{"id":4502,"date":"2019-01-05T19:30:00","date_gmt":"2019-01-05T16:30:00","guid":{"rendered":"http:\/\/misak.millidusunce.com?p=4502&#038;preview=true&#038;preview_id=4502"},"modified":"2019-02-03T20:19:57","modified_gmt":"2019-02-03T17:19:57","slug":"20-asrin-yakin-dogu-projesinden-21-asrin-buyuk-ortadogu-projesine","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/20-asrin-yakin-dogu-projesinden-21-asrin-buyuk-ortadogu-projesine\/","title":{"rendered":"20. Asr\u0131n &#8220;Yak\u0131n Do\u011fu&#8221; Projesi&#8217;nden 21. Asr\u0131n &#8220;B\u00fcy\u00fck Ortado\u011fu&#8221; Projesi&#8217;ne"},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-5045 size-medium_large\" src=\"http:\/\/misak.millidusunce.com\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/Big_four-768x590.jpg\" alt=\"\" width=\"768\" height=\"590\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/Big_four-768x590.jpg 768w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/Big_four-150x115.jpg 150w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/Big_four-300x230.jpg 300w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/Big_four-1024x786.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 768px) 100vw, 768px\" \/><\/p>\n<p>K\u00f6\u015fe ta\u015flar\u0131 itibariyle, ABD Ba\u015fkan\u0131 Bill Clinton&#8217;\u0131n 1999&#8217;da TBMM&#8217;de yapt\u0131\u011f\u0131 tarihi konu\u015fmada 20. y\u00fczy\u0131lda yar\u0131m kalan hesaplar\u0131n 21. y\u00fczy\u0131lda tamamlanaca\u011f\u0131 mesaj\u0131n\u0131 vermesi, T\u00fcrkiye ile ABD&#8217;nin birlikte NATO&#8217;yu 21. y\u00fczy\u0131l\u0131n taleplerine adapte etti\u011fini s\u00f6ylemesi, Yunanistan Ba\u015fbakan\u0131 Smitis&#8217;in, bir y\u0131l \u00f6ncesinde Osmanl\u0131&#8217;n\u0131n bug\u00fcn\u00fcn Avrupa&#8217;s\u0131n\u0131n yarat\u0131lmas\u0131na katk\u0131s\u0131n\u0131 vurgulamas\u0131, Fener Rum Patrik\u00adhanesi merkezli geli\u015fmeler, ABD, AB, D\u00fcnya Bankas\u0131, D\u00fcnya Kiliseler Birli\u011fi ve UNESCO&#8217;nun elbirli\u011fi ile \u0130stanbul&#8217;u <em>\u201cD\u00fcnya K\u00fclt\u00fcr Ba\u015fkenti\u201d <\/em>yapmak i\u00e7in \u00fc\u00e7e b\u00f6lmesi, yine Clinton ve \u00fcnl\u00fc i\u015fadam\u0131 Rahmi Ko\u00e7&#8217;un e\u015f zamanl\u0131 olarak \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n bir ba\u015f\u0131n\u0131n bulunmamas\u0131ndan \u015fik\u00e2yet etmesi, Bo\u011fazlar&#8217;\u0131n uluslararas\u0131 stat\u00fcye kavu\u015fturulmas\u0131 s\u00f6ylemi, AB&#8217;deki T\u00fcrkiye kar\u015f\u0131tlar\u0131n\u0131n s\u0131k\u00e7a telaffuz etti\u011fi <em>\u201c1683&#8217;teki Viyana kurtulu\u015fu\u201d <\/em>ifadeleri toptan okundu\u011funda, bunlar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir hesapla\u015fman\u0131n bariz i\u015faretleri oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclecektir. 100 y\u0131ll\u0131k bu hesapla\u015fma ve projenin merkezi de \u0130stanbul, kapsama alan\u0131 ise sadece Ortado\u011fu de\u011fil, Ermenis\u00adtan, G\u00fcrcistan, Azerbaycan d\u00e2hil t\u00fcm Kafkaslard\u0131r.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye&#8217;yi bekleyen hesapla\u015fman\u0131n ne oldu\u011funun tam olarak an\u00adla\u015f\u0131labilmesi i\u00e7in sadece bug\u00fcne de\u011fil ge\u00e7mi\u015fe, \u00f6zellikle de Yunanis\u00adtan&#8217;\u0131n <em>\u201cB\u00fcy\u00fck Amac\u0131\u201d \u00a0<\/em>ile \u0130ngiltere\u2019nin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n kesi\u015fti\u011fi, o g\u00fcnden bu yana devam eden b\u00fcy\u00fck i\u015fbirli\u011finin temellerinin at\u0131ld\u0131\u011f\u0131 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131na bakmak gerekmektedir. \u0130ngiltere Ba\u015fbakan\u0131 Lloyd George&#8217;un daha 1912&#8217;de T\u00fcrklerin Avrupa&#8217;dan at\u0131lmas\u0131n\u0131 planlad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bunun i\u00e7in gerek Girit, gerek Oniki Adalar, gerekse K\u0131br\u0131s&#8217;ta Yunanistan&#8217;a nas\u0131l destek verdi\u011fi bilinir. Lloyd George Ocak 1918\u2019de yapt\u0131\u011f\u0131 bir konu\u015fmada \u201c<em>T\u00fcrk \u0131rk\u0131n\u0131n ba\u015fkenti \u0130stanbul olmak \u00fczere T\u00fcrk \u0130mparatorlu\u011funun vatan\u0131 olan topraklarda kalmas\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmamakla birlikte Akdeniz&#8217;le Karadeniz aras\u0131ndaki ge\u00e7it uluslararas\u0131 bir stat\u00fcye sokularak, tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 sa\u011flanacakt\u0131r g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcze g\u00f6re, Ara\u00adbistan&#8217;\u0131n, Ermenistan&#8217;\u0131n, Irak&#8217;\u0131n, Suriye&#8217;nin, Filistin&#8217;in ayr\u0131 ayr\u0131 birer ulusal birlik olarak tan\u0131mlanmalar\u0131 gerekmektedir.\u201d <\/em>taahh\u00fcd\u00fcnde bu\u00adlunmu\u015ftur. ABD, \u0130ngiltere ile Fransa&#8217;n\u0131n, Yunanistan&#8217;\u0131n \u0130zmir&#8217;i i\u015fgal etmesine karar vermesinin ard\u0131ndan 9 May\u0131s 1919 g\u00fcn\u00fc ise Lloyd George, Venizelos&#8217;la ak\u015fam yeme\u011fi yemi\u015f ve b\u00fcy\u00fck bir co\u015fkuyla \u015f\u00f6yle konu\u015fmu\u015ftur:<\/p>\n<p><em>\u201cYunanistan, Yak\u0131n Do\u011fu&#8217;da b\u00fcy\u00fck olanaklara sahiptir ve bu ola\u00adnaklardan faydalanabilmek i\u00e7in askerlik y\u00f6n\u00fcnden olabildi\u011fince g\u00fc\u00e7\u00adlenmeniz gerekir. Biz Birle\u015fik Amerika&#8217;n\u0131n \u0130stanbul&#8217;da bir s\u00fcre i\u00e7in y\u00f6\u00adnetimi kurmay\u0131 \u00fczerine almas\u0131n\u0131 sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Birle\u015fik Ameri\u00adka&#8217;n\u0131n \u0130stanbul&#8217;a yerle\u015fmesi zaman\u0131 gelince kentin egemenli\u011finiz alt\u0131na ge\u00e7mesine hi\u00e7bir \u015fekilde engel olamaz. Ba\u015fkan Wilson bu d\u00fc\u015f\u00fcnceye kar\u015f\u0131 de\u011fildir ama Amerikan kamuoyunun ve bu nedenle Senato&#8217;nun kabul edip etmeyece\u011finden ku\u015fku duymaktad\u0131r. Kabul etmemeleri halinde \u0130ngiltere&#8217;nin benimseyece\u011fi tek \u00e7\u00f6z\u00fcm yolu \u0130stanbul&#8217;un Yuna\u00adnistan&#8217;a verilmesi olacakt\u0131r.\u201d<\/em><\/p>\n<p>\u0130\u015fte Lloyd George&#8217;un bu co\u015fkulu konu\u015fmas\u0131nda dile getirdi\u011fi <em>\u201cYa\u00adk\u0131n Do\u011fu&#8217;da g\u00fc\u00e7lenme, \u0130stanbul&#8217;a ABD&#8217;nin yerle\u015fmesi, zaman\u0131 gelince de Yunanistan&#8217;a verilmesi,\u201d <\/em>projenin ana hatlar\u0131n\u0131 te\u015fkil etmi\u015ftir. Nite kim Yak\u0131n Do\u011fu&#8217;nun durumu 6 Ocak 1920&#8217;de \u0130ngiliz Bakanlar Kurulu&#8217;na bir tasar\u0131 olarak gelmi\u015f, T\u00fcrklerin \u0130stanbul&#8217;dan \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 kabul edilir\u00adse gelecekteki T\u00fcrk Devletinin ba\u015fkentinin Konya m\u0131, Bursa m\u0131 olaca\u011f\u0131 konu\u015fulmu\u015ftur. T\u00fcrkiye \u00fczerindeki hesaplar bununla kalmam\u0131\u015f, Sultan&#8217;\u0131n \u0130stanbul&#8217;da \u0130slaml\u0131\u011f\u0131n Vatikan&#8217;\u0131 gibi \u00f6zel bir b\u00f6lgesinin olmas\u0131na izin verilip, verilmemesi g\u00fcndeme gelmi\u015f, bundan sonra da bir ad\u0131m daha ileri gidilerek, <em>\u2018T\u00fcrkiye&#8217;nin siyasal merkez ile M\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrklerin\u00a0manevi merkezinin birbirinden <\/em>ayr\u0131lmas\u0131\u2019 tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ngiliz Bakanlar Kurulu, Ayasofya&#8217;n\u0131n gelece\u011fini g\u00fcndemine alm\u0131\u015f ve 1<em>453&#8217;te T\u00fcrklerin gelmesinden \u00f6nce Ortodoks Bizans \u0130mparatorlu\u011funun Kated\u00adrali B\u00fcy\u00fck Ayasofya Camii H\u0131ristiyan kilisesi mi, \u0130slam camii mi, yoksa hi\u00e7bir dine ba\u011fl\u0131 olmayan bir m\u00fcze mi olmal\u0131d\u0131r?\u201d <\/em>sorular\u0131n\u0131n cevab\u0131n\u0131 aram\u0131\u015ft\u0131r. D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131nca haz\u0131rlanan ve Lloyd George&#8217;un tam deste\u011fini alan tasar\u0131, Hint as\u0131ll\u0131 Hindistan&#8217;dan sorumlu Bakan Montagu ile \u0130ngiliz Sava\u015f Bakanl\u0131\u011f\u0131&#8217;n\u0131n kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmas\u0131 \u00fczerine Bakanlar Kurulu taraf\u0131ndan geri \u00e7evrilmi\u015ftir. Tasar\u0131 ve bunun geri \u00e7evrilmesi kadar ilgin\u00e7 olan bir di\u011fer husus, bunu ortaya \u00e7\u0131karan \u0130ngiliz diplomat Micheal Uevvllyn Smith\u2019in, <em>\u201cTekerlek d\u00f6nm\u00fc\u015f, ayn\u0131 yere gelmi\u015fti. Montagu ile Sava\u015f Bakanl\u0131\u011f\u0131&#8217;n\u0131n birlikte, Curzon, Lloyd George ve Venizelos&#8217;a kar\u015f\u0131 direndikleri a\u00e7\u0131k\u00e7a anla\u015f\u0131ld\u0131.\u201d <\/em>\u015feklindeki de\u011ferlendirmesidir ki, projenin \u0130ngiliz-Yunan ortak yap\u0131m\u0131 oldu\u011funu t\u00fcm a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ile ortaya koymu\u015ftur.<\/p>\n<p>\u0130ngiliz Diplomat Smith&#8217;in, \u0130ngiltere&#8217;nin Anadolu-Yak\u0131n Do\u011fu politi\u00adkas\u0131 ile Yunanistan&#8217;la ili\u015fkisi hakk\u0131ndaki tespit ve de\u011ferlendirmeleri de dikkat \u00e7ekicidir. Anadolu&#8217;da verilecek topraklarla yeni Yunanistan&#8217;\u0131n g\u00fc\u00e7 kazanaca\u011f\u0131na baz\u0131 devletlerin, \u00f6zellikle \u0130ngiltere&#8217;nin inand\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Smith&#8217;e g\u00f6re \u0130ngiltere, Yunanistan&#8217;\u0131 <em>\u201cT\u00fcrk devletinin tasfiyesi s\u0131ras\u0131nda Do\u011fuya yeniden \u015fekil verme konusunda asal bir unsur olarak kabul etmi\u015f\u201d, <\/em>Yunanistan&#8217;\u0131n birden geni\u015flemeyi ba\u015farabilmesi i\u00e7in ge\u00adrek duyaca\u011f\u0131 ekonomik ve politik deste\u011fi vermeye haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r. As\u00adl\u0131nda ilk g\u00fcnlerde \u0130ngilizlerin kendilerine \u00f6zg\u00fc bi\u00e7imde kararla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir Anadolu politikas\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ancak kafalar\u0131nda hala atama\u00add\u0131klar\u0131 Gelibolu olay\u0131 y\u00fcz\u00fcnden bar\u0131\u015f ve sava\u015f durumunda Bo\u011fazlar\u0131 a\u00e7\u0131k tutmay\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmenin asal bir \u00e7\u0131kar sa\u011flayaca\u011f\u0131n\u0131 anlad\u0131klar\u0131\u00adn\u0131 vurgulayan Smith, bunun i\u00e7in \u0130stanbul ve Bo\u011fazlar\u0131n uluslararas\u0131 bir stat\u00fcye sokulmas\u0131na \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaydetmi\u015ftir.<\/p>\n<p>\u0130ngiliz-Yunan yap\u0131m\u0131 bu projenin ba\u015fka ayaklar\u0131 da vard\u0131. Bunlar\u0131 da, Yunanistan Ba\u015fbakan\u0131 Venizelos&#8217;un, m\u00fcttefiklerin Mustafa Kemal&#8217;e kar\u015f\u0131 harekete ge\u00e7meleri i\u00e7in 5 Ekim 1920&#8217;de Lloyd George g\u00f6nderdi\u011fi telgrafta bulmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Telgraf\u0131nda, m\u00fcttefiklerin harekete ge\u00e7\u00admemelerinin Mustafa Kemal&#8217;i cesaretlendirece\u011fini ve H\u0131ristiyan halk\u0131n yok edilmesini tamamlayaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcren Venizelos, ayr\u0131ca baz\u0131 devletlerin Do\u011fu&#8217;da bar\u0131\u015f\u0131 bozmak i\u00e7in Mustafa Kemal&#8217;i ve Bol\u015fevikli\u011fi kullanarak, entrikalara giri\u015febilece\u011fini iddia etmi\u015ftir. T\u00fcm bunlara kar\u015f\u0131\u00adl\u0131k, \u00fcstelik de \u00e7ifte sonuca varacak tek bir k\u00f6kl\u00fc \u00e7are bulundu\u011funu, bunun ise Ankara ve Pontus(!) b\u00f6lgelerinde milliyet\u00e7i kuvvetleri kesinlikle yok etmeye y\u00f6nelik yeni bir harekat ba\u015flatmak oldu\u011funu belirten Venizelos, \u015f\u00f6yle devam etmi\u015ftir:<\/p>\n<p><em>\u201cBo\u011fazlar b\u00f6lgesiyle birlikte ayr\u0131 bir devlet olu\u015fturmak, bu devletin varl\u0131\u011f\u0131yla Bo\u011fazlar\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc konusundaki tek etkin g\u00fcvencenin sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in T\u00fcrkleri \u0130stanbul\u2019dan atmak.<\/em><\/p>\n<p><em>Yerlerinde kalm\u0131\u015f Rumlarla, say\u0131lar\u0131 800 bini bulan ve son 50 y\u0131l i\u00e7inde T\u00fcrklerin bask\u0131s\u0131ndan ka\u00e7arak G\u00fcney Rusya&#8217;ya g\u00f6\u00e7m\u00fc\u015f Rum\u00adlardan Pontus&#8217;da ayr\u0131 bir devlet kurmak. Ermenistan ve G\u00fcrcistan&#8217;la i\u015fbirli\u011fi yapacak olan bu devlet, \u0130slaml\u0131\u011fa ve gerekti\u011finde de Rus em\u00adperyalizmine kar\u015f\u0131 sa\u011flam bir engel olacakt\u0131r.\u201d<\/em><\/p>\n<p>T\u00fcm bu plan ve geli\u015fmelerin ortaya koydu\u011fu tek bir ger\u00e7ek vard\u0131r, o da, T\u00fcrkiye&#8217;nin milli m\u00fccadelesinin ne denli b\u00fcy\u00fck bir felaketi \u00f6nledi\u00ad\u011fidir. Sadece ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k pe\u015finde olan, inanm\u0131\u015f bir halk\u0131n, b\u00fcy\u00fck ve g\u00fc\u00e7l\u00fc Bat\u0131&#8217;ya hezimeti ya\u015fataca\u011f\u0131 g\u00fcnler yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131nda dahi, hedefle\u00adrinden vazge\u00e7meyen Lloyd George&#8217;un, May\u0131s 1922&#8217;de Venizelos&#8217;a, <em>\u201cYunanistan \u00e7\u00f6lleri a\u015fmal\u0131d\u0131r, kayalardan toplanm\u0131\u015f kudret helvas\u0131yla ya\u015famal\u0131d\u0131r ve bug\u00fcn\u00fcn \u00e7etin s\u0131nav\u0131ndan ge\u00e7melidir. B\u00f6yle yaparsa, Vaat Edilmi\u015f Topraklar\u0131 kazanabilir.\u201d <\/em>s\u00f6zleriyle verdi\u011fi moral ve destek, hem \u00e7ok anlaml\u0131 hem de dikkat \u00e7ekicidir. Bir di\u011fer anlaml\u0131 ve dikkat \u00e7ekici hadise de, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Yunan Kilisesi&#8217;nin Yunanl\u0131 gen\u00e7lere \u00f6n\u00adder olarak sundu\u011fu me\u015fhur \u0130zmir Ba\u015fpiskoposu Hrisostomos&#8217;un, \u0130zmir&#8217;in kurtulu\u015fundan iki g\u00fcn \u00f6nce 7 Eyl\u00fcl 1922&#8217;de Venizelos&#8217;a yazd\u0131\u011f\u0131 son mektupta kulland\u0131\u011f\u0131 ifadelerdir. Mektubuna, <em>\u201cAziz dostum ve kar\u00adde\u015fim Eleftherios Venizelos\u201d <\/em>hitab\u0131yla ba\u015flayan Ba\u015fpiskopos, Helenizmin ya\u015fayan bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn \u00e7\u00f6kmekte oldu\u011funu bildirmi\u015f ve <em>\u201cB\u00fcy\u00fck bir davran\u0131\u015fta bulunman\u0131z\u0131n an\u0131 gelmi\u015ftir. K\u00fc\u00e7\u00fck Asya&#8217;daki Helenizm, Yunan devleti ve Yunan ulusu, hi\u00e7bir kuvvetin \u00e7\u0131karamaya\u00adca\u011f\u0131 ve kurtaramayaca\u011f\u0131 bir cehenneme d\u00fc\u015fmektedir.\u201d <\/em>diyerek eski Ba\u015fbakan\u0131 g\u00f6reve davet etmi\u015f, bu arada, i\u015fini tamamlamadan se\u00e7ime gitti\u011fi i\u00e7in de ele\u015ftirmi\u015ftir. Ba\u015fpiskopos&#8217;un <em>\u201ci\u015fin tamamlanmas\u0131ndan\u201d <\/em>kast\u0131, <em>\u201cen g\u00f6rkemli Bizans \u0130mparatorlu\u011funun temellerini atmak gibi \u00f6nceden g\u00f6r\u00fclemeyen, g\u00fczel ve g\u00f6rkemli bir yap\u0131ta damga ve m\u00fch\u00fcr basmak, \u0130stanbul&#8217;a girmek ve Sevr Antla\u015fmas\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131 i\u00e7in\u00a0Yunan ordusuna \u0130stanbul\u2019u i\u015fgal ettirmek\u201d <\/em>tir. Hrisostomos&#8217;un mektubunu \u00f6nemli ve anlaml\u0131 k\u0131lan son paragraft\u0131r. Art\u0131k olan\u0131n oldu\u011funu belirten Ba\u015fpiskopos, \u015fu s\u00f6zleriyle adeta bug\u00fcn ya\u015fad\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131 ve neyin g\u00fcn\u00fcn\u00fcn geldi\u011fine ortaya koymu\u015ftur:<\/p>\n<p><em>\u201cHelenizmin ve \u0130stanbul\u2019la birlikte bu topraklar\u0131n Yunanistan&#8217;la birle\u015ftirilmesi gerekli de\u011fildir, \u00e7\u00fcnk\u00fc s\u00f6z konusu d\u00fc\u015f, en az\u0131ndan y\u00fcz y\u0131l i\u00e7in elimizden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Ama bu topraklarda ba\u015fta siz Y\u00fcksek Komiser olmak \u00fczere, Sultan&#8217;\u0131n egemenli\u011finde de olsa \u00f6zerk bir Do\u011fu H\u0131ristiyan Devleti kurulmas\u0131 i\u00e7in sesinizi duyurmakta acele ediniz.\u201d<\/em><\/p>\n<p>Evet, \u015fanl\u0131-\u015ferefli milli m\u00fccadele ile sadece Helenizmin b\u00fcy\u00fck d\u00fc\u00ad\u015f\u00fc de\u011fil, \u0130ngiltere\u2019nin Yak\u0131n Do\u011fu ve Anadolu Projesi de ellerinden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r ama \u0130zmir Ba\u015fpiskoposumun 100 y\u0131l kehanetinin ger\u00e7ekle\u015f\u00adme yolunda oldu\u011funun emareleri de artm\u0131\u015ft\u0131r. Yunanistan bildi\u011fimiz Yunanistan&#8217;d\u0131r, de\u011fi\u015fen ise her ne kadar t\u00fcm ABD patentli projelerin senaristi \u0130ngiltere olsa da, \u00f6n plana \u0130ngiltere de\u011fil, ABD&#8217;nin \u00e7\u0131kmas\u0131, Yak\u0131n Do\u011fu ve Anadolu Projesi&#8217;nin yerini ise B\u00fcy\u00fck Ortado\u011fu Projesi&#8217;nin almas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>ABD Ba\u015fkan\u0131 Clinton, TBMM&#8217;deki diplomatik konu\u015fmas\u0131ndan bir ay \u00f6nce Ba\u015fbakan Ecevit&#8217;in ABD&#8217;yi ziyareti s\u0131ras\u0131nda, <em>\u201c20.y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk 50 y\u0131l\u0131 Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu&#8217;nun miras\u0131n\u0131n payla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 de\u011fi\u015fikliklerle ge\u00e7ti. 21. y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk 50 y\u0131l\u0131 da T\u00fcrkiye&#8217;nin alaca\u011f\u0131 do\u011frul\u00adtuyla \u015fekillenecektir. T\u00fcrkiye modelinin, hem \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 hem T\u00fcrki\u00adye&#8217;nin bulundu\u011fu b\u00f6lge, hem de Avrupa i\u00e7in \u00e7ok b\u00fcy\u00fck etkileri olacakt\u0131r.\u201d <\/em>demi\u015f, ayn\u0131 g\u00fcnlerde Georgetovvn \u00dcniversitesi&#8217;nde de, <em>\u201c\u00d6n\u00fcm\u00fcz\u00ad deki y\u00fczy\u0131l\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde, T\u00fcrkiye&#8217;nin bug\u00fcnk\u00fc ve yar\u0131nki rol\u00fcn\u00fc nas\u0131l tan\u0131mlayaca\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak \u015fekillenece\u011fini umuyorum.\u201d <\/em>\u015feklinde konu\u015fmu\u015ftur. Bu diplomatik ifadelerin \u0130ngiliz Ba\u015fbakan Llyod Geroge&#8217;un 1912&#8217;den 1922&#8217;ye kadar daha kabaca dillendirdi\u011fi Anadolu merkezli hedeflerden fark\u0131 var m\u0131d\u0131r? Ya da Clinton&#8217;un \u0130slam d\u00fcnyas\u0131\u00adn\u0131n bir ba\u015f\u0131n\u0131n olmamas\u0131ndan \u015fikayet etmesi ile Lloyd George&#8217;un Halifeyi \u0130stanbul&#8217;da b\u0131rak\u0131p, buray\u0131 dini bir merkeze d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcrken, T\u00fcrki\u00adye&#8217;nin siyasi merkezini Konya&#8217;ya ya da Bursa&#8217;ya ta\u015f\u0131may\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmesi\u00adnin tesad\u00fcf oldu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn m\u00fcd\u00fcr? Daha da \u00f6tesi bug\u00fcn ABD ve AB&#8217;nin T\u00fcrkiye&#8217;nin Ermenistan&#8217;a ambargoyu kald\u0131rmas\u0131nda ne denli \u0131srar etti\u011fini, AB&#8217;nin Pontus k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn ihyas\u0131n\u0131 istedi\u011fini, ABD ve Almanya B\u00fcy\u00fckel\u00e7ilerinin yo\u011fun bir Karadeniz ve Do\u011fu Anadolu turuna \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Bu tablo, Sevr&#8217;de Ermenistan&#8217;\u0131n kurulmas\u0131 g\u00fcn\u00addeme geldi\u011finde, bu yeni devletin mutlaka Trabzon&#8217;la ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131n kurulmas\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n ve Yunanistan Ba\u015fbakan\u0131 Venizelos&#8217;un, <em>\u201cG\u00fc\u00adney Rusya&#8217;ya g\u00f6\u00e7m\u00fc\u015f Rumlardan Pontus&#8217;da ayr\u0131 bir devlet kurulmas\u0131n\u0131\u201d <\/em>isterken, <em>\u201cErmenistan ve G\u00fcrcistan&#8217;la i\u015fbirli\u011fi yapacak bu devletin \u0130slaml\u0131\u011fa ve gerekti\u011finde de Rus emperyalizmine kar\u015f\u0131 sa\u011flam bir engel olaca\u011f\u0131n\u0131\u201d <\/em>s\u00f6ylemesinin devam\u0131 de\u011fil midir?<\/p>\n<p>Tam anlam\u0131yla tarih tekerr\u00fcr etmekte, \u0130zmir Ba\u015fpiskoposu&#8217;nun 100 y\u0131l kehaneti de daha erken ger\u00e7ekle\u015fmektedir. Ancak b\u00f6ylesine b\u00fcy\u00fck bir m\u00fccadele ile sadece kendi gelece\u011fini de\u011fil, d\u00fcnyay\u0131 da \u015fekillendiren T\u00fcrkiye, nas\u0131l olmu\u015f da 80 y\u0131lda Bat\u0131&#8217;ya adeta <em>\u201cNerede kalm\u0131\u015f\u00adt\u0131k?\u201d <\/em>dedirtircesine <em>\u201ctekerle\u011fi d\u00f6nd\u00fcr\u00fcp, ayn\u0131 yere getirme\u201d <\/em>imk\u00e2n ve f\u0131rsat\u0131n\u0131 vermi\u015ftir? Milli m\u00fccadele, Lozan ve T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Devleti&#8217;nin kurulmas\u0131 ile \u00f6n\u00fc kesilen b\u00fcy\u00fck planlar\u0131n, zaman i\u00e7inde par\u00e7a par\u00e7a nas\u0131l g\u00fcndeme getirilip, ilerleme kaydetti\u011fi hususundaki en \u00f6nemli nokta, h\u0131z kazanan ve T\u00fcrkiye&#8217;yi s\u00fcratle bir u\u00e7uruma s\u00fcr\u00fckleyen T\u00fcrkiye-AB ili\u015fkileridir. \u00c7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiye&#8217;nin 1999 y\u0131l\u0131nda aday \u00fclke ilan edilmesiyle, Helsinki Belgesi&#8217;nde yer alan K\u0131br\u0131s ve Ege&#8217;nin elimizden nas\u0131l al\u0131naca\u011f\u0131ndan, AB organlar\u0131n\u0131n Pat\u00adrikhane, Ruhban Okulu, Pontus, Ermenistan, yeni az\u0131nl\u0131klar yaratma ve G\u00fcneydo\u011fu&#8217;ya otonomi konular\u0131ndaki \u00e7e\u015fitli karar ve taleplerinin yukar\u0131da anlat\u0131lan tarihi planlarla nas\u0131l birebir \u00f6rt\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc ortadad\u0131r. D\u00fcn oldu\u011fu gibi bug\u00fcn de hedef, T\u00fcrkiye&#8217;nin par\u00e7alanarak, <em>&#8216;T\u00fcrk&#8217;\u00fcn Anadolu&#8217;ya\u00a0haps<\/em>edilmesi<em>\u201d <\/em>dir. Sadece ABD de\u011fil, AB ili\u015fkilerinin de somut bir bi\u00e7imde ortaya koydu\u011fu ger\u00e7ek, s\u00fcreklilik arz eden bu planlar\u0131n ve ba\u015frol oyuncular\u0131n\u0131n ayn\u0131 oldu\u011fu, sadece kullan\u0131lan y\u00f6ntemlerin de\u011fi\u015fti\u011fidir.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-5046 size-medium_large\" src=\"http:\/\/misak.millidusunce.com\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/amerikan-mandas\u0131-768x929.jpg\" alt=\"\" width=\"768\" height=\"929\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/amerikan-mandas\u0131-768x929.jpg 768w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/amerikan-mandas\u0131-124x150.jpg 124w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/amerikan-mandas\u0131-248x300.jpg 248w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/amerikan-mandas\u0131-846x1024.jpg 846w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/amerikan-mandas\u0131.jpg 1194w\" sizes=\"auto, (max-width: 768px) 100vw, 768px\" \/><\/p>\n<h2><strong>T\u00fcrkiye nas\u0131l d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc?<\/strong><\/h2>\n<p>\u0130ngiliz eski D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanlar\u0131ndan Balfour, <em>\u201c20. y\u00fczy\u0131lda \u00fc\u00e7 b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcn\u00a0(ABD, \u0130ngiltere, Fransa) Anadolu&#8217;ya kar\u015f\u0131 davran\u0131\u015f\u0131\u201dn\u0131, \u201cB\u00fct\u00fcn g\u00fcc\u00fc ellerinde tutan, tam anlam\u0131yla cahil olan \u00fc\u00e7 adam, oturmu\u015flar ve sadece bir \u00e7ocu\u011fun (Yunanistan) \u00f6nderli\u011fiyle k\u0131talar\u0131\u00a0par\u00e7alamaktad\u0131r\u00adlar.\u201d <\/em>diye tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r. Balfour\u2019un dahi, \u201c\u00fc\u00e7 <em>cahil ve bir \u00e7ocuk\u201d <\/em>diye nitelendirdi\u011fi g\u00fc\u00e7lerin, haz\u0131rlad\u0131klar\u0131 tehlikeli projeler ve giri\u015ftikleri \u00e7\u0131lg\u0131nl\u0131klarla bu s\u0131fatlar\u0131 hak ettikleri kesindir. \u0130\u015fte T\u00fcrkiye, bu \u00e7\u0131lg\u0131nlar\u0131 ve \u00e7\u0131lg\u0131nl\u0131klar\u0131 durdurmu\u015ftur. Ne yaz\u0131k ki 21.y\u00fczy\u0131l projelerine ayn\u0131 bilin\u00e7 ve g\u00fc\u00e7le kar\u015f\u0131 koyaca\u011f\u0131na ili\u015fkin umutlar giderek azalmaktad\u0131r. Bunun sebebini, k\u0131sacas\u0131 T\u00fcrkiye&#8217;nin nas\u0131l d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn s\u0131rr\u0131n\u0131 da yine <em>\u201cB\u00fcy\u00fck Yunan D\u00fc\u015f\u00fc\u201d<\/em>nde bulmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p>Yunan D\u00fc\u015f\u00fc&#8217;n\u00fc ve hedeflerini, belki biz T\u00fcrklerden de iyi analiz eden \u0130ngiliz Diplomat Smith, Yunanistan&#8217;\u0131n sadece krall\u0131\u011f\u0131 de\u011fil, Yunan milletinin oturdu\u011fu b\u00fct\u00fcn yerleri kapsad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulad\u0131ktan sonra bunun i\u00e7in 1864 Anayasas\u0131nda yeni Kral I.George&#8217;un, <em>\u201cYunanistan Kral\u0131 de\u011fil\u201d, \u201cHelenlerin Kral\u0131\u201d <\/em>unvan\u0131yla simgelendirildi\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7izmi\u015ftir. Bu amac\u0131n 19. y\u00fczy\u0131lda ya\u015fayan Orta\u00e7a\u011f d\u00fc\u015f\u00fcncesine sahip ki\u015filerin duygusal \u00fcr\u00fcn\u00fc de\u011fil; y\u00fczy\u0131llarca eski, Yunanl\u0131lar\u0131n ulusal ve dinsel bilincinin derinli\u011fine k\u00f6k salm\u0131\u015f bir ama\u00e7 oldu\u011funu belirten Smith, bunun y\u00f6n\u00fcn\u00fcn de <em>\u201c\u0130stanbul&#8217;u H\u0131ristiyanl\u0131k ad\u0131na ele ge\u00e7irmek ve 1453&#8217;te d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olan Evrensel H\u0131ristiyan- Bizans \u0130mparatorlu\u011funu yeniden kurmak\u201d <\/em>oldu\u011funu net bir \u015fekilde ifade etmi\u015ftir. Smith&#8217;e g\u00f6re, o andan ba\u015flayarak Ayasofya&#8217;n\u0131n ve kentin kurtar\u0131lmas\u0131 fikri, Yunan Ortodokslar\u0131n\u0131n kaderi ve amac\u0131 olarak ku\u015faktan ku\u015fa\u011fa aktar\u0131lm\u0131\u015f ve <em>\u201cEvrensel H\u0131ristiyan Bizans \u0130mparatorlu\u011funun tekrar kurulmas\u0131 fikri\u201d, <\/em>Yunanl\u0131lar\u0131n kafas\u0131nda \u0130stanbul&#8217;un geri al\u0131nmas\u0131 \u00f6zlemi halinde k\u00f6kle\u015fmi\u015ftir. Ancak zaman ge\u00e7tik\u00e7e, \u00f6nceleri d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi belirli bir Bizans \u0130mparator\u00adlu\u011fu kurulmas\u0131 fikrinden yava\u015f yava\u015f vazge\u00e7ilip, bu \u00f6zleme yeni bir anlam verildi\u011fini s\u00f6yleyen Smith, <em>\u201cB\u00fcy\u00fck Amac\u0131n\u201d <\/em>19<em>.<\/em>y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131n\u00adda en az\u0131ndan \u00fc\u00e7 ayr\u0131 y\u00f6n\u00fc kapsamaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 tespitinde bulunmu\u015f, bu \u00fc\u00e7 ayr\u0131 y\u00f6n\u00fc de \u015f\u00f6yle izah etmi\u015ftir:<\/p>\n<p><em>Merkezi \u0130stanbul&#8217;da olan Bizans-Yunan \u0130mparatorlu\u011funu canlan\u00add\u0131rmaya y\u00f6nelik romantik bir d\u00fc\u015f,<\/em><\/p>\n<p><em>Yunan ulusuyla T\u00fcrk ulusu aras\u0131nda \u00e7at\u0131\u015fmaya neden olmayacak do\u011fal bir yoldan, yava\u015f yava\u015f i\u00e7ten y\u0131k\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak \u015fekilde Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu \u00fczerinde Yunan k\u00fclt\u00fcrel ve ekonomik egemen\u00adli\u011fini sa\u011flamak hevesi,<\/em><\/p>\n<p><em>Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu ile a\u00e7\u0131ktan \u00e7at\u0131\u015fmaya yol a\u00e7acak olan d\u0131\u015far\u0131daki Yunanl\u0131lar\u0131n, \u00fczerinde ya\u015fad\u0131klar\u0131 topraklar\u0131 geri alarak, Yunan Krall\u0131\u011f\u0131yla birle\u015ftirmesi.<\/em><\/p>\n<p>\u0130ngiliz Diplomat Smith&#8217;e g\u00f6re, b\u00fct\u00fcn bu d\u00fc\u015f\u00fcnceler 20.y\u00fczy\u0131la ka\u00addar ya\u015fam\u0131\u015fsa da, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc y\u00f6n di\u011ferlerini alt etmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Ancak ya\u015fad\u0131klar\u0131m\u0131z, Yunanistan ve ona destek veren Bat\u0131l\u0131 g\u00fc\u00e7lerin bu y\u00f6ntemlerden birisini de\u011fil, hepsini birden uygulamaya soktuk\u00adlar\u0131n\u0131, zaman ve zemine g\u00f6re \u00f6n plana \u00e7\u0131kanlar ile perde gerisinde ve yer alt\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclenlerin yer de\u011fi\u015ftirdi\u011fini g\u00f6stermektedir. De\u011fi\u015fme\u00adyen Smith&#8217;in, <em>\u201cMerkezi \u0130stanbul&#8217;da olan Bizans-Yunan \u0130mparatorlu\u011funu canland\u0131rmaya y\u00f6nelik romantik bir d\u00fc\u015f\u201d <\/em>dedi\u011fidir. 20. y\u00fczy\u0131lda sava\u015f y\u00f6ntemine ba\u015fvurulurken, Lozan&#8217;dan sonra \u00f6zellikle de 1950&#8217;den itiba\u00adren, \u00f6ncelikle \u00fclkemiz ayd\u0131nlar\u0131 ve y\u00f6neticilerine Bat\u0131, a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak da Bizans-Yunan k\u00fclt\u00fcr\u00fc hayranl\u0131\u011f\u0131 a\u015f\u0131lanm\u0131\u015ft\u0131r. Okul kitaplar\u0131ndan terc\u00fcme edilen klasiklere, sahnelenen oyunlar ve konser\u00adlerden ihya edilmesine veya koruma alt\u0131na al\u0131nmas\u0131na \u00f6ncelik verilen mimari yap\u0131lara, son olarak da turizm ad\u0131 alt\u0131nda moda haline getirilen \u00fclkemizdeki yer adlar\u0131na kadar her ad\u0131mda Roma-Grek k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn \u00f6n\u00fcm\u00fcze \u00e7\u0131kart\u0131lmas\u0131, yar\u0131m as\u0131rda bu konuda ne b\u00fcy\u00fck bir ba\u015far\u0131 sa\u011fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermeye yeterlidir. Bu tabloyu tamamlayan, ABD ve di\u011fer g\u00fc\u00e7l\u00fc Bat\u0131l\u0131 devletlerin ekonomik destek ad\u0131 alt\u0131nda T\u00fcrk ekono\u00admisi \u00fczerinde sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 egemenliktir, i\u015fte Smith&#8217;in Osmanl\u0131 i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00add\u00fc\u011f\u00fc, <em>\u201cYunan ulusu ile T\u00fcrk ulusu aras\u0131nda \u00e7at\u0131\u015fmaya neden olmaya\u00adcak do\u011fal yoldan i\u00e7ten i\u00e7e y\u0131k\u0131lmas\u0131\u201d <\/em>y\u00f6ntemi, T\u00fcrkiye&#8217;de rahat bir uy\u00adgulama imk\u00e2n\u0131 buldu\u011fundan, kar\u015f\u0131 g\u00fc\u00e7ler az zamanda \u00e7ok i\u015f ba\u015farm\u0131\u015f ve \u00fclke b\u00f6ylesi bir felaketin e\u015fi\u011fine getirilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201c20. y\u00fczy\u0131lda \u00fc\u00e7 cahil b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcn (ABD, \u0130ngiltere, Fransa) sadece bir \u00e7ocu\u011fun (Yunanistan) \u00f6nderli\u011fiyle belirledi\u011fi Anadolu&#8217;ya kar\u015f\u0131 davran\u0131\u015f\u0131\u201d \u015fimdi nas\u0131l \u015fekilleniyor? Zaman\u0131nda nizam\u0131 de\u011fi\u015ftiren T\u00fcrkiye, tekrarlanan tehdidi bertaraf edebilecek mi?<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":5126,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_ef_editorial_meta_date_first-draft-date":"","_ef_editorial_meta_paragraph_assignment":"","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[59,2,64,66,67,68],"tags":[419,418,420,262,422,421,417,423,45],"coauthors":[9],"class_list":["post-4502","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-abd","category-genel","category-kurumlar","category-siyaset-tarih","category-tehditler","category-turkluk-turkculuk","tag-clinton","tag-helenizm","tag-ingiltere","tag-kurtulus-savasi","tag-lloyd-george","tag-lord-curzon","tag-lozan","tag-venizelos","tag-yunanistan"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4502","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4502"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4502\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5126"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4502"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4502"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4502"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=4502"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}