{"id":4604,"date":"2018-12-12T19:30:00","date_gmt":"2018-12-12T16:30:00","guid":{"rendered":"http:\/\/misak.millidusunce.com?p=4604&#038;preview=true&#038;preview_id=4604"},"modified":"2018-12-11T11:47:52","modified_gmt":"2018-12-11T08:47:52","slug":"kuresel-iklim-degisikligi-kiyamet-alameti-mi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/kuresel-iklim-degisikligi-kiyamet-alameti-mi\/","title":{"rendered":"K\u00fcresel iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi k\u0131yamet alameti mi?"},"content":{"rendered":"<div id=\"attachment_4678\" style=\"width: 820px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img aria-describedby=\"caption-attachment-4678\" loading=\"lazy\" class=\"wp-image-4678 size-full\" src=\"http:\/\/misak.millidusunce.com\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/kuresel-iklim-degisikligi-810x459.jpeg\" alt=\"K\u00fcresel iklim de\u011fi\u015fiklikleri\" width=\"810\" height=\"459\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/kuresel-iklim-degisikligi-810x459.jpeg 810w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/kuresel-iklim-degisikligi-810x459-150x85.jpeg 150w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/kuresel-iklim-degisikligi-810x459-300x170.jpeg 300w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/kuresel-iklim-degisikligi-810x459-768x435.jpeg 768w\" sizes=\"(max-width: 810px) 100vw, 810px\" \/><p id=\"caption-attachment-4678\" class=\"wp-caption-text\">K\u00fcresel iklim de\u011fi\u015fiklikleri<\/p><\/div>\n<h2><strong>Hava durumu kumar\u0131nda zarlar\u0131 kim at\u0131yor?<\/strong><\/h2>\n<p><em>J. Haner, National Geographic<\/em> Dergisi 2017 Nisan say\u0131s\u0131nda\u00a0 yazd\u0131\u011f\u0131 makalesinde \u015f\u00f6yle demektedir; <em>\u201c2016 y\u0131l\u0131nda ya\u015fanan s\u0131cakl\u0131klar, 2015 y\u0131l\u0131nda k\u0131r\u0131lan rekorlar\u0131 a\u015ft\u0131. 2015 y\u0131l\u0131ndakiler de 2014 rekorlar\u0131n\u0131 a\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Binlerce meteoroloji istasyonu, \u015famand\u0131ra ve gemi taraf\u0131ndan yap\u0131lan \u00f6l\u00e7\u00fcmlerden elde edilen ge\u00e7en y\u0131l\u0131n k\u00fcresel y\u00fczey s\u0131cakl\u0131klar\u0131, 20. y\u00fczy\u0131l ortalamas\u0131ndan 0,94 derece daha y\u00fcksekti. Atmosferi ara\u015ft\u0131ran uydular da belirgin \u0131s\u0131nma e\u011filimleri saptad\u0131lar.\u00a0Sal\u0131n\u0131m\u0131na yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131m\u0131z sera gazlar\u0131ysa, \u0131s\u0131y\u0131 d\u00fcnya y\u00fczeyinde hapseden bir \u00f6rt\u00fc olu\u015fturuyor.\u00a0On uzmandan dokuzu ayn\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fte: Karbon sal\u0131m\u0131 k\u00fcresel \u0131s\u0131nmaya yol a\u00e7\u0131yor. <strong>\u00a0<\/strong>Buzullar h\u0131zla eriyor.\u00a0Eriyen deniz buzu, deniz seviyesini etkilemiyor; ama eriyen kara buzu, deniz seviyesinde y\u00fckselmeye neden oluyor. Da\u011flardaki buzullarda k\u00fcresel olarak \u00e7ekilme ya\u015fan\u0131yor. 1900\u2019den bu yana meydana gelen 20\u201323 santimetrelik y\u00fckseli\u015f, k\u0131y\u0131 kesimlerinde su ta\u015fk\u0131n\u0131 miktar\u0131n\u0131n h\u0131zl\u0131 y\u00fckseli\u015finde etkili oldu. En b\u00fcy\u00fck tehdit Gr\u00f6nland ve Antartika\u2019y\u0131 kaplayan buzul \u00f6rt\u00fcleri. Deniz seviyesinin 70 metre y\u00fckselmesine yol a\u00e7acak kadar \u00e7ok buz i\u00e7eriyorlar.<\/em><\/p>\n<p><em>Hava durumu ad\u0131n\u0131 verdi\u011fimiz kumarda zarlar\u0131 iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi at\u0131yor. Kurakl\u0131k veya f\u0131rt\u0131na yaratm\u0131yor; ama bu t\u00fcr olaylar\u0131n olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131p azalt\u0131yor. S\u0131cakl\u0131k dalgalar\u0131 durumunda olas\u0131l\u0131k daha da art\u0131yor.\u201d<\/em><\/p>\n<div id=\"attachment_4605\" style=\"width: 778px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img aria-describedby=\"caption-attachment-4605\" loading=\"lazy\" class=\"wp-image-4605 size-medium_large\" src=\"http:\/\/misak.millidusunce.com\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/a-1-768x511.jpg\" alt=\"\" width=\"768\" height=\"511\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/a-1-768x511.jpg 768w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/a-1-150x100.jpg 150w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/a-1-300x200.jpg 300w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/a-1.jpg 900w\" sizes=\"(max-width: 768px) 100vw, 768px\" \/><p id=\"caption-attachment-4605\" class=\"wp-caption-text\">Bir ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Gr\u00f6nland buz \u00f6rt\u00fcs\u00fcnde erime suyundan olu\u015fan mavi g\u00f6lleri inceliyor. NASA uydular\u0131na g\u00f6re, k\u0131tan\u0131n buz \u00f6rt\u00fcs\u00fc 2002\u2019den bu yana ortalama 287 milyar ton buz yitirdi. [Foto\u011fraf: Nick Cobbing]<\/p><\/div>\n<h2><strong>T\u00fcrkiye&#8217;de iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi<\/strong><\/h2>\n<p>T\u00fcrkiye G\u0131da ve \u0130\u00e7ecek Dernekleri Federasyonu&#8217;nun 2017 y\u0131l\u0131nda yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 \u201c<em>T\u00fcrkiye\u2019de \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi ve Tar\u0131mda S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik<\/em>\u201d raporundaki ifadeye g\u00f6re; <em>\u201cEge, Orta Anadolu ve Akdeniz\u2019de k\u0131\u015f ve ilkbahar ya\u011f\u0131\u015flar\u0131 azal\u0131rken, hem yaz aylar\u0131ndaki hava s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 hem de buharla\u015fma-terleme artm\u0131\u015ft\u0131r. Ay\u00e7i\u00e7e\u011fi, m\u0131s\u0131r gibi yazl\u0131k bitkileri ve yonca ekili\u015finin Orta Anadolu\u2019da h\u0131zla artmas\u0131 ile birlikte T\u00fcrkiye genelinde mera alanlar\u0131n\u0131n azalmas\u0131ndan dolay\u0131 ihtiya\u00e7 duyulan sulama suyu miktar\u0131 bug\u00fcne g\u00f6re yakla\u015f\u0131k iki kat\u0131na \u00e7\u0131kabilecektir. Sulama yap\u0131lsa bile bitkiler \u00e7i\u00e7eklenme ve tane doldurma d\u00f6neminde daha y\u00fcksek ve a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131caklara maruz kalaca\u011f\u0131 i\u00e7in \u00f6zellikle yazl\u0131k bitkilerin veriminde d\u00fc\u015f\u00fc\u015fler olmas\u0131 beklenmektedir.\u201d<\/em><\/p>\n<h2><strong>K\u00fcresel de\u011fi\u015fikliler<\/strong><\/h2>\n<p>Sera gazlar\u0131n\u0131n ve aerosollerin etkilerini birlikte dikkate alan en duyarl\u0131 iklim modelleri, k\u00fcresel ortalama y\u00fczey s\u0131cakl\u0131klar\u0131nda 2100 y\u0131l\u0131na kadar 1-3,5 C\u00b0 aras\u0131nda bir art\u0131\u015f ve buna ba\u011fl\u0131 olarak deniz seviyesinde de 15-95 cm aras\u0131nda bir y\u00fckselme olaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rmektedir. \u0130\u00e7erdi\u011fi t\u00fcm belirsizliklere kar\u015f\u0131n, k\u00fcresel \u0131s\u0131nman\u0131n s\u00fcrmesi durumunda, baz\u0131 b\u00f6lgeler i\u00e7in ekstrem y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131klar, ta\u015fk\u0131nlar, yayg\u0131n ve \u015fiddetli kurakl\u0131k olaylar\u0131 beklenmektedir. Bunlar\u0131n do\u011fal bir sonucu olan \u00e7al\u0131l\u0131k ve orman yang\u0131nlar\u0131 ile insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve ekolojik sistemlerin i\u015flevselli\u011fini de i\u00e7eren baz\u0131 ciddi potansiyel de\u011fi\u015fiklikler olduk\u00e7a y\u00fcksek bir g\u00fcvenilirlik d\u00fczeyinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir (T\u00fcrke\u015f ve ark., 2000).<\/p>\n<p>K\u00fcresel s\u0131cakl\u0131klardaki art\u0131\u015flara ba\u011fl\u0131 olarak, d\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011finde hidrolojik d\u00f6ng\u00fcde \u00f6nemli de\u011fi\u015fikliklerin olmas\u0131, kara ve deniz buzullar\u0131n\u0131n erimesi, deniz seviyesinin y\u00fckselmesi, iklim ku\u015faklar\u0131n\u0131n yer de\u011fi\u015ftirmesi ve salg\u0131n hastal\u0131klar\u0131n artmas\u0131 gibi, ekolojik sistemleri ve insan ya\u015fam\u0131n\u0131 do\u011frudan etkileyecek \u00f6nemli farkl\u0131la\u015fmalar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 beklenmektedir (T\u00fcrke\u015f ve ark. 2000).<\/p>\n<h2><strong>Zamana ve b\u00f6lgeye g\u00f6re farkl\u0131la\u015fmalar<\/strong><\/h2>\n<p>K\u00fcresel \u0131s\u0131nmaya ba\u011fl\u0131 iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin etkileri yaln\u0131z k\u00fcresel olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z etkilerle de s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. Ge\u00e7mi\u015fteki iklim de\u011fi\u015fikliklerinde oldu\u011fu gibi, b\u00f6lgeye ve zamana ba\u011fl\u0131 farkl\u0131l\u0131klar da olu\u015fabilecektir: \u00d6rne\u011fin, gelecekte d\u00fcnyan\u0131n baz\u0131 b\u00f6lgelerinde kas\u0131rgalar, kuvvetli ya\u011f\u0131\u015flar ile onlara ba\u011fl\u0131 seller ve ta\u015fk\u0131nlar gibi meteorolojik afetlerin \u015fiddetlerinde ve s\u0131kl\u0131klar\u0131nda art\u0131\u015flar olurken, di\u011fer baz\u0131 b\u00f6lgelerinde uzun s\u00fcreli ve \u015fiddetli kurakl\u0131klar ve bunlarla ili\u015fkili yayg\u0131n \u00e7\u00f6lle\u015fme olaylar\u0131 da daha fazla etkili olabilecektir (T\u00fcrke\u015f ve ark., 2010).<\/p>\n<p>Son y\u0131llarda \u00fclkemizin hemen her b\u00f6lgesinde g\u00f6r\u00fclen ani ve \u015fiddetli ya\u011f\u0131\u015flar\u0131n toprak taraf\u0131ndan emilemeden, y\u00fczey ak\u0131\u015f\u0131 olarak sellere ve ta\u015fk\u0131nlara neden oldu\u011fu, tar\u0131msal alanlar ile kentlerde b\u00fcy\u00fck zararlara yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlenmektedir. Bu olaylar hem ciddi hem de magazin haberi olarak birer fenomen haline gelmi\u015f bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n<h2><strong>Bakandan korkutucu a\u00e7\u0131klama<\/strong><\/h2>\n<p>\u00c7evre ve \u015eehircilik Bakanl\u0131\u011f\u0131 M\u00fcste\u015far Yard\u0131mc\u0131s\u0131 ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Ba\u015fm\u00fczakerecisi Mehmet Emin Birp\u0131nar, 15 May\u0131s D\u00fcnya \u0130klim G\u00fcn\u00fc dolay\u0131s\u0131yla yapt\u0131\u011f\u0131 korkutucu a\u00e7\u0131klamada, 2099 y\u0131l\u0131na kadar s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n giderek artaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Birp\u0131nar, <em>&#8220;\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fine ba\u011fl\u0131 \u00e7evresel ve iklimsel de\u011fi\u015fimler \u00fclkemizde de g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015fland\u0131. Bu de\u011fi\u015fimler aras\u0131nda artmaya devam edecek olan s\u0131cakl\u0131klar ba\u015fta geliyor. \u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi dolay\u0131s\u0131yla T\u00fcrkiye genelinde kurakl\u0131k ve ortalama s\u0131cakl\u0131klar\u0131n 2099 y\u0131l\u0131na kadar artmaya devam etmesi bekleniyor&#8221;<\/em> dedi.<\/p>\n<p>D\u00fcnyadaki ya\u015fam\u0131n mevcut haliyle korunmas\u0131 i\u00e7in atmosferdeki karbondioksit gaz\u0131n\u0131n yo\u011funlu\u011funun belli bir oran\u0131 ge\u00e7memesi gerekti\u011fine dikkati \u00e7eken Birp\u0131nar, <em>&#8220;Emisyonlar\u0131n y\u0131ll\u0131k art\u0131\u015f\u0131 yakla\u015f\u0131k 50 milyar ton. \u0130nsano\u011flu bu \u015fekilde devam ederse 2030 y\u0131l\u0131nda 2 derecelik s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131na ula\u015facak, y\u00fczy\u0131l sonuna kadar da 4 ila 6 derecelik bir \u0131s\u0131nma ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalacak. Bu da geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olmayan bir yola girilmesi demek.&#8221;<\/em> diye konu\u015ftu.<\/p>\n<p>\u00c7in&#8217;in y\u0131ll\u0131k emisyonlar\u0131n\u0131n 11,7 milyar ton, ABD&#8217;nin ise 6,2 milyar ton oldu\u011funu dile getiren Birp\u0131nar ayr\u0131ca \u015funlar\u0131 da s\u00f6yledi:<\/p>\n<p><em>&#8220;Nisan ay\u0131nda yay\u0131nlanan ulusal envanterimize g\u00f6re, 2016 y\u0131l\u0131nda \u00fclkemizin emisyonlar\u0131 ise 496 milyon ton. Tarihsel emisyonlara bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ise ABD y\u00fczde 28, AB y\u00fczde 23, Rusya y\u00fczde 11, \u00c7in y\u00fczde 9 iklim de\u011fi\u015fikli\u011finden sorumluyken, \u00fclkemizin tarihsel sorumlulu\u011fu sadece y\u00fczde 0,7.&#8221;<\/em><\/p>\n<p>Birp\u0131nar, bu kapsamda, T\u00fcrkiye&#8217;de ender g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen hortum, y\u0131ld\u0131r\u0131m gibi afetlerin de en az sel, \u015fiddetli r\u00fczg\u00e2r, dolu, heyelan ve don kadar \u00f6ncelikli oldu\u011fu sonucunun ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 aktard\u0131 <a href=\"https:\/\/fotogaleri.haberler.com\/korkutan-kiyamet-senaryosu-2099-yilina-kadar\/\">(Haberler.com)<\/a>.<\/p>\n<h2><strong>WWF (D\u00fcnya Yaban Hayat\u0131 Vakf\u0131)\u00a0<\/strong><\/h2>\n<p>WWF-T\u00fcrkiye\u2019nin ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi T\u00fcrkiye\u2019nin Yar\u0131nlar\u0131 Projesi Sonu\u00e7 Raporu\u2019nda <em>\u201c\u00dclkemizin de i\u00e7erisinde yer ald\u0131\u011f\u0131 Akdeniz Havzas\u0131, k\u00fcresel iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine kar\u015f\u0131 yerk\u00fcrenin en hassas b\u00f6lgelerinden birisidir. Akdeniz Havzas\u0131\u2019nda ger\u00e7ekle\u015fecek 2\u00b0C\u2019lik bir s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131, beklenmeyen hava olaylar\u0131, s\u0131cak hava dalgalar\u0131, orman yang\u0131nlar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131nda ve etkisinde art\u0131\u015f, kurakl\u0131k ve bunlar dolay\u0131s\u0131yla biyolojik \u00e7e\u015fitlilik kayb\u0131, turizm gelirlerinde azalma, tar\u0131msal verim kayb\u0131 ve en \u00f6nemlisi kurakl\u0131k olarak etkilerini hissettirecektir.\u201d<\/em> denmektedir.<\/p>\n<p>Bu Projenin Sonu\u00e7 Raporu\u2019na g\u00f6re iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin ba\u015fl\u0131ca etkileri \u015f\u00f6yle olacak:<\/p>\n<ul>\n<li>S\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131 2030\u2019lu y\u0131llar\u0131n sonuna kadar s\u0131n\u0131rl\u0131 kalacak, bu d\u00f6nemden sonra h\u0131zl\u0131 bir art\u0131\u015f g\u00f6zlenecek,<\/li>\n<li>Mevsim ve b\u00f6lge farkl\u0131l\u0131klar\u0131 g\u00f6stermekle beraber s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131n\u0131n k\u0131\u015f mevsiminde 4\u00b0C, yaz\u0131n ise 6\u00b0C civar\u0131na ula\u015facak (1960-1990 d\u00f6neminde g\u00f6re),<\/li>\n<li>K\u0131\u015f ya\u011f\u0131\u015flar\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019nin genelinde azalma g\u00f6r\u00fcl\u00fcrken bir tek Kuzey Anadolu\u2019nun do\u011fu yar\u0131s\u0131nda ya\u011f\u0131\u015flarda art\u0131\u015f g\u00f6r\u00fclecek.<\/li>\n<\/ul>\n<h2><strong>\u00a0\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi \u00e7er\u00e7eve s\u00f6zle\u015fmesi <\/strong><\/h2>\n<p>1980\u2019li y\u0131llarda, insan etkinlikleri sonucu olu\u015fan sera gaz\u0131 emisyonlar\u0131n\u0131n k\u00fcresel iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi ile ili\u015fkilendirilmesine y\u00f6nelik bilimsel kan\u0131tlar, kamuoyunun endi\u015felerinin artmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. H\u00fck\u00fcmetler bu problemle ilgili endi\u015feleri g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurarak, k\u00fcresel bir anla\u015fma i\u00e7in acil tav\u0131r al\u0131nmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak bir dizi uluslararas\u0131 konferans d\u00fczenlemi\u015ftir. Bu \u00e7abalar\u0131n sonucunda, 1990 y\u0131l\u0131nda Birle\u015fmi\u015f Milletler Genel Kurulu \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi \u00c7er\u00e7eve S\u00f6zle\u015fmesi i\u00e7in H\u00fck\u00fcmetleraras\u0131 M\u00fczakere Komitesi\u2019nin (INC) olu\u015fturulmas\u0131n\u0131 kararla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. INC, S\u00f6zle\u015fme\u2019nin tasla\u011f\u0131n\u0131 haz\u0131rlayarak 9 May\u0131s 1992 tarihinde New York\u2019taki Birle\u015fmi\u015f Milletler Merkezi\u2019nde kabul etti. S\u00f6zle\u015fme 1992\u2019de Rio de Janeiro\u2019daki D\u00fcnya Zirvesi s\u0131ras\u0131nda imzaya a\u00e7\u0131ld\u0131. Burada, Avrupa Toplulu\u011fu da d\u00e2hil olmak \u00fczere 154 \u00fclkenin devlet ba\u015fkanlar\u0131 ve di\u011fer \u00fcst d\u00fczey temsilcileri taraf\u0131ndan imzaland\u0131 ve 21 Mart 1994 tarihinde y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi. 2002 y\u0131l\u0131 Haziran ay\u0131 itibar\u0131 ile 185 \u00fclke S\u00f6zle\u015fme\u2019yi imzalayarak veya S\u00f6zle\u015fme\u2019ye kat\u0131larak, kendilerini S\u00f6zle\u015fme\u2019nin y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerine kar\u015f\u0131 sorumlu hale getirdiler.<\/p>\n<p>Taraflar Konferans\u0131 (COP) &#8211; S\u00f6zle\u015fme\u2019nin en yetkili organ\u0131 &#8211; ilk oturumunu 1995 y\u0131l\u0131n\u0131n ba\u015flar\u0131nda Berlin\u2019de ger\u00e7ekle\u015ftirdi. 1997 y\u0131l\u0131 Aral\u0131k ay\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilen Taraflar Konferans\u0131\u2019n\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc oturumunda, 2008-2012 d\u00f6neminin sonunda geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerin sera gaz\u0131 emisyonlar\u0131n\u0131n toplam %5 oran\u0131nda azalt\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6ren Kyoto Protokol\u00fc kabul edildi.<\/p>\n<p>S\u00f6zle\u015fme\u2019nin ve Taraflar Konferans\u0131\u2019n\u0131n benimseyebilece\u011fi herhangi bir ilgili yasal belgenin nihai amac\u0131, S\u00f6zle\u015fme\u2019nin ilgili h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re, atmosferdeki sera gaz\u0131 birikimlerini, iklim sistemi \u00fczerindeki tehlikeli insan kaynakl\u0131 etkiyi \u00f6nleyecek bir d\u00fczeyde durdurmay\u0131 ba\u015farmakt\u0131r. B\u00f6yle bir d\u00fczeye, ekosistemin iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine do\u011fal bir \u015fekilde uyum sa\u011flamas\u0131na, g\u0131da \u00fcretiminin zarar g\u00f6rmeyece\u011fi ve ekonomik kalk\u0131nman\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir \u015fekilde devam\u0131na izin verecek bir zaman d\u00e2hilinde ula\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r <a href=\"https:\/\/twitter.com\/UNFCCC\/status\/1049325704666656769\">(\u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi). <\/a><\/p>\n<h2><strong>\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi hakk\u0131nda<\/strong><\/h2>\n<p><em>Avrupa \u00c7evre Ajans\u0131 (2016)<\/em><strong>, \u201c<\/strong>\u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Hakk\u0131nda\u201d\u00a0 ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131s\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131daki \u00e7arp\u0131c\u0131 ifadelere yer vermektedir:<\/p>\n<p><em>\u201c\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi en b\u00fcy\u00fck \u00e7evresel, sosyal ve ekonomik tehditlerden birini te\u015fkil etmektedir. H\u00fck\u00fcmetleraras\u0131 \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Paneli (IPCC), iklim sistemi kesin olarak \u0131s\u0131nmaktad\u0131r, demektedir. G\u00f6zlemler, k\u00fcresel ortalama hava ve okyanus s\u0131cakl\u0131klar\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131n\u0131, kar ve buz erimelerinin yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve k\u00fcresel ortalama deniz seviyesinin y\u00fckseldi\u011fini g\u00f6stermektedir.<\/em> <em>Is\u0131nman\u0131n \u00e7o\u011funun insan faaliyetlerinden kaynaklanan sera gaz\u0131 emisyonlar\u0131na atfedilebilmesi son derece olas\u0131d\u0131r.<\/em><\/p>\n<p><em>\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi \u015fu ana dek g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f en b\u00fcy\u00fck ve geni\u015f kapsaml\u0131 pazar ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 temsil etmektedir.<\/em><\/p>\n<p><em>Son 150 y\u0131lda, ortalama s\u0131cakl\u0131k d\u00fcnyada neredeyse 0,8 \u00baC ve Avrupa&#8217;da da yakla\u015f\u0131k 1 \u00baC artm\u0131\u015ft\u0131r. Son on iki y\u0131l\u0131n on biri (1995-2006) k\u00fcresel y\u00fczey s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n (1850&#8217;den beri) ara\u00e7sal kayd\u0131na ge\u00e7en en s\u0131cak on iki y\u0131l aras\u0131nda bulunmaktad\u0131r. Emisyonlar\u0131 s\u0131n\u0131rland\u0131racak k\u00fcresel eylemde bulunulmazsa, IPCC 2100&#8217;e kadar k\u00fcresel s\u0131cakl\u0131klar\u0131n 1,8 \u00baC ila 4,0 \u00baC kadar daha \u0131s\u0131nabilece\u011fini beklemektedir. Bu, sanayi \u00f6ncesi zamanlardan beri kaydedilen s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131n\u0131n 2 \u00b0C&#8217;yi a\u015faca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmektedir. Bu e\u015fi\u011fin \u00f6tesinde geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olmayan ve olas\u0131l\u0131kla felaket niteli\u011finde de\u011fi\u015fiklikler meydana gelme ihtimali \u00e7ok daha artmaktad\u0131r.<\/em><\/p>\n<p><em>\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011finin etkileri \u015fimdiden g\u00f6zlenmekte olup, gelecekte daha da belirgin hale gelecekleri tahmin edilmektedir. S\u0131cak dalgalar\u0131, kurakl\u0131k ve seller gibi ola\u011fan\u00fcst\u00fc hava olaylar\u0131n\u0131n daha s\u0131k ve yo\u011fun olarak ya\u015fanmas\u0131 beklenmektedir. Avrupa&#8217;da en b\u00fcy\u00fck s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015flar\u0131 g\u00fcney Avrupa ve Kuzey Kutup b\u00f6lgesinde meydana gelmi\u015ftir. Ya\u011f\u0131\u015flar g\u00fcney Avrupa&#8217;da azalmakta, kuzey\/kuzey-bat\u0131da artmaktad\u0131r. Bu da do\u011fal ekosistemler, insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve su kaynaklar\u0131 \u00fczerinde bir tak\u0131m etkilere yol a\u00e7maktad\u0131r. Ormanc\u0131l\u0131k, tar\u0131m, turizm ve in\u015faat gibi ekonomik sekt\u00f6rler genellikle istenmeyen etkilerden muzdarip olacakt\u0131r. Kuzey Avrupa&#8217;daki tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fc s\u0131n\u0131rl\u0131 bir s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131ndan faydalanabilir.<\/em><\/p>\n<p><em>\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011finin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek i\u00e7in, k\u00fcresel sera gaz\u0131 emisyonlar\u0131n\u0131n \u00f6nemli oranda azalt\u0131lmas\u0131 gerekmektedir ve bu ama\u00e7la politikalar uygulamaya konmu\u015ftur.<\/em><\/p>\n<p><em>Emisyonlar\u0131n azalt\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik politikalar ve \u00e7abalar etkili olsa dahi, bir miktar iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla Avrupa&#8217;da ve \u00f6zellikle de Avrupa&#8217;n\u0131n \u00f6tesinde iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin etkilerine adapte olmay\u0131 sa\u011flayacak stratejiler ve eylemler geli\u015ftirmemiz gerektirmektedir zira en az geli\u015fmi\u015f \u00fclkeler, adapte olmak i\u00e7in en az mali ve teknik kapasiteye sahip oldu\u011fundan, en korunmas\u0131z \u00fclkeler aras\u0131nda yer almaktad\u0131r.\u201d<\/em><\/p>\n<h2><strong>Ulusal iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi stratejisi<\/strong><\/h2>\n<p>T\u00fcrkiye, iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin etkilerinin azalt\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik k\u00fcresel \u00e7abalara kendi \u00f6zel \u015fartlar\u0131 ve imk\u00e2nlar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde katk\u0131da bulunmak maksad\u0131yla \u201cUlusal \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Stratejisi\u201dni haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r. Strateji, bir y\u0131l gibi k\u0131sa vadede hayata ge\u00e7irilmeye ba\u015flanacak ama\u00e7lar\u0131n yan\u0131nda bir-\u00fc\u00e7 y\u0131ll\u0131k d\u00f6nem i\u00e7erisinde ger\u00e7ekle\u015fmesi ya da ba\u015flamas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclen orta vadeli ama\u00e7lar\u0131 ve s\u00fcresi on y\u0131la yay\u0131lan uzun vadeli ama\u00e7lar\u0131 kapsamaktad\u0131r. 2010 \u2013 2020 d\u00f6neminde iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi ile m\u00fccadele y\u00f6n\u00fcnde yap\u0131lacaklara rehberlik edecek Strateji, ulusal ya da uluslararas\u0131 geli\u015fmeler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda ihtiya\u00e7 duyulmas\u0131 halinde g\u00fcncellenecektir (T\u00fcrkiye \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Stratejisi ).<\/p>\n<p>Algedik (2013) taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan de\u011ferlendirme raporunda; 2010 tarihli ve Y\u00fcksek Planlama Kurulu onayl\u0131 Ulusal \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Strateji Belgesi gibi resmi bir taahh\u00fct belgesi niteli\u011fine de sahip olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etmektedir.<\/p>\n<h2><strong>\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi ulusal eylem plan\u0131<\/strong><\/h2>\n<p>2011 y\u0131l\u0131nda yay\u0131mlanan <em>\u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Ulusal Eylem Plan\u0131<\/em>\u2019nda, T\u00fcrkiye\u2019de y\u0131ll\u0131k ortalama s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n gelecek y\u0131llarda 2,5\u00b0-4\u00b0C artaca\u011f\u0131n\u0131, art\u0131\u015f\u0131n Ege ve Do\u011fu Anadolu B\u00f6lgeleri\u2019nde 4\u00b0C\u2019yi, i\u00e7 b\u00f6lgelerde ise 5\u02daC\u2019yi bulaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcrken, T\u00fcrkiye\u2019nin yak\u0131n gelecekte daha s\u0131cak, daha kurak ve ya\u011f\u0131\u015flar a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha belirsiz bir iklim yap\u0131s\u0131na sahip olaca\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyuyor.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019nin iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi konusunda bir eylem plan\u0131 haz\u0131rlamas\u0131 fikri, 2000 y\u0131l\u0131na uzanmaktad\u0131r. 2001-2005 y\u0131llar\u0131n\u0131 kapsayan 8. Be\u015f Y\u0131ll\u0131k Kalk\u0131nma Plan\u0131 haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in DPT b\u00fcnyesinde kurulan \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi \u00d6zel \u0130htisas Komisyonu taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan raporda, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi ile ilgili olarak \u201cUlusal Program ve Eylem Plan\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 ve kabul\u00fc\u201d tavsiye edildi. 2007 y\u0131l\u0131nda Bali\u2019de ger\u00e7ekle\u015fen \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi 13. Taraflar Konferans\u0131\u2019nda, \u00fclkelerden ulusal programlara uygun azalt\u0131m faaliyetlerini (Nationally Appropriate Mitigation Actions \/NAMAs) haz\u0131rlamalar\u0131, 2009 y\u0131l\u0131nda ise Sekreterya\u2019ya iletmeleri istendi.<\/p>\n<p>\u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Eylem Plan\u0131, T\u00fcrkiye\u2019nin \u00f6zellikle su kaynaklar\u0131n\u0131n azalmas\u0131, orman yang\u0131nlar\u0131, kurakl\u0131k ve \u00e7\u00f6lle\u015fme, bunlara ba\u011fl\u0131 ekolojik bozulmalar gibi olumsuz etkilerden \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde etkilenece\u011fini \u00f6ng\u00f6r\u00fcyor. \u00c7evre ve \u015eehircilik Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan Temmuz 2011\u2019de sonu\u00e7lanarak payla\u015f\u0131lan \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Ulusal Eylem Plan\u0131 \u0130DEP)- (2011-2023)\u2019in bir de\u011ferlendirmesi \u201c\u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Eylem Plan\u0131 De\u011ferlendirme Raporu\u201d ile (Algedik, 2013) yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu De\u011ferlendirme Raporu\u2019nda; <em>\u201cHaziran 2013 tarihine kadar ge\u00e7en s\u00fcrede, \u0130DEP\u2019te belirlenen eylemlerin ger\u00e7ekle\u015fmesi izlenmeye ve de\u011ferlendirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131. T\u00fcrkiye, 2000 y\u0131l\u0131na dayanan bu \u00e7al\u0131\u015fmalara ve Bali Taraflar Konferans\u0131 kararlar\u0131na ra\u011fmen, do\u011frudan NAMA haz\u0131rlamak ve bu \u00e7er\u00e7evede say\u0131sal azalt\u0131m hedefi i\u00e7eren bir rapor yerine, 2009 y\u0131l\u0131nda \u00e7ok daha zay\u0131f bir ad\u0131m olan \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Eylem Plan\u0131 haz\u0131rlamak i\u00e7in ad\u0131m att\u0131.\u201d<\/em> denilmektedir.<\/p>\n<p>Ad\u0131 ge\u00e7en raporda; <em>\u201cT\u00fcrkiye ise bu s\u00fcre\u00e7te, karbon yo\u011fun b\u00fcy\u00fcme politikalar\u0131 neticesinde seragaz\u0131 sal\u0131mlar\u0131n\u0131 artt\u0131rd\u0131. 2011 y\u0131l\u0131ndaki, seragaz\u0131 sal\u0131mlar\u0131, 1990 y\u0131l\u0131na k\u0131yasla % 124,2 art\u0131\u015f g\u00f6sterdi. B\u00f6ylece, 5,65 ton CO2e\u015fde\u011feri ki\u015fi ba\u015f\u0131 sal\u0131ma ula\u015farak bilimin hedef koydu\u011fu 2 tondan daha da uzakla\u015ft\u0131. T\u00fcrkiye\u2019nin bir yandan hi\u00e7bir seragaz\u0131 sal\u0131m azalt\u0131m ya da s\u0131n\u0131rlama hedefi almamas\u0131, bir yanda da k\u00f6m\u00fcr, do\u011falgaz ve petrol kullan\u0131m\u0131n\u0131 artt\u0131ran yat\u0131r\u0131mlar\u0131na h\u0131zla devam etmesi gelece\u011fin ge\u00e7mi\u015ften daha k\u00f6t\u00fc olaca\u011f\u0131n\u0131n bir habercisidir.<\/em><\/p>\n<p><em>Say\u0131sal hedefler i\u00e7ermeyen \u0130DEP\u2019in yap\u0131s\u0131, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131m konusunda, sorunun ciddiyetine oranla olduk\u00e7a yetersizdir kalmaktad\u0131r.<\/em><\/p>\n<p><em>\u0130DEP\u2019de yer verilen ve 2012 ve 2013 y\u0131l\u0131na kadar bitmesi hedef olarak konulan toplam 86 eylem ve s\u00fcre\u00e7 de\u011ferlendirildi\u011finde, a\u015fa\u011f\u0131daki sonu\u00e7lar elde edilmi\u015ftir:<\/em><\/p>\n<ul>\n<li><em>\u0130DEP, eylem ve ilerleme a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u015feffafl\u0131k ve kamuya a\u00e7\u0131kl\u0131k \u00f6zelli\u011fine sahip olmay\u0131p, s\u00fcreci kat\u0131l\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa kapal\u0131 olarak s\u00fcrmektedir.<\/em><\/li>\n<li><em>Eylemlerin bir k\u0131sm\u0131, zaten \u0130DEP\u2019den \u00f6nceki mevzuat ya da uygulamalar neticesinde yap\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 gereken i\u015fleri kapsamaktad\u0131r.<\/em><\/li>\n<li><em>Baz\u0131 eylemlerin, zaten mevcut yap\u0131lm\u0131\u015f i\u015fler oldu\u011fu, \u00fcstelik \u0130DEP\u2019den \u00f6nce tamamlanm\u0131\u015f oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/em><\/li>\n<li><em>\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan tehlikeli fosil yak\u0131tlar\u0131n kullan\u0131m\u0131 ile ilgili eylemlerin \u0130DEP\u2019te yer ald\u0131\u011f\u0131, baz\u0131 eylemlerin ise as\u0131l eylemi geciktirecek nitelikte oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/em><\/li>\n<li><em>Seragaz\u0131 sal\u0131m azalt\u0131m\u0131 eylemlerinde nitelikleri ne olursa olsun, sorun alan\u0131 ile \u00e7\u00f6z\u00fcm aras\u0131nda bir ili\u015fki kurulamamaktad\u0131r. Tablodan da g\u00f6r\u00fclece\u011fi \u00fczere, 1990 y\u0131l\u0131na g\u00f6re a\u015f\u0131r\u0131 sal\u0131m art\u0131\u015f\u0131 g\u00f6steren sekt\u00f6rler i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f olan eylemler neredeyse yok denecek kadar azd\u0131r.<\/em><\/li>\n<\/ul>\n<p><em>At\u0131k sekt\u00f6r\u00fcnde 1990 y\u0131l\u0131ndan 2011 y\u0131l\u0131na kadar ger\u00e7ekle\u015fen %272 oran\u0131ndaki sal\u0131m art\u0131\u015f\u0131na ra\u011fmen, bu sekt\u00f6r i\u00e7in hi\u00e7 bir eylem \u00f6ng\u00f6r\u00fclmezken, sanayi sekt\u00f6r\u00fcndeki %264\u2019l\u00fck sal\u0131m art\u0131\u015f\u0131na ra\u011fmen, bu sekt\u00f6r i\u00e7in sadece iki eylem planlanm\u0131\u015ft\u0131r. \u201d<\/em> \u015feklinde ciddi ele\u015ftiriler getirilmektedir.<\/p>\n<h2><strong>D\u00fcnya ve T\u00fcrkiye i\u00e7in tehditler ve riskler<\/strong><\/h2>\n<p>D\u00fcnyada artan enerji fiyatlar\u0131 ve ekonomik zorluklar g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131narak T\u00fcrkiye\u2019de yerli k\u00f6m\u00fcr ve linyit kaynaklar\u0131n\u0131n maksimum \u00f6l\u00e7\u00fcde kullan\u0131lmas\u0131 stratejisi ve buna ba\u011fl\u0131 te\u015fvik ve desteklerle fosil yak\u0131ttan elektrik \u00fcrettirilmesi; \u00fclkenin iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi ile ilgili ulusal d\u00fczenlemeleri ve uluslararas\u0131 taahh\u00fctleriyle ciddi \u00e7eli\u015fki g\u00f6stermekte oldu\u011fu gibi; kamuoyunda ve bilim d\u00fcnyas\u0131nda ciddi endi\u015feler yaratmaktad\u0131r. \u0130nsan ve \u00e7evre sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 riskleri g\u00f6z ard\u0131 edilerek; olay\u0131 reel ekonominin gere\u011fi gibi g\u00f6ren anlay\u0131\u015f\u0131n maalesef belli bir s\u00fcre daha varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 devam ettirece\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n<p>Baz\u0131 iklim model kestirimlerinin, 2050 y\u0131l\u0131na kadar iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi nedeniyle 50-100 milyon insan\u0131n daha a\u00e7l\u0131k riskiyle kar\u015f\u0131la\u015fabilece\u011fini g\u00f6sterdi\u011fi; Geli\u015fmekte Olan \u00dclkelerin hem CO<sub>2 <\/sub>g\u00fcbrelemesi ko\u015fullar\u0131nda hem de CO<sub>2 <\/sub>g\u00fcbrelemesi olmaks\u0131z\u0131n, tar\u0131msal \u00fcretimde en y\u00fcksek azalma potansiyeli ile iklim de\u011fi\u015fikli\u011finden en fazla etkilenecekleri T\u00fcrke\u015f (2016) taraf\u0131ndan iddia edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Habert\u00fcrk yazar\u0131 Ay\u015fe \u00d6zek Karasu \u201c<em>\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fine kar\u015f\u0131 ilk i\u015f: Et Yemeyeceksin<\/em>\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131s\u0131nda; \u201c8 Ekim\u2019de BM H\u00fck\u00fcmetleraras\u0131 \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Paneli (IPPC) sadece h\u00fck\u00fcmetlere de\u011fil, gezegeni di\u011fer canl\u0131larla payla\u015fan biz s\u0131radan insanlara da g\u00f6rev bi\u00e7erek bug\u00fcne kadarki en sert uyar\u0131y\u0131 g\u00f6nderen raporunu yay\u0131nland\u0131: D\u00fcnyay\u0131 k\u00fcresel \u0131s\u0131nmayla daha fazla sel, kurakl\u0131k, yoksulluk ve kitlesel a\u00e7l\u0131\u011fa s\u00fcr\u00fcklememek i\u00e7in sadece 12 y\u0131l\u0131m\u0131z kalm\u0131\u015ft\u0131. K\u00fcresel \u0131s\u0131nmay\u0131 1,5 dereceyle s\u0131n\u0131rlayacak \u015fekilde hemen eyleme ge\u00e7mezsek 2030\u2019dan sonra gezegeni g\u00f6r\u00fclmemi\u015f felaketlerden kurtarmak i\u00e7in yapacak hi\u00e7bir \u015fey kalmayacakt\u0131.\u201d demektedir.<\/p>\n<p>Karasu (2018) yaz\u0131s\u0131nda \u015f\u00f6yle devam etmektedir; \u201c8 Ekim\u00a0g\u00fcn\u00fc, Nobel Ekonomi \u00d6d\u00fcl\u00fc alan ABD\u2019li ekonomist William Nordhaus \u201ciklim de\u011fi\u015fikli\u011fi ekonomisinin babas\u0131\u201d olarak tan\u0131n\u0131yor. Ekonomi ile iklim aras\u0131ndaki etkile\u015fimi g\u00f6steren say\u0131sal modeli ilk ortaya koyan ki\u015fi. \u0130klim politikalar\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131yla ilgili tahminlerde kullan\u0131lan bu modeli geli\u015ftiren Nordhaus\u2019a g\u00f6re sera gazlar\u0131n\u0131n neden oldu\u011fu iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine kar\u015f\u0131 en etkin \u00e7\u00f6z\u00fcm, b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerin karbon vergisi uygulad\u0131\u011f\u0131 bir global sistem olu\u015fturmak. K\u00fcresel \u0131s\u0131nmaya kar\u015f\u0131 karbon ayak izimizi s\u0131n\u0131rland\u0131rmak, yani sera gazlar\u0131n\u0131n emisyon hacmini daraltmak i\u00e7in insano\u011fluna d\u00fc\u015fen ilk g\u00f6rev et, s\u00fct ve s\u00fct \u00fcr\u00fcnlerini t\u00fcketmemek, ya da en az\u0131ndan t\u00fcketimi azaltmak.\u00a0 Atmosfere metan gaz\u0131 sal\u0131n\u0131m\u0131 azalt\u0131lmadan k\u00fcresel \u0131s\u0131nmay\u0131 s\u0131n\u0131rland\u0131rma hedefi tutturulamaz! G\u00f6stergeler \u00fcrk\u00fct\u00fcc\u00fc. B\u00fcy\u00fckba\u015f hayvanlar\u0131n sald\u0131\u011f\u0131, sera etkisi yaratan metan gaz\u0131 tahminlerin y\u00fczde 11 kadar \u00fcst\u00fcnde. Sera gazlar\u0131n\u0131n y\u00fczde 16\u2019s\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor ve karbondioksitten \u00e7ok daha g\u00fc\u00e7l\u00fc. Bilim insanlar\u0131n\u0131n hesab\u0131na g\u00f6re \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki 100 y\u0131ll\u0131k periyodda metan gaz\u0131n\u0131n k\u00fcresel \u0131s\u0131nmaya etki potansiyeli karbondioksitin tam 28 kat\u0131.<\/p>\n<p>H\u00fck\u00fcmetleraras\u0131 \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Paneli (IPCC) raporuna g\u00f6re Paris \u0130klim Anla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u201ck\u00fcresel \u0131s\u0131nman\u0131n 1,5-2 dereceyle s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131\u201d hedefinde acil ve daha \u00f6nce hi\u00e7 g\u00fcndeme gelmemi\u015f de\u011fi\u015fiklikler gerekiyor. 1,5 derecenin \u00fczerinde yar\u0131m derecelik art\u0131\u015f kurakl\u0131k, sel, a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131cak ve y\u00fcz milyonlarca insan\u0131n yoksulla\u015fmas\u0131 riskini kat kat art\u0131racak. 6 bin ayr\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 referans alan ve y\u0131lsonunda Polonya\u2019da toplanacak \u0130klim Zirvesi\u2019ne sunulacak rapor diyor ki, 2 derecelik art\u0131\u015f olursa;<\/p>\n<ul>\n<li>Bu yaz kuzey yar\u0131k\u00fcrede g\u00f6r\u00fclen a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131caklar daha \u015fiddetli ve rutin olacak, s\u0131ca\u011fa ba\u011fl\u0131 \u00f6l\u00fcmler ve orman yang\u0131nlar\u0131 artacak.<\/li>\n<li>Yar\u0131m derecelik ekstra s\u0131cakl\u0131k halinde 2100 y\u0131l\u0131nda deniz seviyesi 10 cm daha y\u00fckselecek, 10 milyon insan bundan etkilenecek. Buzullar\u0131n erimesiyle birlikte ilerki y\u00fczy\u0131llarda etkilenen n\u00fcfus daha da b\u00fcy\u00fcyecek.<\/li>\n<li>K\u00fcresel \u0131s\u0131nma 2 dereceyi bulursa; 2100 y\u0131l\u0131nda deniz seviyesi 10 cm y\u00fckselecek, 10 milyon insan etkilenecek.<\/li>\n<li>2 derecenin do\u011fadaki etkisi daha b\u00fcy\u00fck olacak; polenlerin yay\u0131lmas\u0131nda hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131yan b\u00f6ceklerin ya\u015fam alan\u0131 yar\u0131 yar\u0131ya azalacak.<\/li>\n<li>Antarktika\u2019da buzlar\u0131n erimesiyle kutup ay\u0131lar\u0131, fok ve deniz ku\u015flar\u0131 habitatlar\u0131n\u0131 kaybedecek.<\/li>\n<li>Mercan kayal\u0131klar\u0131 yok olacak. Oysa 1, 5 derece art\u0131\u015fta mevcut ekosistemlerinin y\u00fczde 10-30&#8217;u korunabilir.<\/li>\n<li>1,5 derecede \u00f6zellikle sahra alt\u0131 Afrika, G\u00fcney Do\u011fu Asya ile G\u00fcney ve Orta Amerika&#8217;da m\u0131s\u0131r, pirin\u00e7 ve bu\u011fday hasad\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fc\u015f s\u0131n\u0131rl\u0131 olacak.<\/li>\n<li>1,5 derecede k\u00fcresel \u0131s\u0131nma nedeniyle su s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 ya\u015fayacak insanlar\u0131n oran\u0131 y\u00fczde 50 daha az olacak.\u201d<\/li>\n<\/ul>\n<h2><strong>Sonu\u00e7 ve \u00f6neriler<\/strong><\/h2>\n<p>\u0130ster k\u00fcresel isterse b\u00f6lgesel \u00f6l\u00e7ekte olsun, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi, ekstrem (a\u015f\u0131r\u0131) hava ve iklim olaylar\u0131n\u0131n s\u0131kl\u0131\u011f\u0131nda, \u015fiddetinde, alansal da\u011f\u0131l\u0131\u015f\u0131nda, uzunlu\u011funda ve zamanlamas\u0131nda da \u00f6nemli de\u011fi\u015fikliklerin ger\u00e7ekle\u015fmesine neden olmaktad\u0131r. D\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok b\u00f6lgesinde ve T\u00fcrkiye\u2019deki \u015fiddetli ya\u011f\u0131\u015f olaylar\u0131nda (a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fcksek ve a\u015f\u0131r\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck ya\u011f\u0131\u015flar, vb.) da art\u0131\u015flar g\u00f6zlenmi\u015ftir (T\u00fcrke\u015f, 2012).<\/p>\n<p>1980\u2019li y\u0131llarda ba\u015flayan ard\u0131\u015f\u0131k s\u0131cak y\u0131llar ve son y\u0131llardaki rekor y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131klar, k\u00fcresel \u0131s\u0131nman\u0131n beklendi\u011fi ve \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bi\u00e7imde s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc; k\u00fcresel \u0131s\u0131nmay\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in al\u0131nmas\u0131 gereken ulusal, b\u00f6lgesel ve k\u00fcresel \u00f6nlemlerin ve politikalar\u0131n hi\u00e7 gecikmeksizin uygulanmas\u0131 gerekti\u011fi g\u00f6stermektedir. H\u00fck\u00fcmetler ve karar organlar\u0131, insan kaynakl\u0131 sera gaz\u0131 sal\u0131mlar\u0131n\u0131n olu\u015fturdu\u011fu tehlikeler i\u00e7in ivedi ve k\u00f6kl\u00fc \u00f6nlemler almak gibi \u00f6nemli bir g\u00f6revle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r. Bu \u00f6nlemlerin ba\u015f\u0131nda, \u00e7e\u015fitli insan etkinlikleri sonucu atmosfere sal\u0131nan sera gaz\u0131 sal\u0131mlar\u0131n\u0131n kontrol edilmesi ve fazla zaman yitirmeksizin belirli bir d\u00fczeyin alt\u0131nda tutulmas\u0131 gelmektedir. \u0130klim sistemindeki zaman \u00f6l\u00e7eklerinin \u00e7ok uzun s\u00fcreli olmas\u0131 y\u00fcz\u00fcnden, iklimdeki de\u011fi\u015fikliklerin olu\u015fturdu\u011fu \u00e7evresel bozulmalar ve de\u011fi\u015fiklikler k\u0131sa zamanda giderilemez. Bug\u00fcn al\u0131nmas\u0131 gerekli olan kararlar\u0131n 10-20 y\u0131l sonraya b\u0131rak\u0131lmas\u0131, atmosfere k\u0131sa bir s\u00fcrede verilen sera gaz\u0131 sal\u0131mlar\u0131n\u0131 gelecekte belirli bir d\u00fczeye indirebilmek i\u00e7in daha fazla azaltmak gerekece\u011finden, gelecekteki olas\u0131 politika se\u00e7eneklerini s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131r. Sera gaz\u0131 sal\u0131mlar\u0131n\u0131 en aza indirecek \u00f6nlemlerin geciktirilmesi, \u00fclkeleri ve d\u00fcnyay\u0131 gelecekte iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin olumsuz etkileriyle sava\u015f\u0131mda haz\u0131rl\u0131ks\u0131z ve zay\u0131f b\u0131rak\u0131r.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye \u00c7evre politikas\u0131n\u0131n ana hedefi, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nma ile birlikte \u00e7evrenin korunmas\u0131 ve geli\u015ftirilmesi olarak belirlenmi\u015ftir. Bu politikan\u0131n ana ilkesi, do\u011fal kaynaklar\u0131n y\u00f6netimi, insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve do\u011fal dengenin korunmas\u0131 \u015fart\u0131yla s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir kalk\u0131nman\u0131n sa\u011flanmas\u0131 ve gelecek nesillere ya\u015fanabilir do\u011fal fiziksel ve sosyal bir \u00e7evrenin b\u0131rak\u0131lmas\u0131d\u0131r. \u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi, T\u00fcrkiye\u2019nin kalk\u0131nma planlar\u0131nda da ilk kez yer alacakt\u0131r\u00a0 (Sekizinci Be\u015f Y\u0131ll\u0131k Kalk\u0131nma Plan\u0131 \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi \u00d6zel \u0130htisas Komisyonu Raporu, 2000).<\/p>\n<p>K\u00fcresel \u0131s\u0131nmaya ba\u011fl\u0131 iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin \u00f6nlenebilmesi ise ancak, nihai amac\u0131 \u201cAtmosferdeki sera gaz\u0131 birikimlerini, insan\u0131n iklim sistemi \u00fczerindeki tehlikeli etkilerini \u00f6nleyecek bir d\u00fczeyde durdurmak\u201d olan Birle\u015fmi\u015f Milletler \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi \u00c7er\u00e7eve S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nden ve onun Kyoto Protokol\u00fc\u2019nden kaynaklanan y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin etkin, ger\u00e7ek\u00e7i ve adil bir bi\u00e7imde y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi ile olas\u0131 olacakt\u0131r (T\u00fcrke\u015f ve ark., 2000).<\/p>\n<p>Seragaz\u0131 sal\u0131m azalt\u0131m hedefi almayan T\u00fcrkiye, mevcut karbon yo\u011fun b\u00fcy\u00fcme modelini h\u0131zla hayata ge\u00e7irmektedir. Bu nedenle, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi rejiminde bir \u00e7ok \u00fclkenin dikkate ald\u0131\u011f\u0131 ad\u0131mlar\u0131 atmada isteksiz davranmaktad\u0131r. 2000 y\u0131l\u0131nda dillendirilen eylem plan\u0131 haz\u0131rlama fikri 2011\u2019de ger\u00e7ekle\u015fmesine ra\u011fmen, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131m i\u00e7in de\u011fil, mevcut b\u00fcy\u00fcme politikalar\u0131n\u0131n devam\u0131 oldu\u011funun bir ifadesi olarak yay\u0131nland\u0131\u011f\u0131, s\u00fcre\u00e7te de kat\u0131l\u0131mc\u0131 ve \u015feffaf olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir (Algedik 2013).<\/p>\n<h2><strong>Kaynaklar:<\/strong><\/h2>\n<p>Algedik, \u00d6. (2013). \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Eylem Plan\u0131 De\u011ferlendirme Raporu. T\u00fcketici ve \u0130klimi Koruma Derne\u011fi\/T\u00fcvikder ad\u0131na.<\/p>\n<p>Avrupa \u00c7evre Ajans\u0131 (2016). \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Hakk\u0131nda. URL1: <a href=\"https:\/\/www.eea.europa.eu\/tr\">https:\/\/www.eea.europa.eu\/tr<\/a><\/p>\n<p>Haner, J. (2018).\u00a0 \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Hakk\u0131nda Bilmeniz Gerekenler. New York Times\/Redux.<\/p>\n<p>URL 2: http:\/\/www.nationalgeographic.com.tr\/makale\/nisan_2017\/iklim-degisikligi-hakkinda-bilmeniz-gerekenler-\/3887.<\/p>\n<p>Karasu, A. \u00d6. 2018). \u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fine kar\u015f\u0131 ilk i\u015f: Et Yemeyeceksin. URL3: https:\/\/www.haberturk.com\/iklim-degisikligine-karsi-ilk-is-et-yemeyeceksin-2173687<\/p>\n<p>Sekizinci Be\u015f Y\u0131ll\u0131k Kalk\u0131nma Plan\u0131 \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi \u00d6zel \u0130htisas Komisyonu Raporu. Ankara, 2000.<\/p>\n<p>T\u00fcrke\u015f, M., S\u00fcmer, U. M. ve \u00c7etiner, G. (2000). K\u00fcresel \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi ve Olas\u0131 Etkileri\u2019, \u00c7evre Bakanl\u0131\u011f\u0131, Birle\u015fmi\u015f Milletler \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi \u00c7er\u00e7eve S\u00f6zle\u015fmesi Seminer Notlar\u0131 (13 Nisan 2000, \u0130stanbul Sanayi Odas\u0131), 7-24, \u00c7K\u00d6K Gn. Md., Ankara.<\/p>\n<p>T\u00fcrke\u015f, M. (2012). T\u00fcrkiye\u2019de G\u00f6zlenen ve \u00d6ng\u00f6r\u00fclen \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi, Kurakl\u0131k ve \u00c7\u00f6lle\u015fme. Ankara \u00dcniversitesi \u00c7evrebilimleri Dergisi 4 (2), 1-32 (2012).<\/p>\n<p>T\u00fcrke\u015f, M. (2016). \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011finin G\u0131da ve Tar\u0131ma Etkileri. D\u00fcnya G\u0131da G\u00fcn\u00fc 2016 Sempozyumu \u201cK\u00fcresel \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi ve G\u0131da G\u00fcvencesi\u201d.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye G\u0131da ve \u0130\u00e7ecek Dernekleri Federasyonu (2017). T\u00fcrkiye\u2019de \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi ve Tar\u0131mda S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik. URL 4: http:\/\/www.tgdf.org.tr\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/iklim-degisikligi-rapor-elma.compressed.pdf<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Stratejisi 2010-2020.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 URL 5:http:\/\/iklim.cob.gov.tr\/iklim\/Files\/Stratejiler\/strateji%20kitapcik_turkce_pdf.pdf<\/p>\n<p>WWF K\u00fcresel \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi ve T\u00fcrkiye.<\/p>\n<p>URL 5: https:\/\/www.wwf.org.tr\/ne_yapiyoruz\/iklim_degisikligi_ve_enerji\/iklim_degisikligi\/<\/p>\n<p>Haberler.com (2018). URL 5: https:\/\/fotogaleri.haberler.com\/korkutan-kiyamet-senaryosu-2099-yilina-kadar\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fine ba\u011fl\u0131 \u00e7evresel ve iklimsel de\u011fi\u015fiklikler dolay\u0131s\u0131yla T\u00fcrkiye genelinde kurakl\u0131k ve ortalama s\u0131cakl\u0131klar\u0131n artmas\u0131 \u00fclkemizi nas\u0131l etkileyecek? \u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi ile m\u00fccadele etmek i\u00e7in uygulanacak eylem planlar\u0131 neleri \u00f6ng\u00f6r\u00fcyor? <\/p>\n","protected":false},"author":21,"featured_media":4681,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[60],"tags":[388,385,384,386,387],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v16.0.2 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>K\u00fcresel iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi k\u0131yamet alameti mi? - M\u0130SAK- Mill\u00ee Strateji Ara\u015ft\u0131rma Kurulu<\/title>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/kuresel-iklim-degisikligi-kiyamet-alameti-mi\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"K\u00fcresel iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi k\u0131yamet alameti mi? - M\u0130SAK- Mill\u00ee Strateji Ara\u015ft\u0131rma Kurulu\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fine ba\u011fl\u0131 \u00e7evresel ve iklimsel de\u011fi\u015fiklikler dolay\u0131s\u0131yla T\u00fcrkiye genelinde kurakl\u0131k ve ortalama s\u0131cakl\u0131klar\u0131n artmas\u0131 \u00fclkemizi nas\u0131l etkileyecek? \u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi ile m\u00fccadele etmek i\u00e7in uygulanacak eylem planlar\u0131 neleri \u00f6ng\u00f6r\u00fcyor?\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/kuresel-iklim-degisikligi-kiyamet-alameti-mi\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"M\u0130SAK- Mill\u00ee Strateji Ara\u015ft\u0131rma Kurulu\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2018-12-12T16:30:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2018-12-11T08:47:52+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/k\u00fcresel_\u0131s\u0131nma__-kara.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"510\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"330\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\">\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"25 dakika\">\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#organization\",\"name\":\"Mill\\u00ee D\\u00fc\\u015f\\u00fcnce Merkezi\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"sameAs\":[],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#logo\",\"inLanguage\":\"tr\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/mdmLogo-yazisiz.jpg\",\"width\":422,\"height\":422,\"caption\":\"Mill\\u00ee D\\u00fc\\u015f\\u00fcnce Merkezi\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#logo\"}},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#website\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"name\":\"M\\u0130SAK- Mill\\u00ee Strateji Ara\\u015ft\\u0131rma Kurulu\",\"description\":\"D\\u00fcnyaya T\\u00fcrk\\u00e7\\u00fc Bak\\u0131\\u015f\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/?s={search_term_string}\",\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/kuresel-iklim-degisikligi-kiyamet-alameti-mi\/#primaryimage\",\"inLanguage\":\"tr\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/k\\u00fcresel_\\u0131s\\u0131nma__-kara.jpg\",\"width\":510,\"height\":330},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/kuresel-iklim-degisikligi-kiyamet-alameti-mi\/#webpage\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/kuresel-iklim-degisikligi-kiyamet-alameti-mi\/\",\"name\":\"K\\u00fcresel iklim de\\u011fi\\u015fikli\\u011fi k\\u0131yamet alameti mi? - M\\u0130SAK- Mill\\u00ee Strateji Ara\\u015ft\\u0131rma Kurulu\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/kuresel-iklim-degisikligi-kiyamet-alameti-mi\/#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2018-12-12T16:30:00+00:00\",\"dateModified\":\"2018-12-11T08:47:52+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/kuresel-iklim-degisikligi-kiyamet-alameti-mi\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/kuresel-iklim-degisikligi-kiyamet-alameti-mi\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/kuresel-iklim-degisikligi-kiyamet-alameti-mi\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"item\":{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"name\":\"Anasayfa\"}},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"item\":{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/kuresel-iklim-degisikligi-kiyamet-alameti-mi\/\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/kuresel-iklim-degisikligi-kiyamet-alameti-mi\/\",\"name\":\"K\\u00fcresel iklim de\\u011fi\\u015fikli\\u011fi k\\u0131yamet alameti mi?\"}}]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/kuresel-iklim-degisikligi-kiyamet-alameti-mi\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/kuresel-iklim-degisikligi-kiyamet-alameti-mi\/#webpage\"},\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#\/schema\/person\/6367255e599013f9872bc77a10468fc5\"},\"headline\":\"K\\u00fcresel iklim de\\u011fi\\u015fikli\\u011fi k\\u0131yamet alameti mi?\",\"datePublished\":\"2018-12-12T16:30:00+00:00\",\"dateModified\":\"2018-12-11T08:47:52+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/kuresel-iklim-degisikligi-kiyamet-alameti-mi\/#webpage\"},\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/kuresel-iklim-degisikligi-kiyamet-alameti-mi\/#primaryimage\"},\"keywords\":\"felaket,iklim de\\u011fi\\u015fikli\\u011fi,k\\u00fcresel iklim,sera gaz\\u0131,s\\u0131cakl\\u0131k art\\u0131\\u015f\\u0131\",\"articleSection\":\"B\\u0130L\\u0130M-TEKNOLOJ\\u0130\",\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/kuresel-iklim-degisikligi-kiyamet-alameti-mi\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#\/schema\/person\/6367255e599013f9872bc77a10468fc5\",\"name\":\"S\\u00fcleyman Karahan\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#personlogo\",\"inLanguage\":\"tr\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f927f0d3bd67d8dd3abe70aae1419518?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"S\\u00fcleyman Karahan\"},\"description\":\"Dr. S\\u00fcleyman Karahan, 1979\\u2019da Atat\\u00fcrk \\u00dcniversitesi Ziraat Fak\\u00fcltesi\\u2019nden mezun oldu. 1990-1992 y\\u0131llar\\u0131nda \\u0130ngiltere Birmingham ve Reading \\u00dcniversitelerinde MPhil yapt\\u0131. Konya Sel\\u00e7uk \\u00dcniversitesinde 1995 y\\u0131l\\u0131nda Doktoras\\u0131n\\u0131 tamamlad\\u0131. 1979-1988 y\\u0131llar\\u0131 aras\\u0131nda Tar\\u0131m Bakanl\\u0131\\u011f\\u0131 Ara\\u015ft\\u0131rma Enstit\\u00fclerinde ara\\u015ft\\u0131rmac\\u0131, 1988-2008 y\\u0131llar\\u0131nda Tar\\u0131msal Ara\\u015ft\\u0131rmalar Genel M\\u00fcd\\u00fcrl\\u00fc\\u011f\\u00fcnde \\u015eube M\\u00fcd\\u00fcr\\u00fc olarak g\\u00f6rev yapt\\u0131. Bakanl\\u0131ktaki paralel devlet yap\\u0131lanmas\\u0131 nedeniyle 2008 y\\u0131l\\u0131nda Tar\\u0131m Bakanl\\u0131\\u011f\\u0131ndan kendi iste\\u011fiyle emekli oldu ve 2008-2013 y\\u0131llar\\u0131 aras\\u0131nda Pankobirlik\\u2019te Tohum \\u00dcretimi ve Ar-Ge sorumlusu olarak g\\u00f6rev yapt\\u0131. 2014-2015 y\\u0131llar\\u0131nda FAO ile Ekonomik \\u0130\\u015fbirli\\u011fi Te\\u015fkilat\\u0131 (E\\u0130T\/ECO) ortakl\\u0131\\u011f\\u0131yla y\\u00fcr\\u00fct\\u00fclen tohumculuk projesinin Genel Koordinat\\u00f6rl\\u00fc\\u011f\\u00fcn\\u00fc y\\u00fcr\\u00fctt\\u00fc. Halen \\u00f6zel bir tohumculuk firmas\\u0131nda AR-GE koordinat\\u00f6r\\u00fc olarak g\\u00f6rev yapmaktad\\u0131r. \\u00c7ok say\\u0131da ulusal ve uluslararas\\u0131 toplant\\u0131, kongre ve \\u00e7al\\u0131\\u015ftaylara \\u00fclke ve kurum temsilcisi olarak kat\\u0131lm\\u0131\\u015f ve \\u00e7ok say\\u0131da tar\\u0131msal projenin y\\u00fcr\\u00fctmesini ve y\\u00fcr\\u00fct\\u00fclmesinin organizasyonunu yapm\\u0131\\u015ft\\u0131r. \\u00c7ok say\\u0131da teknik yaz\\u0131lar\\u0131 ba\\u015fta ulusak kaynaklarda olmak \\u00fczere, uluslararas\\u0131 kaynaklarda yay\\u0131nlanm\\u0131\\u015ft\\u0131r. Mesleki uzmanl\\u0131k: Tah\\u0131l \\u0131slah ve geneti\\u011fi, tohumculuk ve tar\\u0131msal AR-GE y\\u00f6netimi. Dr. S\\u00fcleyman Karahan Milli D\\u00fc\\u015f\\u00fcnce Merkezi \\u00fcyesidir ve M\\u0130SAK\\u2019ta g\\u00f6rev almaktad\\u0131r.\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4604"}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/21"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4604"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4604\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4681"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4604"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4604"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4604"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}