![\"\"](\"http:\/\/misak.millidusunce.com\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/IMG-20180925-WA0000-1.jpg\")
T\u00fcrkiye ve Rusya Suriye anla\u015fmas\u0131n\u0131 imzalad\u0131.<\/p><\/div>\n
Jamestown ve Stratfor’da yay\u0131nlanan Rusya-T\u00fcrkiye Anla\u015fmas\u0131’na ait haber, T\u00fcrkiye ve Rusya, Suriye rejiminin “sald\u0131rgan eylemlerini” \u00f6nlemek amac\u0131yla bir anla\u015fma imzalad\u0131. Bu anla\u015fman\u0131n i\u00e7eri\u011fi yay\u0131nland\u0131. \u0130ran\u2019\u0131n garant\u00f6r devletler i\u00e7erisinde yer almay\u0131\u015f\u0131 ABD, \u0130srail ve Suriye i\u00e7 sava\u015f\u0131nda aktif rol alm\u0131\u015f di\u011fer devletlere, \u0130ran\u2019\u0131n saf d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 izlenimini verdi. Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 fikir birli\u011fine varmak maksad\u0131yla imzalanan anla\u015fma, ter\u00f6rist gruplar\u0131n ar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f b\u00f6lgeden nas\u0131l \u00e7\u0131kar\u0131laca\u011f\u0131, hangi gruplar\u0131n hedef sald\u0131rganlar i\u00e7inde yer ald\u0131\u011f\u0131 ve anla\u015fman\u0131n \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc ar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f b\u00f6lgenin nas\u0131l yarat\u0131laca\u011f\u0131 gibi hususlarda\u00a0 kesin y\u00f6ntemler belirlemiyor. Bu durum iki devletin gelecekte fikir ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131na d\u00fc\u015fme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 artt\u0131r\u0131yor.<\/p>\n Anla\u015fma, 17 Eyl\u00fcl\u2019de Rusya\u2019n\u0131n So\u00e7i kentinde Rus\u00e7a ve \u0130ngilizce iki n\u00fcsha halinde haz\u0131rlan\u0131p imzaland\u0131. BM\u2019nin Rusya temsilcisi Vassily Nebenzia anla\u015fman\u0131n birer kopyas\u0131n\u0131 ABD Birle\u015fmi\u015f Milletler temsilcisi Nikki Halley\u2019e ve BM Genel Sekreteri Antonia Guterres\u2019e g\u00f6nderdi. Anla\u015fma metnine “\u0130dlib\u2019in De-eskalasyon Alan\u0131ndaki Durumun Stabilizasyonu Hakk\u0131ndaki Mutabakat Zapt\u0131”<\/em> ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 kondu.<\/p>\n Bir nevi ate\u015fkes sa\u011flama format\u0131ndaki\u00a0 anla\u015fman\u0131n garant\u00f6r devletlerinin yaln\u0131zca T\u00fcrkiye ve Rusya olmas\u0131 ilgi \u00e7ekicidir. Suriye rejiminin m\u00fcttefiki \u0130ran, do\u011fu Suriye\u2019de rol oynayan ABD ve koalisyon g\u00fc\u00e7leri, Esad h\u00fck\u00fcmeti ve Suriye\u2019deki isyanc\u0131 gruplar\u0131n dahil edilmeyi\u015fi Rusya ve T\u00fcrkiye\u2019nin bu kar\u015f\u0131t gruplar\u0131n da s\u00f6zc\u00fcs\u00fc olmay\u0131 ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrebilir. Bilindi\u011fi gibi Rusya rejim yanl\u0131s\u0131 iken T\u00fcrkiye isyanc\u0131 gruplara destek vermektedir. Yine bilindi\u011fi gibi T\u00fcrkiye \u0130dlib, Afrin ve Cerablus b\u00f6lgelerinin kontrol\u00fcn\u00fc elinde bulunduruyor.<\/p>\n Anla\u015fma metninde 2017\u2019den bu yana y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan de-eskalasyon anla\u015fmalar\u0131n\u0131n benzeri bir yol izlenece\u011fi s\u00f6ylenirken s\u00fcre\u00e7 boyunca Suriye’de i\u00e7 \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n azalt\u0131lmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olarak rejimin \u015eam ve g\u00fcneydeki isyanlar\u0131 yenmesine destek vermi\u015flerdi. Rejim, \u00dcrd\u00fcn ve Golan yak\u0131nlar\u0131ndaki b\u00f6lgeleri ele ge\u00e7irdikten sonra \u0130dlib\u2019i de isyanc\u0131lardan ar\u0131nd\u0131rmak istedi. Bunun \u00fczerine ABD\u2019den kimyasal silah kullan\u0131m\u0131na kar\u015f\u0131 bir uyar\u0131 al\u0131rken BM de insani bir felaket tehlikesine kar\u015f\u0131 bir uyar\u0131da bulundu.<\/p>\n Anla\u015fman\u0131n onuncu maddesindeki ifadeye g\u00f6re T\u00fcrkiye Suriye\u2019deki 12 g\u00f6zlem noktas\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirip fonksiyonlar\u0131na devam ederken, Rusya asker\u00ee operasyonlardan ve \u0130dlib hedefli sald\u0131r\u0131lardan ka\u00e7\u0131nacak.<\/p>\n Stratfor, Rusya ve T\u00fcrkiye\u2019nin yapt\u0131\u011f\u0131 anla\u015fma ile isyanc\u0131lar\u0131n son kalesi olan \u0130dlib\u2019te olu\u015fturulan ar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f b\u00f6lgede T\u00fcrkiye ve Rusya’n\u0131n ortakla\u015fa devriye gezece\u011fini\u00a0 ve Rusya destekli g\u00fc\u00e7lerin iki devlet aras\u0131ndaki gerilimin artmamas\u0131 ve gerginli\u011finin giderilmesini ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Ancak, ilave ediyor: “\u0130dlib sorunun T\u00fcrkiye ve Rusya aras\u0131ndaki anla\u015fmazl\u0131k yaratan tek \u00f6nemli nokta de\u011fil.”<\/em> \u0130dlib odakl\u0131 anla\u015fma iki devletin ili\u015fkisini belirleyici bir bi\u00e7imde etki etmez ve zamanla sava\u015f\u0131n Suriye s\u0131n\u0131r\u0131ndan ta\u015fma tehlikesi vard\u0131r. Rusya\u2019n\u0131n hedefi bu anla\u015fma ile T\u00fcrkiye Cumhuriyeti ile olan ili\u015fkilerini d\u00fczeltmekken, T\u00fcrkiye a\u00e7\u0131s\u0131ndan ama\u00e7, Rus destekli sald\u0131r\u0131 gruplar\u0131n\u0131n etkinli\u011fini \u00f6nleyerek Suriye\u2019nin kuzeyindeki tampon b\u00f6lgeye eri\u015fim sa\u011flamaya devam etmek ve yeni bir m\u00fclteci dalgas\u0131 ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalmamak. Anla\u015fma \u00f6ncesinde T\u00fcrkiye, Suriye\u2019nin 12 farkl\u0131 b\u00f6lgesindeki g\u00f6zlem noktalar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirip destekledi\u011fi gruplara yard\u0131m s\u00f6z\u00fc verirken, Rusya bir taraftan sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrken di\u011fer taraftan T\u00fcrk askerleri ile \u00e7at\u0131\u015fmaya girmekten ka\u00e7\u0131nd\u0131. Ancak sava\u015f b\u00f6lgesinde do\u011facak risklerin T\u00fcrkiye ile ili\u015fkilerini tehlikeye att\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle uzla\u015fmaya varma karar\u0131 ald\u0131. Ayr\u0131ca Rus destekli operasyon Suriye h\u00fck\u00fcmetinin isyanc\u0131lara kar\u015f\u0131 kimyasal silah kullanma ihtimalini azaltarak ABD ile ya\u015fanmas\u0131 muhtemel bir krizin de \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ti. Anla\u015fman\u0131n T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019ne y\u00fckledi\u011fi sorumluluk ise ar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f b\u00f6lgede asayi\u015fi sa\u011flamak i\u00e7in etkinli\u011fini artt\u0131rmak, halen Suriye\u2019de faaliyet g\u00f6steren T\u00fcrkistan \u0130slam Partisi gibi b\u00fcnyesinde Uygur ve \u00c7e\u00e7enleri bulunduran a\u015f\u0131r\u0131l\u0131k yanl\u0131s\u0131 gruplarla m\u00fccadele etmeye devam ederek daha \u00f6nce Lavada\u2019da Rus hava \u00fcss\u00fcne sald\u0131r\u0131da bulunan bu gruplar\u0131n Rusya ve \u00c7in\u2019i tehdit etmesine engel olmakt\u0131.<\/p>\n \u00d6zetle T\u00fcrkiye ve Rusya aras\u0131nda yap\u0131lan bu anla\u015fman\u0131n b\u00f6lgenin asayi\u015fini sa\u011flamada ne kadar etkili olaca\u011f\u0131 hen\u00fcz belli de\u011fil. \u0130ki devlet aras\u0131nda gelecekteki olas\u0131 fikir ayr\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n anla\u015fman\u0131n ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 nas\u0131l etkileyece\u011fi de…\u00a0 Bir merak konusu da halen Suriye\u2019de faaliyet g\u00f6steren fakat g\u00f6rmezden gelinen gruplar\u0131n anla\u015fma maddelerinin uygulanmas\u0131 s\u0131ras\u0131ndaki tutumlar\u0131. Ayr\u0131ca iki kar\u015f\u0131t grubu temsil g\u00f6revini \u00fcstlenmek isteyen bu iki garant\u00f6r devletin herhangi bir kar\u015f\u0131tl\u0131kta nas\u0131l bir tav\u0131r tak\u0131naca\u011f\u0131 da geli\u015fmeler paralelinde takip ediliyor.<\/p>\n Ulusal de\u011fil b\u00f6lgesel hedefle yap\u0131lan anla\u015fma Rusya\u2019n\u0131n, Suriye\u2019yi ekarte edip b\u00f6lgede s\u00f6z sahibi tek g\u00fc\u00e7 olma hedefine kar\u015f\u0131 T\u00fcrkiye\u2019nin b\u00f6lgeden \u00e7ekilmeyi kabul etmemesi \u00fczerine yap\u0131ld\u0131. Anla\u015f\u0131l\u0131yor ki Rusya\u2019n\u0131n, T\u00fcrkiye\u2019nin m\u00fcttefikli\u011fini kaybetmek istemeyi\u015fi anla\u015fmaya zemin haz\u0131rlayan as\u0131l unsur. D\u00fcnyaya iki devlet aras\u0131nda b\u00f6lgede keskin bir fikir ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131 kan\u0131tlanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. Suriye h\u00fck\u00fcmeti bu durumdan ho\u015fnut olmamakla birlikte tek destek\u00e7isi Rusya\u2019ya kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmay\u0131 g\u00f6ze alam\u0131yor. Suriye\u2019deki varl\u0131\u011f\u0131 sona ermek \u00fczere olan ABD ise bu anla\u015fmadan en b\u00fcy\u00fck ekonomik zarar\u0131 g\u00f6recek taraf. D\u00fczenlenen operasyonlarla ele ge\u00e7irilen topraklar T\u00fcrkiye\u2019nin y\u00f6netiminde olacakken di\u011fer b\u00f6lgelerin ise rejim ad\u0131 alt\u0131nda Rus y\u00f6netimine kalmas\u0131 muhtemel…<\/p>\n \u0130lk haber metni i\u00e7in t\u0131klay\u0131n\u0131z.<\/a><\/p>\n
\n<\/em>edit\u00f6rlerimizden H\u00fcmeyra \u00d6KKE ve Ahmet Ufuk Dilma\u00e7 taraf\u0131ndan
\n<\/em>de\u011ferlendirilip yorumlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/em><\/p>\n