{"id":4480,"date":"2018-12-18T19:30:00","date_gmt":"2018-12-18T16:30:00","guid":{"rendered":"http:\/\/misak.millidusunce.com?p=4480&#038;preview=true&#038;preview_id=4480"},"modified":"2018-12-18T13:34:40","modified_gmt":"2018-12-18T10:34:40","slug":"devletlerustu-bir-guc-patrikhane","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/devletlerustu-bir-guc-patrikhane\/","title":{"rendered":"Devletler\u00fcst\u00fc bir g\u00fc\u00e7: Patrikhane"},"content":{"rendered":"<h2><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-4874 size-full\" src=\"http:\/\/misak.millidusunce.com\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/fener-rum-patrikhanesi.jpg\" alt=\"\" width=\"630\" height=\"380\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/fener-rum-patrikhanesi.jpg 630w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/fener-rum-patrikhanesi-150x90.jpg 150w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/fener-rum-patrikhanesi-300x181.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 630px) 100vw, 630px\" \/><\/h2>\n<p style=\"text-align: right;\"><em>Bu yaz\u0131, Devlet Eski Bakan\u0131 ve Mill\u00ee D\u00fc\u015f\u00fcnce Merkezi Genel Ba\u015fkan\u0131<br \/>\n<\/em><em>Sadi Somuncuo\u011flu&#8217;nun<br \/>\n<\/em><em>&#8220;<\/em><em>Patrikhane ve 551 Y\u0131ll\u0131k Hesap: \u0130stanbul&#8217;da Yeni Roma \u0130mparatorlu\u011fu&#8221;<br \/>\n<\/em><em>ba\u015fl\u0131kl\u0131 kitab\u0131ndan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/em><\/p>\n<h2><strong>Patrikhanenin devletler\u00fcst\u00fc g\u00fcc\u00fc\u00a0<\/strong><\/h2>\n<p>Cumhuriyet&#8217;in ilk y\u0131llar\u0131ndan sonra \u00f6zellikle de 1931 ve 1963&#8217;te K\u0131br\u0131s&#8217;taki Enosis faaliyetleri ile e\u015f zamanl\u0131 olarak Fener Rum Patrikha\u00adnesi de hareketlenmi\u015ftir. Bu hareketlenmelerle birlikte Patrikhaneye verilen &#8220;uluslararas\u0131 destek&#8221; artarak devam etmi\u015ftir. S\u00f6z konusu g\u00fc\u00e7ler eliyle T\u00fcrkiye \u00fczerinde her f\u0131rsatta ve her vesile ile olu\u015fturulan bask\u0131la\u00adr\u0131n say\u0131s\u0131z \u00f6rnekleri vard\u0131r. \u0130\u015fte bunlardan en \u00e7arp\u0131c\u0131 olanlar\u0131;<\/p>\n<p>Fener Rum Patri\u011fi Maksimos&#8217;un 1948&#8217;de istifa ettirilmesinden sonra ba\u015flayan yeni patrik aray\u0131\u015f\u0131nda ABD&#8217;nin y\u00f6nlendirmeleri etkili olmu\u015ftur. ABD, anti-kom\u00fcnist, tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 ve g\u00fcvenebilece\u011fi bir patrik olan Kuzey ve G\u00fcney Amerika Ba\u015fpiskoposu Athenagoras&#8217;\u0131 istemi\u015ftir. Ancak bu ki\u015fi T\u00fcrk vatanda\u015f\u0131 de\u011fildir. Sorun, Athenagoras&#8217;\u0131n apar topar vatanda\u015f yap\u0131lmas\u0131, g\u0131yab\u0131nda patrik se\u00e7ilmesi, sonucun da Cumhurba\u015f\u00adkan\u0131 \u0130n\u00f6n\u00fc&#8217;ye telgrafla bildirilmesi ile halledilmi\u015ftir. D\u00f6nemin Milli E\u011fitim Bakan\u0131 Tahsin Banguo\u011flu, konuya h\u00fck\u00fcmetin yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle anlatm\u0131\u015ft\u0131r:<\/p>\n<p><em>&#8220;Bir g\u00fcn Ba\u015fvekil \u015eemsettin G\u00fcnaltay Bakanlar Kurulu&#8217;na mese\u00adleyi getirdi. ABD&#8217;de bir metropolit olan Athenagoras&#8217;\u0131n patrik se\u00e7ilmesi\u00adne m\u00fcsaade etmemizi ABD sefiri talep etmi\u015fti.Biz itiraz ettik (Bu pa\u00adpaz gelir ba\u015f\u0131m\u0131za dert a\u00e7ar) dedik. Anla\u015f\u0131lan ABD sefiri \u015eemsettin Bey&#8217;e y\u00fcklenmi\u015f. O zaman yeni yeni ABD yard\u0131m\u0131 almaya ba\u015flam\u0131\u015f\u0131z. \u015eemsettin Bey de hi\u00e7 olmazsa bir bakal\u0131m demi\u015f.\u00a0 Ba\u015fbakan (can\u0131m ne\u00a0<\/em><em>olacak, ben bu papaza g\u00f6z a\u00e7t\u0131rmam) dedi. B\u00f6ylece konuyu Bakanlar Kurulu&#8217;na haber vererek, bir z\u0131mni mutabakat alm\u0131\u015f oldu. Bu hususta Bakanlar Kurulu bir kararname falan yay\u0131mlamad\u0131.&#8221;<\/em><\/p>\n<p>Vatanda\u015fl\u0131k i\u00e7in nas\u0131l bir form\u00fcl bulundu\u011funu ise yine d\u00f6nemin Emniyet Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc Siyasi Daire Ba\u015fkan\u0131 \u0130hsan Sabri \u00c7a\u011flayangil \u015f\u00f6yle izah etmi\u015ftir:<\/p>\n<p><em>&#8220;Gittim, Genel Sekreteri g\u00f6rd\u00fcm, bilgileri verip, n\u00fcfus ka\u011f\u0131d\u0131 ister. Genel Sekreter nerede do\u011fdu\u011funu T\u00fcrk soyundan olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, do\u011fumu T\u00fcrk uyruklu de\u011filse nas\u0131l olacak, T\u00fcrk\u00e7e biliyor mu diye sorar. Nas\u0131l olacak diye uzun boylu teredd\u00fct etmeye mahal yok. Say\u0131n Reis-i\u00ad cumhurumuz ilgililere bunun b\u00f6yle olaca\u011f\u0131na dair s\u00f6z vermi\u015f. \u0130\u015f olup, bitti haline gelmi\u015f. Nas\u0131l olacak ona bakmal\u0131 dedim. D\u00f6nd\u00fcm durumu Genel M\u00fcd\u00fcre anlatt\u0131m. \u0130\u015f anla\u015f\u0131ld\u0131. Athenagoras, Fener Kilisesine patrik olacakt\u0131. Bu Amerikan se\u00e7imlerine yarayacakt\u0131. Fatih Fermanla\u00adr\u0131na g\u00f6re Patrik T\u00fcrk uyruklular aras\u0131ndan se\u00e7iliyordu. N\u00fcfus ka\u011f\u0131d\u0131 bunun i\u00e7in laz\u0131md\u0131. Vaktiyle Yunanl\u0131lar\u0131n do\u011fduklar\u0131 topraklar Osmanl\u0131 imparatorlu\u011fu s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7indeydi. Fakat ki\u015filerin do\u011fdu\u011fu ve n\u00fcfusu kay\u0131tl\u0131 oldu\u011fu yeri resmen ispat etmek zordur. Verilen s\u00f6z de bu cihetin mutlaka temin edilece\u011fine dairdi. \u0130\u015fin siyasi ve gizli y\u00f6n\u00fc buradayd\u0131. Beni N\u00fcfus Genel M\u00fcd\u00fcr\u00fcne g\u00f6nderdiler. Durumu anlatt\u0131m. Athenagoras, Yanyal\u0131 yap\u0131ld\u0131. N\u00fcfus ka\u011f\u0131tlar\u0131n\u0131n yand\u0131\u011f\u0131na dair i\u015flem tamamland\u0131. Yeni bir kimlik d\u00fczenlendi. Adamda b\u00f6ylece patrik se\u00e7ildi.&#8221;<\/em><\/p>\n<p>Bu ataman\u0131n t\u00fcm\u00fcyle bir ABD operasyonu oldu\u011funu y\u0131llar sonra Athenagoras da New York Herald Trib\u00fcne gazetesine itiraf ederek, <em>&#8220;Ben Truman doktrininin dini b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc te\u015fkil etmekte idim.&#8221; <\/em>demi\u015ftir. Yeni Patrik, T\u00fcrkiye&#8217;ye gelmeden \u00f6nce de \u015funlar\u0131 s\u00f6ylemi\u015ftir:<\/p>\n<p><em>&#8220;\u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda bir g\u00fcn Roosevelt, ABD s\u0131n\u0131rlar\u0131\u00adn\u0131n Fransa&#8217;dan ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015fti. Bug\u00fcn hi\u00e7 teredd\u00fct etmeden <\/em><em>\u015funu s\u00f6yleyebiliriz. Birle\u015fik Devletlerin ilk savunma s\u0131n\u0131r\u0131 Kars&#8217;a varm\u0131\u015ft\u0131r.&#8221;<\/em><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-4826 size-full\" src=\"http:\/\/misak.millidusunce.com\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/640px-Patriarch_Athenagoras_1967.jpg\" alt=\"\" width=\"640\" height=\"853\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/640px-Patriarch_Athenagoras_1967.jpg 640w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/640px-Patriarch_Athenagoras_1967-113x150.jpg 113w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/640px-Patriarch_Athenagoras_1967-225x300.jpg 225w\" sizes=\"auto, (max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/p>\n<p>B\u00f6ylesine bir g\u00fc\u00e7le ve ABD Ba\u015fkan\u0131 Truman&#8217;\u0131n \u00f6zel u\u00e7a\u011f\u0131 ile T\u00fcr\u00adkiye&#8217;ye gelen Athenagoras, Cumhurba\u015fkan\u0131 \u0130n\u00f6n\u00fc ile g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcp, Truman&#8217;\u0131n \u00f6zel mektubunu iletmi\u015f, Ankara Radyosu&#8217;nda da ABD&#8217;ye hitaben bir konu\u015fma yapm\u0131\u015ft\u0131r. Athenagoras, gelir gelmez akl\u0131ndan ge\u00e7enleri de, bir \u00f6\u011flen yeme\u011finde a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r. Patri\u011fe g\u00f6re, <em>&#8216;Yeni bir patrikhaneye ihtiya\u00e7 vard\u0131 ve bu ama\u00e7la \u0130stanbul d\u0131\u015f\u0131nda geni\u015f bir arazi\u00a0<\/em><em>istiyordu. Ayr\u0131ca patrikhaneye T\u00fcrk kanunlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda haklar verilmeliy\u00addi. Bir di\u011fer talebi ise Ruhban Okulu&#8217;nu Ortodoks \u00dcniversitesi haline getirmek ve \u0130stanbul&#8217;u Ortodoks d\u00fcnyas\u0131n\u0131n merkezi&#8221;<\/em><em>\u00a0<\/em>yapmakt\u0131. O d\u00f6nemde kamuoyunda olu\u015fturulan hava, Rus Kilisesinin Fener&#8217;i ele ge\u00e7irme projesine kar\u015f\u0131 koymak i\u00e7in ABD&#8217;den g\u00f6nderilen bir yard\u0131m \u015feklindedir. \u015eimdilerde de g\u00fcndeme getirilen talepler ve bunlar\u0131n ge\u00adrek\u00e7esinin, Fener Rum Patrikhanesi&#8217;nin, Vatikan, Rusya ve Yunan Kilisesi&#8217;ne kar\u015f\u0131 g\u00fc\u00e7lendirilmesi diye a\u00e7\u0131klanmas\u0131, 1948 y\u0131l\u0131ndan beri hi\u00e7bir \u015feyin de\u011fi\u015fmedi\u011fini g\u00f6stermektedir. Bu arada 1950&#8217;de \u0130stanbul Ermeni Patri\u011fi se\u00e7ilen Karekin Ha\u00e7aduryan&#8217;\u0131n da ABD vatanda\u015f\u0131 oldu\u00ad\u011funu ve Arjantin&#8217;deki g\u00f6revinden \u0130stanbul&#8217;a g\u00f6nderildi\u011fini kaydetmemiz gerekmektedir.<\/p>\n<p>Athenagoras&#8217;\u0131n gelmesi ve Demokrat Parti&#8217;nin 1950&#8217;de iktidar ol\u00admas\u0131 ile Patrikhane a\u00e7\u0131s\u0131ndan tam bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7ok k\u0131sa s\u00fcrede Patrikhanenin taleplerinden bir k\u0131sm\u0131 kar\u015f\u0131lanm\u0131\u015f, di\u011fer kiliseler buraya devredilmi\u015f, m\u00fctevelli heyet sistemi de\u011fi\u015ftirilmi\u015f, 1936&#8217;dan beri az\u0131nl\u0131k vak\u0131flar\u0131na uygulanan y\u00fczde 5&#8217;lik vergi kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, din adamlar\u0131n\u0131n yurtd\u0131\u015f\u0131na gidi\u015flerine eskisi kadar sorun \u00e7\u0131kar\u0131lmam\u0131\u015f\u00adt\u0131r. Ancak bu d\u00f6nemde as\u0131l ve en \u00f6nemli geli\u015fme Ruhban Okulu&#8217;nun y\u00fcksek k\u0131sm\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 ve yabanc\u0131 \u00f6\u011frenci gelmesine izin verilmesi olmu\u015ftur. \u0130\u015fte bug\u00fcn T\u00fcrkiye&#8217;nin Patrikhane ve Ruhban Okulu y\u00fcz\u00fcn\u00adden d\u00f6rt bir yandan taarruza u\u011framas\u0131n\u0131n sebebi, t\u00fcm\u00fcyle d\u0131\u015f bask\u0131lar ve siyasi hesaplarla a\u00e7\u0131lan bu yoldur.<\/p>\n<h2><strong>Athenagoras&#8217;\u0131n a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 yol<\/strong><\/h2>\n<p>Athenagoras&#8217;\u0131n patrikli\u011fi d\u00f6neminde bir\u00e7ok anlamda &#8220;yenilikler ya\u00ad\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. Mesela Athinagoras, 1453&#8217;ten sonra Ayasofya&#8217;y\u0131 ziyaret eden ilk patrik olmu\u015ftur. Ba\u015fbakan Menderes de, 6 Haziran 1952&#8217;de D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Fuad K\u00f6pr\u00fcl\u00fc ile birlikte Patrikhaneyi ziyaret eden ilk ve son T.C. Ba\u015fbakan\u0131 unvan\u0131n\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131r. Osmanl\u0131&#8217;da bu d\u00fczeyde tek ziyaret 1878&#8217;de Sadrazam Mithad Pa\u015fa taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir. Menderes bu ziyaretinde Patri\u011fe hitaben, <em>&#8220;Ziyaretim hepimizin birlikte y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz demokrasi prensipleri yolunda bir merhale te\u015fkil etmek<\/em><em>tedir&#8230;Patriklik makam\u0131n\u0131 sizin gibi y\u00fcksek ve \u00a0m\u00fctekamil bir \u015fahs\u0131n\u00a0<\/em><em>i\u015fgal etmesinden dolay\u0131 b\u00fcy\u00fck bir memnunluk duymaktay\u0131z.&#8221;<\/em><em>\u00a0<\/em>demi\u015f\u00adtir. Menderes&#8217;ten bir hafta sonra da Yunan Kral ve Krali\u00e7esi&#8217;nin Patrik\u00adhaneyi ziyareti ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Patrikhanenin bir di\u011fer ilgin\u00e7 ziyaret\u00e7isi ise Said-i Nursi&#8217;dir. \u0130stanbul&#8217;un fethinin 500. y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcnde 1953&#8217;te Athenagoras&#8217;\u0131 Patrikhanede ziyaret eden Said-i Nursi, Patrik&#8217;ten \u00e7ok h\u00fcrmet g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n<p>T\u00fcm bunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra 1967&#8217;de Atina Ba\u015fpiskoposu \u0130eronimas&#8217;\u0131n \u0130stanbul&#8217;u ziyareti s\u0131ras\u0131nda Athenagoras&#8217;\u0131n s\u00f6yledikleri ve ald\u0131\u011f\u0131 ce\u00advap, bu cephenin ana hedefinde hi\u00e7bir de\u011fi\u015fiklik olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve olmaya\u00adca\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymu\u015ftur. Athenagoras, <em>&#8220;Konstantinopolis&#8217;te ya\u015fayan bizler g\u00f6revimizi yapmaya, emaneti korumaya kararl\u0131y\u0131z. Allah&#8217;\u0131n yard\u0131m\u0131yla dile\u011fimizin ger\u00e7ekle\u015fece\u011fine inan\u0131yoruz. L\u00fctfen bu hususu, y\u00fczy\u0131llar\u0131n \u015fehri olan bu \u015fehirde g\u00f6revimize devam edece\u011fimizi Yuna\u00adnistan&#8217;a ula\u015ft\u0131r\u0131n\u0131z&#8221; <\/em>demi\u015f, Yunanl\u0131 Ba\u015fpiskopos ise <em>&#8220;Yunan kilisesinin de bu gayenin tahakkuku i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131ndan emin olabilirsiniz&#8221;\u00a0<\/em>kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 vermi\u015ftir.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-4820 size-full\" src=\"http:\/\/misak.millidusunce.com\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/318f874ae579090ddbabfdcdbb2698a3.jpg\" alt=\"\" width=\"640\" height=\"480\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/318f874ae579090ddbabfdcdbb2698a3.jpg 640w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/318f874ae579090ddbabfdcdbb2698a3-150x113.jpg 150w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/318f874ae579090ddbabfdcdbb2698a3-300x225.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/p>\n<p>T\u00fcrkiye&#8217;nin Patrikhaneye bak\u0131\u015f\u0131 ancak 1963-64 K\u0131br\u0131s olaylar\u0131n\u0131n ba\u015flamas\u0131ndan sonra de\u011fi\u015fmi\u015ftir. 1965&#8217;de Patrikhanenin tefti\u015f edilece\u00ad\u011fi haberlerinin \u00e7\u0131kmas\u0131 \u00fczerine Athenagoras, T\u00fcrk h\u00fck\u00fcmetince b\u00f6yle bir tefti\u015f yap\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015f, Ba\u015fbakan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 S\u00fcleyman Demirel, <em>&#8220;Patrikhanenin icap ederse, hudut d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131labilece\u011fini&#8221; <\/em>a\u00e7\u0131klam\u0131\u015f, Bakanlar Kurulu da <em>&#8220;Patrikhanenin behemahal tefti\u015f edile\u00adce\u011fi&#8221; <\/em>karar\u0131n\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131r. Bu d\u00f6nemde Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131 Cevdet Sunay, Washington&#8217;daki CENTO toplant\u0131s\u0131ndad\u0131r. Sunay, ABD D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Dean Rusk&#8217;a, bir s\u00fcredir beklemekte olan iki muhribin T\u00fcrki\u00adye&#8217;ye neden verilmedi\u011fini sorunca, <em>&#8220;Patrikhane&#8217;ye kar\u015f\u0131 icra etti\u011finiz bask\u0131y\u0131 kald\u0131r\u0131r, s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz hesap tetkik i\u015flerine son verirseniz, bu iki muhribin verilmesini en k\u0131sa zamanda sa\u011flayaca\u011f\u0131m.&#8221;<\/em><em>\u00a0<\/em>cevab\u0131n\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131r. Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131&#8217;n\u0131n, konuyu Ba\u015fbakana iletmesinden sonra denetime son verilmi\u015f, muhripler de bir s\u00fcre sonra gelmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Ayn\u0131 y\u0131llarda b\u00fct\u00fcn toplumun tepkisini \u00e7eken Silifke ve Ala\u015fehir patrikleri vatanda\u015fl\u0131ktan \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131p, s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 edilmi\u015ftir. Olay Yunan tem\u00adsilcisi taraf\u0131ndan BM&#8217;ye \u015fikayet edilince, BM&#8217;deki T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fckel\u00e7isi Orhan Eralp, Genel sekreter U-Thant&#8217;a, <em>\u0130ki g\u00f6revlinin Yunan H\u00fck\u00fcme<\/em><em>tinin yay\u0131lmac\u0131 e\u011filimleri i\u00e7in be\u015finci kol gibi \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131na&#8221; <\/em>dair bir mektup yazm\u0131\u015ft\u0131r. Ayn\u0131 d\u00f6nemde Patrikhanenin kap\u0131s\u0131na bir polis kul\u00fcbesinin konulmas\u0131 ve baz\u0131 ki\u015filerin ziyaretinin engellenmesi de Yunan Ba\u015f\u00adkonsolosu arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ABD Senatosunda yank\u0131 bulmu\u015ftur. Bu s\u0131rada (4 Ekim 1965) ABD&#8217;de bulunan D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Hasan Esat I\u015f\u0131k, Kuzey ve G\u00fcney Amerika Ba\u015fpiskoposu Iakovos&#8217;la g\u00f6r\u00fc\u015ferek, T\u00fcrkiye&#8217;nin Hristiyanlara kar\u015f\u0131 de\u011fil, icap etti\u011fi takdirde M\u00fcsl\u00fcmanlara kar\u015f\u0131 da sert hareketlere giri\u015fti\u011fini s\u00f6yleyip, Hilafetin kald\u0131r\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 hat\u0131rlatm\u0131\u015f ve icap ederse \u00e7ok sert kararlar al\u0131nabilece\u011fini kaydetmi\u015ftir. Nitekim kili\u00adsenin gazetesi kapat\u0131lm\u0131\u015f, Yunan gazetelerinin T\u00fcrkiye&#8217;ye ithali yasak\u00adlanm\u0131\u015f, Rum okullar\u0131na Yunanistan ya da Heybeliada Ruhban Okulu&#8217;ndan mezun \u00f6\u011fretmenler kabul edilmemi\u015f ve Rum vak\u0131flar\u0131ndan tekrar y\u00fczde 5 vergi al\u0131nmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. D\u00f6nemin ABD D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Mc. Arthur, Patrikhanenin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 zorluklar\u0131n di\u011fer T\u00fcrk-Yunan sorunlar\u0131 gibi do\u011frudan do\u011fruya K\u0131br\u0131s sorunundan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu durumun ABD i\u00e7in endi\u015fe kayna\u011f\u0131 te\u015fkil etmekte oldu\u011funu ve bu endi\u015fenin birka\u00e7 defa T\u00fcrk makamlar\u0131na duyuruldu\u011fu\u00adnu a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r.Bu a\u00e7\u0131klama ve T\u00fcrkiye&#8217;nin ald\u0131\u011f\u0131 tedbirlerle K\u0131br\u0131s&#8217;a verdi\u011fi \u00f6nemi ortaya koyu\u015fu ile bug\u00fcn K\u0131br\u0131s&#8217;ta gelinen durum veya 23 y\u0131ll\u0131k AB \u00fcyesi Bat\u0131 Trakya T\u00fcrklerinin i\u00e7inde bulundu\u011fu zor \u015fartlarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda T\u00fcrkiye&#8217;nin geldi\u011fi hazin nokta daha iyi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Heybeliada Ruhban Okulu ve Patrikhane&#8217;ye getirilen baz\u0131 s\u0131n\u0131rla\u00admalar \u00fczerine D\u00fcnya Kiliseler Konseyi de, T\u00fcrk H\u00fck\u00fcmetine dinsel \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn genel kabul g\u00f6rm\u00fc\u015f ilkelerine uyma \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulunmu\u015f, Angelikan Kilisesi, Patri\u011fin zarar g\u00f6rmesinin b\u00fct\u00fcn Hristiyanlar\u0131 renci\u00adde edece\u011fini duyurmu\u015ftur. Kuzey ve G\u00fcney Amerika Ba\u015fpiskoposu Iakovos ise Ba\u015fkan Johnson&#8217;a mektup yazarak, T\u00fcrkiye&#8217;yi \u015fikayet etmi\u015ftir. Iakovos, 1966&#8217;da \u0130stanbul&#8217;a gelip, bir ayin y\u00f6netmek istemi\u015f, \u0130stanbul Vali Yard\u0131mc\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan, yabanc\u0131 uyruklu bir din adam\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye&#8217;de ayin y\u00f6netmesinin yasak oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle engellenince, ABD&#8217;ye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcnde \u00f6nde gelen 17 dini liderin imzalad\u0131\u011f\u0131 T\u00fcrkiye kar\u015f\u0131t\u0131 bir bildiri yay\u0131nlatm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>D\u00f6nemin D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 \u0130hsan Sabri \u00c7a\u011flayangil&#8217;le bir araya geldi\u011finde de, <em>&#8220;Cumhuriyet H\u00fck\u00fcmeti be\u011fendi\u011fi adam\u0131 patrik yapmak istiyor,\u00a0 i\u015flerimize bu bi\u00e7imde\u00a0 m\u00fcdahale edildik\u00e7e\u00a0<\/em><em>netice karga\u015fa oluyor. Patrik Hristo olmu\u015f, Yorgo olmu\u015f! Sizi neden ilgilendiriyor? Bizim aram\u0131zdaki rekabete neden giriyorsunuz?&#8221;\u00a0<\/em>diye \u015fikayet etmi\u015ftir. T\u00fcrkiye-ABD-Patrikhane ili\u015fkisinde Iakovos ismi Athenagoras kadar \u00f6nemlidir. Heybeliada Ruhban Okulu mezunu olan 1956&#8217;da T\u00fcrk vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131ndan \u00e7\u0131kart\u0131lan, ABD&#8217;de Mora isyan\u0131n\u0131n y\u0131l\u00ad d\u00f6n\u00fcm\u00fc kutlamalar\u0131n\u0131 d\u00fczenleyen Iakovos, 1979&#8217;da Greek Forum International adl\u0131 bir dergiye verdi\u011fi m\u00fclakatta, <em>&#8216;T\u00fcrklerin Konstantinopolis&#8217;de kalan Rumlara kar\u015f\u0131 i\u015flemedikleri bir\u00a0 su\u00e7\u00a0 kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 sanm\u0131yorum. Her birine kar\u015f\u0131 su\u00e7 i\u015flenmi\u015ftir. Ben bir T\u00fcrkiye d\u00fc\u015fman\u0131\u00ady\u0131m ve T\u00fcrklerden nefret <\/em>ederim.&#8221; demi\u015ftir, <em>Iakovos, &#8220;Hala Bizans h\u00fcl\u00adyas\u0131na inan\u0131yor musunuz? Hangisi \u00f6nce gelir; B\u00fcy\u00fck Helen \u0130mparator\u00adlu\u011fu mu, modern ger\u00e7ek\u00e7i politika m\u0131?&#8221; <\/em>\u015feklindeki bir soruyu da \u015f\u00f6yle cevapland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r:<\/p>\n<p><em>&#8220;Ben sava\u015f sonras\u0131 politikac\u0131lar\u0131n ger\u00e7ek\u00e7i politikalar\u0131na ayak uyduramam. H\u00fclyalar\u0131m\u0131z\u0131n ve hayallerimizin bir g\u00fcn ger\u00e7ek olaca\u011f\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcnmeden ya\u015fayamam, bir Hristiyan olarak Tanr\u0131ya inan\u0131r\u0131m. Tanr\u0131\u00a0<\/em><em>500 y\u0131l sonra 12 adan\u0131n Yunanistan&#8217;a d\u00f6nmesine yard\u0131mc\u0131 olmu\u015ftur. Neden Bizans h\u00fclyas\u0131 diye adland\u0131r\u0131lan d\u00fc\u015f\u00fcncemden vazge\u00e7eyim? Ben T\u00fcrkleri sevmiyorum, onlar da beni sevmiyor. Konstantinopolis ve K\u00fc\u00e7\u00fck Asya&#8217;n\u0131n T\u00fcrklere ait oldu\u011funu sanm\u0131yorum. D\u00fcnyada nefes al\u0131p verdik\u00e7e her zaman \u015funlar\u0131 hayk\u0131raca\u011f\u0131m: Tanr\u0131 Helen medeniyetini ve Bizans h\u00fclyas\u0131n\u0131 korusun.&#8221;<\/em><\/p>\n<p>1985&#8217;ten sonra birden bire T\u00fcrk dostu olan ve ilkinde \u00d6zal&#8217;\u0131n \u00f6zel izni ile sonras\u0131nda 3-4 defa T\u00fcrkiye&#8217;ye gelen Iakovos&#8217;\u0131n ad\u0131, o d\u00f6nemde Patrik olan Dimitrios&#8217;un \u00f6l\u00fcm\u00fc \u00fczerine patrik adaylar\u0131 aras\u0131nda ge\u00e7se de se\u00e7ilememi\u015ftir. Ancak onun iste\u011fi \u00fczerine 1941&#8217;de yanarak hasar g\u00f6rd\u00fc(patrikhanenin onar\u0131m\u0131 i\u00e7in 51 y\u0131l sonra in\u015faat ruhsat\u0131 verilmi\u015f, bu sayede 3 bin 700 metrekare sahaya 4 bloktan ibaret muazzam bir site yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r, Iakovos&#8217;\u0131n T\u00fcrkiye&#8217;ye, <em>&#8220;Patrikhanenin yeniden in\u015fa edilmesi durumunda ABD Kongresinin Ermenilerle ilgili soyk\u0131r\u0131m tasar\u0131s\u0131n\u0131 \u00f6n\u00adlemeye \u00e7al\u0131\u015fma&#8221; <\/em>vaadinde bulundu\u011funu da kaydetmemiz gerekmekte\u00addir. S\u00f6z konusu in\u015faat i\u00e7in eski ABD Ba\u015fkan\u0131 Carter da 1984&#8217;te \u0130stan\u00adbul&#8217;a gelmi\u015ftir. B\u00fct\u00fcn masraflar\u0131n\u0131 Yunanl\u0131 sanayici Panayiotis&#8217;in kar\u015f\u0131\u00adlad\u0131\u011f\u0131 yeni Patriklik binas\u0131 1989&#8217;da t\u00f6renle a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. A\u00e7\u0131l\u0131\u015fta, Yunanistan \u00fcst d\u00fczeyde temsil edilirken, da\u011f\u0131t\u0131lan bro\u015f\u00fcrde Ayasofya demir parmakl\u0131klar aras\u0131nda g\u00f6sterilmi\u015ftir. Oysa Patrik Dimitrios d\u00f6neminde, onar\u0131m-tamirat ad\u0131 alt\u0131nda defalarca m\u00fcracaat edildi\u011fi halde, istekler hep Ankara&#8217;dan geri d\u00f6nm\u00fc\u015ft\u00fc. Tamirat\u0131n gerek\u00e7esi 1941&#8217;de \u00e7\u0131kan yang\u0131nd\u0131 ve Patrikhanenin sadece ah\u015fap k\u0131sm\u0131 yanm\u0131\u015ft\u0131. Yap\u0131lan ba\u015fvurulardaki onar\u0131m ise hep geni\u015fleme ama\u00e7l\u0131yd\u0131 ve bu y\u00fczden kabul edilmemi\u015fti. \u0130\u015fte lakovos ve Carter, bu imkans\u0131z\u0131 ba\u015farm\u0131\u015flar, sonu\u00e7ta da Patrikhaneye, restorasyon ad\u0131 alt\u0131nda yeni binalar eklenmi\u015ftir. Bu geni\u015fleme, i\u015f adamlar\u0131nca patrikhane \u00e7evresinde sat\u0131n al\u0131nan gayrimenkullerin Lozan \u00e7i\u011fnenerek, hibe yoluyla az\u0131nl\u0131k vak\u0131flar\u0131na, daha sonra da Patrikhaneye devredilmesi ile sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Lozan&#8217;a g\u00f6re bir T\u00fcrk kurumu olan Patrikhanenin, d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7ler eliyle T\u00fcrkiye&#8217;ye uygulad\u0131\u011f\u0131 bask\u0131n\u0131n \u00f6rnekleri sonraki y\u0131llarda da g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f\u00adt\u00fcr. Yunanistan&#8217;\u0131n NATO&#8217;nun askeri kanad\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc g\u00f6r\u00fc\u015fmek \u00fczere 1980&#8217;de Ankara&#8217;ya gelen NATO M\u00fcttefik Kuvvetleri Komutan\u0131 Bernard Rogers dahi, Rum az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n ta\u015f\u0131nmaz mallar\u0131 ile ilgili s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131, Vak\u0131flar Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve Hazinenin a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 davalar\u0131 g\u00fcndeme getirmi\u015ftir.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye&#8217;nin G\u00fcmr\u00fck Birli\u011fi&#8217;ne giri\u015finin konu\u015fuldu\u011fu 1995&#8217;te Pat\u00adrikle g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcp, Atina&#8217;ya giden ABD Ba\u015fkan\u0131 Clinton&#8217;un Yunan as\u0131ll\u0131 dan\u0131\u015fman\u0131 Stefanopulos, <em>&#8220;Patrik G\u00fcmr\u00fck Birli\u011finin ger\u00e7ekle\u015fmesinin \u0130stanbul&#8217;daki Rum toplumunun ya\u015fayabilmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli oldu\u00ad\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Amerika y\u00f6netimi olarak, \u0130stanbul&#8217;da Rum toplumunun ya\u015fayabilmesi i\u00e7in g\u00fcvence veriyoruz. Patrik&#8217;e de bu g\u00fcvenceyi verdim&#8221; <\/em>demi\u015ftir.<\/p>\n<p>Patrik, ABD D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Holbrooke ile g\u00f6r\u00fc\u015f\u00admesinde de, T\u00fcrkiye&#8217;nin Avrupa&#8217;n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011funu, AB ve G\u00fcm\u00adr\u00fck Birli\u011fi&#8217;ne al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6ylemi\u015ftir. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn AB tart\u0131\u015fma\u00adlar\u0131 ve Bartholomeos&#8217;un T\u00fcrkiye&#8217;nin AB \u00fcyeli\u011fine verdi\u011fi b\u00fcy\u00fck deste\u00ad\u011fin neredeyse t\u0131pa t\u0131p benzerinin G\u00fcmr\u00fck Birli\u011fi s\u00fcrecinde ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Bartholomeos&#8217;un, 1995&#8217;te \u0130svi\u00e7re&#8217;de yapt\u0131\u011f\u0131 bir konu\u015f\u00admada, <em>&#8216;T\u00fcrkiye mutlaka AB \u00fcyesi olmal\u0131d\u0131r. Bunun i\u00e7in bir sebep bulam\u0131yorsan\u0131z, Patrikhane&#8217;nin \u0130stanbul&#8217;da olmas\u0131n\u0131 dikkate alabilirsi\u00adniz&#8221;<\/em><em>\u00a0<\/em>demesi ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na \u00fczerinde durulmas\u0131 gereken bir beyand\u0131r.<\/p>\n<p>Yaln\u0131z dan\u0131\u015fmanlar\u0131 de\u011fil Clinton da, Patrikhane ile bizzat ilgilen\u00admi\u015ftir. Clinton, d\u00f6nemin Ba\u015fbakan\u0131 \u00c7iller&#8217;e 1994&#8217;te yazd\u0131\u011f\u0131 \u00a0bir mektupla, <em>&#8220;Yunanistan&#8217;la olan ili\u015fkilerinizdeki en son gerilimi azaltmak \u00fczere h\u00fck\u00fcmetiniz taraf\u0131ndan baz\u0131 sembolik ad\u0131mlar at\u0131labilir&#8230;Bu sembolik ad\u0131mlardan bir tanesi \u0130stanbul&#8217;daki Rum-Ortodoks Patrikhanesi olabilir ve bu kurumun i\u015flerlik kazanmas\u0131 hususunda mevcut olan baz\u0131 zor ko\u015fullar\u0131 kolayla\u015ft\u0131rman\u0131n yollar\u0131n\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduraca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 \u00fcmit ediyorum.&#8221; <\/em>demi\u015ftir. Ayn\u0131 g\u00fcnlerde ABD&#8217;de olan Yunan Ba\u015fbakan\u0131 Andreas Papandreu ile bir bas\u0131n toplant\u0131s\u0131 yapan Clinton, <em>&#8216;T\u00fcrk h\u00fck\u00fc\u00admetinden Fener Patri\u011finin stat\u00fcs\u00fcn\u00fcn ve \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131n\u0131n g\u00f6zden <\/em><em>ge\u00e7irilmesini istedi\u011fini&#8221; <\/em>a\u00e7\u0131klam\u0131\u015f, Yunan D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Papulias da, d\u00f6nemin D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Hikmet \u00c7etin&#8217;e, Patrikhane i\u00e7in h\u00fck\u00fcmetinin &#8220;\u00f6zel stat\u00fc&#8221; istedi\u011fini bildirmi\u015ftir. Ba\u015fbakanl\u0131\u011f\u0131 s\u0131ras\u0131nda Patrik Bartholomeos&#8217;un randevu taleplerine cevap vermeyen Tansu \u00c7iller, 1993&#8217;te olimpiyatlar\u0131n \u0130stanbul&#8217;da yap\u0131lmas\u0131 i\u00e7in dini cemaatlerden destek mektubu ald\u0131\u011f\u0131nda, Bartholomeos&#8217;un, mektubu &#8220;ek\u00fcmenik&#8221; olarak imzalamas\u0131n\u0131n \u00fczerinde bile durmam\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7iller&#8217;in Dan\u0131\u015fman\u0131 Yal\u0131m Eralp bug\u00fcn, <em>&#8220;Fark\u0131na vard\u0131k ama Patrik ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc yazamazd\u0131 <\/em><em>ki&#8221;<\/em><em>\u00a0<\/em>demektedir. T\u00fcrkiye, NATO Zirvesi sebebiyle Haziran 2004&#8217;te \u0130stan\u00adbul&#8217;a gelen ABD Ba\u015fkan\u0131 Bush&#8217;un, Bartholomeos ile &#8220;ek\u00fcmenik&#8221; s\u0131fat\u0131y\u00adla g\u00f6r\u00fc\u015fmesine de ses \u00e7\u0131karmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Patrikhane tarihinde ABD&#8217;ye ilk ziyaret 1990&#8217;da ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f ve Patrik Dimitrios, Ba\u015fkan Bush&#8217;la g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bush, <em>&#8220;Bug\u00fcn buraya evrensel ufkunuzu, yani umudu getirdiniz. Bu 250 milyon ruhani \u00e7ocu\u00ad\u011funuzunki, \u00e7o\u011fu dini bask\u0131lar alt\u0131nda hayatlar\u0131n\u0131 ge\u00e7irdi, hepimizin umududur.&#8221; <\/em>demi\u015ftir. Patrik ziyareti boyunca, bir\u00e7ok \u00fcst d\u00fczey ABD yetkilisi ve d\u00f6nemin BM Genel Sekreteri Cuellar ile de bir araya gelmi\u015f\u00adtir. T\u00fcrkiye, ABD&#8217;nin bu yak\u0131n ilgisini ho\u015f kar\u015f\u0131lamam\u0131\u015ft\u0131r. Eski D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 s\u0131fat\u0131yla Mesut Y\u0131lmaz, <em>&#8220;Patrik d\u00f6n\u00fcnce Ey\u00fcp Kaymakam\u0131 ken\u00addisini \u00e7a\u011f\u0131r\u0131p bilgi istemelidir&#8221; <\/em>diye tepki g\u00f6stermi\u015f, Ey\u00fcp Kaymakam\u0131 ise <em>&#8220;Patrik i\u015fi beni a\u015far.&#8221;<\/em><em>\u00a0<\/em>kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 vermi\u015ftir. Ancak Mesut Y\u0131lmaz, Ba\u015fbakanl\u0131\u011f\u0131 s\u0131ras\u0131nda Patrik Bartholomeos&#8217;tan, Bat\u0131 Trakya konusun\u00adda yard\u0131m istemi\u015ftir. \u015eimdi de Ba\u015fbakan Recep Tayyip Erdo\u011fan, Ruh\u00adban Okulu&#8217;nun a\u00e7\u0131lmas\u0131 talebine cevaben, <em>&#8220;Ad\u0131mlar kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 at\u0131l\u0131r&#8221;<\/em>diyerek, Bartholomeos&#8217;un, Atina&#8217;daki Mustafa Voyvoda Camii&#8217;nin a\u00e7\u0131l\u00admas\u0131na arac\u0131l\u0131k yapmas\u0131n\u0131 g\u00fcndeme getirmi\u015ftir. A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 \u00fclkemiz y\u00f6ne\u00adticileri, Yunanistan ile \u00f6zel ba\u011flar\u0131n\u0131 resmile\u015ftirdiklerini ve bunun do\u011furaca\u011f\u0131 sonu\u00e7lar\u0131 g\u00f6zard\u0131 ederek, T\u00fcrk vatanda\u015f\u0131 bir &#8220;din adam\u0131na&#8221; siyasi g\u00f6rev y\u00fcklemekte sak\u0131nca g\u00f6rmemi\u015flerdir.<\/p>\n<p>Bartholomeos da Ba\u015fkan Bush ile g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. 8 Mart 2002&#8217;deki bu g\u00f6r\u00fc\u015fmede Patrik, Bush&#8217;a <em>&#8220;Ortodoks kilisesinin kutsal yasalar\u0131na g\u00f6re Ek\u00fcmenik Patrikhanenin d\u00fcnya \u00e7ap\u0131ndaki Ortodoks kiliseleri ara\u00ads\u0131nda birinci makam oldu\u011funu ve t\u00fcm Ortodokslar\u0131 ilgilendiren konula\u00adr\u0131n koordinasyonunda ve birli\u011fin sa\u011flanmas\u0131nda \u00f6zel bir rol\u00fc oldu\u011funu <\/em><em>anlatt\u0131m.&#8221; <\/em>diyerek, ek\u00fcmenli\u011fini ve misyonunu bir kez daha vurgulam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Bir T\u00fcrk Kurumu iken T\u00fcrkiye \u00fczerinde b\u00f6ylesine uluslararas\u0131 bask\u0131lar kuran ve kurdurtan Patrikhanenin taleplerinin kar\u015f\u0131lan\u0131p, res\u00admen evrensel bir h\u00fcviyete b\u00fcr\u00fcnmesi halinde neleri ger\u00e7ekle\u015ftirmeye muktedir olaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcp, anlamamak m\u00fcmk\u00fcn m\u00fcd\u00fcr?<\/p>\n<h2><strong>Patrikhaneyi kucaklayan \u00fc\u00e7 lider<\/strong><\/h2>\n<p>T\u00fcrkiye, Patrikhane konusunda Lozan&#8217;dan, Menderes iktidar\u0131na kadar K\u0131br\u0131s&#8217;taki olaylarla ba\u011flant\u0131l\u0131 ini\u015f-\u00e7\u0131k\u0131\u015flara ra\u011fmen Lozan&#8217;da \u00e7izilen genel \u00e7er\u00e7evenin hemen hi\u00e7 d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmam\u0131\u015ft\u0131r. Menderes d\u00f6nemiyle birlikte ata\u011fa kalkan ve \u00e7e\u015fitli imtiyazlar elde eden Patrikha\u00adne&#8217;nin nihai hedeflerine ula\u015fmas\u0131n\u0131, Rumlar\u0131n K\u0131br\u0131s Cumhuriyetini y\u0131k\u0131p, T\u00fcrk katliam\u0131na giri\u015fmesi durdurmu\u015ftur. Bu arada Lozan&#8217;a ayk\u0131r\u0131 olarak kazand\u0131klar\u0131 imtiyazlar da iptal edilmi\u015ftir. Patrikhane, \u00d6zal&#8217;\u0131n Ba\u015fbakanl\u0131k ve Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ile yeniden harekete ge\u00e7mi\u015f ancak \u00f6l\u00fcm\u00fcyle ikinci kesinti ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. Nitekim \u00d6zal&#8217;\u0131 \u00f6zlemle anan Bartholoemos, <em>&#8216;Ya\u015fam\u0131\u015f olsayd\u0131, bu kadar erken ve bu kadar ani ya\u00ad\u015fam\u0131n\u0131 yitirmemi\u015f olsayd\u0131 okulumuzu a\u00e7acakt\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc hakikatleri g\u00f6\u00adren, ileriyi g\u00f6ren ve T\u00fcrkiye&#8217;nin hakiki menfaatlerini bilen bir siyaset adam\u0131 idi&#8221;<\/em><em>\u00a0<\/em>demi\u015ftir. Patrikhanenin, \u00c7iller ve Y\u0131lmaz&#8217;la da temas\u0131 s\u00fcr\u00adm\u00fc\u015ft\u00fcr ama Menderes ve \u00d6zal d\u00f6nemlerine benzer \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc atak AKP H\u00fck\u00fcmeti ile birlikte ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu d\u00f6nemler ve benzerlikler k\u0131saca \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye&#8217;nin Lozan&#8217;da belirlenen d\u0131\u015f politikas\u0131nda, \u00f6zellikle de Fe\u00adner Rum Patrikhanesi&#8217;ne bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndaki en b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fim Menderes d\u00f6neminde ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. S\u00f6z konusu d\u00f6nemde hem ABD a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131, hem de siyasi hesaplarla Patrikhaneye pek \u00e7ok imtiyaz verilmi\u015ftir. Ba\u015fbakan Menderes&#8217;in, Yunan D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Averoff&#8217;a s\u00f6yledi\u011fi, <em>&#8220;\u00c7o\u011fumuz i\u00e7in Patrikhane Megali \u0130dea&#8217;nin ya\u015fayan\u00a0<\/em><em>bir simgesi gibiydi. Ancak bu \u015fimdi tarih oldu. B\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya g\u00f6ster\u00admek istiyorum ki, bir b\u00fcy\u00fck M\u00fcsl\u00fcman \u00fclke olan T\u00fcrkiye, ne \u00f6l\u00e7\u00fcde <\/em><em>uygar ve ho\u015fg\u00f6r\u00fcl\u00fcd\u00fcr. Biz bu Hristiyan dini liderin durumunu kolayla\u015f\u00adt\u0131rmak istiyoruz. Sur i\u00e7inde ya da d\u0131\u015f\u0131nda g\u00f6rkemli bir Bizans manast\u0131r\u0131 <\/em><em>bulup, Patrikhane&#8217;yi Vatikan gibi imtiyazlarla oraya yerle\u015ftirelim. Fe<\/em><em>ner&#8217;de kals\u0131n ama Fener, Ortodokslu\u011fun Vatikan&#8217;\u0131 olamaz.&#8217;<\/em><em>\u00a0<\/em>\u015feklindeki s\u00f6zleri bu b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fimin yan\u0131 s\u0131ra, daha o tarihlerde &#8220;Ortodoks Vatikan&#8217;\u0131n&#8221;\u00a0g\u00fcndemde oldu\u011funun ve bir \u015fekilde Ba\u015fbakan Menderes&#8217;e hissettirildi\u011finin g\u00f6stergesidir. Patrikhane ve Ruhban Okulu&#8217;na yakla\u00ad\u015f\u0131m tarz\u0131 itibariyle Menderes&#8217;in izinden giden AKP H\u00fck\u00fcmetinin D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Abdullah G\u00fcl&#8217;\u00fcn, 43 y\u0131l sonra Bartholomeos&#8217;la g\u00f6r\u00fc\u015fmesinde, Patrikhanenin arazi al\u0131mlar\u0131na i\u015faret ederek, benzer ifadelerle, <em>&#8220;<\/em>Patrik\u00adhanenin, Ortodoks Vatikan&#8217;\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor izleniminin yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131&#8217;\u00a0mesaj\u0131n\u0131 verme gere\u011fi duymas\u0131 dikkat \u00e7ekicidir. Patri\u011fin, <em>&#8220;B\u00f6yle bir niyetimiz yok. L\u00fctfen bize yard\u0131mc\u0131 olun. <\/em>&#8220;demesi yeterli bulunmu\u015f ol\u00admal\u0131 ki AKP H\u00fck\u00fcmeti t\u00fcm talepleri kar\u015f\u0131lama \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015f\u00adt\u00fcr. Elbette bunda Patri\u011fin inand\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan ziyade AB ve ABD&#8217;nin bask\u0131s\u0131n\u0131n belirleyici fakt\u00f6r oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r, gerek\u00e7e ise dinsel ho\u015fg\u00f6r\u00fc&#8217;d\u00fcr.<\/p>\n<p>G\u00fcl ayr\u0131ca, <em>&#8220;\u0130nsanlar\u0131n kendi dinini \u00f6\u011fretecek bir hoca yeti\u015f\u00adtirmeye mani olunamayaca\u011f\u0131n\u0131&#8221; <\/em>belirterek, <em>&#8220;E\u011fer Ruhban okulu a\u00e7\u0131la\u00ad<\/em><em>caksa bizim zaman\u0131m\u0131zda en rahat \u015fekilde a\u00e7\u0131l\u0131r. Zaten 1971 y\u0131l\u0131na kadar bu okul faaliyet g\u00f6stermi\u015f. Hristiyan d\u00fcnyas\u0131 i\u00e7in \u00e7ok b\u00fcy\u00fck <\/em><em>\u00f6nem atfedilen bu okul ihtilal d\u00f6neminde kapat\u0131lm\u0131\u015f. Son 30 y\u0131ld\u0131r faali\u00ad<\/em><em>yet g\u00f6stermemi\u015f. \u015eimdi faaliyet g\u00f6stermesinde ne sak\u0131nca olabilir? T\u00fcrkiye bu sorunu \u00e7\u00f6zmek zorunda. Yoksa Patrik&#8217;in bundan b\u00f6yle <\/em><em>Rusya&#8217;da g\u00f6rev yapmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz hale gelecek.&#8221;<\/em><em>\u00a0<\/em>demi\u015ftir. Ancak bilindi\u011fi gibi ABD&#8217;nin 1950&#8217;lerde Patrikhanenin ba\u015f\u0131na Athenagoras&#8217;\u0131 g\u00f6nderme gerek\u00e7esi de, Rus Kilisesinin Fener&#8217;i ele ge\u00e7irme projesine kar\u015f\u0131 koymak olmu\u015ftur. ABD yard\u0131m\u0131 Patrik Athenagoras ise gelir gelmez, <em>&#8220;Yeni bir patrikhaneye ihtiya\u00e7 oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle \u0130stanbul <\/em><em>d\u0131\u015f\u0131nda geni\u015f bir arazi ve Patrikhaneye T\u00fcrk kanunlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda haklar verilmesini istemi\u015f ayr\u0131ca Ruhban Okulu&#8217;nu Ortodoks \u00dcniversitesi hali\u00adne getirip, \u0130stanbul&#8217;u Ortodoks d\u00fcnyas\u0131n\u0131n merkezi yapmay\u0131&#8221; <\/em>hedefle\u00addiklerini a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r. Athenagoras&#8217;\u0131n, Atina Ba\u015fpiskoposu Ieronimas&#8217;la g\u00f6nderdi\u011fi, <em>&#8220;Konstantinopolis&#8217;te ya\u015fayan bizler g\u00f6revimizi yapmaya, emaneti korumaya kararl\u0131y\u0131z. Allah&#8217;\u0131n yard\u0131m\u0131yla dile\u011fimizin ger\u00e7ekle\u00ad\u015fece\u011fine inan\u0131yoruz. L\u00fctfen bu hususu, y\u00fczy\u0131llar\u0131n \u015fehri olan bu \u015fehir\u00ad<\/em><em>de g\u00f6revimize devam edece\u011fimizi Yunanistan&#8217;a ula\u015ft\u0131r\u0131n\u0131z&#8221; <\/em>\u015feklindeki mesaj da unutulmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-4822 size-full\" src=\"http:\/\/misak.millidusunce.com\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/menderesin-o-fotograflari-arinca-verildi-9975-460x258.jpg\" alt=\"\" width=\"460\" height=\"258\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/menderesin-o-fotograflari-arinca-verildi-9975-460x258.jpg 460w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/menderesin-o-fotograflari-arinca-verildi-9975-460x258-150x84.jpg 150w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/menderesin-o-fotograflari-arinca-verildi-9975-460x258-300x168.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 460px) 100vw, 460px\" \/><\/p>\n<p>Menderes, Patrikhaneyi ziyaret eden ilk ve son T.C. Ba\u015fbakan\u0131 olmu\u015ftur. Ba\u015fbakan Tayyip Erdo\u011fan, her ne kadar Ba\u015fbakan s\u0131fat\u0131yla bu ziyareti hen\u00fcz yapmasa da, Patrik Bartholomeos&#8217;la defalarca g\u00f6\u00adr\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ancak Erdo\u011fan&#8217;\u0131n, daha \u0130mam Hatip Okulu \u00f6\u011frencisiyken Ruhban Okulu&#8217;na gitti\u011fi ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bartholomeos&#8217;un, Patrikha\u00adnenin bir T\u00fcrk Kurumu, kendisinin de T.C. vatanda\u015f\u0131 olmas\u0131 sebebiyle normalde \u0130stanbul Valisi, en fazla da \u0130\u00e7i\u015fleri Bakan\u0131 ile g\u00f6r\u00fc\u015fmesi gere\u00adkirken, hukuk\u00e7ular\u0131yla birlikte D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 G\u00fcl&#8217;le bir araya gelip, talepleri hakk\u0131nda adeta yabanc\u0131 bir temsilci gibi pazarl\u0131k yapt\u0131\u011f\u0131 da daha \u00f6nceki b\u00f6l\u00fcmlerde \u00f6rnekleri ile anlat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Menderes-Erdo\u011fan d\u00f6nemindeki bu benzerliklere i\u015faret ettikten sonra Patrikhanenin \u00d6zal d\u00f6neminde mazhar oldu\u011fu tevecc\u00fch\u00fcn ayr\u0131ca ele al\u0131nmas\u0131 uygun olacakt\u0131r.<\/p>\n<p>\u00d6zal&#8217;\u0131n ABD ile ili\u015fkileri sebebiyle Patrikhane a\u00e7\u0131s\u0131ndan 1983&#8217;ten itibaren yeni bir d\u00f6nem ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zal da, bug\u00fcn AKP iktidar\u0131n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 gibi \u00f6zellikle iki \u00fclke aras\u0131nda sorun olabilecek konularda T\u00fcrki\u00adye&#8217;nin y\u0131llard\u0131r izledi\u011fi politikalar\u0131 bir kenara b\u0131rakm\u0131\u015f, \u00f6rne\u011fin, T\u00fcrk vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131lan ve &#8220;istenmeyen adam&#8221; ilan edilen Kuzey ve G\u00fcney Amerika Ba\u015fpiskoposu lakovos ile eski Ba\u015fkan Carter&#8217;in iste\u011fi \u00fczerine g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bundan sonra da lakovos, \u00d6zal taraf\u0131ndan sa\u011f\u00adlanan \u00f6zel izinle T\u00fcrkiye&#8217;ye gelmekle kalmam\u0131\u015f, yetki verildi\u011fi takdirde T\u00fcrk-Yunan ili\u015fkilerinin d\u00fczelmesi i\u00e7in arabuluculuk yapabilece\u011fini s\u00f6ylemi\u015f ve <em>&#8220;Karamanlis ile Menderesi b\u00fcromda bulu\u015fturdu\u011fum gibi \u00d6zal ve Papandreu&#8217;yu da bulu\u015fturabilirim&#8221; <\/em>demi\u015ftir. \u00d6zal-Papandreu aras\u0131nda 1988&#8217;de yap\u0131lan Davos Zirvesi ile ilgili olarak, <em>&#8220;Zirvenin mima\u00adr\u0131 benim, diyalogu ben ba\u015flatt\u0131m.&#8221; <\/em>a\u00e7\u0131klamas\u0131 ve Papandreu&#8217;nun, bu\u00adlu\u015fmay\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in 12 Nisan 1988&#8217;de bir te\u015fekk\u00fcr mektubu g\u00f6nder\u00admesi lakovos&#8217;\u0131n bu yetkiyi ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. lakovos&#8217;un Patrikhaneyi ziyaretinden sonra T\u00fcrkiye&#8217;ye gelen ABD&#8217;li g\u00f6revlilerin de buray\u0131 ziyaret etmeleri dikkat \u00e7ekmi\u015f, <em>&#8220;Bu ziyaretleri siz mi te\u015fvik edi\u00adyorsunuz?&#8221; <\/em>sorusunun y\u00f6neltilmesine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r, lakovos&#8217;un bu soruyu, <em>&#8220;Hay\u0131r, State Department (D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131) istiyor&#8221;<\/em><em>\u00a0<\/em>diye cevapland\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 da kaydetmek gerekmektedir.<\/p>\n<p>Fener Rum Patriklerinin sadece Ba\u015fbakan veya bakanlarla de\u011fil Cumhurba\u015fkanlar\u0131 ile de ili\u015fkisi olmu\u015ftur. ABD taraf\u0131ndan g\u00f6nderilen Athinagoras, T\u00fcrkiye&#8217;ye gelir gelmez Ba\u015fkan Truman&#8217;\u0131n mektubunu \u0130n\u00f6n\u00fc&#8217;ye sunmu\u015f, 1952 y\u0131l\u0131nda da Cumhurba\u015fkan\u0131 Celal Bayar ile g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fmeden 37 y\u0131l sonra 1989&#8217;da bu kez Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 koltu\u011funda oturan \u00d6zal, d\u00f6nemin Fener Rum Patri\u011fi Dimitrios&#8217;u kabul etmi\u015ftir. \u0130\u015fte bu g\u00f6r\u00fc\u015fme Yunan bas\u0131n\u0131 taraf\u0131ndan \u00f6vg\u00fcyle kar\u015f\u0131lan\u0131rken, eski diplomat ve parlamenter Co\u015fkun K\u0131rca, bununla T.C.&#8217;nin bir gelene\u011finin y\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131; o g\u00fcne kadar \u0130stanbul Valisi ile muhatap k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f olan Patri\u011fin, Cumhurba\u015fkan\u0131 taraf\u0131ndan kabul\u00fcn\u00adden sonra ba\u015fka devlet ba\u015fkanlar\u0131 ile g\u00f6r\u00fc\u015fmesini T\u00fcrkiye&#8217;nin ele\u015ftiremeyece\u011fini yazm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Tansu \u00c7iller ve Mesut Y\u0131lmaz&#8217;\u0131n ba\u015fbakanl\u0131klar\u0131 d\u00f6neminde ise Patrikhane pek umdu\u011funu bulamam\u0131\u015ft\u0131r. Mesela Bartholomeos, \u00c7iller&#8217;den randevu almay\u0131 ba\u015faramam\u0131\u015f ama Y\u0131lmaz&#8217;la g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Patrik, Y\u0131lmaz&#8217;la g\u00f6r\u00fc\u015fmesinde de en acil sorunlar\u0131n\u0131n Ruhban Okulu\u00ad&#8217;nun a\u00e7\u0131lmas\u0131 oldu\u011funu s\u00f6ylemi\u015f, daha \u00f6nceki b\u00f6l\u00fcmlerde belirtildi\u011fi gibi Y\u0131lmaz, bunun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda Bartholemos&#8217;tan, Bat\u0131 Trakya T\u00fcrk az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131n dini ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131 konusunda yard\u0131m istemi\u015ftir.<\/p>\n<h2><strong>Erdo\u011fan: AB&#8217;nin as\u0131l ad\u0131 Katolik Hristiyan devletler birli\u011fidir<\/strong><\/h2>\n<p>Patrikhanenin Menderes d\u00f6neminden sonra en b\u00fcy\u00fck ve sonu\u00e7 al\u0131c\u0131 ata\u011f\u0131, AKP iktidar\u0131 d\u00f6neminde yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftik. Bunda elbette ki, AB ve ABD&#8217;nin &#8220;dini \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler&#8221; ad\u0131 alt\u0131ndaki talepleri ile AKP&#8217;nin giderek a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kan &#8220;gizli g\u00fcndemi&#8217; BM \u00f6rt\u00fc\u015fmesi rol oynam\u0131\u015ft\u0131r. 1996 y\u0131l\u0131nda, <em>&#8220;AB&#8217;ye girmek i\u00e7in ko\u015fturuyorlar. Onlar da bizi almamay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fc\u00adn\u00fcyorlar. Eeee..biz de girmemeyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. AB&#8217;nin as\u0131l ad\u0131 Katolik Hristiyan Devletler Birli\u011fi&#8217;dir.&#8221;<\/em><em>\u00a0<\/em>diyen Erdo\u011fan ile 1995&#8217;te Meclis k\u00fcr\u00ads\u00fcs\u00fcnden, <em>&#8220;Fransa&#8217;da yasaklanan bir kitap var; b\u00fcy\u00fck \u0130slam alimlerin\u00adden Kardavi&#8217;nin (\u0130slam&#8217;da Helal ve Haram) diye T\u00fcrk\u00e7e&#8217;ye de \u00e7evrilen ve her yerde sat\u0131lan kitab\u0131, b\u00f6l\u00fcc\u00fcl\u00fck yap\u0131yor, diye Fransa&#8217;da yasak\u00adlanm\u0131\u015ft\u0131r. Avrupa&#8217;n\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fck anlay\u0131\u015f\u0131 budur, Avrupa&#8217;n\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fck anlay\u0131\u015f\u0131, sadece kendi \u00e7\u0131karlar\u0131nad\u0131r; dolay\u0131s\u0131yla, bu konuda da ger\u00e7ek y\u00fcz\u00fc bellidir. Avrupa Kul\u00fcb\u00fcn\u00fcn ger\u00e7ek tavr\u0131 budur. T\u00fcrkiye&#8217;ye bak\u0131\u015f\u0131 da budur. M\u00fcttefiklerin amac\u0131 T\u00fcrkiye&#8217;yi b\u00f6lmektir.&#8221;<\/em><em>\u00a0<\/em>g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc savu\u00adnan G\u00fcl&#8217;d\u00fcr. Ancak h\u00fck\u00fcmet olur olmaz AB&#8217;den m\u00fczakere tarihi alma u\u011fruna K\u0131br\u0131s ba\u015fta olmak \u00fczere T\u00fcrkiye&#8217;nin t\u00fcm k\u0131rm\u0131z\u0131 \u00e7izgilerini, k\u0131sacas\u0131 milli politikalar\u0131n\u0131 alt-\u00fcst etmeleri, bu arada Patrikhane ve Ruhban Okulunu, \u00d6zal&#8217;\u0131 da a\u015fan bir \u015fekilde sahiplenmeleri, yeni bir d\u00f6neme girildi\u011finin i\u015fareti olmu\u015ftur.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-4825 size-full\" src=\"http:\/\/misak.millidusunce.com\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/f796d-patrikhaneye-menderesten-sonra-en-ust-duzey-ziyaret.jpg\" alt=\"\" width=\"630\" height=\"200\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/f796d-patrikhaneye-menderesten-sonra-en-ust-duzey-ziyaret.jpg 630w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/f796d-patrikhaneye-menderesten-sonra-en-ust-duzey-ziyaret-150x48.jpg 150w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/f796d-patrikhaneye-menderesten-sonra-en-ust-duzey-ziyaret-300x95.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 630px) 100vw, 630px\" \/><\/p>\n<p>Hatta Erdo\u011fan&#8217;\u0131n AKP iktidar olur olmaz ancak kendisi daha Ba\u015fbakan de\u011filken \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 Avrupa turunda \u0130talya Ba\u015fbakan\u0131na bu konularda s\u00f6z verdi\u011fi \u00f6ne s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr ki, bunu AKP&#8217;nin &#8220;b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc ve bir bileni&#8221;, merhum Turgut \u00d6zal&#8217;\u0131n karde\u015fi Korkut \u00d6zal da do\u011frulam\u0131\u015ft\u0131r. Korkut \u00d6zal&#8217;\u0131n, Patrikhane ve Ruhban Okuluna ili\u015fkin olarak AKP iktidar\u0131n\u0131n hen\u00fcz birinci ay\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamalar, bu ismin AKP&#8217;deki a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 sebebiyle \u00fczerinde durulacak \u00f6nemdedir \u00e7\u00fcnk\u00fc sonraki geli\u015fmelerin de habercisi olmu\u015ftur.<\/p>\n<p>\u00d6zal&#8217;\u0131n, 14 Kas\u0131m 2002 tarihinde Ulusal Kanal&#8217;da yap\u0131lan bir s\u00f6yle\u015fide, Genel Ba\u015fkan Tayyip Erdo\u011fan&#8217;\u0131n, \u0130talya Ba\u015fbakan\u0131&#8217;na s\u00f6z verdi\u011fi hat\u0131rlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, &#8220;<em>Kilise a\u00e7\u0131lmas\u0131 k\u00f6t\u00fc bir \u015fey de\u011fildir, Osmanl\u0131 zaman\u0131nda da her yerde kiliseler vard\u0131 ve insanlar burada ibadetlerini yerine getiriyorlard\u0131, ya\u00add\u0131rganacak bir durum yok.&#8221; <\/em>demi\u015ftir. \u00d6zal, <em>&#8220;Osmanl\u0131 d\u00f6neminde o kiliselere gidecek cemaat de vard\u0131 ama \u015fimdi yok. Yine de her soka\u011fa kilise a\u00e7\u0131l\u0131yor. Rum Patri\u011fi Bartholomeos kendisini ek\u00fcmenik ilan edi\u00adyor, bunlar\u0131n hepsi Lozan Antla\u015fmas\u0131&#8217;na ayk\u0131r\u0131. Siz b\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyor musunuz?&#8221; <\/em>sorusu \u00fczerine de \u015funlar\u0131 s\u00f6ylemi\u015ftir:<\/p>\n<p><em>&#8220;Ger\u00e7ekler de\u011fi\u015febilir, \u00e7ivi ile \u00e7ak\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. O zamanki stat\u00fc farkl\u0131 olabilir ama \u015fimdi durum de\u011fi\u015fmi\u015ftir. T\u00fcrkiye&#8217;de idam cezas\u0131 kalkmad\u0131 m\u0131? Niye kalkt\u0131, demek ki zamanla y\u00f6neticiler, kurallar de\u011fi\u015febiliyor. Rum Patri\u011fi Bartholomeos&#8217;a sayg\u0131 g\u00f6stermek gerekir, o bir cemaatin ba\u015f\u0131d\u0131r. Kiliseler a\u00e7\u0131labilir, buna engel olmak i\u00e7in hi\u00e7bir neden yok.&#8221;<\/em><\/p>\n<p>\u00d6zal gibi devletin \u00e7e\u015fitli kademelerinde g\u00f6rev alm\u0131\u015f, bakanl\u0131k yapm\u0131\u015f bir ismin elbette ki, devletimizin kurulu\u015f esaslar\u0131n\u0131 belirleyen Lozan Antla\u015fmas\u0131 ile T\u00fcrk Ceza Kanunu&#8217;ndaki bir de\u011fi\u015fikli\u011fin k\u0131yasla\u00adnamayaca\u011f\u0131n\u0131, Hristiyanlar\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131 yerlerde mantar biter gibi kilise a\u00e7man\u0131n din \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ile hi\u00e7bir ilgisinin olamayaca\u011f\u0131n\u0131, Helenizmin ana kurumlar\u0131ndan Patrikhanenin bu misyonunun hi\u00e7bir zaman de\u011fi\u015fmedi\u011fini bilmemesine imkan yoktur.Ve yine elbette ki ger\u00e7e\u011fi ve do\u011frular\u0131 \u00e7ok iyi bildi\u011fi tart\u0131\u015fmas\u0131z b\u00f6yle bir isim bile, yanl\u0131\u015f\u0131 hakl\u0131 ve mant\u0131kl\u0131 delillerle savunamad\u0131\u011f\u0131ndan, mesele b\u00f6ylesine \u00e7arp\u0131\u00adt\u0131l\u0131p, demagoji yap\u0131labilmektedir. Bile bile yanl\u0131\u015f\u0131n savunulmas\u0131n\u0131n ise mutlaka \u00e7ok \u00f6nemli bir sebebinin olmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n<p>\u00d6zal&#8217;\u0131n bu a\u00e7\u0131klamalar\u0131ndan hemen sonra Bartholomeos&#8217;un da, ayn\u0131 d\u00f6nemde AKP iktidar\u0131 ve iktidar\u0131n kendi sorunlar\u0131na yakla\u015f\u0131m\u0131na ili\u015fkin \u015fu de\u011ferlendirmesi olmu\u015ftur:<\/p>\n<p><em>&#8220;Bug\u00fcn h\u00fck\u00fcmetin ba\u015f\u0131nda bulunanlar, k\u00f6kten dinci M\u00fcsl\u00fcmanlar de\u011fil. Kendi dinlerine sayg\u0131 g\u00f6steren, ayn\u0131 zamanda da di\u011ferlerine de gayet a\u00e7\u0131k olan ve \u00fclkemizin Avrupal\u0131 niteli\u011finin bilincinde olan ki\u015filer\u00addir. Say\u0131n Erdo\u011fan&#8217;\u0131n daha ilk g\u00fcnden beri, T\u00fcrkiye&#8217;yi AB&#8217;ye a\u00e7ma iradesini dile getirdi\u011fini unutmamak gerekir. Avrupa perspektifine y\u00fcz\u00adlerini kararl\u0131 bir \u015fekilde \u00e7evirmi\u015f durumdalar, \u00fcstelik bundan \u00f6nceki y\u00f6neticilerden \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck kararl\u0131l\u0131kla. Yeni h\u00fck\u00fcmet, Kopenhag&#8217;da belirlenen kriterler ba\u011flam\u0131nda gerekli t\u00fcm reformlar\u0131 hayata ge\u00e7irmeye haz\u0131r ve t\u00fcm bunlar, insan haklar\u0131na ve din \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne daha fazla sayg\u0131 g\u00f6sterilmesini sa\u011flayacakt\u0131r. Yeni h\u00fck\u00fcmetle birlikte, \u00f6ncesinden \u00e7ok daha iyimserim. Halki Seminerimizin (Ruhban Okulu) yeniden a\u00e7\u0131lmas\u0131 konusunda gayr\u0131 resmi bir \u015fekilde olmakla beraber, \u00e7ok g\u00fczel haberler ald\u0131m.&#8221;<\/em><\/p>\n<p>Bartholomeos&#8217;un, \u015eubat ay\u0131nda m\u00fcjdeledi\u011fi &#8220;\u00e7ok g\u00fczel haberler&#8221; 5 ay sonra do\u011frulanm\u0131\u015ft\u0131r. Fener-Rum Patri\u011fi, Ba\u015fbakan Tayyip Erdo\u00ad\u011fan&#8217;dan zaman zaman yak\u0131n ilgi g\u00f6rd\u00fcklerini s\u00f6ylese de, Erdo\u011fan&#8217;\u0131n bu konuya ger\u00e7ekten de \u00f6zel bir \u00f6nem verdi\u011fi ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Erdo\u00ad\u011fan&#8217;\u0131n Heybeliada Ruhban Okulu&#8217;nun a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 g\u00fcndeme getirmek istedi\u011fi ve bunun i\u00e7in ciddi bir \u00e7al\u0131\u015fma yapman\u0131n zaman\u0131n\u0131n geldi\u011fine inand\u0131\u011f\u0131 duyurulurken, daha sonralar\u0131 D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 G\u00fcl&#8217;\u00fcn de kul\u00adland\u0131\u011f\u0131 o ilgin\u00e7 ve malum gerek\u00e7eye s\u0131\u011f\u0131n\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu da, T\u00fcrkiye&#8217;nin a\u00e7\u0131lmas\u0131na izin vermemesi halinde, okulun ba\u015fka bir \u00fclkeye nakledil\u00admesinin g\u00fcndeme gelecek olmas\u0131, bunun ise T\u00fcrkiye i\u00e7in olumsuz bir hava yarataca\u011f\u0131d\u0131r. Erdo\u011fan&#8217;\u0131n, i\u015fte bu nedenle T\u00fcrkiye&#8217;nin \u00f6teki dinle\u00adre kar\u015f\u0131 tolerans\u0131n\u0131 g\u00f6sterecek bir form\u00fcl bulmak istedi\u011fi duyurulmu\u015f\u00adtur. K\u0131sacas\u0131 Erdo\u011fan da, ABD&#8217;nin 1950&#8217;lerdeki Rus Kilisesinin Fener&#8217;i ele ge\u00e7irme projesini engelleme veya sonraki y\u0131llarda Patrikhane\u00adyi, Rus Kilisesinin yan\u0131 s\u0131ra Yunan Kilisesine kar\u015f\u0131 g\u00fc\u00e7lendirme politika\u00ads\u0131n\u0131 benimsemi\u015f, yine Sevr, Lozan ya da g\u00fcn\u00fcm\u00fczde hem AB, hem de ABD&#8217;nin T\u00fcrkiye&#8217;nin &#8220;dinsel ho\u015fg\u00f6r\u00fcs\u00fcn\u00fc&#8221; Patrikhane kriteri ile \u00f6l\u00e7me\u00adsini kabullenmi\u015ftir. Erdo\u011fan&#8217;\u0131 \u00f6nceki y\u00f6neticilerden ay\u0131ran en \u00f6nemli fark, benzer talepler ayn\u0131 g\u00fc\u00e7lerce, ayn\u0131 y\u00f6ntemlerle ve defalarca g\u00fcn\u00addeme getirildi\u011fi halde hi\u00e7birisi Ruhban Okulunun a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 ele almaya cesaret edemezken, Erdo\u011fan&#8217;\u0131n, s\u00f6z konusu talebi yerine getirmek \u00fczere hemen harekete ge\u00e7mekle kalmay\u0131p, a\u00e7\u0131k\u00e7a sahiplenebilmesidir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div id=\"attachment_4823\" style=\"width: 650px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-4823\" class=\"wp-image-4823 size-full\" src=\"http:\/\/misak.millidusunce.com\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/papa-franciscus-fener-rum-patrikhanesi-ni-ziy-6734323_x_o.jpg\" alt=\"\" width=\"640\" height=\"360\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/papa-franciscus-fener-rum-patrikhanesi-ni-ziy-6734323_x_o.jpg 640w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/papa-franciscus-fener-rum-patrikhanesi-ni-ziy-6734323_x_o-150x84.jpg 150w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/papa-franciscus-fener-rum-patrikhanesi-ni-ziy-6734323_x_o-300x169.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><p id=\"caption-attachment-4823\" class=\"wp-caption-text\">Papa Franciscus, Fener Rum Patrikhanesi&#8217;ni Ziyaret Etti<\/p><\/div>\n<p>Daha 8 y\u0131l \u00f6nce <em>&#8220;AB&#8217;nin as\u0131l ad\u0131 Katolik Hristiyan Devletler Birli\u011fi&#8221;dir&#8221; <\/em>diyen Erdo\u011fan ve \u00e7evresinin bu radikal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fcn hikmet-i sebebini mesela dan\u0131\u015fman\u0131 Yal\u00e7\u0131n Akdo\u011fan&#8217;\u0131n, <em>&#8220;28 \u015eubat \u0130slamc\u0131l\u0131\u011f\u0131 de\u011fi\u015fime zorlad\u0131. Bu de\u011fi\u015fimde \u0130slamc\u0131lar a\u00e7\u0131s\u0131ndan kullan\u0131lan olaylar\u00addan birisi AB s\u00fcreci oldu. Yeni \u0130slamc\u0131l\u0131k AB s\u00fcrecinin katk\u0131s\u0131yla sistem i\u00e7inde tutunabilme m\u00fccadelesi vermektedir.&#8221;<\/em><em>\u00a0<\/em>s\u00f6zleriyle a\u00e7\u0131klamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ger\u00e7ekte bu s\u00f6zler daha a\u00e7\u0131k bir ifadeyle <em>&#8220;amaca ula\u015f\u00admak i\u00e7in her yol mubaht\u0131r&#8221; veya &#8220;demokrasi bir tramvayd\u0131r&#8221; <\/em>ya da <em>&#8220;Ge\u00adrekirse Papaz c\u00fcbbesi de giyerim&#8221; <\/em>anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Elbette sadece bir dan\u0131\u015fman\u0131n s\u00f6zleri ile bu sonuca ula\u015f\u0131yor de\u011filiz.<\/p>\n<p>\u00c7\u00fcnk\u00fc AKP&#8217;nin <em>&#8220;b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc ve bir bileni&#8221;, <\/em>Korkut \u00d6zal da Akdo\u011fan&#8217;dan yakla\u015f\u0131k 1 y\u0131l \u00f6nce, <em>&#8220;AKP kurulurken onlara \u0130slam kart\u0131ndan vazge\u00e7in partiyi Fazi\u00adletin \u00fczerine kurmay\u0131n dedim. Yoksa \u0130slamc\u0131 diye an\u0131lacaklard\u0131. Bu kadro 28 \u015eubat darbesinden ge\u00e7ti. Kendini yeniledi. Ben gelecekten iyimserim. Zaten Avrupa ile birle\u015ftiniz mi, \u00fcniter devlet falan hepsi geride kal\u0131yor&#8230;&#8221;\u00a0<\/em>demi\u015ftir. \u00d6zal, Ulusal Kanal&#8217;daki a\u00e7\u0131klamas\u0131nda ise daha net konu\u015fmu\u015f ve <em>&#8220;30 sene \u00f6nce Avrupa&#8217;ya kar\u015f\u0131yd\u0131m. Bizim \u00f6n yarg\u0131m\u0131z vard\u0131. \u0130ki \u015fey de\u011fi\u015fti: Ge\u00e7en s\u00fcrede Avrupa&#8217;y\u0131 yak\u0131ndan tan\u0131ma imkan\u0131 buldum. Daha sonra 28 \u015eubat fikirlerimizi de\u011fi\u015ftirdi. D\u0131\u015far\u0131ya ac\u0131tmazsak 28 \u015eubat bizi s\u0131n\u0131rlayacakt\u0131. Muhafazakarlar bu durumu kavray\u0131nca AB&#8217;ye girmeye raz\u0131 oldular. T\u00fcrkiye&#8217;deki bask\u0131lar, zorlamalar, \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n Avrupa&#8217;da oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrmeye ba\u015flad\u0131. Biz \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere ancak AB&#8217;ye girerek, Kopenhag Kriterlerini yerine getirerek eri\u015febiliriz. T\u00fcrkiye AB&#8217;ye girmeye mecburdur.&#8221; <\/em>g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc savunmu\u015ftur.<\/p>\n<p>Erdo\u011fan&#8217;a \u00e7ok yak\u0131n bu iki ismin s\u00f6ylediklerinin hemen yan\u0131na AB yetkililerinin, mesela geni\u015flemeden sorumlu Komiser Gunter Verheugen&#8217;in, <em>&#8220;Bu tam \u00fcyeli\u011fe inanm\u0131yorum, sonu\u00e7ta bunun olaca\u011f\u0131na inanm\u0131yorum. Bunu T\u00fcrkler de biliyor tabii. Buna ra\u011fmen T\u00fcrkler, ihti\u00adyac\u0131m\u0131z var, bize bu perspektifi sunmal\u0131s\u0131n\u0131z diyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc aksi takdirde t\u00fcm bu reformlar\u0131 yapamazlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiye&#8217;de bu reformlar sadece arkas\u0131nda tam \u00fcyelik olmas\u0131yla ger\u00e7ekle\u015febilir.&#8221;\u00a0<\/em><em>\u00a0<\/em>\u015feklindeki s\u00f6zlerini ya da Almanya D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Joschka Fischenn, <em>&#8220;T\u00fcrkiye&#8217;de farkl\u0131 g\u00fc\u00e7ler AB&#8217;ye giden yolda birle\u015fti. \u0130slamc\u0131lar ve Kemalistler <\/em>(ll. Cumhuri\u00adyet\u00e7ileri kastediyor olmal\u0131)<em>. Tek sesle hareket ediyorlar. Hi\u00e7bir ayr\u0131mc\u0131<\/em><em>I\u0131k yapmadan biz de yap\u0131c\u0131 cevap veriyoruz. E\u011fer T\u00fcrk Toplumu Mo\u00addern \u0130slami y\u00f6netim istiyorsa, buna sayg\u0131 duyar\u0131z. Bizde modern Hris\u00adtiyan toplumu isteyenler de var. Yeni Avrupa&#8217;n\u0131n ruhunu, bu yeni olu\u00ad\u015fuma uydurabiliriz. Bu bizim \u00e7\u0131kar\u0131m\u0131zad\u0131r.&#8221;<\/em><em>\u00a0<\/em>a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131 koymak ge\u00adrekiyor. \u0130\u015fte bu tablo, baz\u0131 ittifak ve i\u015fbirliklerini net bir bi\u00e7imde g\u00f6stermektedir. Zira, Ba\u015fbakan Erdo\u011fan, Korkut \u00d6zal ve Bartholomeos ara\u00ads\u0131ndaki bu \u00e7arp\u0131c\u0131 fikir birlikteli\u011finin tek bir izah\u0131 vard\u0131r, bu da Verheugen&#8217;in, <em>&#8220;Asl\u0131nda biz T\u00fcrkiye&#8217;yi \u00fcyeli\u011fe almayaca\u011f\u0131z. T\u00fcrkiye&#8217;dekiler de bunu biliyor ama kendi istediklerini yapabilmeleri i\u00e7in bu durumun devam\u0131n\u0131 arzuluyorlar.&#8221;<\/em>anlam\u0131na gelen &#8220;perspektifi&#8221;dir.<\/p>\n<h2><strong>Kaynak\u00e7a<\/strong><\/h2>\n<p>El\u00e7in MACAR, Cumhuriyet D\u00f6neminde istanbul Rum Patrikhanesi (\u0130leti\u00ad \u015fim Yay\u0131nlan, l.bask\u0131-2003).<\/p>\n<p>Sami EM\u0130RHAN, Fener Rum Patrikhanesinin D\u00fcnU-Bug\u00fcn\u00fc Yar\u0131n\u0131, Harp Akademileri Yay\u0131n\u0131.<\/p>\n<p>U\u011fur YILDIRIM, D\u00fcnden Bug\u00fcne Patrikhane, Kaynak Yay\u0131nIan-2004.<\/p>\n<p>H\u00fcrriyet, Ertu\u011frul \u00d6ZK\u00d6K-Savarona Yat\u0131nda Atlad\u0131\u011f\u0131m Haber, 29 A\u011fus\u00adtos 2003.<\/p>\n<p>H\u00fcrriyet, 7 Eyl\u00fcl 2003.<\/p>\n<p>Cumhuriyet, 9 A\u011fustos 2003.<\/p>\n<p>Sabah, Muharrem SARIKAYA-AK Parti&#8217;den Ruhban Okulu Ata\u011f\u0131, 17\u00a0 A\u011fustos 2003.<\/p>\n<p>H\u00fcrriyet, Ertu\u011frul \u00d6ZK\u00d6K-Heybeliada Ruhban\u00a0 Okulunda\u00a0 Bir\u00a0 \u0130mam Hatipli, 11 Temmuz 2003.<\/p>\n<p>Milliyet, 22 A\u011fustos 2001.<\/p>\n<p>Milliyet, Hasan Pulur-O \u015fimdi asker de\u011fil (22 Eyl\u00fcl 2003),<\/p>\n<p>Milliyet, Hasan Pulur-Saym G\u00fcl:Biz Yalan Yazmay\u0131z (26 Eyl\u00fcl 2003).<\/p>\n<p>AB Haber, 21\u00a0 \u015eubat 2003.<\/p>\n<p>Milliyet, 21 Ocak 2004.<\/p>\n<p>Milliyet, 21 Nisan 2003.<\/p>\n<p>H\u00fcrriyet, 11 Temmuz 2003.<\/p>\n<p>H\u00fcrriyet, 11 Aral\u0131k 2002.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00dclkemiz s\u0131n\u0131rlar\u0131nda bulunan ve bir T\u00fcrk Kurumu olan Fener Rum Patrikhanesi&#8217;nin uluslararas\u0131 arenada \u00fclkemizi soktu\u011fu zor neler oldu\u011fu bir yana kurumun, d\u0131\u015far\u0131dan nas\u0131l kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 da dikkat \u00e7ekici. Peki, bu durum \u00fclkemiz i\u00e7in nas\u0131l bir tehdittir?<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":4880,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_ef_editorial_meta_date_first-draft-date":"","_ef_editorial_meta_paragraph_assignment":"","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[61,2,64,66,67],"tags":[],"coauthors":[9],"class_list":["post-4480","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-din","category-genel","category-kurumlar","category-siyaset-tarih","category-tehditler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4480","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4480"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4480\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4880"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4480"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4480"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4480"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=4480"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}