczy\u0131l sonlar\u0131nda 20. Y\u00fczy\u0131l ba\u015flar\u0131nda T\u00fcrk ordusunda mesela Alevi subaylar da g\u00f6rmeye ba\u015flar\u0131z. Me\u015fhur Sivasl\u0131 G\u00f6k\u00e7e Dede vard\u0131r, -ki ben onun o\u011flundan \u201cK\u00fc\u00e7\u00fck A\u011fa\u201d denen \u00a0\u0130smail G\u00f6k\u00e7e Dede den\u00a0 biraz sonra bahsetmek isterim. Me\u015fhur Sivas Kangall\u0131 G\u00f6k\u00e7e Dede ailesinin ilk \u00f6nemli fertlerinden G\u00f6k\u00e7e Dede, bir Osmanl\u0131 binba\u015f\u0131s\u0131d\u0131r ve El-Alameyn\u2019de \u0130ngilizlere esir d\u00fc\u015fer. Elimizde bug\u00fcn foto\u011fraflar\u0131 vard\u0131r, esir kamp\u0131nda \u0130ngilizlerle futbol oynarken. o zaman kaymakam denir yarbaya. Kaymakam, binba\u015f\u0131 kola\u011fas\u0131 r\u00fctbesinde pek \u00e7ok Aleviye rastlar\u0131z, bu \u00f6nemli bir de\u011fi\u015fimdir. Bekta\u015fi zaten vard\u0131r. Mesela, \u201cMilli \u00c2m\u00e2le Hizmet\u201d yani M\u0130T\u2019ten \u00f6nceki istihbarat te\u015fkilat\u0131 MAH\u2019\u0131n kurucular\u0131ndan olan Albay H\u00fcsamettin Ert\u00fcrk, ayn\u0131 zamanda me\u015fhur bir Bekta\u015fi\u2019dir. Bunlar\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. 18. y\u00fczy\u0131ldan ba\u015flayarak, \u00f6nemli bir bar\u0131\u015fma s\u00fcreci de ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n \u0130smail G\u00f6k\u00e7e Dede\u2019yi k\u0131saca size anlatmak isterim. S\u00f6zl\u00fc k\u00fclt\u00fcr\u00fcn \u00f6nemli \u00f6rneklerindendir. Latin harfleri ile yazmay\u0131 bilmezdi. Latin harfleri ile okumay\u0131 da bilmezdi. Gen\u00e7 bir delikanl\u0131yd\u0131m. \u0130smail G\u00f6k\u00e7e Dede, ba\u015f\u0131nda f\u00f6tr \u015fapkas\u0131 vard\u0131. K\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck bir adamd\u0131. Biz onu oturturduk bir yere, Dede oku derdik.\u00a0 Bilirsiniz Osmanl\u0131 harfleri, Arap harfleri sa\u011fdan sola do\u011fru yaz\u0131l\u0131r, sayfalarda sa\u011fdan sola a\u00e7\u0131l\u0131r. Mesela Nesimi\u2019den ezbere deyi\u015fler okurdu, devam ederdi ve sonra ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7evirirdi. Biz onun ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7evirdi\u011finde yeni sayfaya ge\u00e7ti\u011fini anlard\u0131k.<\/p>\n Millet Olmay\u0131 Ba\u015farmal\u0131y\u0131z<\/strong><\/p>\n G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi birbirine yabanc\u0131 geleneklerin insanlar\u0131 de\u011filiz. Asl\u0131nda i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f bir tarihten bahsediyoruz. Bug\u00fcnlere nas\u0131l geldi\u011fimizi, tabi 60 ya\u015f\u0131nda bir T\u00fcrk B\u00fcy\u00fckel\u00e7i\u2019nin nas\u0131l semah g\u00f6rmedi\u011fini, \u015fehit bir Alevi \u00e7ocu\u011funun niye Cem Evi\u2019nden kald\u0131r\u0131lmas\u0131na itiraz edildi\u011fini g\u00f6rebiliyoruz. Ya da \u015fehit bir Alevi gencin, k\u00f6y\u00fcnde defnedilmek istedi\u011fi halde defnedilmedi\u011fini, \u00e7\u00fcnk\u00fc oraya gidildi\u011fi taktirde Cem Evi\u2019nde t\u00f6ren yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc o k\u00f6yde cami olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rebiliyoruz. Ama bu \u00e7ocu\u011fun neden \u015fehit oldu\u011funu unutuyoruz bu arada.\u00a0 B\u00fct\u00fcn bu tablo, bizim maalesef bug\u00fcnlerde en \u00e7ok \u00e7arp\u0131c\u0131 bir \u015fekilde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz, millet olma m\u00fccadelemizde pek ba\u015far\u0131l\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 ortaya koyuyor. Yani bir millet olma m\u00fccadelesinde \u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131 olmu\u015f de\u011filiz. \u0130n\u015fallah bundan sonra bir millet olma yolunda ba\u015far\u0131l\u0131 oluruz.<\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019de S\u00fcnn\u00eelik E\u015far\u00ee-Selef\u00ee \u00e7izgiye kay\u0131yor<\/strong><\/p>\n Bug\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019de \u00e7ok \u00e7arp\u0131c\u0131 geli\u015fmeler var. T\u00fcrkiye\u2019deki S\u00fcnnili\u011fin giderek Henefi,-Maturidi \u00e7izgiden uzakla\u015f\u0131p, E\u015fari-Selefi bir \u00e7izgiye girdi\u011fini, \u00f6zellikle de y\u0131llarca pompalanan Petro-dolarlara bu s\u00fcrecin derinle\u015ftirildi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. Biz Aleviler, Hanefi-Maturidilerle y\u00fczlerce y\u0131l birlikte ya\u015fad\u0131k. Y\u00fczlerce y\u0131l daha birlikte ya\u015famaya devam edebiliriz. Ama E\u015fari ve Selefilerle bu \u00e7ok zordur. \u00c7ok zor olur\u2026<\/p>\n \u00c7ocuklara Arap \u0130simleri Veriliyor<\/strong><\/p>\n Burada \u00e7ok ciddi problemlerimiz var. Do\u011fan \u00e7ocuklara Arap isimleri verildi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. Durmadan Arap isimli \u00e7ocuklar g\u00f6r\u00fcyoruz. T\u00fcrk\u00e7ede olmayan isimler g\u00f6r\u00fcyoruz. Ahmed\u2019e, Mehmed\u2019e, Ali\u2019ye, R\u0131za\u2019ya hi\u00e7bir itiraz\u0131m yok. Bu isimlere hi\u00e7bir itiraz\u0131m yok. Ama Affan, tarihimizde de olmad\u0131, dilimizde de yok, k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fczde de yok. T\u00fcrk ismi de\u011fil.\u00a0 Yani, yeni yeni Arap\u00e7a isimler verildi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. \u00d6zellikle s\u00f6zl\u00fcklerden Arap\u00e7a isimler aran\u0131p, bulunup konuldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. T\u00fcrkiye\u2019de derin bir Arap hayranl\u0131\u011f\u0131 yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Araplara Osmanl\u0131\u2019da uzun s\u00fcre \u201ckavmi necip\u201d denmi\u015fti. Ama biraz \u00f6nce bahsetti\u011fim gibi T\u00fcrklere de \u201detrak-\u0131 bi idrak\u201c. Ne T\u00fcrkler \u201d bi idrak\u201ct\u0131r ne de Araplar \u201cnecip\u201dtir. Bunu g\u00f6rmemiz laz\u0131m.<\/p>\n Millet, Millet Deniyor,\u00a0 Milletin Ad\u0131 Ne?<\/strong><\/p>\n Millet olma, bir arada ya\u015fama m\u00fccadelemiz her g\u00fcn erozyona u\u011framaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla bu noktada milletin ad\u0131n\u0131 koymakta da fayda vard\u0131r.<\/p>\n \u00c7ok s\u0131k millet, millet deniyor ama hangi millet?\u00a0 Ad\u0131 ne bu milletin? Bu milletin ad\u0131 var, T\u00fcrk Milleti. Bayra\u011f\u0131n ad\u0131 var T\u00fcrk Bayra\u011f\u0131. Ha birileri K\u00fcrtt\u00fcr, bana ne ya! \u00a0K\u00fcrd\u00fcm diyorsa K\u00fcrtt\u00fcr ama bizi milletimizin ad\u0131ndan utand\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar, problem burada. Oysa ortada bir T\u00fcrk Milleti var, budur realite, budur ger\u00e7ek olan.<\/p>\n <\/p>\n SORU-CEVAP<\/strong><\/p>\n Mill\u00ee D\u00fc\u015f\u00fcnce Merkezi gelene\u011fince konu\u015fmadan sonra soru cevap b\u00f6l\u00fcm\u00fcne ge\u00e7ildi. Baz\u0131 sorular ve cevaplar \u015f\u00f6yleydi:<\/em><\/p>\n Soru<\/strong>: Mevlana, Mo\u011follarla i\u015fbirli\u011fi yapt\u0131; bu konuda ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz?<\/p>\n Cevap<\/strong>: Mevlana\u2019n\u0131n Mo\u011follarla i\u015fbirli\u011fi yapt\u0131\u011f\u0131 do\u011frudur. Ama, Mo\u011fol Federasyonunun, Cengiz Federasyonunun 41 kabile \u00fcyesi vard\u0131r, bunlar\u0131n 15\u2019i T\u00fcrk\u2019t\u00fcr. 26\u2019s\u0131 Mo\u011fol\u2019dur. Yani Cengiz Konfederasyonunun yar\u0131s\u0131na yak\u0131n\u0131 T\u00fcrklerden olu\u015fur, bunu bir kenara yazal\u0131m. Mevlana di\u011ferleri gibi \u00e7at\u0131\u015fmay\u0131 se\u00e7memi\u015ftir. Bunun pek \u00e7ok nedeni olabilir. \u00c7at\u0131\u015fmay\u0131 se\u00e7meme durumu pek \u00e7ok insan\u0131n hayat\u0131n\u0131 da kurtarm\u0131\u015f olabilir. Bug\u00fcnden 13.y\u00fczy\u0131l hakk\u0131nda h\u00fck\u00fcm vermek \u00e7ok do\u011fru de\u011fil, bunu g\u00f6relim, Mevlana Celaleddin Rumi\u2019yi \u00e7\u0131kar\u0131p yarg\u0131layabilece\u011fimiz bir mahkememiz yok. Ve 13.y\u00fczy\u0131l\u0131n \u015fartlar\u0131n\u0131 da bilmiyoruz.\u00a0 \u0130kinci nokta \u015fudur, Mikail Bayram\u2019\u0131n \u201cEmperyalist \u0130\u015fbirlik\u00e7isi Mevlana<\/em>\u201d tezinin do\u011fru bir tez oldu\u011fu kanaatinde de\u011filim.<\/p>\n Soru<\/strong>: Dersim \u0130syan\u0131 ve bu konuda R\u0131za Zelyut\u2019un yorumu hakk\u0131nda ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz?<\/p>\n Cevap:<\/strong> Dersim \u0130syan\u0131n\u0131 Feodal liderlerin isyan\u0131 olarak de\u011ferlendirir R\u0131za Zelyut, yan\u0131l\u0131r, Dersim\u2019de bir isyan yoktur. Dersim\u2019de lokal bir \u00e7at\u0131\u015fma vard\u0131r. Dersimli kabileler, feodal, orta\u00e7a\u011f kal\u0131nt\u0131s\u0131 diyebilece\u011fimiz bir hayat ya\u015famaktad\u0131r. Ve bunlar bir dizi \u00e7at\u0131\u015fmaya, bir dizi d\u00fczensizli\u011fe, bir dizi \u015fiddet hareketine yol a\u00e7maktad\u0131r. Soygunlar yapmaktad\u0131rlar. vesaire vesaire. Osmanl\u0131\u2019da 1880\u2019lerden itibaren Dersim\u2019i d\u00fczene koymaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131rlar, modern devletle birlikte. Modern devletin elbette baz\u0131 tepkileri olur. Haydutlu\u011fa, yol kesmeye, geleneksel liderliklere izin veremez modern devlet. Ama bunlar\u0131n hi\u00e7biri \u00e7ocuklar\u0131n gaza bo\u011fularak \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesini me\u015fru k\u0131lamaz. \u00c7at\u0131\u015fma kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131d\u0131r. Bir isyanc\u0131y\u0131 \u00f6ld\u00fcrebilirsiniz, bir ter\u00f6risti \u00f6ld\u00fcrebilirsiniz. Ama \u00e7ocuk \u00f6ld\u00fcrmek ne t\u00f6remizde ne de dinimizde vard\u0131r. Yani bu ayr\u0131 bir meseledir. Dolay\u0131s\u0131yla Dersim\u2019de bir\u201d K\u0131tal\u201d -Osmanl\u0131ca deyimi budur- olmu\u015f mudur? Olmu\u015ftur. Dersim\u2019de, \u00a0soygun yapan, kan d\u00f6ken insanlar hakl\u0131 m\u0131d\u0131r, me\u015fru mudur? De\u011fildir. Bu ikisini birlikte s\u00f6ylemek zor mu?\u00a0 90\u2019l\u0131 y\u0131llarda say\u0131n bakanlar\u0131m (kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n i\u00e7inde bulunan bakanlar\u0131 kastediliyor) daha iyi bilirler, Tunceli PKK\u2019ya hediye edilmi\u015ftir. PKK\u2019n\u0131n en son girebildi\u011fi, en son h\u00e2kimiyet kurabildi\u011fi yer Tunceli\u2019dir. Yani, Tunceli, adeta hediye edilmi\u015ftir. \u201c62 f\u0131kras\u0131n\u0131\u201d bilirsiniz. Askerlere tekmil verdirilirken 61, Trabzon diye ba\u011f\u0131r\u0131r, 62\u2019ye gelince, 62 sessizce Tunceli der. Niye? Tunceli\u2019li oldu\u011funun duyulmas\u0131n\u0131 istemez. Bu saatten sonra millet olmaktan bahsediyorsak, b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 g\u00f6rmemiz laz\u0131m.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Alevili\u011fin k\u00f6k\u00fcnde g\u00f6\u00e7ebe T\u00fcrkmen k\u00fclt\u00fcr\u00fc ve devlet kuran T\u00fcrkmenler vard\u0131r. Fakat T\u00fcrkiye ve \u0130ran’da kuru\u015ftan sonra devlet kurucular\u0131n\u0131 cezaland\u0131rd\u0131. Tarih\u00e7i, romanc\u0131 Reha \u00c7amuro\u011flu, Mill\u00ee D\u00fcn\u00fcnce Merkezi’nde Alevili\u011fi anlatt\u0131 ve sorular\u0131 cevaplad\u0131.<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":302,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_ef_editorial_meta_date_first-draft-date":"","_ef_editorial_meta_paragraph_assignment":"","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[61,2,66,68],"tags":[],"coauthors":[19],"class_list":["post-296","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-din","category-genel","category-siyaset-tarih","category-turkluk-turkculuk"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/296","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=296"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/296\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/302"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=296"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=296"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=296"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=296"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"http:\/\/misak.millidusunce.com\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/IMG_8316-1024x683.jpg\")
Devleti kuran g\u00f6\u00e7ebe<\/strong><\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/misak.millidusunce.com\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/IMG_8326-1024x683.jpg\")
Azeri yoktur, T\u00fcrk vard\u0131r<\/strong><\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/misak.millidusunce.com\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/IMG_8320-1024x683.jpg\")
Beka\u015filik, Alevilik, ak\u0131nc\u0131l\u0131k, yeni\u00e7erilik<\/strong><\/p>\n