![\"\"](\"http:\/\/misak.millidusunce.com\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/raporbenner1-1132x600s-1132x600-768x407.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Yaz\u0131lara ba\u015fl\u0131k belirlenirken kimi zaman m\u00fcnasip kelimelerin aray\u0131\u015f\u0131nda zorluk ya\u015fan\u0131r. Mizahi ama \u00e7i\u011f olabilecek bir \u00fcslupla \u2018darbe-savar\u2019 kelimesi t\u00fcretilse yaz\u0131n\u0131n i\u00e7eri\u011fini kapsamakla beraber dolgun bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc olu\u015fturmaz. Darbeler nas\u0131l \u00f6nlenir gibi bir ba\u015fl\u0131k att\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ise \u00fczerine tezler haz\u0131rlanabilecek bir ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n alt\u0131na gireriz ki muhtemelen okuyucunun g\u00f6z\u00fcnde de ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n alt\u0131nda kal\u0131r\u0131z. Meram\u0131m\u0131z\u0131 anlatmak ve okuyucunun ilk g\u00f6z temas\u0131na hitap edebilmek i\u00e7in g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 belirlemeyi uygun g\u00f6rd\u00fck. Bu yaz\u0131da sizlere T\u00fcrk siyasi tarihinde darbelerin meydana gelme dinamikleri hakk\u0131nda bilgi verece\u011fiz ve bu dinamiklerin tesirsiz hale getirilmeleri y\u00f6n\u00fcndeki g\u00f6r\u00fc\u015flerimizi izah edece\u011fiz.<\/p>\n
Yak\u0131n bir ge\u00e7mi\u015fte Anayasa ve T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetleri\u2019nin i\u00e7 hizmet kanunlar\u0131nda bir tak\u0131m de\u011fi\u015fiklikler yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 malumunuzdur. Hen\u00fcz on y\u0131l\u0131n\u0131 bile doldurmayan bu de\u011fi\u015fiklikler aras\u0131nda TSK \u0130\u00e7 Hizmet Kanunu 35. Madde muhtevas\u0131, orduda \u2018durumdan vazife \u00e7\u0131karma\u2019<\/em> prensibini harekete ge\u00e7irme olana\u011f\u0131 tan\u0131yor ve darbelerin me\u015fru zeminini te\u015fkil etme \u00e7abalar\u0131na kaynak oluyordu. Darbeyi ger\u00e7ekle\u015ftiren cunta ya da y\u00fcksek komuta kademesi, \u2018mill\u00ee birli\u011fi ve b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc korumak\u2019<\/em>, \u2018karde\u015f kavgas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek\u2019<\/em>, \u2018bozulan demokrasiyi ve kaybolan devlet otoritesini yeniden tesis etmek\u2019<\/em> gerek\u00e7eleriyle \u2018m\u00fcdahale\u2019 yapt\u0131klar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131kl\u0131yorlard\u0131. \u00dclke b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc korumak, huzuru sa\u011flamak ilkelerinden hareketle \u2018durumdan vazife \u00e7\u0131karmamalar\u0131\u2019 i\u00e7in ilgili maddenin i\u00e7eri\u011fi de\u011fi\u015ftirildi. 12 Temmuz 2013 tarihinde yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklikle T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetleri \u0130\u00e7 Hizmet Kanunu\u2019nun 35. Maddesindeki \u00a0“Silahl\u0131 Kuvvetlerin vazifesi; T\u00fcrk yurdunu ve anayasa ile tayin edilmi\u015f olan T\u00fcrkiye Cumhuriyeti’ni kollamak ve korumakt\u0131r” ifadesi yerine \u2018Silahl\u0131 Kuvvetlerin vazifesi; yurtd\u0131\u015f\u0131ndan gelecek tehdit ve tehlikelere kar\u015f\u0131 T\u00fcrk vatan\u0131n\u0131 savunmak, cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k sa\u011flayacak \u015fekilde askeri g\u00fcc\u00fcn muhafazas\u0131n\u0131 ve g\u00fc\u00e7lendirilmesini sa\u011flamak, TBMM karar\u0131yla yurtd\u0131\u015f\u0131nda verilen g\u00f6revleri yapmak ve uluslararas\u0131 bar\u0131\u015f\u0131n sa\u011flanmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmakt\u0131r\u201d<\/em> ifadesi getirildi.<\/p>\n Cumhuriyet tarihinin ilk askeri darbesi 1960\u2019ta b\u00fcrokrat, ilk muht\u0131ras\u0131 1971\u2019de ve ikinci askeri darbesi 1980\u2019de ba\u015fbakan, post-modern darbe olarak tan\u0131mlanan 28 \u015eubat s\u00fcrecinde de cumhurba\u015fkan\u0131 olan S\u00fcleyman Demirel, bu de\u011fi\u015fiklik yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarihte \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonunda, emekli siyaset\u00e7i olarak deme\u00e7ler veriyordu. De\u011fi\u015fiklikten bir sene \u00f6nce TBMM Darbeleri Ara\u015ft\u0131rma Komisyonu, Demirel\u2019i dinlemek i\u00e7in davet etmi\u015f, Demirel de davete icabet ederek TBMM Darbeleri Ara\u015ft\u0131rma Komisyonu\u2019nun sorular\u0131n\u0131 yan\u0131tlam\u0131\u015ft\u0131. Bu noktada daha \u00f6nceleri kendisinin de i\u015faret etti\u011fi ve \u2018darbelere me\u015fru zemin haz\u0131rl\u0131yor\u2019 gerek\u00e7esiyle kald\u0131rmak istedi\u011fi 35. Madde de\u011fi\u015fikli\u011fi soruldu\u011funda, bu ad\u0131m\u0131n tek ba\u015f\u0131na yetersiz kald\u0131\u011f\u0131n\u0131, darbe yapmak i\u00e7in harekete giri\u015fenin gerek\u00e7esini darbeyi tamamlad\u0131ktan sonra da olu\u015fturabilece\u011fini vurgulam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n Demirel\u2019in i\u015faret etti\u011fi ve bu ad\u0131m yetersiz dedi\u011fi noktay\u0131 ayd\u0131nlatmak i\u00e7in \u015fimdi cumhuriyet tarihimizdeki darbelerin dinamiklerine bakal\u0131m. Unutmadan belirtmeliyiz ki sat\u0131rlar\u0131 kaleme alan yazar, darbelerin hi\u00e7bir gerek\u00e7e ile me\u015fruiyetinin sa\u011flanamayaca\u011f\u0131n\u0131, ihtilal ve darbe ile ink\u0131lap ve darbe terimlerinin kesinlikle birbirleriyle kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131, darbe taraftarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n iktidar de\u011fi\u015fimi istemek olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 benimsemi\u015f, ilkeleri olarak a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r. Darbe heveslilerinin ve o isimlerin muhiplerinin bilmesi gereken darbelerin bir sonu\u00e7 oldu\u011fu kadar esas ba\u015flang\u0131\u00e7 oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fidir.<\/p>\n Evet. 27 May\u0131s 1960 tarihinde ger\u00e7ekle\u015fen darbenin dinamiklerinin en ba\u015f\u0131ndaki madde iktidar-muhalefet ili\u015fkileridir. Son derece gergin, y\u0131pratmaya ve tahrip etmeye dayal\u0131 iktidar-muhalefet ili\u015fkileri neticesinde \u00fclkede kutupla\u015fma t\u0131rmanarak cephele\u015fmeye d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, muhalefetin birliktelik hareketine iktidar, vatan cephesi ile kar\u015f\u0131l\u0131k vermi\u015ftir. \u0130stanbul ve Ankara \u00fcniversiteleri, iktidar\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda konumlanm\u0131\u015ft\u0131r. Ordu i\u00e7erisinde iktidara kar\u015f\u0131 cunta faaliyetlerinin ilk olarak ne zaman belirdi\u011fi sorusu ile netlik kazand\u0131r\u0131lamamaktad\u0131r. Milli Birlik Komitesi \u00fcyelerinin baz\u0131lar\u0131nda hat\u0131ratlar\u0131nda kayna\u015fman\u0131n ilk kez ezan\u0131n T\u00fcrk\u00e7e d\u0131\u015f\u0131nda okunmas\u0131 yasa\u011f\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ile ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 yazmaktad\u0131r. 14 May\u0131s 1950 se\u00e7im gecesi hen\u00fcz se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131 yeni \u015fekillenirken ordu i\u00e7inde bir grubun se\u00e7imlere kom\u00fcnistler hile kar\u0131\u015ft\u0131rd\u0131 iddias\u0131 ile darbe yapmaya kalk\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 iddias\u0131 da gazeteci Bedii Faik taraf\u0131ndan kaleme al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Milli Birlik Komitesi \u00fcyelerinden Orhan Kabibay ve D\u00fcndar Seyhan ise kendi te\u015fkilatlar\u0131n\u0131 1954 senesinde kuruldu\u011funu aktarmaktad\u0131r. Bu bilgilerin aktar\u0131lmas\u0131ndaki gaye, umumiyetin 27 May\u0131s darbesi ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131 olarak Tahkikat Komisyonu ve 27 Nisan\u2019da \u00e7\u0131kan \u00f6\u011frenci olaylar\u0131n\u0131 esas almas\u0131d\u0131r. Muhalefet, \u00fcniversite ve ordu i\u00e7erisindeki cuntan\u0131n yan\u0131 s\u0131ra bir de iktidara ele\u015ftiride bulunan bas\u0131n, 27 May\u0131s\u2019ta sahnededir. Darbe \u00f6ncesinde hukuki yollardan ma\u011fdur edildi\u011fi y\u00f6n\u00fcnde akademik kanaatin oldu\u011fu -bkz \u0130spat Hakk\u0131 Sorunu- bas\u0131n, darbeden sonra devrik iktidar\u0131n y\u0131prat\u0131lmas\u0131 ve toplum nezdinde itibars\u0131zla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in ajitasyon yapm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Tarih\u00e7ilik kurallar\u0131 ve kaideleri i\u00e7erisinde metodolojik yakla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda tarih, \u2018e\u011fer \u00f6yle olsayd\u0131\u2019, \u2018peki, \u015funlar olmasayd\u0131\u2019 kabilinden sorulara yan\u0131t aramaz. Ancak yine tarih disiplini haricinde alevlenen bu tart\u0131\u015fmalara en \u00f6nemli katk\u0131y\u0131 yapabilecek olanlar yine tarih\u00e7ilerdir. Detaylara vak\u0131f olunmas\u0131 nispetinde tahmin ve \u00f6ng\u00f6r\u00fcde bulunabilirler. \u015eimdi 27 May\u0131s \u00f6nlenebilir miydi sorusu akl\u0131n\u0131za gelecektir. Burada yazar\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnden \u00f6tesi tarihe intikal etmi\u015f, d\u00f6nemin i\u00e7inden bir akt\u00f6r\u00fcn g\u00f6r\u00fc\u015flerini yazal\u0131m. 27 May\u0131s\u2019a \u00e7ok az kala, \u00c7ankaya\u2019da Anayasa profes\u00f6r\u00fc Ali Fuat Ba\u015fgil, k\u00f6\u015fke davet edilmi\u015ftir. Cumhurba\u015fkan\u0131 Bayar, haz\u0131r bulunan erk\u00e2n \u00f6n\u00fcnde Ba\u015fgil\u2019e \u00fclkede t\u0131rmanan tansiyonun dindirilmesi y\u00f6n\u00fcnde fikrini sual etti\u011finde Ba\u015fgil teredd\u00fcts\u00fcz olarak, \u2018DP ve CHP\u2019den m\u00fc\u015fterek bir koalisyonun kurulmas\u0131, \u00fcniversite ve bas\u0131n yasalar\u0131nda reform yap\u0131lmas\u0131\u2019 tavsiyesinde bulunmu\u015ftur. Ba\u015fgil\u2019in tavsiyeleri dikkate al\u0131nmam\u0131\u015f, bunlar\u0131n muhalefete verilen taviz olarak de\u011ferlendirilmesi isabetsizli\u011fi, ilk askeri darbeye giden yola d\u00f6\u015fenen ta\u015flardan biri olmu\u015ftur.<\/p>\n 1950-1960 y\u0131llar\u0131 aras\u0131ndaki T\u00fcrk demokrasisinde tatbik edilen ekseri \u00e7o\u011funluk sisteminin beraberinde getirdi\u011fi netice olan, \u00e7o\u011funlu\u011fun tahakk\u00fcm\u00fc \u00fczerinde durulmas\u0131 gerekiyor. \u0130stikrar yahut demokratik disiplin gibi saiklerle \u00e7o\u011funlu\u011fun tahakk\u00fcm\u00fc a\u00e7\u0131klanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131labilir. Ancak demokratik hayat, bilhassa g\u0131pta edilerek hedeflenen bat\u0131 demokrasilerinde oldu\u011fu gibi demokrasideki kat\u0131l\u0131mc\u0131l\u0131k ve uzla\u015fma, asgari m\u00fc\u015fterekte birle\u015fme, r\u00f6van\u015f alma mant\u0131\u011f\u0131nda hareket etmeme gibi s\u0131ralanabilecek maddelerle donat\u0131lamam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n 12 Mart 1971 Muht\u0131ras\u0131 incelenirken, ordu i\u00e7erisindeki cuntalar\u0131n \u2018kim \u00f6nce el koyacak\u2019 yar\u0131\u015f\u0131n\u0131n g\u00f6rmezden gelinmesi s\u00f6z konusu olamaz. Avrupa\u2019da ba\u015flayan \u00f6\u011frenci hareketleri, 1961 Anayasas\u0131n\u0131n toplumsal hayatta tart\u0131\u015fabilmeyi ve \u00f6rg\u00fctl\u00fc toplum yap\u0131s\u0131n\u0131n kurulmas\u0131n\u0131 sa\u011flamas\u0131 ve nihayetinde \u201927 May\u0131s oldu da ne oldu yar\u0131da kalan reformlar tamamlanmal\u0131\u2019 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcndeki sivil darbeciler -Konya Mv. Fakih \u00d6zfakih gibi ya da Baas\u00e7\u0131 y\u00f6netim hayalindeki Do\u011fan Avc\u0131o\u011flu- yan yana geldiklerinde bir darbe dinami\u011fi olarak a\u00e7\u0131klamaya yetmeyebilir. Bu durumda hat\u0131rlanaca\u011f\u0131 \u00fczere 12 Mart \u00f6ncesinde bir generalin b\u00fcy\u00fckel\u00e7ilik tayininin durdurulmas\u0131 i\u00e7in 27 May\u0131s y\u00f6netiminin \u00fczerinden jetler u\u00e7uruldu\u011fu, Madano\u011flu cuntas\u0131, G\u00fcrler cuntas\u0131 gibi ordu i\u00e7i ve ordu d\u0131\u015f\u0131 darbe yap\u0131lanmalar\u0131 haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fi ortadad\u0131r. 27 May\u0131s\u2019\u0131n iktidar-muhalefet kavgas\u0131 ve di\u011fer sacayaklar\u0131n\u0131n \u2018ihtilal \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131\u2019 12 Mart\u2019ta cunta yar\u0131\u015flar\u0131 \u015feklinde tezah\u00fcr etmi\u015ftir.<\/p>\n 1973\u2019ten 1980\u2019e kadar kademeli olarak y\u00fckselen toplumsal huzursuzluk o dereceye varm\u0131\u015ft\u0131r ki 1960\u2019a sadece DP muhalifler benimseyip destek olurken 12 Eyl\u00fcl kendisini halka \u2018alk\u0131\u015f\u2019la kar\u015f\u0131latm\u0131\u015ft\u0131r. Yabanc\u0131 servislerin \u00fclkede cirit atmas\u0131, silahl\u0131 gruplar\u0131n eylemleri, toplumun farkl\u0131 kesimlerinden \u00f6nemli isimlere suikast, bir\u00e7ok ilde \u00e7e\u015fitli provakasyon ve ayaklanma giri\u015fimleri, sa\u011f-sol olarak nitelendirilen silahl\u0131 kampla\u015fma, kurtar\u0131lm\u0131\u015f b\u00f6lge ad\u0131 alt\u0131nda silahl\u0131 gruplar\u0131n mahalle, il\u00e7e bazl\u0131 ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 hareketleri, ekonominin dibe vurarak mal darl\u0131\u011f\u0131 ile enflasyon, d\u0131\u015f politikada neticelendirilemeyen krizler, 12 Eyl\u00fcl\u2019\u00fcn nedenleri olarak g\u00f6sterilmi\u015ftir. Darbeyi ger\u00e7ekle\u015ftiren komutanlardan birinin \u015fartlar\u0131n olgunla\u015fmas\u0131n\u0131 bekleme ifadesi ile 12 Eyl\u00fcl\u2019\u00fcn nedeni midir niyeti midir takdir \u00e7ok \u00f6nceden verilmi\u015ftir.<\/p>\n 28 \u015eubat 1997, sa\u011f-sol, anar\u015fi, iktidar-muhalefet ili\u015fkileri, cephele\u015fme gibi arg\u00fcmanlar\u0131n yerini \u2018\u015feriat geliyor\u2019un ald\u0131\u011f\u0131 d\u00f6neme\u00e7tir. \u0130rtica, PKK ter\u00f6r\u00fcnden daha tehlikeli g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ordu do\u011frudan m\u00fcdahale yerine bas\u0131n ve b\u00fcrokrasi \u00fczerinden h\u00fck\u00fcmeti istifaya zorlam\u0131\u015f, nihayet 28 \u015eubat g\u00fcn\u00fc yap\u0131lan MGK\u2019da tavsiyeler ad\u0131 alt\u0131nda bir muht\u0131ra metni verilmi\u015ftir. 12 Mart\u2019\u0131n aksine h\u00fck\u00fcmet derhal istifas\u0131n\u0131 vermek ya da g\u00fcvenoyuna gitmek gibi bir tercihte bulunmam\u0131\u015f, d\u00f6rt ay sonra istifa etmi\u015ftir. Gerek dinamikleri gerek akt\u00f6rleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan farkl\u0131 olan bu d\u00f6neme\u00e7te ayn\u0131 olan \u015fey G\u00fcrler gibi bu hareketten kendisine bir cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u0131karma arzusu olan bir pa\u015fan\u0131n isminin bas\u0131nda ezberlenmi\u015f olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n \u015e\u00f6yle bir bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda yaz\u0131m\u0131z\u0131n ba\u015f\u0131nda de\u011findi\u011fimiz demokrasiyi ray\u0131na oturtmak gerek\u00e7esi hep ayn\u0131 kalmakla beraber arg\u00fcmanlar\u0131n, demokrasiyi raydan \u00e7\u0131karan nedenlerin farkl\u0131 oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Elbette bir ba\u015fka yaz\u0131da konu edece\u011fimiz T\u00fcrkiye\u2019deki darbelerin di\u011fer \u00fclkelerdeki darbelerden farkl\u0131 yanlar\u0131 da vard\u0131r. Bu darbeler b\u00fcnyesinde ya\u015fam boyu s\u00fcr\u00fclecek ya da bir ba\u015fka darbeyle son bulacak diktat\u00f6rl\u00fckler \u00e7\u0131karmam\u0131\u015ft\u0131r ama darbeciler kendilerinden sonra yarg\u0131lanmamak i\u00e7in daima m\u0131zra\u011f\u0131n k\u0131l\u0131f\u0131n\u0131 haz\u0131rlam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n T\u00fcrkiye bu darbelerin yan\u0131nda 1946\u2019ta, 1950\u2019de, 1957\u2019de, 1961\u2019de, 1962 ve 1963\u2019te, 1969\u2019da darbe ihtimali ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya geldi. Metodolojik a\u00e7\u0131dan bir darbe giri\u015fiminden ziyade isyan ve ahlaks\u0131zca i\u00e7 sava\u015f \u00e7\u0131karma giri\u015fimi olan 15 Temmuz 2016 tarihi de evvellerinden farkl\u0131 olarak daha \u00f6nce tanklar\u0131n alk\u0131\u015fland\u0131\u011f\u0131 karelere inat tanklar\u0131n durduruldu\u011fu karelerin \u00e7ekildi\u011fi tarihtir. Yazar\u0131n ter\u00f6rist bir grubun if\u015fa olmas\u0131yla kanl\u0131 bir intihar sald\u0131r\u0131s\u0131 olarak nitelendirdi\u011fi 15 Temmuz \u015funu g\u00f6stermi\u015ftir ki cuntac\u0131l\u0131k vir\u00fcs\u00fc ve ondan daha tehlikeli olan anlay\u0131\u015f ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmektedir. Bu anlay\u0131\u015f \u015fudur: iktidar de\u011fi\u015fsin de nas\u0131l de\u011fi\u015firse de\u011fi\u015fsin!<\/p>\n Gelelim bu anlay\u0131\u015f\u0131n s\u00f6n\u00fcmlenmesi ve cuntac\u0131l\u0131\u011f\u0131n yeniden filizlenmemesi i\u00e7in sizlere arz edilen m\u00fctalaa k\u0131sm\u0131na.<\/p>\n Darbelerin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmesinde birinci ad\u0131m toplumsal ho\u015fg\u00f6r\u00fc ve uzla\u015fma oldu\u011funu elbette toplumun yek\u00fbnu fark\u0131ndad\u0131r. Bu ho\u015fg\u00f6r\u00fc ve uzla\u015fma, siyasi hayat\u0131m\u0131zda polemiklerin rejim \u00fczerine ya da ge\u00e7mi\u015fle hesapla\u015fma noktas\u0131nda olmay\u0131p d\u0131\u015f politikada, ekonomide, e\u011fitimde, sa\u011fl\u0131kta k\u0131saca kalk\u0131nmada s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi ile m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Sistem tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n dayatmalar\u0131 ve dogmalar\u0131 ile imtihan olunurken bat\u0131 demokrasilerinin g\u00fcndemlerindeki tart\u0131\u015fmalar\u0131n m\u00fckemmeli arama yar\u0131\u015f\u0131 oldu\u011funu g\u00f6rmekteyiz. T\u00fcrkiye\u2019de h\u00e2l\u00e2 cumhuriyet de\u011ferleriyle bir araya gelemeyen ve \u00f6zleminde Osmano\u011fullar\u0131 hanedan\u0131 y\u0131llar\u0131 olan kesimler bulunmaktad\u0131r. Laiklik-sek\u00fclerlik tart\u0131\u015fmalar\u0131, tek parti d\u00f6neminin \u00fczerinden seneler sonra tarafgirli\u011fin s\u0131n\u0131ftan \u00f6te siyasi ayr\u0131m\u0131 ye\u015fertmektedir. Ho\u015fg\u00f6r\u00fc ve uzla\u015fma k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn tesisiyle cephelerin kald\u0131r\u0131lmas\u0131 darbelerin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmesinde elzemdir. Siyasetin dili ve \u00fcslubu belirleyicidir. Kitlelerin de\u011fi\u015fim iste\u011finin tabi bir arzu olarak g\u00f6rmek tek parti d\u00f6neminin son cumhurba\u015fkan\u0131 \u0130n\u00f6n\u00fc\u2019n\u00fcn yazd\u0131\u011f\u0131 bir mektupta yer almaktad\u0131r. Bug\u00fcn herhangi bir parti, dernek, spor kul\u00fcb\u00fcnde delegenin, \u00fclkede vatanda\u015f\u0131n de\u011fi\u015fim iste\u011finin bin bir kulp tak\u0131larak do\u011fal nitelendirilmemesi arka plan\u0131nda ihanet te\u015febb\u00fcs\u00fc olarak de\u011ferlendirilmesi, bahsetti\u011fimiz uzla\u015fma iklimine f\u0131rsat vermeyecektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc de\u011fi\u015fimin mutlak ya\u015fanmas\u0131n\u0131 isteyenlerin ba\u015fka yollara tasallut etmesi muhtemel ve ac\u0131d\u0131r.<\/p>\n Bas\u0131n\u0131n sermaye ile ili\u015fkisi ara\u00e7 olmak hatta tabiri caizse tetik\u00e7ilik yapmakla ifade edildi\u011fi bir evrede ba\u011f\u0131ms\u0131z ve ilkeli bas\u0131n ya\u015fat\u0131lmal\u0131d\u0131r. Adalet duygusu ve insanlar\u0131n vicdan\u0131 k\u00f6rle\u015fti\u011fi ger\u00e7e\u011fi siyasetin en \u00fcst makam\u0131nda dahi dile getirilirken yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve adaletin muntazam da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131 ikinci basamakt\u0131r. Tarihin hakikatlere ula\u015fma ve hakikati \u00f6\u011fretme misyonundan kopar\u0131l\u0131p bug\u00fcn metodoloji derslerinde tenkit edilen pragmatist-\u00f6\u011fretici anlay\u0131\u015fla i\u015flenmesi, sadece kutupla\u015fmayla sonu\u00e7lanmakla kalmamaktad\u0131r. Bu hususta maksatl\u0131 tarih anlat\u0131m\u0131n\u0131n yeni Aydemirler do\u011furabilece\u011fi ihtimalinin olmad\u0131\u011f\u0131 iddia edilemez.<\/p>\n \u00dclkede asayi\u015fin sa\u011flanmas\u0131, ter\u00f6r hadiselerinin \u00fczerine kararl\u0131l\u0131kla gidilerek huzurun kal\u0131c\u0131 k\u0131l\u0131nmas\u0131, darbe heveslilerinin soluk almas\u0131na imk\u00e2n vermeyecek bir di\u011fer basamakt\u0131r. \u00d6zellikle 12 Eyl\u00fcl\u2019e giden yolda sahnelenen provakasyonlar\u0131n tekrar denenmeyece\u011finin bir garantisi yoktur. Ya\u015fanacak bir g\u00fcvenlik zafiyetiyle birka\u00e7 hafta boyunca \u00fclkenin \u00f6nemli kentlerinde ya\u015fanabilecek pe\u015f pe\u015fe ter\u00f6r sald\u0131r\u0131lar\u0131 sonunda halk\u0131n huzur ad\u0131na gen kodlar\u0131nda \u2018ordu g\u00f6reve gelsin huzuru onlar sa\u011flar!\u2019 fikri, \u00fcz\u00fclerek g\u00f6r\u00fclmektedir ki vard\u0131r. Son iki y\u0131lda g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7lerinin ve siyasi iradenin bu basamakta hakk\u0131 teslim edilmelidir.<\/p>\n T\u00fcrk insan\u0131n\u0131n y\u00fczy\u0131llard\u0131r kan\u0131nda ve ruhunda ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 asker-millet vasf\u0131n\u0131n yanl\u0131\u015f de\u011ferlendirilmesi ve ordu mensuplar\u0131n\u0131n \u2018biz ancak do\u011frusunu bilir ve uygular\u0131z, politikac\u0131lar \u00e7\u0131kar ili\u015fkilerindedir\u2019 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc daha \u00f6nceki darbelerde dile getirilmi\u015ftir. Bu basamakta ordu mensuplar\u0131n\u0131n asri vazifelerine ba\u011fl\u0131 kalarak durumdan vazife \u00e7\u0131karmamalar\u0131 \u00fclke g\u00fcvenli\u011finin sa\u011flanmas\u0131 ve bar\u0131\u015f\u0131n korunmas\u0131 g\u00f6revini anayasa d\u00e2hilinde yerine getirmeleri gelmektedir.<\/p>\n \u00c7o\u011funlu\u011fun tahakk\u00fcm\u00fcne d\u00f6n\u00fc\u015febilecek se\u00e7im ak\u015famlar\u0131 g\u00f6r\u00fclen galip ma\u011flup anlay\u0131\u015f\u0131 demokrasinin \u00f6z\u00fcne uymamaktad\u0131r. Nitekim demokrasiyi de raydan \u00e7\u0131kartacakt\u0131r. Hizmet yar\u0131\u015f\u0131 tan\u0131mlamas\u0131 yap\u0131lan bir sahada neden galip ve ma\u011flup \u015feklinde kelimelerin insanlar\u0131n dima\u011flar\u0131nda ve dillerinde bulunmas\u0131 sorgulanmal\u0131d\u0131r. \u0130lk basamakla benzese de ondan ayr\u0131d\u0131r. Lider sultalar\u0131 \u015feklinde yap\u0131lanmaya son verilip taban\u0131n tavanla uygun hale gelmesi, muhalefetin iktidar\u0131 sadece ele\u015ftiren ve y\u0131pratmaya \u00e7al\u0131\u015fan rolde kalmas\u0131, iktidara alternatif olamamas\u0131 son basamaklardan biridir.<\/p>\n Yaz\u0131m\u0131za ba\u015fl\u0131k se\u00e7ti\u011fimiz sorunun yan\u0131t\u0131 \u015f\u00fcphesiz siyasi iradenin kucaklay\u0131c\u0131 ve y\u0131k\u0131c\u0131 olmamas\u0131, toplumsal sa\u011fduyunun \u00fczerine d\u00fc\u015feni yapmas\u0131d\u0131r. Ayd\u0131n kesimin Aydemir giri\u015fimlerinde ve 9 Mart hareketinde askeri idarenin kurulmas\u0131na ilgi g\u00f6steren tavra b\u00fcr\u00fcnmesi, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde g\u00f6r\u00fclmemektedir. Bunun s\u00fcreklili\u011finin s\u0131nanmas\u0131 dahi demokrasiye ay\u0131pt\u0131r.<\/p>\n Ekonominin ve d\u0131\u015f politikan\u0131n yads\u0131namaz birer ba\u015fl\u0131k oldu\u011funu g\u00f6zeterek de\u011finmedi\u011fimiz \u015ferhini d\u00fc\u015felim. Sat\u0131rlar\u0131n sonunda re\u00e7ete olmay\u0131p tespit yapman\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7ememi\u015f olabiliriz.<\/p>\n Ezc\u00fcmle; daha demokrat, daha uzla\u015fmac\u0131, ge\u00e7mi\u015fle hesapla\u015fmay\u0131p gelece\u011fe y\u00f6nelik projelerini yar\u0131\u015ft\u0131ran siyasi mekanizma ile de\u011fi\u015fim y\u00f6n\u00fcn\u00fc sand\u0131\u011f\u0131n belirledi\u011fine inanm\u0131\u015f kitleler darbeleri geride b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z y\u00fczy\u0131la iterek bir daha sahnelenmesini \u00f6nleyecektir. Adil se\u00e7imler ve adil se\u00e7men kilittir. Spor m\u00fcsabakalar\u0131nda dahi sahada netice yerine masa ba\u015f\u0131nda sonu\u00e7 almay\u0131 deneyen fig\u00fcrlerin silinmedi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse sonuna geldi\u011fimiz bu yaz\u0131da iyimserli\u011fi yitirebilirsiniz. T\u00fcrkiye\u2019de siyasi y\u00f6nelimlerin hi\u00e7bir zaman iki ana damar \u00fczerinden nefes almad\u0131\u011f\u0131, \u00e7ok partili hayat\u0131m\u0131zda defalarca tecr\u00fcbe etmemize ra\u011fmen iki partili sistem paradigmas\u0131n\u0131n da de\u011findi\u011fimiz basamaklara denk d\u00fc\u015fece\u011fine y\u00f6nelik \u015f\u00fcpheleri bulunanlar vard\u0131r. \u00dcmit ederiz ki demokrasilerde \u00e7areler t\u00fckenmez\u2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" T\u00fcrkiye bir darbeler \u00fclkesi midir? T\u00fcrk siyasi tarihinde darbelerin meydana gelme dinamikleri nedir? Darbelerin \u00f6nlenmesinde siyasete ve topluma d\u00fc\u015fen g\u00f6revler nelerdir? Tarihsel bir de\u011ferlendirmesi yap\u0131l\u0131rsa 60’tan bu yana darbeler i\u00e7in ne s\u00f6ylenir?<\/p>\n","protected":false},"author":58,"featured_media":3224,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[2,64,66,67],"tags":[],"yoast_head":"\n![\"\"](\"http:\/\/misak.millidusunce.com\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/indir-1-300x145.jpg\")
<\/p>\nTarih\u00e7ilik eksenli bir de\u011ferlendirme<\/strong><\/h2>\n
![\"\"](\"http:\/\/misak.millidusunce.com\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/darbeler-dosyasi-askeri-darbeler-turkiyede-yeniden-askeri-darbe-olur-mu-2016-10-28-23-54-57-768x403.jpg\")
<\/p>\nSonu\u00e7<\/strong><\/h2>\n