{"id":3436,"date":"2018-10-08T19:30:00","date_gmt":"2018-10-08T16:30:00","guid":{"rendered":"http:\/\/misak.millidusunce.com\/?p=3436"},"modified":"2018-10-08T12:30:01","modified_gmt":"2018-10-08T09:30:01","slug":"sovyet-sonrasi-turkiye-ve-turk-dunyasi-iliskileri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/sovyet-sonrasi-turkiye-ve-turk-dunyasi-iliskileri\/","title":{"rendered":"Sovyet sonras\u0131 T\u00fcrkiye ve T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 ili\u015fkileri"},"content":{"rendered":"<div id=\"attachment_3423\" style=\"width: 650px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-3423\" class=\"wp-image-3423 size-full\" src=\"http:\/\/misak.millidusunce.com\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/prof-dr-turan-yazgan-anildi-9024726_738.png\" alt=\"T\u00fcmer Somuncuo\u011flu, Abdullah G\u00fcndo\u011fdu, Ya\u011fmur Tunal\u0131, Konuralp Ercilasun\" width=\"640\" height=\"360\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/prof-dr-turan-yazgan-anildi-9024726_738.png 640w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/prof-dr-turan-yazgan-anildi-9024726_738-150x84.png 150w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/prof-dr-turan-yazgan-anildi-9024726_738-300x169.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><p id=\"caption-attachment-3423\" class=\"wp-caption-text\">T\u00fcmer Somuncuo\u011flu, Abdullah G\u00fcndo\u011fdu, Ya\u011fmur Tunal\u0131, Konuralp Ercilasun<\/p><\/div>\n<p style=\"text-align: right;\"><em>29 Kas\u0131m 2016\u2019da T\u00fcrk Ocaklar\u0131 Ankara \u015eubesi\u2019nin d\u00fczenledi\u011fi<br \/>\n<\/em><em>\u201cProf. Dr. Turan Yazgan\u2019\u0131n An\u0131s\u0131na&#8230; Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131n 25. Y\u0131l\u0131nda T\u00fcrk Cumhuriyetleri\u201d<br \/>\n<\/em><em>\u00a0ba\u015fl\u0131kl\u0131 toplant\u0131da Prof. Dr. Abdullah G\u00fcndo\u011fdu\u2019nun konu\u015fmas\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcd\u00fcr.<br \/>\n<\/em><em>Panelde yap\u0131lan konu\u015fmalar, rahmetli Y\u00fccel Hacalo\u011flu taraf\u0131ndan<br \/>\n<\/em><em>\u201cD\u00f6rt T\u00fcrk B\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 bir kitap h\u00e2line getirilmi\u015ftir.<br \/>\n<\/em><em>Bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n M\u0130SAK\u2019ta yay\u0131nlanmas\u0131nda b\u00fcy\u00fck katk\u0131s\u0131 olan<br \/>\n<\/em><em>T\u00fcrk\u00e2n Hacalo\u011flu\u2019na te\u015fekk\u00fcrlerimizle\u2026 <\/em><\/p>\n<h2><strong>T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin en \u00f6nemli ba\u015far\u0131s\u0131<\/strong><\/h2>\n<p>Biz, Turan Yazgan\u2019\u0131n ideallerinin hayata ge\u00e7i\u015f s\u00fcrecini anlatmaya \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m. Sonda s\u00f6yleyece\u011fimi ba\u015fta s\u00f6yleyerek ba\u015flamak istiyorum:<\/p>\n<p>\u201c<em>K\u0131sa cumhuriyet tarihi nedir<\/em>?\u201d diye sorulacak olursa, \u201c<em>Cumhuriyet tarihi Lozan\u2019d\u0131r, Montr\u00f6\u2019d\u00fcr, Z\u00fcrih Anla\u015fmas\u0131\u2019d\u0131r, K\u0131br\u0131s Bar\u0131\u015f Harek\u00e2t\u0131d\u0131r.<\/em>\u201d Bunlar fakir <em>T\u00fcrkiye Cumhuriyeti<\/em>\u2019nin b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131lar\u0131d\u0131r. Asl\u0131nda i\u00e7inde bulundu\u011fumuz i\u00e7in, \u00e7o\u011fumuzun fark etmedi\u011fi bir ba\u015far\u0131 da <em>T\u00fcrk Cumhuriyetlerini ilk tan\u0131yan \u00fclke olma ba\u015far\u0131s\u0131<\/em>d\u0131r. Bu, T\u00fcrk diplomasisisin ba\u015far\u0131s\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Asl\u0131nda, T\u00fcrk topluluklar\u0131 ile ilgili alg\u0131m\u0131z cumhuriyetle birlikte geli\u015fmi\u015fti; ancak <em>So\u011fuk Sava\u015f<\/em> sebebiyle T\u00fcrk topluluklar\u0131 ile ilgili alg\u0131 ve bilincimizde biraz tortular olu\u015fmu\u015ftu. Net g\u00f6rememeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131k. Buna ra\u011fmen cumhuriyetin ilk y\u0131llar\u0131nda T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 ile ilgili \u00e7ok \u00f6nemli \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131ld\u0131; ancak so\u011fuk sava\u015f bir perde \u00e7ekmi\u015fti.<\/p>\n<h2><strong>Demir Perde y\u0131rt\u0131l\u0131yor<\/strong><\/h2>\n<p>Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin da\u011f\u0131lma belirtilerini ilk g\u00f6renlerden biri de Turan Yazgan idi. Onun i\u00e7in vak\u0131f kurmu\u015ftu. 1983-1987 aras\u0131ndaki d\u00f6nem, Moskova ile T\u00fcrk Cumhuriyetlerinin birbirinden ayr\u0131lma d\u00f6nemi olarak de\u011ferlendirilmektedir. 1983 y\u0131l\u0131nda <em>SSCB Kom\u00fcnist Partisi Politb\u00fcrosu<\/em>\u2019nun 3 m\u00fcsl\u00fcman \u00fcyesinin g\u00f6revden al\u0131nmas\u0131 ile ba\u015flayan bir s\u00fcre\u00e7, <em>K\u0131rg\u0131zistan<\/em>, <em>Tacikistan<\/em> ve <em>\u00d6zbekistan<\/em> cumhuriyetlerinin birinci sekreterleri de\u011fi\u015ftirilmesiyle devam etti. T\u00fcm bu de\u011fi\u015fiklikler, T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131nda bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 oldu. 1980\u2019li y\u0131llarda, Turan Yazgan gibi idealistlerin gayreti ile T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 alg\u0131m\u0131z yava\u015f yava\u015f de\u011fi\u015fmeye ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p><em>Gorba\u00e7ov;<\/em> iktidara geli\u015finin hemen ard\u0131ndan, <em>Perestroyka<\/em> ve <em>Glasnost<\/em> programlar\u0131n\u0131 ilan etmi\u015fti. 26 Nisan 1986\u2019da <em>\u00c7ernobil Facias\u0131<\/em>\u2019n\u0131n d\u00fcnyaya duyurulmas\u0131, uzun s\u00fcre devam eden kapal\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n ard\u0131ndan <em>Glasnost,<\/em> yani a\u00e7\u0131kl\u0131k politikas\u0131n\u0131n bir deklarasyonu gibiydi. Aral\u0131k 1986\u2019da <em>Kazakistan<\/em> olaylar\u0131 patlak verdi ve d\u00fcnya kamuoyuna yans\u0131maya ba\u015flad\u0131. Bu ba\u015fka bir d\u00f6nemde olsayd\u0131 \u00fczeri \u00f6rt\u00fclecekti. <em>Sovyetler Birli\u011fi<\/em>\u2019nin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc ile birlikte <em>Do\u011fu Bloku<\/em>\u2019nda da\u011f\u0131lma belirtileri ba\u015flad\u0131. Kas\u0131m 1989\u2019da, sembol \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131yan <em>Berlin Duvar\u0131<\/em>\u2019n\u0131n y\u0131k\u0131lmas\u0131 ve Ekim 1992\u2019de her iki Almanya\u2019n\u0131n birle\u015fmesi bu s\u00fcreci bir daha geri d\u00f6n\u00fclmez noktaya getirdi. Bu tarihten iki ay sonra, <em>T\u00fcrkiye<\/em> ve <em>Kazakistan<\/em> aras\u0131nda ili\u015fkiler geli\u015fmeye ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<h2><strong>T\u00fcrkiye Cumhuriyeti y\u00fcz\u00fcn\u00fc T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131na d\u00f6n\u00fcyor<\/strong><\/h2>\n<p>Bu d\u00f6nemde siyaset\u00e7i ve b\u00fcrokratlar\u0131n inisiyatif ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. K\u0131s\u0131tl\u0131 zaman\u0131m\u0131za ra\u011fmen bu s\u00fcreci \u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde y\u00f6nettiler. <em>Nam\u0131k Kemal Zeybek<\/em>\u2019in k\u00fclt\u00fcr bakan\u0131 olarak <em>Kazakistan<\/em>\u2019\u0131 ziyaret edip ikili anla\u015fmalar imzalamas\u0131, ard\u0131ndan Kazak Devlet K\u00fclt\u00fcr\u00fc Ba\u015fkan\u0131\u2019n\u0131n T\u00fcrkiye ziyareti bu ba\u011flamda de\u011ferlendirilebilir. Yine, <em>Halil \u015e\u0131vg\u0131n<\/em>\u2019\u0131n 14 \u015eubat 1991\u2019de, <em>Sa\u011fl\u0131k Bakanlar\u0131 \u0130\u015fbirli\u011fi Anla\u015fmas\u0131<\/em>\u2019n\u0131n imzalanmas\u0131nda \u00f6n ayak olmas\u0131n\u0131 da zikretmemiz laz\u0131m. Bu d\u00f6nemde T\u00fcrk hariciyesinde \u00e7ok yetkin b\u00fcrokratlar mevcuttu. Bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda <em>Bilal \u015eim\u015fir<\/em>\u2019in ismini anmam\u0131z gerekir. <em>Bilal \u015eim\u015fir<\/em> ve <em>Halil Ak\u0131nc\u0131<\/em> gibi isimler o d\u00f6nemde <em>T\u00fcrk D\u0131\u015f \u0130\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131<\/em>\u2019nda \u00e7ok \u00f6nemli faaliyetler icra ettiler.<\/p>\n<p><em>Birinci K\u00f6rfez Sava\u015f\u0131<\/em>\u2019n\u0131n devam etti\u011fi g\u00fcnlerde Kazakistan ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 daha kazanmadan T\u00fcrkiye ilgilisini bu \u00fclkeye y\u00f6neltmi\u015fti. Turgut \u00d6zal\u2019\u0131n bu d\u00f6nemde <em>Kazakistan<\/em> ve <em>Rusya<\/em>\u2019y\u0131 ziyaret edip orada anla\u015fmalar imzalamas\u0131 \u00f6nemliydi. 19 A\u011fustos 1991\u2019de yap\u0131lan darbeden sonra, <em>Sovyetler Birli\u011fi<\/em>\u2019nin ak\u0131beti art\u0131k belli olmaya ba\u015flam\u0131\u015f ve <em>Sovyetler Birli\u011fi<\/em>, h\u0131zla da\u011f\u0131lma s\u00fcrecine girmi\u015fti.<\/p>\n<h2><strong>Sovyetler Birli\u011fi\u2019ne ba\u011fl\u0131 \u00fclkeler bir bir ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 il\u00e2n ediyorlar<\/strong><\/h2>\n<p>Ba\u015fta Balt\u0131k Cumhuriyetleri olmak \u00fczere di\u011fer cumhuriyetler birbiri ard\u0131na ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 ilan etmeye ba\u015flad\u0131lar. \u00d6te yandan yeni bir birlik olu\u015fturmak amac\u0131yla Moskova\u2019da toplant\u0131lar yap\u0131l\u0131yordu. 30 A\u011fustos\u2019ta <em>Azerbaycan<\/em>, 31 A\u011fustos\u2019ta <em>\u00d6zbekistan<\/em> ve <em>K\u0131rg\u0131zistan<\/em> cumhuriyetleri ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 ilan ettiler.<\/p>\n<p>T\u00fcrk kamuoyunda asl\u0131nda bu sonuca bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ba\u015far\u0131 gibi g\u00f6r\u00fclmeyebilir. Olmas\u0131 gereken olmu\u015f gibi anlat\u0131labilir; ama o d\u00f6nemde kafalar \u00e7ok kar\u0131\u015f\u0131kt\u0131. <em>Ertu\u011frul \u00d6zk\u00f6k<\/em> ve <em>Mehmet Ali Birand<\/em> gibi kalemlerin o d\u00f6nemde tak\u0131nd\u0131klar\u0131 tav\u0131rlar\u0131 hat\u0131rlatmak isterim. Onlar\u0131n o d\u00f6nemde belli gazetelerde \u00e7\u0131kan yaz\u0131lar\u0131n\u0131 da toplad\u0131m. D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131, 11 Eyl\u00fcl\u2019de Sovyetler Birli\u011fi\u2019ni yak\u0131n takip amac\u0131yla heyet olu\u015fturdu. Olu\u015fturulan iki heyet, iki ayr\u0131 koldan geli\u015fmeleri yerinden incelemek \u00fczere \u00e7e\u015fitli Sovyet cumhuriyetlerini ziyaret etmek i\u00e7in program haz\u0131rlam\u0131\u015flard\u0131. Birinci heyetin ba\u015f\u0131nda Pekin B\u00fcy\u00fckel\u00e7imiz <em>Bilal \u015eim\u015fir<\/em> bulunuyordu. Azerbaycan\u2019dan ba\u015flayarak Kafkasya\u2019daki alt\u0131 Sovyet cumhuriyetini i\u00e7ermekteydi bu program. B\u00fcy\u00fckel\u00e7i <em>\u0130smet Birsel<\/em> ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda olu\u015fan ikinci heyet de Sovyetler Birli\u011fi\u2019nde da\u011f\u0131lmakta olan cumhuriyetler i\u00e7in ziyaret program\u0131 haz\u0131rlad\u0131. Bu heyetlerin haz\u0131rlam\u0131\u015f olduklar\u0131 raporlar da T\u00fcrkiye\u2019nin bu b\u00f6lgelerde tan\u0131nmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde \u00e7ok etkili olmu\u015ftu.<\/p>\n<h2><strong>Nur Sultan Nazarbayev\u2019in ideolojik tutumu<\/strong><\/h2>\n<p>Birinci heyet; 12-27 Eyl\u00fcl tarihlerini kapsayan gezisine <em>Azerbaycan<\/em>\u2019dan ba\u015flay\u0131p <em>T\u00fcrkmenistan<\/em>, <em>K\u0131rg\u0131zistan<\/em> ve <em>Tacikistan<\/em>\u2019da ba\u015far\u0131l\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmeler yapt\u0131. Sonra, <em>Kazakistan<\/em>\u2019a u\u011frad\u0131. <em>Kazakistan<\/em> d\u0131\u015f\u0131ndaki cumhuriyetler, o tarihte ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 ilan etmi\u015f bulunuyorlard\u0131. Kazakistan ise \u00f6zel durumu sebebiyle temkinli bir bekleyi\u015f i\u00e7erisinde hareket etmekteydi. <em>Kazakistan<\/em>\u2019\u0131n o \u00f6zel durumu, <em>Nur Sultan Nazarbayev<\/em>\u2019in ideolojik tutumlar\u0131yla bug\u00fcne kadar b\u00fcy\u00fck oranda giderilmi\u015fti.<\/p>\n<p><em>Kazakistan<\/em>\u2019daki Rus varl\u0131\u011f\u0131 ve di\u011fer hususlar dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 zaman <em>Nur Sultan Nazarbayev<\/em>\u2019in liderli\u011fini de bu s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde takdir etmek laz\u0131m. Tabii, Turgut \u00d6zal\u2019\u0131n bu d\u00f6nemde, D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 heyeti ile do\u011fru temas\u0131 ve T\u00fcrk kamuoyunun yap\u0131c\u0131 etkileri bu sonucun al\u0131nmas\u0131nda etkili oldu.<\/p>\n<p>Elbette \u201c<em>T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 Davas\u0131\u201d<\/em>n\u0131n sahibi olan ve <em>So\u011fuk Sava\u015f<\/em>\u2019\u0131n a\u011f\u0131r \u015fartlar\u0131na ra\u011fmen bu davan\u0131n toplumda kar\u015f\u0131l\u0131k bulmas\u0131 i\u00e7in te\u015fkilatlanan, fikir faaliyetleri y\u00fcr\u00fcten <em>T\u00fcrk K\u00fclt\u00fcr Enstit\u00fcs\u00fc<\/em>\u2019n\u00fcn bu davaya g\u00f6n\u00fcl vermi\u015f bir liderin inisiyatifi ile kuruldu\u011funu hepimiz biliyoruz. Bu s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde bunlar\u0131 zikretmemiz gerekir. Bu ortamda T\u00fcrkiye\u2019de bir sempozyum d\u00fczenlendi. 25 Eyl\u00fcl 1991\u2019de <em>Nazarbayev<\/em> T\u00fcrkiye\u2019ye geldi. T\u00fcrkiye bu seyahati \u00e7ok \u00f6nemseyen bir tav\u0131r i\u00e7indeydi. Hatta d\u00f6nemin cumhurba\u015fkan\u0131 <em>Turgut \u00d6zal<\/em>, <em>Nazarbayev<\/em>\u2019i kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in bizzat havaalan\u0131na gitti. Bir anlamda <em>T\u00fcrkiye<\/em>\u2019nin bu y\u00f6ndeki kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermek bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemliydi.<\/p>\n<p><em>Nazarbayev<\/em>\u2019in ziyareti, T\u00fcrk kamuoyunda b\u00fcy\u00fck ilgi uyand\u0131rm\u0131\u015f ve halk hak etti\u011fi \u00f6nemi vermi\u015ftir. <em>Terc\u00fcman<\/em> gazetesi <em>Nazarbayev<\/em>\u2019in demecini iki g\u00fcn \u00fcst \u00fcste man\u015fetine ta\u015f\u0131yarak okuyucusun kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Yine o d\u00f6nemde<em>, Fahir Armao\u011flu<\/em>, <em>Sami Kohen<\/em>, <em>Cenk Ba\u015flam\u0131\u015f<\/em> ve <em>Hasan Cemal<\/em>\u2019in \u00e7ok yap\u0131c\u0131 yaz\u0131lar\u0131n\u0131 g\u00f6rmekteyiz. Bu yazarlar, belli \u00f6n yarg\u0131lar\u0131n k\u0131r\u0131lmas\u0131nda i\u015flev g\u00f6rd\u00fcler. <em>T\u00fcrkiye<\/em>\u2019nin <em>K\u0131br\u0131s<\/em>\u2019a yapt\u0131\u011f\u0131 gibi, bu cumhuriyetlere de kaynak ay\u0131rmas\u0131 gerekti\u011fi konu\u015fuluyordu.<\/p>\n<h2><strong>T\u00fcrkiye Cumhuriyeti, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan eden T\u00fcrk devletlerini tan\u0131yor<\/strong><\/h2>\n<p><em>Kazakistan<\/em> ni\u00e7in \u00f6nemliydi? T\u00fcrkiye bu cumhuriyetleri tan\u0131yacakt\u0131; ancak Kazakistan\u2019\u0131n durumunun netle\u015fmesini bekliyordu. <em>Kazakistan<\/em>\u2019da da se\u00e7im vard\u0131. <em>Nazarbayev<\/em>\u2019in yeniden ba\u015fkanl\u0131\u011fa gelmesi s\u00f6z konusuydu. 1 Aral\u0131k 1991\u2019de <em>Nazarbayev<\/em> yeniden devlet ba\u015fkan\u0131 se\u00e7ildi. Ondan \u00f6nceki d\u00f6nemde de <em>29 Ekim Cumhuriyet Bayram\u0131<\/em> kutlamalar\u0131, <em>Azerbaycan Meclisi\u2019<\/em>nin d\u00fcnya kamuoyuna yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131 farkl\u0131 bir havada ger\u00e7ekle\u015fti. <em>T\u00fcrkiye<\/em>, <em>T\u00fcrk cumhuriyetleri<\/em>ni tan\u0131yan ilk \u00fclke olma ayr\u0131cal\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131rken bir yandan da temkinli d\u0131\u015f politika aras\u0131nda s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015f bulunuyordu. T\u00fcrkiye 9 Kas\u0131m 1991 tarihinde, <em>Azerbaycan Cumhuriyeti<\/em>\u2019nin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tan\u0131yan ilk \u00fclke oldu. Bu, <em>T\u00fcrkiye<\/em> i\u00e7in art\u0131k d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olmayan yoldu ve b\u00f6ylece s\u00fcre\u00e7 ba\u015flam\u0131\u015f oldu.<\/p>\n<p>9 Aral\u0131k 1991\u2019de; <em>Beyaz Rusya<\/em>, <em>Ukrayna<\/em>\u2019da bir ba\u011f\u0131ms\u0131z devletler toplulu\u011fu kurma karar\u0131n\u0131 ald\u0131. 12 Aral\u0131k 1991\u2019de, <em>Rusya Ba\u011f\u0131ms\u0131z Devletler Toplulu\u011fu<\/em>\u2019nu kurmay\u0131 \u00f6ng\u00f6ren anla\u015fmay\u0131 imzalad\u0131. Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin hukuken sonunu getiren protokol, b\u00f6ylece tamamlanm\u0131\u015f oldu. 16 Aral\u0131k 1991\u2019de <em>Kazakistan<\/em>\u2019\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ilan\u0131, <em>\u00d6zbekistan Cumhurba\u015fkan\u0131 \u0130slam Kerimov<\/em>\u2019un 4 g\u00fcnl\u00fck Ankara ziyareti ger\u00e7ekle\u015fti. T\u00fcrkiye ayn\u0131 g\u00fcn ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan eden T\u00fcrk cumhuriyetlerini tan\u0131ma karar\u0131 alarak bu cumhuriyetlere b\u00fcy\u00fckel\u00e7ilerini tayin etti. B\u00f6ylece T\u00fcrkiye, asl\u0131nda o k\u0131sa cumhuriyet tarihimizi ba\u015far\u0131yla tamamlam\u0131\u015f oldu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fakir T\u00fcrkiye Cumhuriyetinin ba\u015far\u0131s\u0131 nedir? Sovyetler Birli\u011fi&#8217;nin da\u011f\u0131l\u0131\u015f s\u00fcrecinde neler ya\u015fand\u0131? Nazarbavey&#8217;in ideolojik tutumunun etkisi neydi? T\u00fcrk devletleri ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 nas\u0131l ilan ettiler? T\u00fcrkiye Cumhuriyet&#8217;nin att\u0131\u011f\u0131 ad\u0131mlar nelerdi?<\/p>\n","protected":false},"author":50,"featured_media":3423,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_ef_editorial_meta_date_first-draft-date":"","_ef_editorial_meta_paragraph_assignment":"","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[70,66,68,69],"tags":[54,239,244,242,240,241,243,164,238],"coauthors":[139],"class_list":["post-3436","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-rusya","category-siyaset-tarih","category-turkluk-turkculuk","category-yakin-cografya","tag-azerbaycan","tag-bagimsiz-turk-cumhuriyetleri","tag-demir-perde","tag-glasnost","tag-kazakistan","tag-kirgizistan","tag-perestroyka","tag-rusya","tag-turkiye-cumhuriyeti"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3436","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/50"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3436"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3436\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3423"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3436"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3436"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3436"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=3436"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}