{"id":3100,"date":"2018-08-28T19:30:41","date_gmt":"2018-08-28T16:30:41","guid":{"rendered":"http:\/\/misak.millidusunce.com\/?p=3100"},"modified":"2018-08-27T07:17:05","modified_gmt":"2018-08-27T04:17:05","slug":"beka-sorunu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/beka-sorunu\/","title":{"rendered":"Beka sorunu"},"content":{"rendered":"
\"\"

Beka sorunu- Titanik<\/p><\/div>\n

LYS mi istersiniz, kendi bran\u015flar\u0131na ait sorular\u0131n y\u00fczde onunu cevaplayan \u00f6\u011fretmenleri mi al\u0131rs\u0131n\u0131z? K\u0131rk sorudan 1,5 ortalama yapan mezunlar\u0131 m\u0131\u2026 Bunlar\u0131 bizim kendi kendimizi de\u011ferlendirmemizin sonucu.\u00a0 Peki d\u00fcnya \u00fclkeleriyle nas\u0131l boy \u00f6l\u00e7\u00fc\u015f\u00fcyoruz? OECD’nin PISA ve PIAAC’\u0131nda, \u00fc\u00e7 alanda ya sonuncu yahut sondan ikinciyiz\u2026 OECD sitesi bizim i\u00e7in “2006’dan beri istikrarl\u0131” diyor. Allahtan \u015eili ve Meksika var. Bir de Endonezya’n\u0131n ba\u015f \u015fehri Jakarta. Yoksa hepten sonuncuyduk. \u0130nsan sermayemiz b\u00f6yle. Sosyal sermayede daha da diplerdeyiz. Kendimi ve “Alt Ak\u0131l”\u0131 tekrarlamak istemiyorum.<\/p>\n

\u00dcniversitelerimiz d\u00fcnyan\u0131n ilk y\u00fcz, ilk iki y\u00fcz, \u00fc\u00e7 y\u00fcz listelerinde art\u0131k yok.<\/p>\n

Ba\u015fka \u015feyleri \u00fcretemedi\u011fimiz gibi o \u015feyleri \u00fcretecek insan\u0131 da \u00fcretemiyoruz, yeti\u015ftiremiyoruz. Belki en \u00f6nemlisi, bu halimizi anlay\u0131p \u00fcz\u00fclecek, \u00f6nlem alacak insanlar\u0131 da yeti\u015ftirmemi\u015fiz. P\u0131rlanta gibi e\u011fitim sistemimiz var diyen Mill\u00ee E\u011fitim Bakan\u0131’n\u0131 hat\u0131rl\u0131yor musunuz? Bir de bizi k\u0131skan\u0131yorlar de\u011fil mi? Bu PISA, PIAAC, OECD falan hep d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7ler zaten.<\/p>\n

Kurumlar infaz edilirken<\/strong><\/h2>\n

Devleti millet kurar ama milleti ayakta tutan ve y\u00fckselten de devlettir. (Hat\u0131rlay\u0131n: Dil milleti, millet devleti ve devlet tekrar dili\u2026) Devlet nedir? Devlet kurumlard\u0131r. Adalet mekanizmas\u0131d\u0131r. \u00dcniversitelerdir. B\u00fcrokrasidir. D\u0131\u015f \u0130\u015fleridir. Bas\u0131nd\u0131r. Siyasettir, partilerdir. Ordudur. Bunlar\u0131 \u00f6nce FET\u00d6, bir a\u011fac\u0131 i\u00e7erden kemiren kurtlar gibi yedi, bo\u015faltt\u0131. Biliyorsunuz o y\u0131llarda, \u00dcmit \u00d6zda\u011f’\u0131n belirtti\u011fi gibi, iktidarda Uganda H\u00fck\u00fcmeti vard\u0131. Onlar Ugandaca konu\u015ftuklar\u0131 i\u00e7in olan biteni fark etmediler. Hatta kurumlar\u0131n infaz\u0131nda savc\u0131 oldular. \u015eimdi de liyakatsizlik, torpil, m\u00fclakat ve “\u00f6b\u00fcr cemaat” infaz\u0131 tamaml\u0131yor.<\/p>\n

Kurum nedir ki diyeceksiniz? \u0130\u015fte ayn\u0131 kurumlar duruyor. Hatta mesela \u00fcniversiteler on iken y\u00fcz, iki y\u00fcz olmu\u015f. \u0130\u00e7leri yine insan dolu.<\/p>\n

Kurum \u00f6nce de\u011ferler ve bu de\u011ferleri nesilden nesile aktaran insanlard\u0131r. Sonra bilgidir ve bu bilgileri nesilden nesile aktaran- yine- insanlard\u0131r.\u00a0 Burada nesillerden bahsederken kurumlardaki usta-\u00e7\u0131rak ili\u015fkilerinden, k\u0131demlinin k\u0131demsize her g\u00fcn g\u00f6sterdiklerinden, anlatt\u0131klar\u0131ndan ve davran\u0131\u015flar\u0131yla aktard\u0131klar\u0131ndan bahsediyorum. Siz bu insanlar\u0131 yok ederseniz geriye kurumlar de\u011fil kurummu\u015f gibi davranan bir g\u00fcruh kal\u0131r.<\/p>\n

Bo\u015falt\u0131n kurumlar\u0131; bizim adamlara yer a\u00e7\u0131ls\u0131n!<\/strong><\/h2>\n

Nesilden nesile ge\u00e7en de\u011ferlere ve bilgiye gelenek diyoruz. Hem korunan hem de her g\u00fcn geli\u015ftirilen gelenek. Nobellerin da\u011f\u0131l\u0131m\u0131na bak\u0131n: Harvard, Yale, Stanford, Oxford, Cambridge\u2026 Hep ayn\u0131 okullar, hep ayn\u0131 kurumlar. Ta\u015f\u0131 m\u0131d\u0131r, topra\u011f\u0131 m\u0131d\u0131r, suyu mudur? Duvarlar\u0131n\u0131 saran sarma\u015f\u0131klar\u0131 m\u0131d\u0131r? Hay\u0131r! Gelenektir. Ve Ugandal\u0131lar gelenekten anlamaz. Kurumlara arpal\u0131k g\u00f6z\u00fcyle bakar. \u0130\u00e7indeki eski adamlar bir an \u00f6nce defolup gitsin, yerlerine bizim adamlar\u0131 koyal\u0131m diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ve onun tedbirini al\u0131rlar. FET\u00d6’n\u00fcn mesela harbiyede bunu nas\u0131l yapt\u0131\u011f\u0131 art\u0131k dilden dile dola\u015fan a\u00e7\u0131k bilgidir. \u015eu anda da emeklilik dilek\u00e7enizi verin, emeklilik ikramiyenizi %30, %50 fazlas\u0131yla verece\u011fiz diye kurumlarda “temizlik” yap\u0131l\u0131yor. Havucun yan\u0131nda sopa da var: Vermezseniz, sizi havuza atar, sonra diledi\u011fimiz yere tayin ederiz.<\/p>\n

\u00dcniversite mi? B\u00f6l\u00fcn\u00fcz. Ni\u00e7in? Bak\u0131n bir \u00fcniversiteye bir rekt\u00f6r, \u00fc\u00e7 rekt\u00f6r yard\u0131m\u0131c\u0131 atars\u0131n\u0131z. Bilemediniz d\u00f6rt. Kurtarmaz. Ama ayn\u0131 \u00fcniversiteyi d\u00f6rde b\u00f6lerseniz d\u00f6rt rekt\u00f6r ve on alt\u0131 rekt\u00f6r yard\u0131mc\u0131s\u0131 makam\u0131 elde edersiniz; bizim gen\u00e7lerin ve ihtiyarlar\u0131n \u00f6n\u00fc a\u00e7\u0131l\u0131r. Dehaya bak\u0131n! Vars\u0131n ilk bilmem ka\u00e7a giremesinler. Kim girmi\u015f ki onlar girecek?<\/p>\n

Allah Allah\u2026 Kim sarm\u0131\u015f bunlar\u0131 \u00fczerime?<\/strong><\/h2>\n

Hal b\u00f6yle iken h\u00e2limize sorumlu ar\u0131yoruz.<\/p>\n

Akl\u0131ma, \u015fimdi park olan S\u00fcmerbank Nazilli basma fabrikas\u0131nda vuku bulmu\u015f ger\u00e7ek bir olay geliyor.<\/p>\n

Depodan kuma\u015f eksilmektedir. Muhasebe az fakat s\u00fcrekli bir kay\u0131p g\u00f6sterir. Y\u00f6netim fabrikan\u0131n kap\u0131 g\u00f6revlilerini gizlice uyar\u0131r. Yaz g\u00fcn\u00fc i\u015fe paltoyla gelen bir i\u015f\u00e7i nizamiyenin dikkatini \u00e7eker. Sabahlar\u0131 normal \u00f6l\u00e7\u00fclerde g\u00f6r\u00fcnen adam, ak\u015fam \u00e7\u0131k\u0131\u015fta \u015fi\u015fmanlamaktad\u0131r. Durdurulur. Paltosu \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r ve on metrelerce kuma\u015f\u0131n v\u00fccuduna sar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. \u00c7ekerek kuma\u015f\u0131 \u00e7\u00f6zme\u011fe ba\u015flarlar. Adam kuma\u015f \u00e7ekildik\u00e7e topa\u00e7 gibi d\u00f6nerken bir taraftan da y\u00fcksek sesle s\u00f6ylenmektedir: Allah Allah! Kim sarm\u0131\u015f bunlar\u0131 \u00fcst\u00fcme b\u00f6yle?<\/em> O tarihte kabahatleri d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7lere y\u00fcklemek hen\u00fcz icad olmam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Kurumlar bitmekte, devlet bitmekte, ortaya ger\u00e7ekten de bir beka sorunu \u00e7\u0131kmakta Ve bize tavsiye edilen bunu yaratanlara d\u00f6rt elle sar\u0131lmam\u0131z. Neden? \u00c7\u00fcnk\u00fc beka sorunu var. Kim yaratm\u0131\u015f beka sorununu? Ugandal\u0131lar! Hay\u0131r, d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7ler. Bu d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7ler ni\u00e7in doksan y\u0131l beklediler de beka sorunumuzu bug\u00fcn yarat\u0131yorlar? \u00c7\u00fcnk\u00fc bizi \u015fimdi k\u0131skanmaya ba\u015flad\u0131lar. PISA ve PIAAC skorlar\u0131m\u0131zda, p\u0131rlanta gibi e\u011fitim sistemimizde, saman ve s\u0131\u011f\u0131r ithalat\u0131m\u0131zda, \u00fcretemedi\u011fimiz tank ve helikopter motorlar\u0131nda g\u00f6zleri var.<\/p>\n

\u0130nsan sermayesi \u00f6d\u00fcn\u00e7 al\u0131nmaz<\/strong><\/h2>\n

B\u0131rak\u0131n kurumlar \u00e7\u00f6ks\u00fcn. Yenisini yapar\u0131z. Bu d\u00fc\u015f\u00fcncenin do\u011fru ve yanl\u0131\u015f taraflar\u0131 var. Toplumlar\u0131n insan v\u00fccuduna benzetilmesi demode ve yanl\u0131\u015ft\u0131r. Olsun biz s\u0131rf maksad\u0131 anlatmak i\u00e7in burada bu kadim metoda ba\u015fvural\u0131m. \u0130nsan hastalanabilir. Sonra iyile\u015fir. Bir\u00e7ok hastal\u0131k tedavi edilir, geri d\u00f6nd\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Fakat \u00f6yleleri vard\u0131r ki geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc yoktur. Bir kere vurdu mu ya \u00f6ld\u00fcr\u00fcr yahut da sakat b\u0131rak\u0131r. \u0130nsan sermayesini yok eden hastal\u0131k bu cinstendir. \u00c7\u00fcnk\u00fc yok edilen insan sermayesini geri koyacak kaynak yine insan sermayesidir ve siz onu yok etmi\u015f, yok edilmesine g\u00f6z yummu\u015fsunuzdur bir kere.<\/p>\n

Daha somut s\u00f6yleyeyim: \u0130nsan sermayesini e\u011fitim sistemi in\u015fa eder. E\u011fitim sistemi \u00f6\u011fretmen demektir. \u00d6\u011fretmenleri \u00fcniversiteler yeti\u015ftirir. Sizin \u00fcniversiteleriniz d\u00fcnyada hi\u00e7bir s\u0131ralamaya girmiyorsa, i\u00e7i yanda\u015f dolduysa… \u00d6\u011fretim \u00fcyesi unvanlar\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fclerini “bizim adamlar” terfi edebilsin diye a\u015fa\u011f\u0131 \u00e7ekiyorsan\u0131z, o \u00fcniversite birinci s\u0131n\u0131f \u00f6\u011fretmen yeti\u015ftiremez. Diploma verir ama o diploma verdikleri \u00f6\u011fretmen de\u011fildir ve kendi dallar\u0131nda yap\u0131lan s\u0131navlarda 20 \u00fczerinden 2, 40 \u00fczerinden \u00fc\u00e7 bu\u00e7uk falan al\u0131rlar. Sonra onlar\u0131 okullara tayin edersiniz, tabi bu tayinlerde de s\u0131nav sonu\u00e7lar\u0131na de\u011fil m\u00fcl\u00e2katlara bakars\u0131n\u0131z ve i\u015fte o sizin adamlar\u0131n yeti\u015ftirdikleri gen\u00e7ler de yukar\u0131da verdi\u011fim test, PISA ve PIAAC skorlar\u0131n\u0131 al\u0131r.<\/p>\n

Bu insan sermayesi yeti\u015ftirme \u00f6zr\u00fcn\u00fczd\u00fcr. Yeti\u015ftiremezseniz, yeti\u015ftiremez h\u00e2le gelirsiniz. \u00c7\u00fcnk\u00fc insan sermayesini insan sermayesi yeti\u015ftirir. Lafla insan sermayesi yeti\u015fmez.<\/p>\n

Var olan\u0131 kaybetmek<\/strong><\/h2>\n

Bir de var olan\u0131 kaybetme \u00f6zr\u00fcn\u00fcz var. Bir zamanlar emperyalistlerin, s\u00f6m\u00fcrgeler uyanmas\u0131n, onlar\u0131n uyan\u0131\u015f\u0131nda ba\u015f\u0131 \u00e7ekecek liderler \u00e7\u0131kmas\u0131n diye parlak gen\u00e7leri kendi \u00fclkelerine g\u00f6t\u00fcrme politikalar\u0131 vard\u0131. Beyin g\u00f6\u00e7\u00fc stratejileri. \u015eimdi, bu kendili\u011finden oluyor. \u0130statistikleri inceleyin. Belki girenimiz \u00e7\u0131kan\u0131m\u0131zdan fazla ama girenler bizim vatanda\u015f\u0131m\u0131z de\u011fil, \u00e7\u0131kanlar bizim insan sermayemiz. Liatt McGorman’dan \u00f6\u011frendi\u011fimize g\u00f6re sadece son on y\u0131lda ve sadece \u0130ngiltere’ye g\u00f6\u00e7 eden say\u0131sal teknoloji k\u00f6kenli gen\u00e7 say\u0131s\u0131 binlercedir. Go-Daddy site bar\u0131nd\u0131rma firmas\u0131 T\u00fcrk\u00e7e teknik destek veriyor. Bir telefon a\u00e7\u0131n, sorun bakal\u0131m Kuzey \u0130rlanda’da havalar nas\u0131l?<\/p>\n

Geri d\u00f6nd\u00fcr\u00fclemez hasarlar<\/strong><\/h2>\n

\u0130nsan sermayesi \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc hangi insanlarla geri d\u00f6nd\u00fcrece\u011fiz? Bu soruyu M\u0130SAK sohbeti s\u0131ras\u0131nda Say\u0131n Ayfer Y\u0131lmaz Bakan\u0131ma sordum. Otuz be\u015f ya\u015f \u00fcst\u00fc ile dedi. Hakl\u0131yd\u0131. Fakat bekledik\u00e7e bu s\u0131n\u0131r k\u0131rk be\u015fe, elli be\u015fe, altm\u0131\u015f be\u015fe \u00e7\u0131kacak. O s\u0131n\u0131r y\u00fckseledursun o insanlar, o son Mohikanlar, \u0130ngiltere’ye, Avrupa’ya, Amerika’ya ka\u00e7acak. Etraf\u0131n\u0131za bir bak\u0131n. Mesel\u00e2 son on y\u0131lda ka\u00e7 arkada\u015f\u0131n\u0131z\u0131, hatta ka\u00e7 akraban\u0131z\u0131 Bat\u0131’ya kaybettiniz?<\/p>\n

Evet, \u00e7o\u011fu hastal\u0131k tedavi olur ama hastal\u0131\u011f\u0131 tedavi edecek doktor yoklu\u011funu tedavi edemezsiniz. \u0130nsan sermayesindeki d\u00fc\u015f\u00fc\u015f, ard\u0131ndan daha bir\u00e7ok kurumdaki d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc de birlikte getirir ve d\u00fc\u015f\u00fc\u015fler birbirini olumsuz y\u00f6nde destekler.<\/p>\n

\u0130nsan sermayesinde d\u00fc\u015f\u00fc\u015f, sosyal sermayede, yani insanlar\u0131n bir birine g\u00fcvenindeki d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc de beraberinde getirir. Art\u0131k insanlar\u0131n\u0131z birlikte i\u015f yapamaz h\u00e2le gelir.<\/p>\n

Siyaset, \u00fclkeye hizmet i\u00e7in yap\u0131lan tekliflerin tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir kurum olmaktan \u00e7\u0131kar, \u00fclkenin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 b\u00f6l\u00fc\u015fme m\u00fccadelesinin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 arena olur. Partiler fikir sahiplerinin bir araya geldi\u011fi, \u00a0fikirlerinin iktidar\u0131 i\u00e7in birlikte \u00e7al\u0131\u015fan g\u00f6n\u00fclda\u015flar\u0131n topland\u0131\u011f\u0131 yerler de\u011fil, bir birine kaz\u0131k atmak i\u00e7in f\u0131rsat kollayan menfaatperestlerin oyun alan\u0131d\u0131r. Bug\u00fcn siyasette g\u00f6zledi\u011fimiz \u00fcslup, genel izleyiciye g\u00f6sterilmemesi gereken seviyededir. “\u00c7ok sert” siyas\u00ee beyanlar, \u00e7ocuklar\u0131n yatma saatinden sonra yay\u0131nlanmal\u0131; onlar\u0131n da hepsi de\u011fil.<\/p>\n

\u0130nsanlar\u0131m\u0131z o d\u00fc\u015f\u00fck test sonu\u00e7lar\u0131n\u0131, k\u0131rkta ikileri, PISA’da sonunculuklar\u0131 ge\u00e7ici ma\u011flubiyetler gibi kar\u015f\u0131l\u0131yorlar. Hani bu sefer mill\u00ee tak\u0131m yenildi ama bir daha sefere al\u0131r\u0131z in\u015fallah\u2026 Veya bizim o\u011flan \u00fcniversiteye giremedi ama gelecek y\u0131la iyice haz\u0131rlan\u0131r istedi\u011fi yeri kazan\u0131r evelallah gibi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar. H\u00e2lbuki kurumlardaki \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn r\u00f6van\u015f\u0131 yoktur. Gelecek sefer yoktur. Hele insan sermayesindeki \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f \u00e7ok zor geri d\u00f6ner. Termodinamike ve t\u0131pta buna “irreversible” diyorlar.<\/p>\n

Hastal\u0131\u011f\u0131n belirtileri<\/strong><\/h2>\n

\u0130nsan sermayemizin kan kayb\u0131n\u0131 g\u00f6zlemeye ba\u015flad\u0131n\u0131z. Fark\u0131nda de\u011filsiniz. Derdinizi anlatt\u0131\u011f\u0131n\u0131z g\u00f6revli bir t\u00fcrl\u00fc anlam\u0131yor, iyi niyetine ra\u011fmen sa\u00e7ma sapan cevaplar m\u0131 veriyor? \u00c7ocu\u011funuzun okulda pek bir \u015fey de \u00f6\u011frenemedi\u011fini mi hissediyorsunuz? Trafik ihlallerinin, acemiliklerinin artt\u0131\u011f\u0131 kanaatinde misiniz? TV’deki a\u00e7\u0131k oturum ekipleri sa\u00e7mal\u0131yor gibi mi geliyor size?<\/p>\n

Bunlar seviye d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ilk belirtileridir. Tedavi edemeyen doktorlar, tasarlayamayan m\u00fchendisler, servis veremeyen teknisyenler yoldad\u0131r. Beceremeyen siyasiler\u2026 Y\u00f6netemeyen y\u00f6neticiler. Daha beterlerini s\u00f6ylemeye dilim varm\u0131yor. Yukar\u0131da birka\u00e7\u0131n\u0131 sayd\u0131\u011f\u0131m d\u0131\u015f \u00fclkelerdeki birinci s\u0131n\u0131f \u00fcniversiteler insan kayna\u011f\u0131 ve gelenekten birinci s\u0131n\u0131ft\u0131rlar ya\u2026 Be\u015finci, onuncu s\u0131n\u0131f \u00fcniversiteler de insan kayna\u011f\u0131 ve gelenekte be\u015finci, onuncu s\u0131n\u0131ft\u0131rlar. Kopyay\u0131 engellemek geleneklerinde yoktur. S\u0131navda torpil yapmamak, adaletle ve liyakata g\u00f6re adam se\u00e7mek geleneklerinde yoktur. Zaten \u00e2dil, torpilsiz s\u0131nav kazanan, kopyas\u0131z s\u0131n\u0131f ge\u00e7en \u00f6\u011frencileri de yoktur. \u015eimdi s\u0131ra yanmayan elektriklerde, \u00e7al\u0131\u015fmayan telefonlarda, akmayan sularda, u\u00e7amayan u\u00e7aklarda, artan i\u015f kazalar\u0131ndad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bunlar\u0131 ve daha bir\u00e7ok \u015feyi o \u00f6\u011frenmemi\u015f \u00f6\u011frencilerin eline verece\u011fiz.<\/p>\n

\u00dclkeler de \u00fcniversiteler gibidir. \u0130leri gitmi\u015fler genetikleri ileri oldu\u011fu i\u00e7in \u00f6yle de\u011fildir. Gelenekleri, yani de\u011ferleri,\u00a0 insan kaynaklar\u0131 ve sosyal sermayeleri g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011fu i\u00e7in ileridirler. Ve o gelenek ve de\u011ferleri daha da ileri ta\u015f\u0131yacak, insan kaynaklar\u0131n\u0131 daha da zenginle\u015ftirecek insanlar\u0131 yeti\u015ftirecek insanlara sahiptirler. Makine yapan makineler derdik bir zamanlar. Fakat aslolan insan yeti\u015ftiren insanlard\u0131r.<\/p>\n

Geri kalm\u0131\u015flar da \u00f6yledir. Gelenekleri \u00e7i\u011fnerler. Onlar k\u0131rm\u0131z\u0131da ge\u00e7erler ve “k\u0131rm\u0131z\u0131da durmayaca\u011f\u0131z” diye de \u00f6v\u00fcn\u00fcrler. De\u011ferleri a\u011f\u0131zlar\u0131ndad\u0131r, g\u00f6n\u00fcllerinde de\u011fil; o laftaki de\u011ferler hareketlerine h\u00fckmetmez. \u00d6yle insanlar da t\u0131pk\u0131 kendileri gibi insanlar\u0131 yeti\u015ftirebilirler ancak. Ve sonunda k\u00f6t\u00fc insan kayna\u011f\u0131 iyi insan kayna\u011f\u0131n\u0131 kovar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Makine yapan makineler derdik bir zamanlar. Fakat aslolan insan yeti\u015ftiren insanlard\u0131r. Bunlar yoksa? Geriye cahiller ve k\u00f6t\u00fcler kalm\u0131\u015fsa? Onlar kendileri gibi insanlar\u0131 yeti\u015ftirebilirler ancak. Sonunda k\u00f6t\u00fc insan kayna\u011f\u0131 iyi insan kayna\u011f\u0131n\u0131 kovar.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3104,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_ef_editorial_meta_date_first-draft-date":"","_ef_editorial_meta_paragraph_assignment":"","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[60,62,63,2,64,66,67],"tags":[],"coauthors":[5],"class_list":["post-3100","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-teknoloji","category-egitim-kultur","category-ekonomi","category-genel","category-kurumlar","category-siyaset-tarih","category-tehditler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3100","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3100"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3100\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3104"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3100"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3100"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3100"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=3100"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}