{"id":3826,"date":"2018-10-31T19:30:51","date_gmt":"2018-10-31T16:30:51","guid":{"rendered":"http:\/\/misak.millidusunce.com\/?p=3826"},"modified":"2020-01-18T23:42:32","modified_gmt":"2020-01-18T20:42:32","slug":"girit-ornegi-neydi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/girit-ornegi-neydi\/","title":{"rendered":"Girit \u00f6rne\u011fi neydi?"},"content":{"rendered":"<div id=\"attachment_3827\" style=\"width: 857px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-3827\" class=\"wp-image-3827 size-full\" src=\"http:\/\/misak.millidusunce.com\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/k\u0131br\u0131s-girit.png\" alt=\"\" width=\"847\" height=\"477\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/k\u0131br\u0131s-girit.png 847w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/k\u0131br\u0131s-girit-150x84.png 150w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/k\u0131br\u0131s-girit-300x169.png 300w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/k\u0131br\u0131s-girit-768x433.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 847px) 100vw, 847px\" \/><p id=\"caption-attachment-3827\" class=\"wp-caption-text\">K\u0131br\u0131s &#8211; Girit<\/p><\/div>\n<p style=\"text-align: right;\"><em>&#8220;K\u0131br\u0131s\u2019ta ya\u015fanan geli\u015fmeler, Girit\u2019le t\u0131pa t\u0131p ayn\u0131; sanki kopyas\u0131 gibi.<br \/>\n<\/em><em>Bu do\u011fru; ama \u2018Girit nas\u0131l kaybedildi\u2019 hi\u00e7 olmazsa \u00f6zetini bilmeliyiz.<br \/>\n<\/em><em>Bu g\u00f6rev 2002\u2019de yay\u0131mlanan \u201cK\u0131br\u0131s\u2019ta Sirtaki\u201d kitab\u0131m\u0131zda yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<br \/>\n<\/em><em>Hi\u00e7bir il\u00e2ve veya \u00e7\u0131kartma yapmadan tekrar ediyoruz.<br \/>\n<\/em><em>B\u00f6ylece ge\u00e7mi\u015ften ders almaya, tarihin tekerr\u00fcr\u00fcn\u00fc \u00f6nlemeye yard\u0131mc\u0131 olabiliriz.&#8221;<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em>Sadi Somuncuo\u011flu<\/em><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>\u201cGirit Adas\u0131\u2019n\u0131n ge\u00e7mi\u015fi, burada ya\u015fananlar ve bug\u00fcn gelinen nokta itibariyle K\u0131br\u0131s\u2019ta olanlara \u00f6rnek te\u015fkil etmektedir. De\u011ferli Yazar Metin Erksan\u2019\u0131n, <em>\u201cGirit Adas\u0131 ve K\u0131br\u0131s Adas\u0131 sorunlar\u0131, e\u015fde\u011fer sorunlard\u0131r. Girit sorunu bilinmeden K\u0131br\u0131s sorunu bilinemez<strong>.\u201d<a href=\"#_ftn1\" name=\"_ftnref1\">1<\/a> <\/strong><\/em>Diye ifade etti\u011fi bu tarihi olay\u0131 bir kez de biz hat\u0131rlatmak istiyoruz.<\/p>\n<p>D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 kay\u0131tlar\u0131nda Girit olaylar\u0131, <em>\u201cOsmanl\u0131lar devrinde Ada halk\u0131n\u0131n \u00f6nce ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k, sonra Yunanist<\/em><em>an&#8217;a kat\u0131lma amac\u0131yla ayaklanmas\u0131 olarak anlat\u0131lmaktad\u0131r.\u201d<a href=\"#_ftn2\" name=\"_ftnref2\">2<\/a><\/em> Buna g\u00f6re, Girit&#8217;in Rum as\u0131ll\u0131 halk\u0131, ilk olarak 1821&#8217;de Osmanl\u0131 y\u00f6netimine ba\u015fkald\u0131rm\u0131\u015f, M\u0131s\u0131r valisi Mehmet Ali Pa\u015fa bu ayaklanmay\u0131 bast\u0131rmakla g\u00f6revlendirilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Yunanistan&#8217;\u0131n Osmanl\u0131 Devleti\u2019nden ayr\u0131larak, ba\u011f\u0131ms\u0131z bir krall\u0131k olu\u015fundan sonra Girit&#8217;te 1830 y\u0131l\u0131nda ikinci bir ayaklanma olmu\u015f, Mehmet Ali Pa\u015fa 1831\u2019de bunu da bast\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak, adadaki milliyet\u00e7ilik ak\u0131m\u0131n\u0131n geli\u015fmesi ve Yunanistan&#8217;\u0131n giri\u015fti\u011fi yo\u011fun propaganda sebebiyle Girit&#8217;te huzur bir t\u00fcrl\u00fc sa\u011flanamam\u0131\u015f ve 1840 Londra Antla\u015fmas\u0131ndan sonra buran\u0131n y\u00f6netimi M\u0131s\u0131r Valisi Mehmet Ali Pa\u015fa&#8217;dan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Yunan m\u00fcltecileri taraf\u0131ndan \u00e7\u0131kart\u0131lan bir ba\u015fka isyan (1841) da Mustafa Naili Pa\u015fa taraf\u0131ndan bast\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. En \u00f6nemli ayaklanma ise 1866&#8217;da olmu\u015f, asiler, Yunanistan&#8217;a kat\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131 ilan etmi\u015flerdir. Osmanl\u0131lar bunu kabul etmemi\u015f ve Sadrazam Ali Pa\u015fa olaya el koymu\u015ftur. Sonunda \u00fcye \u00e7o\u011funlu\u011funu Rumlar\u0131n te\u015fkil etti\u011fi bir meclisin kurulmas\u0131yla ayaklanma bast\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak daha sonra adan\u0131n Rum halk\u0131 \u00e7e\u015fitli haklar talep etmeye ba\u015flam\u0131\u015f, 1877-1878&#8217;de yap\u0131lan antla\u015fmalarla ada valisinin Rum, yard\u0131mc\u0131s\u0131n\u0131n T\u00fcrk olmas\u0131, 80 \u00fcyelik meclise 50 Rum \u00fcyenin se\u00e7ilmesi, resmi i\u015flem ve yaz\u0131\u015fmalar\u0131n hepsinde Rumcan\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 kabul edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Girit meselesi 1897&#8217;de yeniden alevlenmi\u015f, Yunan h\u00fck\u00fcmeti ve Etnik-i Eterya cemiyetinin a\u00e7\u0131k ve gizli k\u0131\u015fk\u0131rtmalar\u0131 sonucunda adada geni\u015f bir \u00e7ete faaliyeti ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu arada Yunanl\u0131lar, Girit&#8217;e 1500 ki\u015filik bir askeri kuvvet \u00e7\u0131karm\u0131\u015f, \u0130ngiltere, Fransa, Rusya ve \u0130talya&#8217;n\u0131n deste\u011fini kazanmak i\u00e7in her t\u00fcrl\u00fc yola ba\u015fvurmu\u015flard\u0131r. Ancak Osmanl\u0131 h\u00fck\u00fcmetinin i\u00e7 i\u015flerine yabanc\u0131lar\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rmamak konusundaki kararl\u0131 tutumu kar\u015f\u0131s\u0131nda Bat\u0131l\u0131 devletler, Yunanl\u0131lar\u0131n adadan kuvvetlerini \u00e7ekmesi i\u00e7in donanmalar\u0131yla Girit&#8217;i abluka alt\u0131na alm\u0131\u015flar; Yunan h\u00fck\u00fcmeti bu ablukaya da ald\u0131rmay\u0131nca, Ethem Pa\u015fa kumandas\u0131ndaki Osmanl\u0131 ordusu Makedonya\u2019n\u0131n Alasonya kenti \u00fczerinden taarruza ge\u00e7erek D\u00f6meke meydan sava\u015f\u0131nda Yunan ordusunu yenilgiye u\u011fratm\u0131\u015f ve Atina&#8217;ya do\u011fru ilerlemi\u015ftir. Bat\u0131l\u0131 devletlerin i\u015fe kar\u0131\u015fmalar\u0131 sonucu bu harek\u00e2t durdurulmu\u015f, Girit&#8217;te Rusya, \u0130ngiltere, Fransa ve \u0130talya&#8217;n\u0131n himayesinde bir y\u00f6netim kurularak, Yunan kral\u0131n\u0131n o\u011flu Georgios, komiser olarak tayin edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>\u0130kinci Me\u015frutiyetin ilan\u0131ndan sonra (1908) Girit Meclisi Yunanistan&#8217;a kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 resmen ilan etmi\u015f ve 26 Temmuz 1909&#8217;da Rumlar, Hanya kalesine Yunan bayra\u011f\u0131n\u0131 \u00e7ekmi\u015flerdir. 1911&#8217;de 25 Girit Rum mebusu Yunan Parlamentosu toplant\u0131lar\u0131na kat\u0131lmak amac\u0131yla Pire&#8217;ye do\u011fru yola \u00e7\u0131km\u0131\u015f, fakat \u0130ngiliz donanmas\u0131na ba\u011fl\u0131 sava\u015f gemileri bunu \u00f6nleyerek Giritli mebuslar\u0131 tevkif etmi\u015ftir. Balkan sava\u015f\u0131ndan sonra Londra ve B\u00fckre\u015f Antla\u015fmalar\u0131yla Girit&#8217;in Yunanistan&#8217;a ilhak\u0131, Osmanl\u0131 Devleti taraf\u0131ndan 1913 y\u0131l\u0131nda resmen kabul edilmi\u015f, b\u00f6ylece Girit meselesi kapanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<h2><strong>Girit, Megali \u0130dea&#8217;n\u0131n be\u015finci maddesi<\/strong><\/h2>\n<p>Megali \u0130dea ve Enosis\u2019in en somut \u00f6rne\u011fi olan Girit, kesintisiz uygulanan Yunan politikalar\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131ndan birisidir. Yunanistan\u2019\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z bir devlet olarak do\u011fu\u015fundan itibaren takip etmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 &#8220;Helenlerin \u00f6nderli\u011finde Bizans \u0130mparatorlu\u011funu yeniden diriltmek \u00fclk\u00fcs\u00fc&#8221; olarak tan\u0131mlanan <em>\u201cMegali \u0130dea\u201d<\/em> do\u011frultusunda, 1810&#8217;da B\u00fckre\u015f\u2019te Eterya ton Filomuson <em>(Sanat Tanr\u0131\u00e7as\u0131 Dostlar\u0131 Cemiyeti),<\/em> 1813&#8217;te Paris&#8217;te Hotel Grec ve 1814 y\u0131l\u0131n\u0131n sonlar\u0131nda Odesa&#8217;da Filiki Eterya cemiyetleri kurulmu\u015ftur. Bunlardan Filiki Eterya kurulurken haz\u0131rlanan program, Megali \u0130dea&#8217;n\u0131n hedefleri olmu\u015ftur. Bu hedefler \u015f\u00f6yle belirtilmektedir:<a href=\"#_ftn3\" name=\"_ftnref3\">3<\/a><\/p>\n<ol>\n<li><em>Yunan milletinin tam istiklalinin temini,<\/em><\/li>\n<li><em> Bat\u0131 Trakya ve Selanik&#8217;in Yunanistan&#8217;a ilhak\u0131,<\/em><\/li>\n<li><em> Ege Adalar\u0131\u2019n\u0131n Yunanistan&#8217;a ilhak\u0131,<\/em><\/li>\n<li><em> Oniki Ada\u2019n\u0131n Yunanistan&#8217;a ilhak\u0131,<\/em><\/li>\n<li><em> Girit Adas\u0131\u2019n\u0131n Yunanistan&#8217;a ilhak\u0131,<\/em><\/li>\n<li><em> Bat\u0131 Anadolu&#8217;nun Yunanistan&#8217;a ilhak\u0131,<\/em><\/li>\n<li><em> Pontus Rum H\u00fck\u00fcmeti\u2019nin kurulmas\u0131,<\/em><\/li>\n<li><em> K\u0131br\u0131s&#8217;\u0131n Yunanistan&#8217;a ilhak\u0131,<\/em><\/li>\n<li><em> \u0130mroz ve Bozcaada&#8217;n\u0131n Yunanistan&#8217;a ilhak\u0131,<\/em><\/li>\n<li><em>\u0130stanbul&#8217;un i\u015fgal edilerek Do\u011fu Roma \u0130mparatorlu\u011fu&#8217;nun ihyas\u0131.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n<p>Ayn\u0131 \u00fclk\u00fcy\u00fc her platformda g\u00fcndeme getiren Yunanistan gazeteleri, 1896 y\u0131l\u0131 nisan ay\u0131nda <em>(Girit olaylar\u0131n\u0131n yo\u011funla\u015ft\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nem)<\/em> imzas\u0131z bir beyanname yay\u0131nlayarak, Etniki Eterya&#8217;n\u0131n faaliyet plan\u0131n\u0131 ilan ettiler. Bu beyannamede a\u00e7\u0131klanan ana ilkeler, g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki Yunanistan&#8217;\u0131n milli politikas\u0131n\u0131n dayand\u0131\u011f\u0131 temel prensipler niteli\u011findedir:<a href=\"#_ftn4\" name=\"_ftnref4\">4<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: left; padding-left: 40px;\"><em>Ezeli ve ebedi d\u00fc\u015fman\u0131m\u0131z T\u00fcrklerdir.<br \/>\n<\/em><em>Yunan ulusu, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 elde etmekle \u00f6nemli bir kazan\u00e7 sa\u011flayamad\u0131. Ulusun b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 T\u00fcrklerin boyunduru\u011fu alt\u0131nda kald\u0131. Bunlar\u0131 kurtarmak hepimizin g\u00f6revidir.<br \/>\n<\/em><em>Megali \u0130dea&#8217;y\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in sava\u015f esast\u0131r.<br \/>\n<\/em><em>Gayeye varmak i\u00e7in gizlili\u011fe ola\u011fan\u00fcst\u00fc dikkat etmek gerekir.<br \/>\n<\/em><em>Yunanistan&#8217;da parti m\u00fccadeleleri ve fikir ayr\u0131l\u0131klar\u0131 kesin olarak terk edilmelidir.<br \/>\n<\/em><em>B\u00fct\u00fcn Grek ulusunun Etniki Eterya bayra\u011f\u0131 alt\u0131nda toplanmas\u0131, y\u00fcksek \u00e7\u0131karlar\u0131m\u0131z\u0131n gere\u011fidir.<br \/>\n<\/em><em>Megali \u0130dea&#8217;n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in her t\u00fcrl\u00fc araca ba\u015fvurulacakt\u0131r.<br \/>\n<\/em><em>Etniki Eterya, Rum halk\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcn\u00fc ile silahland\u0131racakt\u0131r.<br \/>\n<\/em><em>Mukadder olan vaktin gelmesinden sonra, ezeli ve ebedi d\u00fc\u015fman\u0131m\u0131z olan T\u00fcrklere taarruz edilecektir.<br \/>\n<\/em><em>Ezeli ve ebedi d\u00fc\u015fman\u0131m\u0131z olan T\u00fcrklere kar\u015f\u0131, Yunanistan d\u0131\u015far\u0131dan hi\u00e7bir yard\u0131m beklemeyecek ve yaln\u0131z kendisine g\u00fcvenecektir.<br \/>\n<\/em><em>Etniki Eterya, Do\u011fu&#8217;da bir\u00e7ok kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klar \u00e7\u0131karacakt\u0131r. H\u00fck\u00fcmet ilgisiz kal\u0131r ve tarafs\u0131z olursa Etniki Eterya h\u00fck\u00fcmete g\u00f6revini bildirecektir.<br \/>\n<\/em><em>Politik f\u0131rsatlardan yararlanmak, Etniki Eterya&#8217;n\u0131n ba\u015f g\u00f6revidir.<br \/>\n<\/em><em>Etniki Eterya, b\u00fct\u00fcn Rum zenginlerini \u00f6rg\u00fcte yard\u0131ma davet eder.<br \/>\n<\/em><em>Sonsuz bir g\u00fcce sahip olan Elenizmin g\u00fcc\u00fcne inanarak, eski ve ebedi d\u00fc\u015fman\u0131m\u0131z T\u00fcrklere kar\u015f\u0131 b\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015fmanl\u0131k hareketine ba\u015flayal\u0131m.<br \/>\n<\/em><em>Etniki Eterya, hi\u00e7bir siyasi partiye tabi olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, hi\u00e7bir siyasi partinin de emrinde de\u011fildir.<br \/>\n<\/em><em>\u015eayet h\u00fck\u00fcmet \u00fclke sorunlar\u0131 \u00fczerine e\u011filmezse, Etniki Eterya, h\u00fck\u00fcmeti g\u00f6revini yapmaya zorlayacakt\u0131r.<br \/>\n<\/em><em>Tanr\u0131n\u0131n yard\u0131m\u0131 ile Megali \u0130dea kesin olarak ger\u00e7ekle\u015fecektir.<\/em><\/p>\n<p>1 Haziran 1999 tarihli <a href=\"http:\/\/www.turkatak.gen.tr\/Yunan\/le_figaro.htm\">Frans\u0131z Le Figaro gazetesinin <\/a><em>&#8220;b\u00f6lgenin en \u0131rk\u00e7\u0131 ve yay\u0131lmac\u0131 \u00fclkesi<strong>\u201d<\/strong><\/em> olarak nitelendirdi\u011fi Yunanistan, \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k ve yay\u0131lmac\u0131l\u0131k konusunda tarih boyunca kulland\u0131\u011f\u0131 esaslar\u0131 d\u00f6rt noktaya dayand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r:<a href=\"#_ftn5\" name=\"_ftnref5\">5<\/a><\/p>\n<p><em>\u201cBirincisi;<\/em><em> isyan sebebi olarak T\u00fcrkleri g\u00f6sterip onlar\u0131n n\u00fcfuz ve h\u00e2kimiyeti alt\u0131nda H\u0131ristiyanlar\u0131n menfaatlerinin \u00e7i\u011fnenmekte oldu\u011funu yaymak; \u0130kincisi; b\u00fcy\u00fck devletlere y\u00f6nelik olarak uygulanan devaml\u0131 propagandan\u0131n etkisinden istifadeyle Avrupa siyasetinin lehlerine de\u011fi\u015fmesini sa\u011flamak; \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc; \u00e7\u0131karacaklar\u0131 isyanlar sonunda Avrupa devletlerinin m\u00fcdahaleleriyle T\u00fcrklere nazaran \u00fcst\u00fcn haklara sahip olmaya \u00e7al\u0131\u015fmak; D\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc; bu geli\u015fmeler sonucunda hedef b\u00f6lgeyi Yunanistan&#8217;la birle\u015ftirmek.\u201d <\/em><\/p>\n<p>Ayn\u0131 \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k ve yay\u0131lmac\u0131l\u0131k politikas\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar devam etmektedir ki, 1844\u2019de s\u00f6ylenenlerle, 150 y\u0131l sonra, Yunanistan \u0130\u00e7i\u015fleri M\u00fcste\u015far\u0131 Kuluris\u2019in s\u00f6zleri aras\u0131nda bir fark yoktur. Kuluris, \u015funlar\u0131 s\u00f6ylemi\u015ftir:<\/p>\n<p><em>\u201cElenizmin s\u0131n\u0131rlar\u0131 kuzey ucundan ba\u015flayarak Trakya\u2019y\u0131, Ege\u2019yi kapsar ve K\u0131br\u0131s\u2019a kadar uzan\u0131r\u2026 Ba\u015f\u0131 b\u00f6ylesine b\u00fcy\u00fck dertler i\u00e7indeyken T\u00fcrkiye ile boy \u00f6l\u00e7\u00fc\u015fmemiz zor olmaz<strong>&#8220;<\/strong><\/em><a href=\"#_ftn6\" name=\"_ftnref6\">6<\/a><\/p>\n<p>Emekli General Suat \u0130lhan, Yunanistan\u2019\u0131n yay\u0131lmac\u0131 politikas\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle \u00f6zetlemi\u015ftir.<\/p>\n<p><em>\u201cYunanistan Megali \u0130dea\u2019s\u0131 150 y\u0131lda \u015fu \u015fekilde bir geli\u015fme g\u00f6sterdi: 1821 Mora \u0130syan\u0131; 1830 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n ilan\u0131, 1869 \u0130ngilizlerden 7 adan\u0131n al\u0131nmas\u0131, 1890 Teselya ve Narda\u2019n\u0131n al\u0131nmas\u0131, 1887 s\u0131n\u0131r d\u00fczeltmesi, 1908 Girit\u2019in al\u0131nmas\u0131, 1913 Makedonya, Epir, Bat\u0131 Trakya ve Ege adalar\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131, 1951 Oniki Ada\u2019n\u0131n al\u0131nmas\u0131.<\/em>\u201d<a href=\"#_ftn7\" name=\"_ftnref7\">7<\/a><\/p>\n<p>T\u00fcrk ordular\u0131n\u0131n ald\u0131klar\u0131 yerlerin Balkan sava\u015f\u0131 hari\u00e7 Yunan diplomasisinin ba\u015far\u0131lar\u0131 sonucu kaybedildi\u011fini belirten Suat \u0130lhan, Yunan Megali \u0130deas\u0131\u2019n\u0131n bundan sonraki hedeflerinin ba\u015f\u0131nda K\u0131br\u0131s\u2019\u0131n tamam\u0131nda ve Ege Denizi\u2019nde egemenlik geldi\u011fini vurgulam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130lhan, <em>\u201cYunan h\u0131rs\u0131n\u0131; ne \u0130stiklal Harbi yenilgisi ne de K\u0131br\u0131s yenilgisi durdurabilmi\u015ftir. Yunanl\u0131lar ve K\u0131br\u0131sl\u0131 Rumlar; K\u0131br\u0131s sorununu diplomatlar\u0131n\u0131n, D\u0131\u015fi\u015fleri kadrolar\u0131n\u0131n ve politikac\u0131lar\u0131n\u0131n \u00e7abas\u0131 ile askeri yenilgiye ra\u011fmen lehlerine \u00e7evirmi\u015flerdir.\u201d<\/em> demi\u015ftir.<a href=\"#_ftn8\" name=\"_ftnref8\">8<\/a>\u00a0 <strong>\u00a0\u00a0\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Bu tarihi ger\u00e7ekleri hakl\u0131 olarak hi\u00e7 ama hi\u00e7 unutmayanlar\u0131n ba\u015f\u0131nda KKTC Cumhurba\u015fkan\u0131 Rauf Denkta\u015f gelmektedir. \u00d6yle ki, geli\u015fmeler \u00fczerine Denkta\u015f, 2002 y\u0131l\u0131nda Girit\u2019in kronolojisini yeniden \u00e7antas\u0131nda ta\u015f\u0131mak zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131r. Gazeteci Mustafa Balbay, <em>\u201cDenkta\u015f\u2019\u0131n \u00c7antas\u0131ndaki Girit Kronolojisi\u201d<\/em> ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131s\u0131nda, 4 sayfal\u0131k bu kronolojiyi, <strong><em>\u201c<\/em><\/strong><em>1821\u2019den 1913\u2019e kadar uzanan 92 y\u0131ll\u0131k Girit s\u00fcrecini Ankara\u2019ya da hat\u0131rlatmak istiyor olmal\u0131 !\u201d<\/em>diyerek, \u015f\u00f6yle \u00f6zetlemi\u015ftir:<a href=\"#_ftn9\" name=\"_ftnref9\">9<\/a><\/p>\n<p><em>1821- Birinci d\u00f6nem&#8230; Mora\u2019da ba\u015flayan isyan hareketi Ruslar\u0131n tahrikiyle Girit\u2019e de bula\u015ft\u0131.<\/em><\/p>\n<p><em>1830-\u00a0 Londra Konferans\u0131\u2019nda Yunanistan\u2019\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 tan\u0131nd\u0131. Yunanistan, Girit\u2019i de istedi; kabul g\u00f6rmedi. Ayn\u0131 y\u0131l Girit\u2019te isyan \u00e7\u0131karanlar i\u00e7in Bab\u0131ali taraf\u0131ndan af \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131.<\/em><\/p>\n<p><em>1841-\u00a0 Mehmet Ali Pa\u015fa, Girit\u2019ten \u00e7ekildi.<\/em><\/p>\n<p><em>1856-\u00a0 Islahat Ferman\u0131\u2019yla birlikte Girit\u2019teki kimi M\u00fcsl\u00fcmanlar, H\u0131ristiyanl\u0131\u011fa ge\u00e7meye ba\u015flad\u0131.<\/em><\/p>\n<p><em>1866-\u00a0 III. Napolyon, \u015fartlar gerektirirse Suriye Hristiyanlar\u0131 i\u00e7in oldu\u011fu gibi Girit H\u0131ristiyanlar\u0131 i\u00e7in de gerekeni yapabileceklerini s\u00f6yledi. Ayn\u0131 y\u0131l asilerce olu\u015fturulan meclis, adadaki T\u00fcrk h\u00e2kimiyetini tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve adan\u0131n Yunanistan\u2019a ilhak\u0131n\u0131 ilan etti.<\/em><\/p>\n<p><em>1868- Yunanistan-Girit ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131 kesmek \u00fczere Yunanistan\u2019a \u00fcltimatom verildi. 8 g\u00fcn i\u00e7inde cevap al\u0131namay\u0131nca Yunan sahilleri ablukaya al\u0131nd\u0131. Girit isyan\u0131 sona erdi.<\/em><\/p>\n<p><em>1878- \u0130kinci d\u00f6nem&#8230; Osmanl\u0131-Rus sava\u015f\u0131 Ruslar\u0131n lehine d\u00f6nmeye ba\u015flay\u0131nca Yunanistan\u2019da T\u00fcrkiye\u2019ye kar\u015f\u0131 sava\u015fa girmek isteyenler sava\u015f kar\u015f\u0131tlar\u0131n\u0131n evini bast\u0131. Girit\u2019teki Rumlar\u0131 e\u011fitmek \u00fczere Pire liman\u0131ndan bir gemiyle Yunan subaylar\u0131 g\u00f6nderildi. Ayn\u0131 y\u0131l Osmanl\u0131-Rus sava\u015f\u0131n\u0131 sona erdiren Ayastefanos Antla\u015fmas\u0131 imzaland\u0131. Yunanistan, Girit\u2019i istedi; verilmedi ama 23.madde Girit\u2019e ayr\u0131ld\u0131. Girit\u2019te ayr\u0131 bir meclis kurulacakt\u0131. 49 H\u0131ristiyan, 31 M\u00fcsl\u00fcman&#8230;<\/em><\/p>\n<p><em>1879-Yunanistan, Ayastefanos Antla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n 24. maddesine koydurdu\u011fu,(yeni d\u00fczenlemeler yap\u0131labilir) maddesine dayanarak, Girit i\u00e7in Bab\u0131ali\u2019ye ba\u015fvurdu, reddedildi.<\/em><\/p>\n<p><em>1896- Yunanistan Ba\u015fbakan\u0131, Girit\u2019e donanma g\u00f6nderece\u011fini a\u00e7\u0131klad\u0131. <\/em><\/p>\n<p><em>1897- 2 z\u0131rhl\u0131, 12 torpidodan olu\u015fan Yunan donanmas\u0131 Girit\u2019e hareket etti. Osmanl\u0131 donanmas\u0131 Hali\u00e7\u2019te kullan\u0131lamaz durumdayd\u0131. Donanma personeli Marmara Denizi\u2019nde tatbikat yapt\u0131. <\/em><\/p>\n<p><em>1897- T\u00fcrk-Yunan sava\u015f\u0131 ba\u015flad\u0131. Girit\u2019in \u00f6zerkli\u011fi ilan edildi. <\/em><\/p>\n<p><em>1908-\u00a0 Sonu\u00e7&#8230; II.Me\u015frutiyet\u2019in ilan\u0131n\u0131 istismar eden Yunanistan, Girit\u2019i ilhak etti\u011fini a\u00e7\u0131klad\u0131.<\/em><\/p>\n<p><em>1913-\u00a0 Londra Bar\u0131\u015f Konferans\u0131\u2019yla Osmanl\u0131, Girit\u2019in Yunanistan\u2019a verilmesini kabul etti.<strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong><\/em><\/p>\n<p>Balbay, yaz\u0131s\u0131n\u0131, \u201c90 y\u0131l, insan i\u00e7in uzun ama devletler\/toplumlar i\u00e7in \u00f6yle de\u011fil. Bir adan\u0131n ba\u015fka bir \u00fclkenin eline ge\u00e7mesinin k\u0131sa kronolojisi b\u00f6yle\u201d diye bitirmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Yazar Metin Erksan da Girit sorunu s\u00fcresince Avrupa devletleri ve \u00c7arl\u0131k Rusya\u2019s\u0131n\u0131n, Osmanl\u0131 Devleti\u2019ne kar\u015f\u0131, Yunanistan\u2019a siyasal, askeri, ekonomik yard\u0131m yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlatarak, <em>\u201c\u015eimdi ise Yunanistan Devleti\u2019nin ve K\u0131br\u0131s Rum Devleti\u2019nin yan\u0131nda ve arkas\u0131nda T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Devleti\u2019ne kar\u015f\u0131 AB vard\u0131r. Tarih tekerr\u00fcr etmektedir. Tarih yinelenmektedir.\u201d<\/em> der. Erksan, olduk\u00e7a ilgin\u00e7 bir de \u00f6rnek verir.<\/p>\n<p><strong><em>\u201c<\/em><\/strong><em>Y\u0131l 1880. Osmanl\u0131 Devleti Padi\u015fah\u0131 ve Halifesi 2.Abd\u00fclhamit\u2019tir. Yunanistan Devleti, 1878 Berlin Kongresi ve Anla\u015fmas\u0131 ko\u015fullar\u0131na dayanarak, Osmanl\u0131 Devleti\u2019nden bir b\u00f6l\u00fcm toprak ister. Yunanistan Devleti\u2019nin istedi\u011fi toprak, Osmanl\u0131-Yunan kara sular\u0131n\u0131n bulundu\u011fu Tesalya ve Epir b\u00f6lgesindedir. 2. Abd\u00fclhamit Tesalya ve Epir b\u00f6lgesinden Yunanistan\u2019a toprak verilmesini istemez. Osmanl\u0131 Devleti topra\u011f\u0131 olan Girit, Sisam ve \u0130psara Adas\u0131\u2019n\u0131n Yunanistan\u2019a verilmesini ister. Padi\u015fah ve Halife, bu i\u015fin sonu\u00e7land\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 h\u00fck\u00fcmete ve vekiller kuruluna buyurur. Vekiller kurulu b\u00fcy\u00fck asker komutanlar\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131yla bir toplant\u0131 yapar. Kurul; Girit, Sisam ve \u0130psara adalar\u0131n\u0131n Yunanistan Devleti\u2019ne verilmesini oy \u00e7oklu\u011fu ile kabul eder. Sorumlulu\u011fu \u00fcst\u00fcne almak istemeyen 2. Abd\u00fclhamit oy \u00e7oklu\u011fu ile al\u0131nan karar\u0131 sak\u0131ncal\u0131 bulur. Karar\u0131n oy birli\u011fi ile al\u0131nmas\u0131n\u0131 ister. Kurul, 2.Abd\u00fclhamit\u2019in iste\u011fi do\u011frultusunda oy birli\u011fi ile karar vermek i\u00e7in toplan\u0131r. Gizli yap\u0131lan kurul toplant\u0131s\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenen \u0130ngiltere B\u00fcy\u00fckel\u00e7isi, 2.Abd\u00fclhamit\u2019e ve Bab\u0131ali\u2019ye giderek, \u015fu istekte bulunur. (Girit Adas\u0131 Yunanistan Devleti\u2019ne verilirse \u0130ngiltere Devleti, Osmanl\u0131 Devleti\u2019nden toprak isteyecektir.) \u0130ngiliz B\u00fcy\u00fckel\u00e7isi\u2019nin bu iste\u011fi ve davran\u0131\u015f\u0131 2. Abd\u00fclhamit\u2019i ve Bab\u0131ali\u2019yi korkutur. Padi\u015fah ve Sadrazam, Girit Adas\u0131\u2019n\u0131n Yunanistan Devleti\u2019ne verilmeyece\u011fi hakk\u0131nda \u0130ngiliz B\u00fcy\u00fckel\u00e7isi\u2019ne g\u00fcvence verirler.<\/em>\u201d<a href=\"#_ftn10\" name=\"_ftnref10\">10<\/a><\/p>\n<p>Oktay Ek\u015fi ise, \u201cGirit\u2019e Giden Yol\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131s\u0131nda, \u201dK\u0131br\u0131s adas\u0131n\u0131n kaderinin sonunda bir Girit hik\u00e2yesine d\u00f6n\u00fc\u015fece\u011fi ta 1974\u2019deki Bar\u0131\u015f Harekat\u0131 ard\u0131ndan \u00e7ok s\u00f6ylendi ama do\u011frusu- bu sat\u0131rlar\u0131n sahibi de\u011fil- pek \u00e7o\u011fumuz (art\u0131k olmaz \u00f6yle \u015fey) diyerek inanmad\u0131k.\u201d demi\u015ftir.<a href=\"#_ftn11\" name=\"_ftnref11\">11<\/a> Oktay Ek\u015fi, yakla\u015f\u0131k 30 y\u0131l sonra K\u0131br\u0131s\u2019\u0131n Girit olabilece\u011fi noktas\u0131na gelmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Emekli General Suat \u0130lhan\u2019a g\u00f6re,<strong> \u201c<\/strong>Yunanl\u0131lara y\u0131llarca sorunlar\u0131 unutturulmam\u0131\u015f, bizde ise eskiyi hat\u0131rlamak dahi \u015fovenlikle su\u00e7lan\u0131r olmu\u015ftur\u201d. \u0130lhan, \u201cGirit\u2019i kim hat\u0131rl\u0131yor? Ege adalar\u0131n\u0131n onar, on be\u015fer Yunan askeri ile toparlan\u0131p al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 kim biliyor?\u201d Diye sormaktad\u0131r. Ger\u00e7ekten de bug\u00fcn bile ya\u015fananlar\u0131 hat\u0131rlamak ve ger\u00e7ekleri anlamak istemeyenler bulunmaktad\u0131r. Askeri uzmanlar da, Girit ve K\u0131br\u0131s benze\u015fmesini \u201cAkdeniz&#8217;in bat\u0131s\u0131na a\u00e7\u0131lma imk\u00e2nlar\u0131n\u0131n ortadan kalkmas\u0131 ard\u0131ndan Akdeniz&#8217;in do\u011fusundaki harek\u00e2t sahas\u0131n\u0131n da yitirilmesi ihtimali\u201d ile a\u00e7\u0131klamaktad\u0131rlar<strong><em>.<\/em><\/strong><a href=\"#_ftn12\" name=\"_ftnref12\">12<\/a> T\u00fcm bunlara ra\u011fmen ger\u00e7eklere g\u00f6zlerini kapatanlara s\u00f6ylenecek tek bir \u015fey vard\u0131r:\u00a0Ge\u00e7mi\u015fi ne kadar derin bilirseniz, o kadar ileriyi g\u00f6rebilirsiniz.<\/p>\n<p><em>Kaynak: Sadi Somuncuo\u011flu, K\u0131br\u0131s\u2019ta Sirtaki, s. 51-55<\/em><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/1\" name=\"_ftn1\"><em>37<\/em><\/a><em> Girit ve K\u0131br\u0131s-Cumhuriyet Gazetesi\/21.5.2002<\/em><\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref2\" name=\"_ftn2\"><em>38<\/em><\/a><em> www.mfa.gov.tr\/Turkce\/gruph\/ha\/ha01htm\/04.htm<\/em><\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref3\" name=\"_ftn3\"><em>39<\/em><\/a><em> <a href=\"http:\/\/www.turkatak.gen.tr\/Yunan\/yunanistan_ve_ter\u00f6r.htm\">www.turkatak.gen.tr\/Yunan\/yunanistan_ve_ter\u00f6r.htm<\/a> <\/em><\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref4\" name=\"_ftn4\"><em>40<\/em><\/a><em> www.turkatak.gen.tr\/Yunan\/yunanistan_ve_ter\u00f6r.htm<\/em><\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref5\" name=\"_ftn5\"><em>41<\/em><\/a><em> <a href=\"http:\/\/www.turkatak.gen.tr\/Yunan\/yunanistan_ve_ter\u00f6r.htm-Kaynak\">www.turkatak.gen.tr\/Yunan\/yunanistan_ve_ter\u00f6r.htm<\/a><\/em><\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref6\" name=\"_ftn6\"><em>42<\/em><\/a><em> <a href=\"http:\/\/www.turkatak.gen.tr\/Yunan\/yunanistan_ve_ter\u00f6r.htm-Kaynak\">www.turkatak.gen.tr\/Yunan\/yunanistan_ve_ter\u00f6r.htm-Kaynak<\/a>: Agon Gazetesi, 9.12.1994 <\/em><\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref7\" name=\"_ftn7\"><em>43<\/em><\/a><em> AB\u2019ye Neden Hay\u0131r-Jeopolitik Yakla\u015f\u0131m\/2000\/ sf. 120<\/em><\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref8\" name=\"_ftn8\"><em>44<\/em><\/a><em> a.g.e.\/sf.120<\/em><\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref9\" name=\"_ftn9\"><em>45<\/em><\/a><em> Cumhuriyet Gazetesi-11 May\u0131s 2002\u00a0 <\/em><\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref10\" name=\"_ftn10\"><em>46<\/em><\/a><em> Girit ve K\u0131br\u0131s-Cumhuriyet Gazetesi\/21.5.2002<\/em><\/p>\n<p><em>\u00a0<\/em><a href=\"#_ftnref11\" name=\"_ftn11\"><em>47<\/em><\/a><em> H\u00fcrriyet Gazetesi\/15 May\u0131s 2002<\/em><\/p>\n<p><a href=\"# ftn12\" name=\"_ftn12\"><em>48<\/em><\/a><em> Murat Yetkin\/<\/em><em>Denkta\u015f, Girit ve Devletin En Derin Travmas\u0131\/ Radikal- 3 Mart 2002<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>K\u0131br\u0131s, Girit olur mu? Girit&#8217;in elden \u00e7\u0131kma s\u00fcreci, Girit ve K\u0131br\u0131s&#8217;\u0131n Megali \u0130dea i\u00e7indeki yeri neydi? Etniki Eterya&#8217;n\u0131n faaliyet plan\u0131 neleri kaps\u0131yordu? Rauf Denkta\u015f&#8217;\u0131n \u00e7antas\u0131nda ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 Girit kronolojisi ve daha fazlas\u0131&#8230; <\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":3827,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_ef_editorial_meta_date_first-draft-date":"","_ef_editorial_meta_paragraph_assignment":"","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[58,2,66,69],"tags":[],"coauthors":[9],"class_list":["post-3826","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ab","category-genel","category-siyaset-tarih","category-yakin-cografya"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3826","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3826"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3826\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9321,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3826\/revisions\/9321"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3827"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3826"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3826"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3826"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=3826"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}