{"id":3532,"date":"2018-10-09T19:30:00","date_gmt":"2018-10-09T16:30:00","guid":{"rendered":"http:\/\/misak.millidusunce.com?p=3532&#038;preview=true&#038;preview_id=3532"},"modified":"2018-10-09T19:57:48","modified_gmt":"2018-10-09T16:57:48","slug":"1944-1947-turkculuk-davasi-baslica-karabasan-olaylari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/1944-1947-turkculuk-davasi-baslica-karabasan-olaylari\/","title":{"rendered":"1944-1947 T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck davas\u0131: Ba\u015fl\u0131ca karabasan olaylar\u0131"},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" class=\"aligncenter wp-image-3533 size-medium_large\" src=\"http:\/\/misak.millidusunce.com\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/a-768x543.jpg\" alt=\"\" width=\"768\" height=\"543\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/a-768x543.jpg 768w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/a-150x106.jpg 150w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/a-300x212.jpg 300w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/a-1024x724.jpg 1024w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/a.jpg 1389w\" sizes=\"(max-width: 768px) 100vw, 768px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em>Bu yaz\u0131, Ankara T\u00fcrk Oca\u011f\u0131 \u015eubesi Yay\u0131nlar\u0131ndan \u00e7\u0131kan <\/em><br \/>\n<em>ve Necmeddin Sefercio\u011flu taraf\u0131ndan kaleme al\u0131nan <\/em><br \/>\n<em>&#8220;T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck\u2019te Karabasa\u2019nlar D\u00f6nemi&#8221; ba\u015fl\u0131kl\u0131 kitab\u0131ndan iktibas edilmi\u015ftir.<\/em><\/p>\n<p>Karabasanlar d\u00f6neminin olaylar\u0131; T\u00fcrk\u00e7\u00fc H\u00fcseyin Nihal Ats\u0131z ile kom\u00fcnist Sabahattin Ali (Al\u0131) aras\u0131ndaki bir \u201chak\u00e2ret davas\u0131\u201dn\u0131n Ankara\u2019da g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc 3 May\u0131s 1944 g\u00fcn\u00fc yap\u0131lan gen\u00e7lik y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc ile ba\u015flad\u0131. O g\u00fcn, duru\u015fma salonu uygun b\u00fcy\u00fckl\u00fckte olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, eski \u201cAdliye\u201d yap\u0131s\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda biriken milliyet\u00e7i gen\u00e7lerce, disiplin i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015ftirilen, yaln\u0131zca kom\u00fcnizm ve kom\u00fcnistler aleyhinde sloganlara yer verilen, hatta Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n, Ba\u015fbakan\u0131n ve y\u00f6neticilerin ululand\u0131\u011f\u0131, o zaman\u0131n Ulus\u2019ta bulunan Ba\u015fbakanl\u0131k binas\u0131 \u00f6n\u00fcnde son bulan bu \u00a0\u201cy\u00fcksek\u00f6\u011fretim gen\u00e7li\u011fi<a href=\"#_ftn1\" name=\"_ftnref1\"><em><strong>[1]<\/strong><\/em><\/a> y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc\u201d hem zaman\u0131n y\u00f6neticilerini \u00fcrk\u00fctm\u00fc\u015f, hem de onlara, yapmak istedikleri bir d\u0131\u015f siyaset y\u00f6nlendirmesi i\u00e7in onu alet olarak kullanma ilham\u0131n\u0131 vermi\u015fti.<\/p>\n<p>B\u00f6yle bir siyas\u00ee manevra yap\u0131lmas\u0131na ihtiya\u00e7 duyuran durum, o y\u0131la kadar Alman yanl\u0131s\u0131 bir d\u0131\u015f siyaset g\u00fctm\u00fc\u015f olan tek parti iktidar\u0131n\u0131n, Almanya\u2019n\u0131n 2. D\u00fcnya Harbi\u2019nde yenilme s\u00fcrecine girmesiyle, \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k ve tela\u015f i\u00e7ine d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f bulunmas\u0131 idi. O y\u0131llarda, B\u00fcy\u00fckel\u00e7i s\u0131fatl\u0131 \u00fcnl\u00fc bir diplomat olan <em>Von Papen<\/em>, Almanya\u2019y\u0131 temsilen Ankara\u2019da g\u00f6revliydi. Elbette T\u00fcrkiye\u2019nin Almanya ile ili\u015fkileri de \u00e7ok iyi idi. Fakat ordular\u0131 ile Rusya\u2019n\u0131n ba\u015fkentine kadar yakla\u015f\u0131p yenilerek h\u0131zla Almanya\u2019ya d\u00f6nme zorunda kalan <em>Adolf Hitler\u2019<\/em>in durumu d\u00fcnya siyasetinin bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 olmu\u015f, II. D\u00fcnya Sava\u015flar\u0131n\u0131n sonunu yakla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Bu olumsuz durum dolay\u0131s\u0131yla, Almanc\u0131 siyaseti b\u0131rak\u0131p Rus yanl\u0131s\u0131 bir siyasete ge\u00e7i\u015f yapma iste\u011fi ve zorunlulu\u011fu duyuluyor, fakat bunun i\u00e7in bir \u00e7\u00f6z\u00fcm yolu da bulunam\u0131yordu.<\/p>\n<p>O zamana kadar bir\u00e7ok T\u00fcrk toplulu\u011funu boyunduru\u011fu alt\u0131nda inleten Sovyetler Birli\u011fi, T\u00fcrk milliyet\u00e7ilerinin ve Cumhuriyetimiz yurtta\u015flar\u0131n\u0131n sevmedi\u011fi bir \u00fclke ve devlet durumundayd\u0131. Bundan dolay\u0131 h\u00fck\u00fbmet, bir yolunu bularak Alman yanl\u0131s\u0131 siyaseti b\u0131rak\u0131p Rus yanl\u0131s\u0131 bir siyasete ge\u00e7ebilmenin zorlu\u011funu yenebilme \u00e7abas\u0131ndayd\u0131. Fakat bunu yapabilmeyi sa\u011flayacak bir sebebe, bir bahaneye ihtiya\u00e7 duyuluyordu. Rusya\u2019n\u0131n resm\u00ee ideolojisi olan kom\u00fcnizmin l\u00e2netlendi\u011fi 3 May\u0131s 1944 Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc\u2019 n\u00fcn b\u00f6yle bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm i\u00e7in kullan\u0131labilece\u011fi ak\u0131llar\u0131na geldi devlet ve h\u00fck\u00fbmet yetkililerinin. Bunu sa\u011flayabilmek i\u00e7in y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fe kat\u0131lanlar k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131ld\u0131lar; h\u00fck\u00fbmet aleyhinde eylem ve s\u00f6ylemler yapmaya zorland\u0131lar. Bu k\u0131\u015fk\u0131rtmalar bir sonu\u00e7 vermedi ama ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015f olan g\u00f6zalt\u0131na almalar da durmad\u0131. Emniyet I. \u015fubesinin acar polisleri, d\u00f6n\u00fc\u015f yolundaki gen\u00e7 y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00e7\u00fcleri, yakalay\u0131p motosikletlerinin sepetine<a href=\"#_ftn2\" name=\"_ftnref2\">[2]<\/a> at\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n<p>3 May\u0131s 1944\u2019\u00fcn ard\u0131ndan, Ankara ve \u0130stanbul gazetelerinde \u201cIrk\u00e7\u0131l\u0131k-Turanc\u0131l\u0131k\u201d \u00fczerine, kuruntuya dayal\u0131 yaz\u0131lar ve haberler yay\u0131mlat\u0131lmaya ba\u015fland\u0131. 7-20 May\u0131s 1944 tarihleri aras\u0131nda, ba\u015fta o s\u0131rada H\u00fck\u00fbmet organ\u0131 olan Ulus gazetesi olmak \u00fczere, zaman\u0131n belli ba\u015fl\u0131 gazete ve dergilerinde ba\u015fyaz\u0131 ve yaz\u0131lar yay\u0131mland\u0131.<a href=\"#_ftn3\" name=\"_ftnref3\">[3]<\/a> Bu yaz\u0131lar hemen bir araya getirilip, baz\u0131 eklemelerle, Maarif Vekilli\u011fince kitap olarak \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131.<a href=\"#_ftn4\" name=\"_ftnref4\">[4]<\/a> Ayr\u0131ca bir\u00e7ok T\u00fcrk\u00e7\u00fcn\u00fcn evleri, i\u015fyerleri, \u00fczerleri arand\u0131, mektuplar\u0131na, defterlerine, notlar\u0131na, kitaplar\u0131na, okuduklar\u0131 dergilere, el konuldu. Onlar, \u00f6nce Ankara\u2019da, ard\u0131ndan g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fckleri \u0130stanbul\u2019da g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nd\u0131lar ve tutukland\u0131lar. \u0130stanbul\u2019da g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nan ve tutuklananlar da eklendi. B\u00f6ylece y\u00fczlerce T\u00fcrk\u00e7\u00fc gencin sorgulanmas\u0131 yoluna gidildi.<\/p>\n<h2><strong>Sorgulamalar\u0131n \u0130stanbul\u2019a kayd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n sebepleri vard\u0131<\/strong><\/h2>\n<p>O s\u0131rada \u0130stanbul s\u0131k\u0131y\u00f6netim alt\u0131ndayd\u0131<strong>;<\/strong> T\u00fcrk\u00e7\u00fclerin orada, \u201cIrk\u00e7\u0131- Turanc\u0131\u201d yaftas\u0131 alt\u0131nda, S\u0131k\u0131y\u00f6netim mahkemesinde yarg\u0131lanmalar\u0131 daha ilgi \u00e7ekici ve ses getirici olacakt\u0131. Bu durumun Rusya\u2019ya ileti olmas\u0131 da kolayla\u015facakt\u0131.<\/p>\n<p>\u0130stanbul\u2019da, g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nanlarla tutuklananlar\u0131n sorgu i\u00e7in konuk edilecekleri, \u201cmutena h\u00fccre\u201dleri bulunan \u00e7ok \u00f6zel yerler vard\u0131. T\u00fcrk\u00e7\u00fc san\u0131k adaylar\u0131n\u0131n sorgular\u0131; \u0130stanbul Emniyet M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc\u2019n\u00fcn Sirkeci\u2019deki Sansaryan Han\u0131\u2019nda bulunan, bu imk\u00e2nlara sahip \u00f6zel h\u00fccrelerinde tutularak ve kendilerine, \u00e7e\u015fitli i\u015fkenceler uygulanarak yap\u0131labilirdi. Ama yap\u0131lan bu i\u015fin yasal bir yan\u0131 yoktur. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u201cy\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u201d Ankara\u2019da yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131 ve sorgulama ve yarg\u0131laman\u0131n da orada yap\u0131lmas\u0131 gerekirdi. Yani sorgulamalar\u0131n yasal olmas\u0131 ad\u0131na bir yol ve yer se\u00e7ilmi\u015f oluyordu.<\/p>\n<p>Ankara\u2019daki y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f dolay\u0131s\u0131yla ba\u015flat\u0131lan sorgulamalar, bu sebeplerle, \u0130stanbul\u2019a aktar\u0131ld\u0131. Ankara\u2019da olan kimi san\u0131k adaylar\u0131 da \u0130stanbul\u2019a getirildi. Ad\u0131 de\u011fi\u015ftirilerek \u201c<em>Irk\u00e7\u0131l\u0131k-Turanc\u0131l\u0131k davas\u0131<\/em>\u201d denilen S\u0131k\u0131y\u00f6netim Mahkemesi davas\u0131na ge\u00e7ilmeden \u00f6nce, y\u00fczlerce gen\u00e7 i\u015fkenceli, \u00f6zel h\u00fccreli, falakal\u0131, dayakl\u0131, k\u00fcf\u00fcrl\u00fc ve sil\u00e2h tehditli sorgulardan ge\u00e7irildi.<\/p>\n<p>T\u00fcrk\u00e7\u00fclere uygulanan karabasanlar bunlarla s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmad\u0131. Kimisi, \u201cVekillik emri\u201d denilen ve ayl\u0131klar\u0131n\u0131 yok derecesine indiren, y\u00f6netim cezalar\u0131na u\u011frat\u0131ld\u0131. Kimisinin evde\u015fleri, sorgulanmadan ve bir sebep de g\u00f6sterilmeden, g\u00f6zalt\u0131na al\u0131narak aylarca Emniyet M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc\u2019nde tutuldular; \u00f6\u011fretmen olan onlar da \u201cvekillik emri\u201dne al\u0131nd\u0131lar; \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck olan \u00e7ocuklar\u0131, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n bak\u0131m\u0131na muhta\u00e7 b\u0131rak\u0131ld\u0131lar. B\u00f6ylece, dava ba\u015flamadan, san\u0131klar sorgulanmadan, \u201cfiil\u00ee infaz\u201dlar ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015f oluyordu.<\/p>\n<p>Sonu\u00e7ta, sorgulanan y\u00fczlerce ki\u015finin yaln\u0131zca 26\u2019s\u0131 i\u00e7in dava a\u00e7\u0131lmas\u0131 uygun g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Duru\u015fmalar ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda onlar\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fcn dosyalar\u0131 (ikisinin o s\u0131rada T\u00fcrkiye\u2019de bulunmad\u0131klar\u0131, birinin de nerede oldu\u011fu bilinmedi\u011fi i\u00e7in) ay\u0131r\u0131ld\u0131 ve dava 23 san\u0131kla ba\u015flat\u0131ld\u0131. I Numaral\u0131 S\u0131k\u0131y\u00f6netim Mahkemesi\u2019nde bak\u0131lan \u201cdavaya\u201d, 7 Eyl\u00fcl 1944\u2019de tarihinde ba\u015fland\u0131. Bu dava, yap\u0131lan 66 duru\u015fmadan sonra, 29 Mart 1945 tarihli karar ile sona erdi.<\/p>\n<p>Mahkeme, duru\u015fmalar sonunda yarg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 24<a href=\"#_ftn5\" name=\"_ftnref5\">[5]<\/a> san\u0131\u011f\u0131n 14\u2019\u00fcn\u00fc beraat ettirmi\u015f, 10\u2019una 10 y\u0131la kadar uzayan hapis ve s\u00fcrg\u00fcn cezalar\u0131 vermi\u015fti: Ceza verilenler: Zeki Velid\u00ee Togan (10 y\u0131l a\u011f\u0131r hapis, 4 y\u0131l Adapazar\u0131\u2019na s\u00fcrg\u00fcn), Reha O\u011fuz T\u00fcrkkan (5 y\u0131l a\u011f\u0131r hapis, 2 y\u0131l Diyarbak\u0131r\u2019a s\u00fcrg\u00fcn), Cihat Sava\u015ffer (4 y\u0131l a\u011f\u0131r hapis, 1,5 y\u0131l U\u015fak\u2019a s\u00fcrg\u00fcn), Nurullah Bar\u0131man (4 y\u0131l a\u011f\u0131r hapis, 1,5 y\u0131l K\u0131r\u015fehir\u2019e s\u00fcrg\u00fcn), H\u00fcseyin Nihal Ats\u0131z (6,5 y\u0131l a\u011f\u0131r hapis) Nejdet San\u00e7ar (1 y\u0131l 2 ay hapis), Fethi Teveto\u011flu (1 y\u0131l 20 g\u00fcn hapis), Cebbar \u015eenel (11 ay hapis), Cemal O\u011fuz \u00d6cal (11 ay hapis), Alparslan T\u00fcrke\u015f (9 ay 10 g\u00fcn hapis) idiler. Beraat edenler ise; Hamza Sadi \u00d6zbek, Muzaffer Eri\u015f<strong>, <\/strong>Zeki (\u00d6zg\u00fcr) Sofuo\u011flu, Hasan Ferit Cansever, H\u00fcseyin Nam\u0131k Orkun, Orhan \u015eaik G\u00f6kyay, Faz\u0131l Hisarc\u0131kl\u0131, \u0130smet Rasin T\u00fcmt\u00fcrk, Hikmet Tanyu, Yusuf Kad\u0131gil, Fehiman Altan, Heybetullah \u0130til ve Saim Bayrak idiler.<\/p>\n<p>\u0130stanbul 1 Numaral\u0131 S\u0131k\u0131y\u00f6netim Mahkemesi\u2019nin bu karar\u0131; Asker\u00ee Yarg\u0131tay\u2019da yap\u0131lan \u201ctemyiz\u201d incelemesinde, 2. Ceza Dairesi\u2019nin 25 Eyl\u00fcl 1945 g\u00fcn\u00fc tarihli ve oybirli\u011fiyle verilen bir kararla, t\u00fcm\u00fcyle bozuldu.<a href=\"#_ftn6\" name=\"_ftnref6\">[6]<\/a> \u00a0Tutuklu b\u00fct\u00fcn san\u0131klar da telgraf emriyle serbest b\u0131rak\u0131ld\u0131lar. Bu kez \u0130stanbul 2 Numaral\u0131 S\u0131k\u0131y\u00f6netim Mahkemesi\u2019nde 26.08.1946 g\u00fcn\u00fc yeniden ba\u015flat\u0131lan duru\u015fmalar sonucunda, bu davaya kat\u0131lan 2 san\u0131k (Nuriman ve Ahmet Karada\u011fl\u0131) da aralar\u0131nda olmak \u00fczere, b\u00fct\u00fcn san\u0131klar akland\u0131. 31 Mart 1947\u2019de verilen bu karar Asker\u00ee Yarg\u0131tay Genel Kurulu\u2019nun 18 Kas\u0131m 1947 tarihli karar\u0131yla onayland\u0131.<a href=\"#_ftn7\" name=\"_ftnref7\">[7]<\/a>7 B\u00f6ylece, \u201cm\u00fcrettep\u201d, kurmaca ve yasal olmayan bu dava, aklanma ile son buldu; fakat i\u015fkenceler, iftiralar sorgusuz \u201cfiil\u00ee infazlar\u201d ve bir bu\u00e7uk y\u0131ll\u0131k su\u00e7suz mahpusluk pahas\u0131na!<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" class=\"aligncenter wp-image-3534 size-medium_large\" src=\"http:\/\/misak.millidusunce.com\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/b-768x529.jpg\" alt=\"\" width=\"768\" height=\"529\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/b-768x529.jpg 768w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/b-150x103.jpg 150w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/b-300x207.jpg 300w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/b-1024x706.jpg 1024w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/b.jpg 1384w\" sizes=\"(max-width: 768px) 100vw, 768px\" \/><\/p>\n<h2><strong>Karabasan olaylar\u0131n\u0131n evreleri<\/strong><\/h2>\n<p>T\u00fcrk milliyet\u00e7ilerinin u\u011frat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 karabasan olaylar\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7 evreli oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir: Birincisi, Ankara\u2019daki olaylar; \u0130kincisi \u0130stanbul\u2019daki sorgu d\u00f6neminde ya\u015fanm\u0131\u015f olan olaylar; \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, duru\u015fmalar d\u00f6nemindeki olaylar.<\/p>\n<ol>\n<li><em>Ankara\u2019daki olaylar:<\/em> Maarif Vekili Hasan \u00c2li Y\u00fccel\u2018in ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda, Gazeteci ve \u0130stanbul Milletvekili Falih R\u0131fk\u0131 Atay ve zaman\u0131n Ankara Valisi Nevzat Tando\u011fan taraf\u0131ndan y\u00f6netilmi\u015ftir. Fakat bu olaylar\u0131n ba\u015f sorumlusu, Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn hemen ertesi g\u00fcn\u00fc Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revine getirilen ve 14 May\u0131s 1950\u2019 ye kadar o g\u00f6revde kalan \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc O, kendisine \u201c<em>Mill\u00ee \u015eef\u201d<\/em> dedirterek, \u00fclkede bir diktat\u00f6rl\u00fck yap\u0131s\u0131 olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015fmaktayd\u0131. Fakat vesveseli biriydi; her hareketten ku\u015fkulan\u0131r, onlardan kendisine bir zarar gelip gelmeyece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fc. 3 May\u0131s 1944 \u00f6\u011frenci y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc de onu \u00e7ok ku\u015fkuland\u0131rm\u0131\u015f, kayg\u0131land\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. O y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc yapan gen\u00e7lerin Ba\u015fbakanl\u0131\u011f\u0131n \u00f6n\u00fcnden sonra \u00c7ankaya\u2019ya y\u00fcr\u00fcyece\u011fi ve K\u00f6\u015fk\u2019e gelip orada eylem yapaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesi ile Muhaf\u0131z Alay\u0131\u2019ndaki askerlerin K\u00f6\u015fk alan\u0131 \u00e7evresinde tedbir almas\u0131n\u0131 emretmi\u015fti. Oysa Ulus\u2019tan ayr\u0131lan gen\u00e7ler yine Anafartalar Caddesine girip Samanpazar\u0131\u2019na y\u00f6nelmi\u015flerdi.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Ankara\u2019daki olaylar, y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f yapan gen\u00e7lerin avlanmas\u0131 ile ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Emniyet g\u00fc\u00e7leri, su\u00e7suz bir\u00e7ok \u00f6\u011frenciyi yakalay\u0131p siyasi \u015fubeye g\u00f6t\u00fcrd\u00fc, g\u00f6zalt\u0131na ald\u0131. O arada, Siyasal Bilgiler Okulu\u2019nun 60 dolay\u0131nda \u00f6\u011frencisi ile birlikte, 175 y\u00fcksek\u00f6\u011fretim \u00f6\u011frencisi g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. SBO \u00d6\u011frenci Derne\u011fi\u2019nin Ba\u015fkan\u0131 Osman G\u00fcmr\u00fck\u00e7\u00fco\u011flu ile son s\u0131n\u0131f \u00f6\u011frencilerinden, Ali \u00c7ankaya ve Ziya \u00c7oker, arkada\u015flar\u0131n\u0131 kurtarabilmek umudu ile Ankara Valisi Nevzat Tando\u011fan ve Genel Kurmay Ba\u015fkan\u0131 K\u00e2z\u0131m Orbay\u2019a ba\u015fvurdular. Onlardan olumlu bir kar\u015f\u0131l\u0131k bulamad\u0131klar\u0131 gibi \u00f6zellikle Vali\u2019nin azarlamas\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131lar. Bu olay, H\u00fck\u00fbmet yetkililerini ve elbette Maarif Vekilini harekete ge\u00e7irmi\u015f ve Y\u00fccel, bu \u00fc\u00e7 \u00f6\u011frencinin okullar\u0131ndan temelli \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 i\u00e7in SBO Disiplin Kurulu\u2019nun hemen toplanmas\u0131n\u0131 emretmi\u015fti. Kuruldaki g\u00f6r\u00fc\u015fmeler s\u00fcrerken, Okulun M\u00fcd\u00fcr\u00fc Prof. Dr. Zeki Mesut Alsan, gitti\u011fi \u015fehirden g\u00fczel bir tesad\u00fcfle Ankara\u2019ya ve Okula d\u00f6nm\u00fc\u015f, Kurula girmi\u015f, G\u00fcmr\u00fck\u00e7\u00fco\u011flu\u2019nun 2 y\u0131l, \u00c7ankaya ile \u00c7oker\u2019in 1\u2019er y\u0131l okuldan uzakla\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak suretiyle \u00f6\u011frenimlerinin temelli olarak sona erdirilmesini \u00f6nlemi\u015fti<a href=\"#_ftn8\" name=\"_ftnref8\">[8]<\/a>. Kendi davas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla Ankara\u2019da bulunan Ats\u0131z da g\u00f6z al\u0131na al\u0131nd\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0130stanbul\u2019a gitti\u011finde oradaki \u00fcniversite gen\u00e7li\u011finin b\u00fcy\u00fck g\u00f6steri, y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f yapmas\u0131ndan ku\u015fkulan\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n<p>Ard\u0131ndan milliyet\u00e7i olarak tan\u0131nan, ancak y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f olay\u0131 ile ilgisi olmayan, hatta olayla ilgili bir bilgisi bile bulunmayan ki\u015filer de g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nmaya ba\u015fland\u0131. Bu g\u00f6zalt\u0131larda 3 May\u0131s 1944\u2019teki Ankara y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcne kat\u0131lanlarla yetinilmeyip Ardahan, Ayd\u0131n, Bal\u0131kesir, Band\u0131rma, Bitlis, Isparta, \u0130stanbul, Samsun ve Zonguldak\u2019ta da g\u00f6zalt\u0131lar yap\u0131ld\u0131; g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nanlar Ankara\u2019ya getirildiler. Bu g\u00f6zalt\u0131lar s\u0131ras\u0131nda, onlar\u0131n birbirlerini g\u00f6rmesi, kimlerin g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6\u011frenilmesi \u00f6nlenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131. Daha sonra hepsi de \u00f6zel korumalar ile \u0130stanbul\u2019a g\u00f6nderildi. Birinci evre b\u00f6ylece sona erdi.<\/p>\n<p>\u201cYasal olmayan y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u201d davas\u0131ndan vazge\u00e7ilip \u0130stanbul S\u0131k\u0131y\u00f6netim Komutanl\u0131\u011f\u0131\u2019na ba\u011fl\u0131 1 Numaral\u0131 S\u0131k\u0131y\u00f6netim Mahkemesine dava a\u00e7\u0131lmas\u0131 kararla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131nca, Ankara\u2019da g\u00f6zalt\u0131nda bulunanlar\u0131n hepsinin \u0130stanbul\u2019a g\u00f6nderilmesine karar verildi. B\u00f6ylece 2. evre ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015f oldu.<\/p>\n<ol start=\"2\">\n<li><em>Sorgular evresi:<\/em> Asker\u00ee bir mahkeme s\u00fcrecinde b\u00fct\u00fcn sorgulanacaklar\u0131n Asker\u00ee bir cezaevinde bulundurulmas\u0131 yerine, sivil olanlar\u0131n bir tak\u0131m \u00f6zel h\u00fccreleri bulunan \u0130stanbul Emniyet M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc\u2019n\u00fcn Sirkeci\u2019deki Sansaryan Han\u0131\u2019nda bulunan Merkezinde tutulmas\u0131 yoluna gidildi. Asker olarak g\u00f6zalt\u0131nda olanlar ise, bir asker\u00ee cezaevinde konuk edildiler ve sorgulama s\u0131ras\u0131nda Sansaryan Han\u0131\u2019na getirilip sorgular\u0131 bittikten sonra, yeniden o cezaevine g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fcler. \u0130stanbul\u2019daki g\u00f6zalt\u0131larda da, Ankara\u2019da oldu\u011fu gibi, san\u0131k adaylar\u0131n\u0131n birbirini g\u00f6rmelerine, birbirleri veya yak\u0131nlar\u0131 ile g\u00f6r\u00fc\u015fmelerine asla izin Asker olmayan san\u0131klar\u0131n Sansaryan konuklu\u011fu, dava ba\u015flad\u0131ktan sonra da uzun s\u00fcre s\u00fcrd\u00fc.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Sansaryan Han\u0131 denilen bu yap\u0131n\u0131n \u00fcst kat\u0131nda 20 h\u00fccre vard\u0131. Bunlar\u0131n 18\u2019i, i\u00e7erisinde bir tahta karyolan\u0131n(!) zor s\u0131\u011fabildi\u011fi darl\u0131kta idi. Baz\u0131s\u0131nda hi\u00e7 pencere yoktu; olanlar\u0131nki ise, tepede bir delikten ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildi. \u00dczerlerinde yatak bulunmayan, karyola denilen tahtalar\u0131n \u00fczerinde yat\u0131l\u0131yordu. H\u00fccrelerin hepsi bit, pire, tahtakurusu, vb. ha\u015fereler ile dolu idi. Prof. Dr. Zeki Velidi Togan, getirildi\u011fi ilk gece, bu ha\u015ferelerden kurtulamam\u0131\u015f, her birini yakalay\u0131p \u00f6ld\u00fcrerek, h\u00fccresinin kap\u0131 kenar\u0131na, a\u015fa\u011f\u0131dan yukar\u0131ya s\u0131ralayarak yap\u0131\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Ertesi sabah bunu g\u00f6ren g\u00f6revliler, Hoca\u2019n\u0131n h\u00fccresini yeniden badana etmek zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131. 19. ve 20.\u2019ler ise \u201ctabutluk\u201d veya \u201cmutena h\u00fccre\u201d olarak biliniyordu. Bu iki h\u00fccre, 50&#215;50 cm. derinli\u011finde, 2 m. y\u00fcksekli\u011finde dikine bir tabutu and\u0131ran birer oyuktu. Tepelerinde 500 vatl\u0131k 3\u2019er lamba vard\u0131. Sorguya al\u0131nan g\u00f6zalt\u0131ndakilerin veya tutuklular\u0131n istenildi\u011fi gibi \u201cifade vermelerini\u201d sa\u011flamak i\u00e7in, san\u0131k adaylar\u0131 buraya sokuluyor, yanlardaki zincirler ile kollar\u0131, ba\u011flan\u0131yor ve tepedeki lambalar yak\u0131l\u0131yordu. Oturabilecek bir durum s\u00f6z konusu de\u011fildi. Lambalar\u0131n verdi\u011fi s\u0131cakl\u0131kla san\u0131k adaylar\u0131n\u0131n beyinleri allak bullak oluyor. \u0130stenildi\u011fi yolda ifade vermeleri b\u00f6ylece sa\u011flanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n<p>San\u0131k adaylar\u0131na uygun g\u00f6r\u00fclen ba\u015fka yerler ve y\u00f6ntemler de vard\u0131. Bu yerler, Sansaryan Han\u0131\u2019n\u0131n iki kat alt\u0131nda bulunan, \u201cmezarl\u0131k\u201d denilen h\u00fccrelerdi. \u0130\u00e7lerinden Han\u0131n l\u00e2\u011f\u0131m sular\u0131 ge\u00e7en, duvarlar\u0131, tavanlar\u0131, tabanlar\u0131 daima nemli ve ya\u015f olan yerlerdi. Orada kalacaklar\u0131n yataklar\u0131 mezar kitabesine benzer uzunca, yass\u0131 bir ta\u015ftan olu\u015fuyordu. \u00d6zel san\u0131k aday\u0131 olanlar sorgucular\u0131n takdir etti\u011fi g\u00fcnler boyunca oralarda kalmak zorunda idiler. Sorgular s\u0131ras\u0131nda en \u015fiddetli cezaya H\u00fcseyin Nihal Ats\u0131z u\u011frat\u0131ld\u0131<strong>. <\/strong>Sorguya al\u0131nmadan \u00f6nce tam bir hafta s\u00fcreyle \u00a0\u201cMezarl\u0131k h\u00fccresi\u201dnde konuk edildi. Bu s\u00fcrenin sonunda oradan ayr\u0131l\u0131rken, yan\u0131nda g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc \u015fapkas\u0131 k\u00fcf i\u00e7inde kalm\u0131\u015ft\u0131. (Son aylarda \u0130nternette dola\u015fan bir konu\u015fma band\u0131 metninde yer alan ve Ats\u0131z ile Reha O\u011fuz T\u00fcrkkan\u2019\u0131n bir sohbetini aktaran metne g\u00f6re, T\u00fcrkkan da Mezarl\u0131k denilen i\u015fkence yerinde, sorgular\u0131 tamamland\u0131ktan sonra iki g\u00fcn konuk edilmi\u015fti.)<a href=\"#_ftn9\" name=\"_ftnref9\">[9]<\/a><\/p>\n<p>Tabutlukta konuk edilenlere gelince: Onlar Reha O\u011fuz T\u00fcrkkan, Orhan \u015eaik G\u00f6kyay, Hikmet Tanyu, Hamza Sadi \u00d6zbek<a href=\"#_ftn10\" name=\"_ftnref10\">[10]<\/a> idiler. Kimi birka\u00e7 kez, kimi k\u0131sa veya uzun s\u00fcrelerle oraya t\u0131k\u0131ld\u0131lar. Fehiman Altan (Tokluo\u011flu<strong>)\u2019<\/strong>ya ise, tabutluk kap\u0131s\u0131 a\u00e7\u0131larak i\u00e7i g\u00f6sterilmi\u015f ve uygun ifade vermezse oraya t\u0131k\u0131laca\u011f\u0131 ihtar edilmi\u015fti.<\/p>\n<p>Kimi san\u0131k adaylar\u0131 da tabutluk veya mezarl\u0131k de\u011fil, s\u00fcrekli kald\u0131klar\u0131na g\u00f6re daha k\u00f6t\u00fc h\u00fccrelerde yat\u0131r\u0131l\u0131yorlard\u0131. Sorgulama s\u0131ras\u0131nda yaln\u0131zca bu t\u00fcr yer g\u00f6sterimleri ile yetinilmiyor; sorgulananlara k\u00fcf\u00fcr, dayak, falaka, ba\u015f\u0131na sil\u00e2h dayama d\u00e2hil, i\u015fkencenin her t\u00fcrl\u00fcs\u00fc uygulan\u0131yordu. S\u00f6z geli\u015fi, Prof. Zeki Velid\u00ee Togan\u2019a tam iki g\u00fcn, yemek, ekmek ve su verilmemi\u015fti. Bu y\u00f6ntem sonradan ba\u015fka san\u0131k adaylar\u0131na da uygulanm\u0131\u015ft\u0131. Bunlar\u0131n hepsi sorgu \u00f6ncesinde, sorgulanan\u0131n maneviyat\u0131n\u0131 bozmak i\u00e7in yap\u0131l\u0131yordu. \u0130\u015fin ilgi \u00e7ekici yan\u0131, sorgu sonunda san\u0131kl\u0131\u011f\u0131 uygun g\u00f6r\u00fclmeyenler de bu t\u00fcr i\u015fkencelere u\u011frat\u0131labiliyorlard\u0131. S\u00f6z geli\u015fi sonraki y\u0131llarda Serdenge\u00e7ti dergisini \u00e7\u0131karan Osman Y\u00fcksel, tabutlukta konuk edilmek \u015ferefine ermi\u015fti.<a href=\"#_ftn11\" name=\"_ftnref11\">[11]<\/a> 11 San\u0131k olmas\u0131na gerek g\u00f6r\u00fclmeyen t\u0131p \u00f6\u011frencisi Mehmet K\u00fclahl\u0131o\u011flu\u2019nu da, falakaya yat\u0131rmak uygun g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n<p>Hikmet Tanyu\u2019ya, tabutlu\u011fa ek olarak, a\u011f\u0131r k\u00fcf\u00fcrler ve ba\u015f\u0131na sil\u00e2h dayanarak \u00f6l\u00fcm tehdidi yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu k\u00fcf\u00fcr ve de\u011fi\u015fik bi\u00e7imlerdeki tehditlerden \u00f6teki san\u0131klar da paylar\u0131n\u0131 alm\u0131\u015flard\u0131r. B\u00fct\u00fcn san\u0131klar, bunlara ek olarak ihtilattan men (yak\u0131nlar\u0131 d\u00e2hil, hi\u00e7 kimse ile g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmemek), soru\u015fturmalar boyunca banyo yapmaktan yoksun kald\u0131lar. K\u00e2\u011f\u0131t-kalem edinmek imk\u00e2n\u0131na bile \u00e7ok zaman kavu\u015famam\u0131\u015flard\u0131. Yiyeceklerini kendi imk\u00e2nlar\u0131 d\u0131\u015far\u0131dan getirtmek zorundayd\u0131lar; aksi halde 300 graml\u0131k ekmek ile g\u00fcn\u00fc ge\u00e7irmeleri gerekiyordu. O ekme\u011fin kat\u0131\u011f\u0131 yoktu. Bir ara buna da s\u0131n\u0131rlama getirildi: Yaln\u0131z domates, salatal\u0131k, peynir ve zeytinden ba\u015fka bir \u015fey al\u0131nmas\u0131na izin verilmedi. Bu mant\u0131ks\u0131z uygulamay\u0131 bir s\u00fcre sonra kald\u0131rmak zorunda kald\u0131lar.<\/p>\n<h4>Bu ikinci evrede, davan\u0131n asker san\u0131klar\u0131 bir asker\u00ee cezaevinde tutulmu\u015flar, sivil san\u0131klara uygulanan i\u015fkencelerden genellikle uzak kalm\u0131\u015flard\u0131. Fakat \u00a0\u201cihtil\u00e2ttan men\u201d onlara da uygulanm\u0131\u015ft\u0131. Askerlerin h\u00fccrelerindeki yataklar da en az Emniyet h\u00fccrelerinin yataklar\u0131 kadar pis, bak\u0131ms\u0131z ve i\u011fren\u00e7mi\u015f. S\u00f6z geli\u015fi o s\u0131rada yedek subay olarak askerli\u011fini yapan rahmetli Dr. Hasan Ferit Cansever, verildi\u011fi h\u00fccrede bulunan, i\u011frendi\u011fi yata\u011fa girememi\u015f \u00fc\u00e7 g\u00fcn geceyi tahta bir sandalye \u00fczerinde ge\u00e7irmek zorunda kalm\u0131\u015f. Bunun \u00fczerine Cezaevi y\u00f6netimi, Hekim beyin evinden bir yatak getirtmi\u015f.<\/h4>\n<p>Bu dayan\u0131lmaz ac\u0131 g\u00fcnleri, Ats\u0131z Bey, Sansaryan Han\u0131\u2019ndaki h\u00fccresinde bir ko\u015fma yazarak dile getirmi\u015f. Onu, h\u00fccreler kat\u0131n\u0131n sessiz oldu\u011fu bir g\u00fcn\u00fcn \u00f6\u011fle sonunda y\u00fcksek sesle okumaya ba\u015flam\u0131\u015f. Onu duyabilen b\u00fct\u00fcn san\u0131k adaylar\u0131 dikkat kesilerek o g\u00fczel \u015fiiri dinlemeye ba\u015flam\u0131\u015flar. Bu duruma, kattaki n\u00f6bet\u00e7i polisler m\u00fcdahale etmek istemi\u015fler. Fakat ba\u015far\u0131l\u0131 olamam\u0131\u015flar:<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><em>Burada g\u00fcne\u015f a\u00e7m\u0131yor,<br \/>\n\u00dcmit ku\u015fu u\u00e7muyor,<br \/>\nYol yok, kervan g\u00f6\u00e7m\u00fcyor,<br \/>\nDakikalar ge\u00e7miyor.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><em>Bir kad\u0131n\u0131n melali,<br \/>\nBir yavrunun hay\u00e2li,<br \/>\nBir evin \u00f6ks\u00fcz h\u00e2li,<br \/>\nG\u00f6zlerimden ka\u00e7m\u0131yor.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><em>D\u00f6nd\u00fcm vuslat yolundan,<br \/>\nYand\u0131m firkat \u00e7\u00f6l\u00fcnden.<br \/>\nTanr\u0131 rahmet selinden,<br \/>\nBir damlac\u0131k sa\u00e7m\u0131yor.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><em>Karard\u0131 g\u00fcnd\u00fczlerim,<br \/>\nK\u0131\u015f oluyor yazlar\u0131m,<br \/>\nDumanlanan g\u00f6zlerim,<br \/>\nUzak yak\u0131n se\u00e7miyor.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><em>Bir g\u00f6n\u00fcl\u00fcm: Murats\u0131z.<br \/>\nBir kartal\u0131m: Kanats\u0131z.<br \/>\nKendinden ge\u00e7se Ats\u0131z,<br \/>\nDakikalar ge\u00e7miyor\u2026<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><em>31 May\u0131s 1944<\/em><\/p>\n<h4>\u015eiiri b\u00fcy\u00fck bir sessizlik i\u00e7inde dinleyen san\u0131k adaylar\u0131ndan Nejdet San\u00e7ar, h\u00fccresinin duvar\u0131na bir yumruk indirerek \u201c<em>Ge\u00e7mez\u2019\u2026\u201d <\/em>diye hayk\u0131rm\u0131\u015f, \u00f6teki san\u0131k adaylar\u0131n\u0131n kimisi de \u201c<em>Ge\u00e7er!<\/em>\u201d diyerek.<\/h4>\n<p>1944-1945 Irk\u00e7\u0131l\u0131k-Turanc\u0131l\u0131k Davas\u0131n\u0131n bu sorgulamalar evresi, karabasan olaylar\u0131n\u0131n en yo\u011fun oldu\u011fu, san\u0131klar\u0131n san\u0131k de\u011fil birer \u00a0\u201c<em>tutsak<\/em>\u201d \u00a0gibi de\u011ferlendirildi\u011fi evredir. Bu d\u00f6nemde san\u0131klar hem birbiri ile hem yak\u0131nlar\u0131 ile g\u00f6r\u00fc\u015fme konusunda tam bir yasak hayat\u0131 ya\u015fad\u0131lar: hatta birbirleriyle kar\u015f\u0131la\u015fma ihtimalleri bile \u00f6nlenme yoluna gidilmi\u015fti Okuma yazma y\u00f6n\u00fcnden de tam bir yasaklama s\u00f6z konusu oldu; hi\u00e7bir kitab\u0131 okumalar\u0131na, hi\u00e7bir gazete veya dergiyi g\u00f6rmelerine izin verilmedi. Yeme ve i\u00e7meleri konular\u0131ndaki k\u0131s\u0131tlamalar da ilgi \u00e7ekiciydi: Bir s\u00fcre kendilerince bin bir zorlukla d\u0131\u015far\u0131dan getirtilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan yiyeceklerin neler olmas\u0131 gerekti\u011fine bile kar\u0131\u015f\u0131ld\u0131. Otuzdan \u00e7ok ki\u015finin t\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tutuklu h\u00fccrelerinde kalanlar tek musluklu bir lavabodan, s\u0131ra ile yararlanmak zorunda b\u0131rak\u0131ld\u0131lar. Onlar, ayn\u0131 zamanda do\u011fal ve bazen hayati ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 gidermek i\u00e7in de tek tuvaleti 24 saati ge\u00e7en s\u00fcrelerden beklemek zorunda kald\u0131lar. Ya\u015fad\u0131klar\u0131 bu t\u00fcr olumsuzluklardan yaz\u0131l\u0131 veya s\u00f6zl\u00fc olarak yak\u0131nmak yasakt\u0131. Zaten o t\u00fcr d\u00fc\u015f\u00fcncelerle yetkililere ba\u015fvurmak da m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi. \u00c7\u00fcnk\u00fc s\u00f6zl\u00fc yak\u0131nmalar i\u00e7in yetkililere ula\u015fmak, yaz\u0131l\u0131 yak\u0131nmalar i\u00e7in k\u00e2\u011f\u0131t kalem edinebilmek imk\u00e2ns\u0131zd\u0131.<\/p>\n<p>\u00d6te yandan, san\u0131klar\u0131n veya san\u0131k adaylar\u0131n\u0131n sorgular\u0131n\u0131, onlar\u0131 yapmaya yetkili yarg\u0131\u00e7 de\u011fil, Emniyet Genel Md. Yard\u0131mc\u0131s\u0131 veya onunla birlikte olan Emniyet \u00fcst y\u00f6neticileri yap\u0131yor, \u00e7o\u011fu zaman onlara S\u0131k\u0131y\u00f6netim Komutan\u0131 da kat\u0131l\u0131yordu. Fakat d\u00fczenlenen tutana\u011f\u0131, sanki sorgulamay\u0131 o yapm\u0131\u015f gibi, yaln\u0131zca Sorgu Yarg\u0131c\u0131 olan K\u00e2z\u0131m Al\u00f6\u00e7 imzal\u0131yordu. Yani, sorgulamalar yasalara ayk\u0131r\u0131 bi\u00e7imde ve bir \u201cshow\u201d havas\u0131nda ge\u00e7iyordu.<\/p>\n<p>Sorgulamalar s\u0131ras\u0131nda san\u0131k veya san\u0131k adaylar\u0131n\u0131n sil\u00e2h g\u00f6sterilmesi yoluyla tehdit edilmesi, k\u00fcf\u00fcrlerle veya ba\u015fka bask\u0131c\u0131 s\u00f6zlerle sindirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 ola\u011fand\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc t\u00fcm ifadelerde ama\u00e7lanan, sorgulanan\u0131n s\u00f6zlerinin de\u011fil, sorgulayanlar\u0131n istediklerinin tutana\u011fa ge\u00e7irilebilmesi idi. Bunu sa\u011flamak i\u00e7in de sorgulanacak ki\u015fi,\u00a0 bir gece \u00f6ncesine kadar bir tak\u0131m sindirme tedbirlerine tabi tutuluyordu (\u201cMezarl\u0131k h\u00fccresi\u201dnde tutmak, saatler hatta g\u00fcnlerce tabutluk i\u015fkencesi g\u00f6rmelerini sa\u011flamak veya daha k\u00f6t\u00fc bir h\u00fccrede yat\u0131rmak, dayak veya falakadan ge\u00e7irmek\u2026 gibi). Bu sindirme tedbirlerine ra\u011fmen istenilen ifadelerin al\u0131namad\u0131\u011f\u0131 durumlarda ise, o ifadeler, sorgu yarg\u0131c\u0131n\u0131n (yani Al\u00f6\u00e7\u2019\u00fcn) kalem oyunlar\u0131 ile de\u011fi\u015fime u\u011fruyordu. Zaten san\u0131klara okutulmadan imzalat\u0131lan tutanaklar, \u00e7oklukla, sorgu s\u0131ras\u0131nda zaptedilen de\u011fil, \u00f6nceden haz\u0131rlanm\u0131\u015f olan metinlerdi. Sorgulama s\u0131ras\u0131nda zaptedilen metinler de, de\u011fi\u015fikliklere u\u011frat\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n<p>Ayr\u0131ca, soru\u015fturma s\u0131ras\u0131nda yaz\u0131lan tutanaklar de\u011fi\u015fiklik ve eklemelerle duru\u015fma dosyas\u0131na konuldu\u011fu i\u00e7in sorgulama yap\u0131lana, metni g\u00f6sterilmeden imzalatt\u0131r\u0131l\u0131yordu. Bu metinlerin hemen hepsi, silinti, ekleme, vb. ile doluydu. K\u0131sacas\u0131; sorgu evresine ili\u015fkin bu belgelerin hepsi bu bak\u0131mdan da \u201clekeli\u201d idi. Bu y\u00fczden onlar\u0131 ne san\u0131klar\u0131n, ned e avukatlar\u0131n\u0131n g\u00f6rmesi istenmiyordu.<\/p>\n<ol start=\"3\">\n<li><em>Duru\u015fmalar evresi:<\/em> Duru\u015fmalar ba\u015flarken, asker ve sivil san\u0131klar ayn\u0131 cezaevinde bir araya getirilmi\u015flerdi. Bu durum baz\u0131 yasaklar\u0131n ortadan kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131. Fakat, ayr\u0131 bir binada olan duru\u015fma salonuna giderken, san\u0131klar \u00f6\u011frenciler gibi s\u0131raya konuluyor, duru\u015fma salonunun bulundu\u011fu yap\u0131ya sokak veya cadde \u00fczerinden, s\u00fcng\u00fcl\u00fc jandarmalar aras\u0131nda, halk\u0131n i\u00e7inde g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcyorlard\u0131. Bunun san\u0131klar i\u00e7in ne kadar onur k\u0131r\u0131c\u0131 oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fcyordu. Ayr\u0131ca, orada da san\u0131klar ve avukatlar\u0131 mahkeme dosyas\u0131n\u0131 incelemekten yoksun kalm\u0131\u015flard\u0131. San\u0131klar\u0131n duru\u015fmalar s\u0131ras\u0131ndaki s\u00f6zleri, \u00e7o\u011fu kez, tutana\u011fa de\u011fi\u015ftirilerek veya eksik aktar\u0131l\u0131rd\u0131. Dinlenmesi istenen tan\u0131klar dinlenmemi\u015f, san\u0131klar\u0131n pek \u00e7ok hukuk\u00ee istekleri kabul g\u00f6rmemi\u015fti. \u00d6te yandan, sorgulama s\u0131ras\u0131nda \u201csan\u0131k aday\u0131\u201d olarak ifadesi al\u0131nan, fakat nedense \u201csan\u0131k\u201d olma \u015fans\u0131n\u0131 yitiren ki\u015filerin sorgu s\u0131ras\u0131nda al\u0131nan ve savc\u0131n\u0131n elden ge\u00e7irdi\u011fi ifade tutanaklar\u0131, mahkemeye tan\u0131k ifadeleri olarak sunulmu\u015ftu. Tan\u0131klar\u0131n \u00e7o\u011funu duru\u015fmalara getirmek gere\u011fi duyulmam\u0131\u015f, yaln\u0131zca ifadelerinin okutulmas\u0131 ile yetinilmi\u015fti. O ifadeler de tehditlerle al\u0131nm\u0131\u015f, \u00fcstelik de\u011fi\u015fikli\u011fe u\u011frat\u0131lm\u0131\u015f olan ifadelerdi. Duru\u015fmalar s\u0131ras\u0131nda san\u0131k adaylar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda yaln\u0131zca \u00fc\u00e7 ki\u015fi tan\u0131k olarak dinlenmi\u015fti. \u00d6tekilerin hepsi, san\u0131k aday\u0131 iken \u201ctan\u0131k\u201d yap\u0131lm\u0131\u015f ki\u015filerdi. Bunlardan tan\u0131k olarak al\u0131nan ve de\u011fi\u015fikliklerle \u201csan\u0131k ifadesi\u201d olarak kullan\u0131lan metinlerin durumu da \u201clekeli\u201d \u00a0yani \u00a0\u201c\u015faibeli\u201d \u00a0olmaktan uzak de\u011fildi.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Duru\u015fmalar s\u0131ras\u0131nda da san\u0131klar\u0131n dosyalar\u0131n\u0131 incelemeleri, vekilleri (avukatlar\u0131) ile g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi, yasakt\u0131. Avukatlar\u0131n dahi dosyalar\u0131 inceleme \u015fanslar\u0131 yoktu. Onlar\u0131n dosya incelemi\u015f olmalar\u0131n\u0131 g\u00f6stermek i\u00e7in, duru\u015fmalar\u0131n sonunda mahkeme k\u00e2tibinin dosyalardaki, mahkeme ba\u015fkan\u0131n\u0131n i\u015faret etti\u011fi yerleri avukatlar toplulu\u011funa okumas\u0131 yoluna gidilmi\u015fti. Y\u00e2ni, bir \u00a0\u201chile-i \u015fer\u2019iye\u201d \u00a0uygulanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Duru\u015fmalar, \u00f6yle olmas\u0131 gerekirken, alenilikten uzakt\u0131. Onlar\u0131 bas\u0131n g\u00f6revlileri izleyemiyordu. Merakl\u0131lar veya san\u0131k yak\u0131nlar\u0131 da yap\u0131lan bask\u0131lar ve dinleyicilerin oturmalar\u0131 i\u00e7in konulan banklar\u0131n zamanla kald\u0131r\u0131lmas\u0131 y\u00fcz\u00fcnden dinleyicisiz bir \u015fekilde s\u00fcrebilmi\u015fti. Oysa mahkemelerin, bir kapal\u0131l\u0131k karar\u0131 verilmedik\u00e7e herkese a\u00e7\u0131k olmas\u0131 yasa gereklili\u011fi idi. Fakat bu gereklilik, dinleyici olanlara gelenlere yap\u0131lan bask\u0131lar ve onlara kar\u015f\u0131 g\u00f6sterilen olumsuz tav\u0131rlar y\u00fcz\u00fcnden havada kalm\u0131\u015f, dinleyenlerin say\u0131s\u0131, giderek s\u0131f\u0131ra yak\u0131n bir say\u0131ya d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. B\u00f6ylece duru\u015fmalar\u0131n yasal bir \u00f6zelli\u011fi olan \u201calenilik\u201d fiilen ortadan kalkm\u0131\u015f oluyordu.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">[1]<\/a> 1944 y\u0131l\u0131nda Ankara\u2019da bir \u00fcniversite yoktu. Yaln\u0131zca Mill\u00ee E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 Hukuk, T\u0131p ve Dil ve Tarih-Co\u011frafya ba\u011f\u0131ms\u0131z fak\u00fclteler, Siyasal Bilgiler Okulu, K\u0131z ve Erkek Teknik Y\u00fcksek \u00d6\u011fretmen Okullar\u0131, vb. bulunuyordu. Bir de galiba Tar\u0131m Bakanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 olan, 3 de b\u00f6l\u00fcm\u00fc bulunan Y\u00fcksek Ziraat Enstit\u00fcs\u00fc vard\u0131.<\/p>\n<p>\u00dcniversite, bilindi\u011fi gibi, 1946\u2019da kuruldu. Bu kurulu\u015f s\u0131ras\u0131nda var olan \u00fc\u00e7 fak\u00fclte ile Y. Ziraat Enstit\u00fcs\u00fc\u2019n\u00fcn iki birimi, Ziraat ve Veteriner Fak\u00fclteleri olarak, Siyasal Bilgiler Okulu fak\u00fclte olarak buna ba\u011fland\u0131. (\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc b\u00f6l\u00fcm\u00fc ise, Orman Fak\u00fcltesi olarak \u0130stanbul \u00dcniversitesine g\u00f6nderildi.) Ayr\u0131ca, bir de Fen Fak\u00fcltesi kuruldu. Ankara \u00dcniversitesi B\u00f6yle olu\u015ftu.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref2\" name=\"_ftn2\">[2]<\/a> O y\u0131llarda z\u0131rhl\u0131 polis arabalar\u0131 yoktu; polisler yakalama i\u015flerini yanlar\u0131nda sepet denilen tek koltuklu eki bulunan motosikletlerle yap\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref3\" name=\"_ftn3\">[3]<\/a> Bu yaz\u0131lar, ba\u015fta Falih R\u0131fk\u0131 Atay\u2019\u0131n 11 yaz\u0131s\u0131 olmak \u00fczere, 24\u00a0 yazar\u0131n\u00a0 62 yaz\u0131s\u0131 yay\u0131mland\u0131. Ayr\u0131ca, yay\u0131n adl\u0131 imza ile <em>\u00dclk\u00fc <\/em>dergisinde 2 ile <em>Tasviri Efk\u00e2r <\/em>gazetesinde 4, <em>Yeni Sabah<\/em>\u2019ta 1 yaz\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131. Bu yaz\u0131lar ve haklar\u0131ndaki ele\u015ftiriler i\u00e7in, <em>bk<\/em>. Hayri Y\u0131ld\u0131r\u0131m, <em>3 May\u0131s 1944 olay\u0131 ve Irk\u00e7\u0131l\u0131k Turanc\u0131l\u0131k Davas\u0131. <\/em>\u0130stanbul, Togan Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2015. 127-186. ; Necmeddin Sefercio\u011flu, <em>3 May\u0131s 1944 ve T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck D\u00e2vas\u0131. <\/em>Ankara: T\u00fcrk Ocaklar\u0131 Ankara \u015eubesi, 2009. 16-17.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref4\" name=\"_ftn4\">[4]<\/a> <em>Irk\u00e7\u0131l\u0131k-Turanc\u0131l\u0131k. <\/em>Ankara: T\u00fcrk \u0130nk\u0131l\u00e2p Tarihi Enstit\u00fcs\u00fc, 1944. (Enstit\u00fc Maarif V.\u2019ne ba\u011fl\u0131 bir kurumdu.)<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref5\" name=\"_ftn5\">[5]<\/a> Dosyas\u0131 ayr\u0131lm\u0131\u015f bulunanlardan Heybetullah \u0130til sonradan duru\u015fmalara kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in san\u0131k say\u0131s\u0131 24\u2019e \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131 \u00fc <em>Bk. <\/em>Necmeddin Sefercio\u011flu, <em>3 May\u0131s 1944 ve T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck D\u00e2v\u00e2s\u0131. <\/em>Ankara: T\u00fcrk Ocaklar\u0131 Ankara \u015eubesi, 2009, 28.s.: Talat \u00dclker, <em>H\u00fcseyin Nihal Ats\u0131z. <\/em>\u0130stanbul: Bilgeo\u011fuz Yay\u0131nlar\u0131, 2015. 65. s&#8230;<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref6\" name=\"_ftn6\">[6]<\/a> Hayri Y\u0131ld\u0131r\u0131n. <em>Askeri Yarg\u0131tay 2. Ceza Dairesi\u2019nin Bozma Karar\u0131. <\/em>3 May\u0131s 1944 Olay\u0131 ve Irk\u00e7\u0131l\u0131k Turanc\u0131l\u0131k Davas\u0131. \u0130stanbul: Togan Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2015. 495-517. s.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref7\" name=\"_ftn7\">[7]<\/a> Y\u0131ld\u0131rm. Yarg\u0131tay Genel Kurulu Karar\u0131. Ayn\u0131 Eser, 525-530. s.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref8\" name=\"_ftn8\">[8]<\/a> Osman G\u00fcmr\u00fck\u00e7\u00fco\u011flu, \u201cM\u00fclkiye \u015eeref Kitab\u0131\u2019n\u0131n \u00c7\u0131kmas\u0131 Vesilesiyle\u2026 M\u00fclki- ye ve M\u00fclkiyelilere ait \u0130lgin\u00e7 bir \u015eeref Tablosu: Tarih\u00ee Bir An\u0131m\u0131z. <em>T\u00fcrk Yurdu, <\/em>157 (Eyl\u00fcl 2000), 50-53. s. Prof. Dr. Alsan\u2019\u0131n bu giri\u015fimi, k\u0131sa s\u00fcre sonra Dekanl\u0131ktan uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ile son bulmu\u015ftu.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref9\" name=\"_ftn9\">[9]<\/a> Bu konu\u015fman\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015f bant metni i\u00e7in, <em>bk. <\/em>\u201cEk 1 \u2013 Ats\u0131z ve T\u00fcrkkan\u2019a ait\u00a0\u00a0 bir ses kayd\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcmlemesi. Ka\u011fan Bahad\u0131r K\u00fc\u00e7\u00fckalcan, <em>Her Devrin Menkubu Ats\u0131z. <\/em>Istanbul Aygan Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2015. 531-538.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref10\" name=\"_ftn10\">[10]<\/a> Sonradan anlat\u0131lanlara g\u00f6re, iri g\u00f6vdeli olan \u00d6zbek, Tabutlu\u011fa s\u0131\u011fmam\u0131\u015f, g\u00f6revliler onu oraya sokabilmek i\u00e7in hayli u\u011fra\u015fmak zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref11\" name=\"_ftn11\">[11]<\/a> Osman Y\u00fcksel, bu \u201cTabutluk\u201d ser\u00fcvenini ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 yazm\u0131\u015ft\u0131. Bk. Osman Y\u00fcksel, Azap H\u00fccrelerinde. Serdenge\u00e7ti, 2 (1947).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Karabasan olarak da adland\u0131r\u0131lan T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck davas\u0131, d\u00f6nemin milliyet\u00e7i ayd\u0131nlar\u0131 i\u00e7in adeta bir bask\u0131 ve y\u0131ld\u0131rma arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. T\u00fcrk fikir hareketine ve \u00fclke gelece\u011fine a\u011f\u0131r darbe vuran bu dava, bug\u00fcn hepimizin hayat\u0131nda iz b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"author":78,"featured_media":3533,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[2,66,68],"tags":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v16.0.2 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>1944-1947 T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck davas\u0131: Ba\u015fl\u0131ca karabasan olaylar\u0131 - M\u0130SAK- Mill\u00ee Strateji Ara\u015ft\u0131rma Kurulu<\/title>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/1944-1947-turkculuk-davasi-baslica-karabasan-olaylari\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"1944-1947 T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck davas\u0131: Ba\u015fl\u0131ca karabasan olaylar\u0131 - M\u0130SAK- Mill\u00ee Strateji Ara\u015ft\u0131rma Kurulu\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Karabasan olarak da adland\u0131r\u0131lan T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck davas\u0131, d\u00f6nemin milliyet\u00e7i ayd\u0131nlar\u0131 i\u00e7in adeta bir bask\u0131 ve y\u0131ld\u0131rma arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. T\u00fcrk fikir hareketine ve \u00fclke gelece\u011fine a\u011f\u0131r darbe vuran bu dava, bug\u00fcn hepimizin hayat\u0131nda iz b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/1944-1947-turkculuk-davasi-baslica-karabasan-olaylari\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"M\u0130SAK- Mill\u00ee Strateji Ara\u015ft\u0131rma Kurulu\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2018-10-09T16:30:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2018-10-09T16:57:48+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/a.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1389\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"982\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\">\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"24 dakika\">\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#organization\",\"name\":\"Mill\\u00ee D\\u00fc\\u015f\\u00fcnce Merkezi\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"sameAs\":[],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#logo\",\"inLanguage\":\"tr\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/mdmLogo-yazisiz.jpg\",\"width\":422,\"height\":422,\"caption\":\"Mill\\u00ee D\\u00fc\\u015f\\u00fcnce Merkezi\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#logo\"}},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#website\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"name\":\"M\\u0130SAK- Mill\\u00ee Strateji Ara\\u015ft\\u0131rma Kurulu\",\"description\":\"D\\u00fcnyaya T\\u00fcrk\\u00e7\\u00fc Bak\\u0131\\u015f\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/?s={search_term_string}\",\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/1944-1947-turkculuk-davasi-baslica-karabasan-olaylari\/#primaryimage\",\"inLanguage\":\"tr\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/a.jpg\",\"width\":1389,\"height\":982},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/1944-1947-turkculuk-davasi-baslica-karabasan-olaylari\/#webpage\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/1944-1947-turkculuk-davasi-baslica-karabasan-olaylari\/\",\"name\":\"1944-1947 T\\u00fcrk\\u00e7\\u00fcl\\u00fck davas\\u0131: Ba\\u015fl\\u0131ca karabasan olaylar\\u0131 - M\\u0130SAK- Mill\\u00ee Strateji Ara\\u015ft\\u0131rma Kurulu\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/1944-1947-turkculuk-davasi-baslica-karabasan-olaylari\/#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2018-10-09T16:30:00+00:00\",\"dateModified\":\"2018-10-09T16:57:48+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/1944-1947-turkculuk-davasi-baslica-karabasan-olaylari\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/1944-1947-turkculuk-davasi-baslica-karabasan-olaylari\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/1944-1947-turkculuk-davasi-baslica-karabasan-olaylari\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"item\":{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"name\":\"Anasayfa\"}},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"item\":{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/1944-1947-turkculuk-davasi-baslica-karabasan-olaylari\/\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/1944-1947-turkculuk-davasi-baslica-karabasan-olaylari\/\",\"name\":\"1944-1947 T\\u00fcrk\\u00e7\\u00fcl\\u00fck davas\\u0131: Ba\\u015fl\\u0131ca karabasan olaylar\\u0131\"}}]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/1944-1947-turkculuk-davasi-baslica-karabasan-olaylari\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/1944-1947-turkculuk-davasi-baslica-karabasan-olaylari\/#webpage\"},\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#\/schema\/person\/e7bbd2fa440bc19328da25f796f8e74d\"},\"headline\":\"1944-1947 T\\u00fcrk\\u00e7\\u00fcl\\u00fck davas\\u0131: Ba\\u015fl\\u0131ca karabasan olaylar\\u0131\",\"datePublished\":\"2018-10-09T16:30:00+00:00\",\"dateModified\":\"2018-10-09T16:57:48+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/1944-1947-turkculuk-davasi-baslica-karabasan-olaylari\/#webpage\"},\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/1944-1947-turkculuk-davasi-baslica-karabasan-olaylari\/#primaryimage\"},\"articleSection\":\"S\\u0130YASET-TAR\\u0130H,T\\u00dcRKL\\u00dcK-T\\u00dcRK\\u00c7\\u00dcL\\u00dcK\",\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/1944-1947-turkculuk-davasi-baslica-karabasan-olaylari\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#\/schema\/person\/e7bbd2fa440bc19328da25f796f8e74d\",\"name\":\"Necmeddin Sefercio\\u011flu\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#personlogo\",\"inLanguage\":\"tr\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/5886bd02ac8fe9d0fe10412403c87877?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Necmeddin Sefercio\\u011flu\"},\"description\":\"29 Haziran 1931 tarihinde Nev\\u015fehir\\u2019de do\\u011fdu. Ankara \\u00dcniversitesi Dil ve Tarih Co\\u011frafya Fak\\u00fcltesi K\\u00fct\\u00fcphanecilik B\\u00f6l\\u00fcm\\u00fcnden (1960) mezun oldu. Doktoras\\u0131n\\u0131 T\\u00fcrk k\\u00fct\\u00fcphaneleri \\u00fczerine yapt\\u0131\\u011f\\u0131 teziyle (1968) verdi. Mezun oldu\\u011fu b\\u00f6l\\u00fcmde asistan olarak g\\u00f6reve ba\\u015flad\\u0131. 1965 y\\u0131l\\u0131nda ABD\\u2019ye gidip meslek\\u00ee e\\u011fitim g\\u00f6rd\\u00fc. 1968\\u2019de doktor, 1982\\u2019de yard\\u0131mc\\u0131 do\\u00e7ent, 1986\\u2019da do\\u00e7ent, 1990\\u2019da profes\\u00f6r unvan\\u0131n\\u0131 ald\\u0131. Vak\\u0131flar Genel M\\u00fcd\\u00fcrl\\u00fc\\u011f\\u00fcnde memur (1952-56), T\\u00fcrk Oca\\u011f\\u0131nda m\\u00fcd\\u00fcr yard\\u0131mc\\u0131s\\u0131 (1956-58), H\\u00fcr Bas\\u0131m ve Yay\\u0131nevinde y\\u00f6netici (1958-59), Mill\\u00ee K\\u00fct\\u00fcphanede katalogcu (1959-62), DTCF\\u2019de \\u00f6\\u011fretim eleman\\u0131 (1967-87) olarak g\\u00f6rev yapt\\u0131. 1998 y\\u0131l\\u0131nda Gazi \\u00dcniversitesi Bas\\u0131n yay\\u0131n Y\\u00fcksek Okulu Gazetecilik ve Halkla \\u0130li\\u015fkiler B\\u00f6l\\u00fcm\\u00fc Ba\\u015fkan\\u0131 iken emekli oldu. \\u0130lk yaz\\u0131s\\u0131 Kalem (Adana, Aral\\u0131k 1948) dergisinde yay\\u0131mland\\u0131. Di\\u011fer yaz\\u0131lar\\u0131 Orhun (1950-53), T\\u00fcrk K\\u00fct\\u00fcphaneciler Derne\\u011fi B\\u00fclteni (1959-86), T\\u00fcrk K\\u00fct\\u00fcphanecili\\u011fi (1986-87), T\\u00fcrk Yurdu (1992-96), Ortado\\u011fu (1993-96) gibi dergi, b\\u00fclten ve gazetelerde yer ald\\u0131. 1960 y\\u0131l\\u0131nda, Ankara \\u00dcniversitesi (DTCF) taraf\\u0131ndan kendisine \\u201cEmily Dean \\u00d6d\\u00fcl\\u00fc\\u201d verildi. T\\u00fcrkiye Yazarlar Birli\\u011fi, T\\u00fcrk K\\u00fct\\u00fcphaneciler Derne\\u011fi, T\\u00fcrkoca\\u011f\\u0131, \\u0130LESAM, Ankara Ayd\\u0131nlar Oca\\u011f\\u0131 \\u00fcyesidir. Eserleri: Tezler Lisans- \\u201cB\\u00f6lge k\\u00fct\\u00fcphaneleri ve Nev\\u015fehir Vilayetindeki tatbikat konusunda bir ara\\u015ft\\u0131rma denemesi\\u201d (Emily Dean birincilik \\u00f6d\\u00fcl\\u00fc) Doktora- \\u201cT\\u00fcrk K\\u00fct\\u00fcphaneleri \\u0130\\u00e7in Konu Ba\\u015fl\\u0131klar\\u0131\\u201d Kitaplar Kataloglama kurallar\\u0131: Anglo-American Cataloging Rules (North American Text. Chicago: ALA, 1967)\\u2019un T\\u00fcrk\\u00e7e \\u00f6rnekler eklenerek yap\\u0131lan \\u00e7evirisi. Hazl: Necmeddin Sefercio\\u011flu, Beng\\u00fc \\u00c7apar, Aynur Ertun\\u00e7. Ankara: T\\u00dcB\\u0130TAK, 1980. \\u00d6zle\\u015ftirilmi\\u015f kataloglama kurallar\\u0131: Basitle\\u015ftirilerek yeniden yaz\\u0131lm\\u0131\\u015f Anglo-Amerikan Kataloglama Kurallar\\u0131 2. Haz.Necmeddin Sefercio\\u011flu. Ankara: K\\u00fclt\\u00fcr ve Turizm Bakanl\\u0131\\u011f\\u0131, 1988. Remzi O\\u011fuz Ar\\u0131k bibliyografyas\\u0131: Yay\\u0131nlar\\u0131, hakk\\u0131nda yaz\\u0131lanlar. Ankara: K\\u00fclt\\u00fcr Bakanl\\u0131\\u011f\\u0131, 1989. Aray\\u0131\\u015f: K\\u00fct\\u00fcphanecilik ve k\\u00fct\\u00fcphaneler \\u00fczerine g\\u00f6r\\u00fc\\u015fler ve d\\u00fc\\u015f\\u00fcnceler. Ankara: T\\u00fcrk K\\u00fct\\u00fcphaneciler Derne\\u011fi, 1999. Kataloglama i\\u00e7in kurallar. Haz. Necmeddin Sefercio\\u011flu. Ankara: K\\u00fclt\\u00fcr Bakanl\\u0131\\u011f\\u0131 Milli K\\u00fct\\u00fcphane Ba\\u015fkanl\\u0131\\u011f\\u0131, 2003. T\\u00fcrk Oca\\u011f\\u0131\\u2019na hizmet edenler. Ankara: T\\u00fcrk Yurdu, 2004\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3532"}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/78"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3532"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3532\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3533"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3532"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3532"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3532"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}