{"id":604,"date":"2017-11-30T16:38:19","date_gmt":"2017-11-30T13:38:19","guid":{"rendered":"http:\/\/misak.millidusunce.com\/?p=604"},"modified":"2018-03-10T11:40:14","modified_gmt":"2018-03-10T08:40:14","slug":"turkiye-tohumculuk-sektorunun-durumu-ve-gelecek-stratejileri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turkiye-tohumculuk-sektorunun-durumu-ve-gelecek-stratejileri\/","title":{"rendered":"T\u00fcrkiye Tohumculuk Sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn Durumu ve Gelecek Stratejileri"},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" class=\"alignnone size-medium wp-image-611\" src=\"http:\/\/misak.millidusunce.com\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/semitradizionali_net1news11-300x194.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"194\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/semitradizionali_net1news11-300x194.jpg 300w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/semitradizionali_net1news11-150x97.jpg 150w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/semitradizionali_net1news11.jpg 620w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ol>\n<li><strong>T\u00fcrkiye Tohumculuk Sekt\u00f6r\u00fc, Ar-Ge ve \u00c7e\u015fit Geli\u015ftirme \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p><strong>T\u00fcrkiye tohumculuk ve Ar-Ge \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n tarihi geli\u015fimi:<\/strong><\/p>\n<p>T\u00fcrkiye co\u011frafi konumu ve iklim \u00e7e\u015fitlili\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan tar\u0131ma ve \u00f6zellikle tohum yeti\u015ftiricili\u011fine \u00e7ok uygun alanlara sahiptir. Y\u0131llar i\u00e7erisinde bu avantaj\u0131n\u0131 kullanarak hem tar\u0131msal \u00fcretimin hem de tohumculu\u011fun geli\u015ftirilmesi i\u00e7in gayret g\u00f6sterilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Cumhuriyetimizin kurulu\u015fundan itibaren 1960\u2019l\u0131 y\u0131llara kadar daha ziyade geleneksel tedarik dedi\u011fimiz sistem a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olmu\u015ftur. Bu d\u00f6nemde devlet tohumculu\u011fun geli\u015ftirilebilmesi i\u00e7in birtak\u0131m ad\u0131mlar atmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. 1926 y\u0131l\u0131nda ilk defa ana\u00e7l\u0131k pancar tohumlu\u011fu ithal edilmi\u015ftir. Cumhuriyet\u2019in ilk d\u00f6neminde Ankara, Eski\u015fehir, Erzurum ve Ye\u015filk\u00f6y\u2019de hububat \u0131slah istasyonlar\u0131; Adana ve Nazilli\u2019de pamuk \u0131slah istasyonlar\u0131; Adapazar\u0131\u2019nda patates ve m\u0131s\u0131r \u0131slah istasyonu; Bursa, Antalya, Diyarbak\u0131r, Edirne ve Denizli\u2019de ipek b\u00f6cek\u00e7ili\u011fi istasyonu, Kayseri\u2019de yonca istasyonu, Antalya\u2019da s\u0131cak iklim nebatlar\u0131 \u0131slah istasyonu kurulmu\u015ftur (Akdeniz \u00dc. Zir. Fak.)\u00a01950 y\u0131l\u0131nda Devlet \u00dcretme \u00c7iftlikleri tohumluk \u00fcretimi ile g\u00f6revlendirilmi\u015ftir. 1961 y\u0131l\u0131nda ise ilk \u00f6zel tohumculuk \u015firketi kurulmu\u015ftur.<\/p>\n<p>1963 y\u0131l\u0131nda 308 say\u0131l\u0131 Tohumculuk Kanunu\u2019nun \u00e7\u0131kmas\u0131yla tedarik sisteminde kamu a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 bir sisteme ge\u00e7ilmi\u015f ve 1980 y\u0131l\u0131na kadar bu sistem devam etmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Tohumluk sertifikasyon \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n uluslararas\u0131 referans merkezi olarak \u00e7al\u0131\u015fan OECD sertifikasyon sistemine ve Uluslararas\u0131 Tohum Test Birli\u011fi\u2019ne (ISTA) \u00fcye olan \u00fclkemiz, tohumculukla ilgili uluslararas\u0131 kurallar\u0131 uygulamaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>1980 y\u0131l\u0131ndan itibaren T\u00fcrkiye yeni \u00e7e\u015fit aray\u0131\u015f\u0131na girmi\u015ftir. Tar\u0131m Bakanl\u0131\u011f\u0131, bu y\u0131llarda tohumculuk politikalar\u0131nda k\u00f6kl\u00fc de\u011fi\u015fiklere y\u00f6nelmi\u015ftir. 1982 y\u0131l\u0131nda \u00e7e\u015fit tescilini kolayla\u015ft\u0131ran d\u00fczenlemeler yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zel \u015firketlerin kendi tohumluklar\u0131n\u0131n fiyatlar\u0131n\u0131 kendilerinin belirlemesine izin verilmi\u015ftir. 1984 y\u0131l\u0131nda \u00f6zel \u015firketlerinin tohumluk ithalat\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 d\u00fczenlemeler yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu y\u0131llardan itibaren, tohumluk tedarik sisteminde \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 artmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Ancak \u00f6zel sekt\u00f6r i\u00e7in bu destekleyici uygulamalar\u0131 ortaya koyan h\u00fck\u00fcmetler, kamu ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131n Ar-Ge altyap\u0131lar\u0131n\u0131 geli\u015ftirici ve destekleyici uygulamalar\u0131 yapmam\u0131\u015flar; \u00f6zellikle kamu enstit\u00fclerinden \u00f6nemli say\u0131da uzman ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n \u00f6zel sekt\u00f6re ge\u00e7i\u015fiyle birlikte kamu ara\u015ft\u0131rma yap\u0131s\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde kan kaybetmi\u015f, zay\u0131flam\u0131\u015f, \u00a0bu kurulu\u015flar\u0131n \u00f6zellikle \u00e7e\u015fit geli\u015ftirme ve bunlar\u0131n tohumluklar\u0131n\u0131 \u00fcretip piyasay\u0131 d\u00fczenleme g\u00f6revleri b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde aksam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>1998 y\u0131l\u0131nda ISF (Uluslararas\u0131 Tohumculuk Federasyonu) \u00fcyeli\u011fi ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. 2004 y\u0131l\u0131nda 5042 say\u0131l\u0131 Yeni Bitki \u00c7e\u015fitlerine Ait Islah\u00e7\u0131 Haklar\u0131n\u0131n Korunmas\u0131na \u0130li\u015fkin Kanun, 2006 y\u0131l\u0131nda ise 5553 say\u0131l\u0131 Tohumculuk Kanunu\u2019nun \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 ile birlikte sekt\u00f6r\u00fcn \u00f6n\u00fc a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f ve tohumluk \u00fcretimi ve ticaretinde \u00e7ok \u00f6nemli geli\u015fmeler sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. 2007 y\u0131l\u0131nda da UPOV (Yeni Bitki \u00c7e\u015fitlerinin Korunmas\u0131 Uluslararas\u0131 Birli\u011fi (International Union for the protection of new varieties of plants)) S\u00f6zle\u015fmesi onaylanm\u0131\u015ft\u0131r. Tohumculuk Kanunu \u00e7er\u00e7evesindeki uygulamalar, Avrupa Birli\u011fi Bitki Islah\u00e7\u0131 Haklar\u0131 Ajans\u0131 CPVO (Topluluk Bitki \u00c7e\u015fitleri Ofisi) ile e\u015fde\u011fer \u015fekilde y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir. CPVO ile geli\u015ftirilen i\u015fbirli\u011fi sayesinde \u00fclkemizin \u0131slah\u00e7\u0131 haklar\u0131 ile ilgili verileri periyodik olarak CPVO\u2019ya aktar\u0131lmakta, CPVO\u2019nun merkezi veri taban\u0131ndan \u00e7evrimi\u00e7i olarak faydalan\u0131labilmektedir.<\/p>\n<p>Bitki \u00e7e\u015fitleri \u0131slah\u00e7\u0131 haklar\u0131 kapsam\u0131nda yap\u0131lan uygulamalar, ilgili y\u00f6netmelik do\u011frultusunda 2004 y\u0131l\u0131 Eyl\u00fcl ay\u0131ndan itibaren ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Ba\u015fvuru say\u0131lar\u0131nda ve t\u00fcrlerinde olu\u015fan art\u0131\u015f ve de\u011fi\u015fkenlik dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda \u00fclkemizde yeni \u00e7e\u015fitlerin ilgili kanun \u00e7er\u00e7evesinde korunmas\u0131na ili\u015fkin fark\u0131ndal\u0131k d\u00fczeyi g\u00fcnden g\u00fcne artmakta oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n<p>Sebze t\u00fcrlerinde uluslararas\u0131 \u015firketlerin ba\u015fvurular\u0131 h\u0131zla artarken yerli sebze \u0131slah\u00e7\u0131lar\u0131 hibrit \u00e7e\u015fitlerinin teknik olarak korunabilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesi ile ba\u015fvuru yapmaktan ka\u00e7\u0131nmaktad\u0131r. Doku k\u00fclt\u00fcr\u00fc ile sebze fidesi \u00e7o\u011falt\u0131m\u0131 \u00e7e\u015fitlerini koruma alt\u0131na ald\u0131rmayan \u0131slah\u00e7\u0131lar i\u00e7in ciddi tehdit olu\u015fturmaktad\u0131r. (Bitki \u0131slah\u00e7\u0131 haklar\u0131 raporu &#8211; 201 5).<\/p>\n<p>Tohumculukla ilgili faaliyetler; yukar\u0131da bahsedilen kanunlar yan\u0131nda, 5488 say\u0131l\u0131 \u201c<em>Tar\u0131m Kanunu<\/em>\u201d \u00e7er\u00e7evesinde y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir.<\/p>\n<p><strong>Tohumculuk sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn genel durumu:<\/strong><\/p>\n<p>T\u00fcrk tohumculuk sekt\u00f6r\u00fc; gerek mevzuat gerek alt yap\u0131 ve ekolojik imk\u00e2nlar\u0131 gerekse de uluslararas\u0131 kurulu\u015flarla olan i\u015fbirli\u011fi ve \u00fcyeli\u011fi ile uluslararas\u0131 kurallara g\u00f6re akredite olma \u00f6zellikleriyle, yurti\u00e7i ve yurtd\u0131\u015f\u0131 piyasalarda \u00f6nemli bir avantaja sahip konumdad\u0131r. Ancak mevcut kanunlar g\u00fcn\u00fcm\u00fcz \u015fartlar\u0131na g\u00f6re sekt\u00f6rdeki t\u00fcm taraflar\u0131n katk\u0131lar\u0131yla, daha uygulanabilir ve kaliteyi \u00f6ne \u00e7\u0131karan bir \u00fcretim altyap\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturmak amac\u0131yla revize edilmelidir.<\/p>\n<p>Tar\u0131m Kanunu\u2019nda Ar-Ge \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na verilen \u00f6nem \u015fu \u015fekilde ifade edilmektedir. \u201cBakanl\u0131k, tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn ihtiya\u00e7 duydu\u011fu tar\u0131msal bilgi ve teknolojilerin yurt i\u00e7inde geli\u015ftirilmesi, bu bilgi ve teknolojilerin yurt d\u0131\u015f\u0131ndan transfer edilerek denenmesi ve adaptasyonu ile yay\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in kamu ve \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn tar\u0131msal ara\u015ft\u0131rma faaliyetlerini verimli ve etkin k\u0131lacak tedbirleri al\u0131r. Ara\u015ft\u0131rma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda g\u00f6revli uzmanlar\u0131n yeti\u015ftirilmesi ve ara\u015ft\u0131rma altyap\u0131s\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesini sa\u011flayacak d\u00fczenlemeler yapar. Ara\u015ft\u0131rma faaliyetlerinde ba\u015fta \u00fcniversiteler olmak \u00fczere ilgili t\u00fcm kurum, kurulu\u015flar ve i\u015fletmeler ile i\u015fbirli\u011fini g\u00fc\u00e7lendirecek tedbirler al\u0131r.\u201d<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-606 aligncenter\" src=\"http:\/\/misak.millidusunce.com\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/SA-300x153.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"153\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/SA-300x153.jpg 300w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/SA-150x77.jpg 150w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/SA.jpg 618w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">Kaynak: Aygun, 2011<\/p>\n<p>\u00dclkemiz a\u00e7\u0131s\u0131ndan yakla\u015f\u0131k 35 y\u0131ll\u0131k ge\u00e7mi\u015fi olan sekt\u00f6r, bilgi ve sermaye birikimini bu s\u00fcre\u00e7te geli\u015ftirmi\u015f, bug\u00fcn art\u0131k yerli tohum \u015firketlerimiz hibrit sebze, pamuk, ay\u00e7i\u00e7e\u011fi, m\u0131s\u0131r gibi \u00fcr\u00fcn gruplar\u0131nda kendi \u0131slah ettikleri \u00e7e\u015fitlerle hem ulusal hem de uluslararas\u0131 pazarlarda rekabet eder d\u00fczeye gelmi\u015flerdir.<\/p>\n<p>\u00dclkemiz tohumculuk sekt\u00f6r\u00fc bir b\u00fct\u00fcn olarak yerli ve yabanc\u0131 firmalar\u0131n i\u015fbirlikleri neticesinde teknoloji transferi, sermaye birikimi,\u00a0 insan kaynaklar\u0131n\u0131n olu\u015fumu a\u00e7\u0131s\u0131ndan son derece \u00f6nemli bir yol kat etmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Bu\u011fday, arpa, \u00e7eltik, baz\u0131 yem bitkileri ve yemeklik baklagillere ait sertifikal\u0131 tohumluklar\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 ise T\u00fcrkiye\u2019de \u0131slah edilen \u00e7e\u015fitler kullan\u0131larak ger\u00e7ekle\u015ftirilmektedir.<\/p>\n<p><strong>Tohumculuk stratejileri ve politikalar\u0131:<\/strong><\/p>\n<p>G\u0131da Tar\u0131m ve Hayvanc\u0131l\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 <em>2013-2017 Stratejik Plan\u0131<\/em> raporunda \u201c<em>Bitki genetik kaynaklar\u0131 koruma ve tescil \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, genetik kaynaklar\u0131n korunmas\u0131, karakterizasyonu, kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir tar\u0131m i\u00e7erisinde genetik kaynak olarak kullan\u0131lmas\u0131 ve k\u00fclt\u00fcre al\u0131nmas\u0131na y\u00f6nelik \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir. Bu kapsamda D\u00fcnya\u2019n\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc b\u00fcy\u00fck gen bankas\u0131 olan T\u00fcrkiye Tohum Gen Bankas\u0131 kurulmu\u015f ve saklanan materyal say\u0131s\u0131 g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e art\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Genetik kaynaklar\u0131m\u0131z modern biyoteknoloji ile b\u00fct\u00fcnle\u015ftirilerek T\u00fcrkiye, b\u00f6lgesinde lider tar\u0131msal teknoloji transfer merkezi haline getirilecektir.<\/em>\u201d denmektedir.<\/p>\n<p>Raporda, yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 sonucunda, verim, kalite ve adaptasyon kabiliyetleri y\u00fcksek ve biyotik\/abiyotik stres ko\u015fullar\u0131na dayan\u0131kl\u0131\/tolerant yeni \u00e7e\u015fitlerin geli\u015ftirilerek \u00fcretime aktar\u0131lmas\u0131 ile verim ve kalitede art\u0131\u015flar sa\u011flamak; \u00fclkemiz meyve \u00fcretimini pazar istekleri do\u011frultusunda art\u0131rmak, modern meyve bah\u00e7eleri tesis etmek; bitki sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve kaliteyi dikkate alarak sertifikal\u0131 tohum ihtiyac\u0131n\u0131n yurti\u00e7i \u00fcretimle kar\u015f\u0131lamak; sertifikal\u0131 fidan\/fide ihtiyac\u0131n\u0131n yurti\u00e7i \u00fcretimle kar\u015f\u0131lanmas\u0131 ve bitkisel \u00fcretimini art\u0131rmak stratejik hedef olarak ifade edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p><em>GTHB 2018-2022 Stratejik Plan<\/em>\u2019da, tar\u0131msal \u00fcretimde kalite ve verimlili\u011fi art\u0131rmaya y\u00f6nelik ara\u015ft\u0131rma-geli\u015ftirme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 y\u00fcr\u00fctmek amac\u0131 kapsam\u0131nda, tar\u0131msal i\u00e7 ve d\u0131\u015f pazar talepleri do\u011frultusunda yeni \u00e7e\u015fit, \u0131rk, metot ve teknoloji geli\u015ftirmek; genetik kaynaklar\u0131 ve biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fi korumak, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kullan\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flamak; ulusal ve uluslararas\u0131 kurulu\u015flarla Ar-Ge i\u015fbirli\u011fini geli\u015ftirmek; Ar-Ge sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n uygulamaya aktar\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak hedefleri belirlenmi\u015ftir.<\/p>\n<p><em>Tar\u0131msal Ara\u015ft\u0131rma Master Plan\u0131<\/em>\u2019nda (2016-2020), Ara\u015ft\u0131rma F\u0131rsat Alanlar\u0131 (AFA) kapsam\u0131nda bah\u00e7e bitkileri y\u00fcksek \u00f6ncelikli AFA; \u0131l\u0131man iklim meyveleri ve sert kabuklu meyveler y\u00fcksek \u00f6ncelikli program olarak, organik bah\u00e7e bitkileri ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 ve s\u00fcs bitkileri ise d\u00fc\u015f\u00fck \u00f6ncelikli programlar olarak belirlenmi\u015ftir. Tarla bitkileri orta \u00f6ncellikli AFA; end\u00fcstri bitkileri ve enerji tar\u0131m\u0131 ile serin iklim tah\u0131llar\u0131 y\u00fcksek \u00f6ncelikli program; \u00e7ay\u0131r-mer\u2019a, t\u0131bbi-aromatik ve boya bitkileri, bitkisel biyo\u00e7e\u015fitlilik ve genetik kaynaklar d\u00fc\u015f\u00fck \u00f6ncelikli programlar olarak belirlenmi\u015f; s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir tar\u0131msal yap\u0131 i\u00e7inde amaca y\u00f6nelik hat, \u00e7e\u015fit geli\u015ftirilmesi program hedefleri olmu\u015ftur.<\/p>\n<p>Y\u00fcksek \u00f6ncelikli ara\u015ft\u0131rma programlar\u0131nda; d\u00fcnya ve \u00fclkemizdeki pazar\u0131n de\u011fi\u015fen taleplerine uygun kalitede \u00e7ok say\u0131da \u00e7e\u015fit geli\u015ftirilmesi; \u00fclkemizdeki \u0131slah \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na bir\u00e7ok geli\u015fmi\u015f \u00fclkede kullan\u0131lan mark\u00f6r teknolojisi kullan\u0131larak uygun bitkilerin h\u0131zl\u0131 ve do\u011fru tespitinin \u00e7ok k\u0131sa s\u00fcrede yap\u0131lmas\u0131; \u0131slah programlar\u0131nda sanayici, t\u00fcketici, kamu ve \u00f6zel sekt\u00f6r ara\u015ft\u0131rma kurulu\u015flar\u0131 ve \u00f6zellikle de \u00fcniversitelerin birlikte \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 stratejik hedeftir.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye Tohumculuk Birli\u011fi (T\u00dcRKTOB) 2017 y\u0131l\u0131nda T\u00dcB\u0130TAK-T\u00dcSS\u0130DE kurulu\u015fu i\u015fbirli\u011fiyle haz\u0131rlanmas\u0131n\u0131 tamamlad\u0131\u011f\u0131 \u201c<em>Tohumculuk Sekt\u00f6r\u00fc Ulusal Strateji Geli\u015ftirme Projesi<\/em>\u201d ile GZFT (SWOT) ve\u00a0 rekabet\u00e7ilik\u00a0analizi, firma\u00a0ve\u00a0payda\u015f\u00a0analizleri, literat\u00fcr ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve teknik komite toplant\u0131lar\u0131 sonucunda T\u00fcrkiye Tohumcular Birli\u011fi (T\u00dcRKTOB) ve di\u011fer alt birliklerin vizyonlar\u0131n\u0131 belirlemi\u015fler ve bu vizyonlara ula\u015fabilmek i\u00e7in stratejik eylem planlar\u0131n\u0131 olu\u015fturmu\u015flard\u0131r (Torun, 2017).<\/p>\n<p>Bu\u00a0kapsamda\u00a0a\u015fa\u011f\u0131daki d\u00f6rt adet m\u00fcdahale alan\u0131 belirlenmi\u015ftir: 1) Y\u00f6neti\u015fim, 2) Ar-Ge ve yenilik\u00e7ilik, 3) Rekabet\u00e7ilik, 4) Yasal ve kamusal d\u00fczenlemeler.<\/p>\n<p>Eylemlerin\u00a0her\u00a0birinin\u00a0hangi\u00a0s\u00fcreler\u00a0i\u00e7erisinde yap\u0131laca\u011f\u0131\u00a0da\u00a0eylem\u00a0plan\u0131nda\u00a0yer verilmi\u015ftir. Ayr\u0131ca, stratejik eylem plan\u0131nda yer alan tedbirler i\u00e7in performans g\u00f6stergeleri belirlenerek plan son haline getirilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Tohumculuk Kanunu kapsam\u0131nda kamu kurumu niteli\u011finde kurulan T\u00dcRKTOB ve alt birlikler taraf\u0131ndan bakanl\u0131k yetkilileriyle g\u00f6r\u00fc\u015ferek haz\u0131rlanan ve bakanl\u0131k yetkililerinin de bu ama\u00e7la yap\u0131lan toplant\u0131lara kat\u0131l\u0131m\u0131 da g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda; \u201c<em>Tohumculuk Sekt\u00f6r\u00fc Ulusal Stratejisi<\/em><strong>\u201d <\/strong>belgesinin yapt\u0131r\u0131m g\u00fcc\u00fcn\u00fcn kamu-\u00f6zel t\u00fcm tohumculuk sekt\u00f6r\u00fcn\u00fc kapsad\u0131\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclse bile kamunun bu belgenin haz\u0131rlanmas\u0131nda mevzuat gere\u011fi karar verici ve inisiyatif al\u0131c\u0131 olmamas\u0131 nedeniyle, bu belgenin kamu kesimini mutlak ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 olamayaca\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir. Bu durum, tohumculuk strateji belgesinin etkin olarak uygulanabilmesinde engel yaratabilir. \u201c<em>Tohumculuk Sekt\u00f6r\u00fc Ulusal Stratejisi<\/em><strong>\u201d <\/strong>ad\u0131n\u0131n, ilgili toplant\u0131larda taraf\u0131mdan da yetkililere \u00f6nerildi\u011fi gibi \u201c<em>Milli Tohumculuk Sekt\u00f6r\u00fc Strateji Belgesi<\/em><strong>\u201d <\/strong>olmas\u0131, bakanl\u0131\u011f\u0131n \u201c<em>Milli Tar\u0131m Projesi<\/em><strong>\u201d <\/strong>anlay\u0131\u015f ve uygulamas\u0131yla daha uygun olabilirdi.<\/p>\n<p><strong>Tohumluk \u00fcretiminin durumu:<\/strong><\/p>\n<p>Tohumluk \u00fcretiminde \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn pay\u0131 y\u0131llar itibar\u0131yla artmaktad\u0131r. \u00d6zel sekt\u00f6r 2010 y\u0131l\u0131nda toplam tohumluk \u00fcretiminin %63\u2019\u00fcn\u00fc kar\u015f\u0131larken, 2014 y\u0131l\u0131nda bu oran %79\u2019a y\u00fckselmi\u015ftir. Hibrit ay\u00e7i\u00e7e\u011fi, hibrit m\u0131s\u0131r, patates, pamuk ve sebze tohumlu\u011funun ise 2010 y\u0131l\u0131ndan bu yana neredeyse tamam\u0131n\u0131 \u00f6zel sekt\u00f6r kar\u015f\u0131lamaktad\u0131r. 2010 y\u0131l\u0131nda sertifikal\u0131 bu\u011fday tohumlu\u011funun %52\u2019si kamu taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lan\u0131rken bu oran 2014 y\u0131l\u0131nda %36\u2019ya d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Arpa tohumlu\u011funun \u00fcretiminde ise, kamunun pay\u0131 2010 y\u0131l\u0131nda %51 iken 2014 y\u0131l\u0131nda %13\u2019e d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. T\u00fcrkiye\u2019de 2015 y\u0131l\u0131nda en fazla \u00fcretimi yap\u0131lan tohumluk \u00fcr\u00fcn\u00fc bu\u011fday olmu\u015ftur.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" class=\"wp-image-607 size-thumbnail alignleft\" src=\"http:\/\/misak.millidusunce.com\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/DH-150x77.jpg\" alt=\"\" width=\"150\" height=\"77\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/DH-150x77.jpg 150w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/DH-300x153.jpg 300w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/DH.jpg 618w\" sizes=\"(max-width: 150px) 100vw, 150px\" \/><img loading=\"lazy\" class=\"wp-image-608 size-thumbnail alignleft\" src=\"http:\/\/misak.millidusunce.com\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/FSD-150x90.jpg\" alt=\"\" width=\"150\" height=\"90\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/FSD-150x90.jpg 150w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/FSD-300x179.jpg 300w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/FSD.jpg 739w\" sizes=\"(max-width: 150px) 100vw, 150px\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Kaynak: Aygun, 2011<\/p>\n<p>Tohumluk \u00fcretiminde zaman i\u00e7inde kooperatifleri de kapsayan \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn pay\u0131 kamuya g\u00f6re \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde artm\u0131\u015ft\u0131r. 1995 y\u0131l\u0131nda 111 bin tonluk bu\u011fday tohumluk \u00fcretiminin %3\u2019\u00fc \u00f6zel sekt\u00f6r taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilirken; bu oran 2000 y\u0131l\u0131nda %14, 2010 y\u0131l\u0131nda 315 bin ton \u00fcretimde %48 ve 2016 y\u0131l\u0131nda ise 485 bin ton \u00fcretimin %69\u2019u \u00f6zek sekt\u00f6r pay\u0131 olmu\u015ftur. 1995 y\u0131l\u0131nda yem bitkileri tohumluk \u00fcretiminde \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn pay\u0131 yakla\u015f\u0131k %10 iken, bu oran 2016 y\u0131l\u0131nda %75 olmu\u015ftur.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">\u00c7izelge 1: T\u00fcrkiye Tohumluk \u00dcretimleri (Ton)<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" class=\"aligncenter wp-image-610 size-full\" src=\"http:\/\/misak.millidusunce.com\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/FGZFZ.png\" alt=\"\" width=\"984\" height=\"445\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/FGZFZ.png 984w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/FGZFZ-150x68.png 150w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/FGZFZ-300x136.png 300w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/FGZFZ-768x347.png 768w\" sizes=\"(max-width: 984px) 100vw, 984px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">Kaynak: GTHB<\/p>\n<p>Sertifikal\u0131 bu\u011fday tohumu \u00fcretimi 2015 y\u0131l\u0131nda, 2011 y\u0131l\u0131na g\u00f6re %18 oran\u0131nda artm\u0131\u015ft\u0131r. Y\u0131llar itibar\u0131yla tohumluk \u00fcretim miktarlar\u0131 incelendi\u011finde, baz\u0131 tohumluklar\u0131n \u00fcretimi artarken baz\u0131lar\u0131n\u0131n \u00fclkenin o y\u0131lki \u00fcretim durumuna g\u00f6re azald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlenmektedir. 2011 y\u0131l\u0131na g\u00f6re 2015 y\u0131l\u0131nda \u00fcretimi en fazla artan tohumluk cinsi arpa (%158) olmu\u015ftur. 2015 y\u0131l\u0131ndaki toplam tohumluk \u00fcretiminde ise 2011 y\u0131l\u0131na g\u00f6re %41 oran\u0131nda art\u0131\u015f g\u00f6r\u00fclmektedir. <strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>\u00d6rt\u00fc alt\u0131nda yeti\u015ftirilen sebzelerin tamam\u0131na yak\u0131n\u0131 hibrit \u00e7e\u015fitler olup g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e a\u00e7\u0131kta yeti\u015ftiricilikte de hibrit \u00e7e\u015fit kullan\u0131m\u0131 artmaktad\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Tohumculuk d\u0131\u015f ticareti:<\/strong><\/p>\n<p>2004 y\u0131l\u0131nda 35,1 milyon dolar olan toplam tohum ihracat\u0131m\u0131z 2016 y\u0131l\u0131nda, 160,8 milyon dolar seviyesinde ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. \u0130thalat\u0131m\u0131z ise 2004 y\u0131l\u0131nda 79,2 milyon dolar iken 2016 y\u0131l\u0131nda 202,1 milyon dolar seviyesinde ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir (B\u00dcGEM ve TS\u00dcAB, 2016).<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">\u00c7izelge 2: Tohumculuk Sekt\u00f6r\u00fc D\u0131\u015f Ticaret Verileri (Ton) (1.000 ABD $)<\/p>\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<td><strong>YIL<\/strong><\/td>\n<td><strong>2004<\/strong><\/td>\n<td><strong>2005<\/strong><\/td>\n<td><strong>2008<\/strong><\/td>\n<td><strong>2010<\/strong><\/td>\n<td><strong>2013<\/strong><\/td>\n<td><strong>2015<\/strong><\/td>\n<td><strong>2016<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><strong>\u0130hracat<\/strong><\/td>\n<td>35.147<\/td>\n<td>26.981<\/td>\n<td>71.101<\/td>\n<td>94.789<\/td>\n<td>126.073<\/td>\n<td>102.717<\/td>\n<td>160.831<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><strong>\u0130thalat<\/strong><\/td>\n<td>79.238<\/td>\n<td>89.597<\/td>\n<td>170.798<\/td>\n<td>176.792<\/td>\n<td>194.286<\/td>\n<td>202.181<\/td>\n<td>202.127<\/p>\n<p>242.436*<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><strong>Denge<\/strong><\/td>\n<td><em>44.091<\/em><\/td>\n<td><em>62.616<\/em><\/td>\n<td><em>99.697<\/em><\/td>\n<td><em>82.003<\/em><\/td>\n<td><em>68.213<\/em><\/td>\n<td><em>99.464<\/em><\/td>\n<td><em>41.296<\/em><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><strong>Kar\u015f\u0131lama Oran\u0131<\/strong><\/td>\n<td>%44<\/td>\n<td>%30<\/td>\n<td>%41<\/td>\n<td>%53<\/td>\n<td>%64<\/td>\n<td>%50<\/td>\n<td>%79<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p style=\"text-align: center;\">Kaynak: B\u00dcGEM ve TS\u00dcAB<\/p>\n<p><em>* Ya\u011fl\u0131 tohumluklara ait d\u0131\u015f ticaret verilerinde T\u00dc\u0130K veri taban\u0131nda tohum\/\u00fcr\u00fcn ayr\u0131m\u0131 yoktur.<\/em><\/p>\n<p>2015 y\u0131l\u0131 itibariyle \u00fclkemizin en fazla tohumluk ihra\u00e7 etti\u011fi \u00fclkelerden ilk s\u0131ray\u0131 15,6 milyon dolarl\u0131k de\u011feri ile toplam tohumluk ihracat\u0131n\u0131n %13,7\u2019sinin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 Ukrayna, 2. s\u0131ray\u0131 10 milyon dolar ve %8,8 pay ile Rusya Federasyonu, 3. s\u0131ray\u0131 9,8 milyon dolar ve %8,7 pay ile Irak almaktad\u0131r.<\/p>\n<p>2015 y\u0131l\u0131 itibariyle \u00fclkemizin en fazla tohumluk ithal etti\u011fi \u00fclkelerden ilk s\u0131ray\u0131 28 milyon dolarl\u0131k de\u011feri ile toplam tohumluk ithalat\u0131n\u0131n %14,6\u2019s\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 Fransa, 2. s\u0131ray\u0131 24,8 milyon dolar ve %13 pay ile Hollanda, 3. s\u0131ray\u0131 18,9 milyon dolar ve %9,8 pay ile ABD almaktad\u0131r.<\/p>\n<p>D\u00fcnya tohumculuk pazar\u0131nda \u00f6nemli yere sahip firmalar\u0131n bir\u00e7o\u011fu, uygun iklim \u015fartlar\u0131 ve Ortado\u011fu, T\u00fcrki Cumhuriyetler, Kuzey Afrika ve Balkanlar gibi di\u011fer pazarlara olan yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131n da verdi\u011fi jeopolitik konum avantaj\u0131 ile T\u00fcrkiye\u2019de tohum \u00fcretimi, \u0131slah\u0131 ve pazarlamas\u0131 gibi faaliyetlerde bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Son y\u0131llara bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, T\u00fcrkiye\u2019nin tohum ihracat\u0131 2014 y\u0131l\u0131nda pik yap\u0131p, 148 milyon dolar\u0131n \u00fczerinde olmu\u015ftur. 2015 y\u0131l\u0131nda ana ihra\u00e7 pazar\u0131m\u0131z olan Rusya Federasyonu\u2019nda g\u00f6r\u00fclen kur de\u011fi\u015fiminin de etkisiyle (Dolar\u0131n Ruble kar\u015f\u0131s\u0131nda a\u015f\u0131r\u0131 de\u011ferlenmesi) ortaya \u00e7\u0131kan talep daralmas\u0131 sonucunda; 2014 y\u0131l\u0131nda 28 milyon dolar seviyesinde olan Rusya Federasyonu\u2019na olan ihracat\u0131m\u0131z, 2015 y\u0131l\u0131 sonu itibariyle 10 milyon dolar seviyelerine gerilemi\u015ftir. Bunun yan\u0131 s\u0131ra T\u00fcrkiye tohum d\u0131\u015f ticaretinde, di\u011fer \u00f6nemli pazarlar olan; Ukrayna, \u0130talya ve Fransa\u2019ya olan ihracat\u0131m\u0131zda, 2014 y\u0131l\u0131na k\u0131yasla, 2015 y\u0131l\u0131nda %50\u2019ye varan oranlarda azalma g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda, 2015 y\u0131l\u0131nda; Macaristan, Almanya, T\u00fcrkmenistan, Bulgaristan ve \u0130ran gibi \u00fclkelere olan ihracat\u0131m\u0131zda, bir \u00f6nceki y\u0131la g\u00f6re, art\u0131\u015f s\u00f6z konusudur.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye tohum ithalat\u0131, 2014 y\u0131l\u0131na oranla, 2015 y\u0131l\u0131 sonunda yakla\u015f\u0131k %7 artarak 200 milyon dolar seviyesini a\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrkiye, ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131l 63 farkl\u0131 \u00fclkeden tohum ithalat\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131r (Serbest b\u00f6lgeler hari\u00e7). Tohum ithalat\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131 sebze tohumluklar\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r (2015 y\u0131l\u0131nda toplam tohum ithalat\u0131n\u0131n de\u011fer olarak %57\u2019si). Sebze tohumlar\u0131nda ba\u015fl\u0131ca ithal edilen t\u00fcr domatestir. 2015 y\u0131l\u0131nda, 7.456 kg domates tohumlu\u011fu ithal edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Patates ve \u015feker pancar\u0131 tohumluklar\u0131, sebze tohumluklar\u0131n\u0131n ard\u0131ndan, de\u011fer olarak en fazla ithal edilen di\u011fer t\u00fcrlerdir. 2015 y\u0131l\u0131nda, yakla\u015f\u0131k 38 bin ton (24 milyon dolar) patates, 622 ton ise (13,9 milyon dolar) \u015feker pancar\u0131 tohumlu\u011fu ithalat\u0131 olmu\u015ftur.<\/p>\n<p>Rusya, Ukrayna, Balkan \u00dclkeleri, Kafkas \u00dclkeleri, Orta Do\u011fu \u00dclkeleri ve Orta Asya T\u00fcrk cumhuriyetlerine \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde kay\u0131t d\u0131\u015f\u0131 tohum ihracat\u0131 oldu\u011fu tahmin edilmektedir.<\/p>\n<p>Tohumculuk sekt\u00f6r\u00fc ithalat\u00e7\u0131 g\u00f6r\u00fcnmesine ra\u011fmen durumu di\u011fer alt sekt\u00f6rlerden farkl\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc tohum \u00fcretim girdisi olarak t\u00fcketim mal\u0131 de\u011fil, yat\u0131r\u0131m mal\u0131 olarak de\u011ferlendirilmelidir. \u00d6rne\u011fin y\u0131llara g\u00f6re de\u011fi\u015fmekle beraber yap\u0131lan sebze tohumu ithalat\u0131 ile \u00fclkemiz d\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011finde b\u00fcy\u00fck sebze \u00fcretimi yapmaktad\u0131r. K\u0131smen ithal edilen tohumlar\u0131n \u00fcretimde kullan\u0131lmas\u0131 sayesinde yurt i\u00e7i t\u00fcketimin kar\u015f\u0131lanmas\u0131 yan\u0131 s\u0131ra, \u00f6nemli miktarda da sebze ihracat\u0131 da yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>T\u00dcRKTED\u2019in de\u011ferlendirmesine g\u00f6re 1980 \u00f6ncesinde toplam tohumluk pazar\u0131n\u0131n 80 milyon dolardan daha az oldu\u011fu tahmin edilen \u00fclkemizde 2009 y\u0131l\u0131 itibar\u0131yla toplam ticari tohumluk hacminin 400 milyon dolar\u0131 a\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve bu art\u0131\u015f trendinin \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131llarda da h\u00fck\u00fcmet politikalar\u0131, \u00f6zellikle sertifikal\u0131 tohum kullan\u0131m\u0131n\u0131n desteklenmesine y\u00f6nelik uygulamalar, teknolojideki yenilikler ve katma de\u011fer art\u0131\u015f\u0131 sa\u011flayan baz\u0131 \u00fcr\u00fcnlerin de tohum \u00fczerinden pazara sunulmas\u0131 sonucu ivmesinin artaca\u011f\u0131n\u0131 i\u015faret etmektedir. T\u00fcrkiye tohumluk pazar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131llarda \u00f6zellikle end\u00fcstriyel bitkiler ve serin iklim tah\u0131llar\u0131nda art\u0131\u015flar g\u00f6stermesi beklenmektedir.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye d\u0131\u015f ticaret kurallar\u0131 ve \u00fclke ekonomisi gerektirdi\u011fi i\u00e7in tohumluk ithal etmektedir. Ancak ithalat\u0131n orta d\u00f6nemde azalmas\u0131 beklenmektedir. Sebzeler hari\u00e7 \u201c<em>do\u011frudan \u00e7ift\u00e7i kullan\u0131m\u0131<\/em>\u201d\u00a0 amac\u0131yla yap\u0131lan tohumluk ithalat\u0131 s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Sebze t\u00fcrleri d\u0131\u015f\u0131ndaki ithalat; \u00e7ok geni\u015f \u00f6l\u00e7\u00fcde tohumluk \u00fcretimi amac\u0131yla yap\u0131lan, ebeveyn tohumluk ithalat\u0131d\u0131r. Baz\u0131 yem-\u00e7im bitkileri tohumluk ithalat\u0131; fiyat ucuzlu\u011fu ve i\u00e7 piyasada yeterince tohumluk bulunamamas\u0131ndan olmaktad\u0131r. Hibrit (F1) sebze tohumlu\u011fu ithalat\u0131, yurt i\u00e7i \u00e7e\u015fit geli\u015ftirme kapasitesinin artmas\u0131yla \u00f6nemini nispeten yitirecektir (Aygun, 2011).<\/p>\n<p>S\u00fcs bitkilerinde artan \u00fcretim, ihracat durumu ve ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 potansiyel yan\u0131nda sekt\u00f6r\u00fcn \u201cEkolojik ve lojistik avantajlar\u0131m\u0131z\u0131 kullanarak s\u00fcs bitkilerinde \u00fcretim ve pazarlama \u00fcss\u00fc olmak\u201d hedef ve iddias\u0131 bu sekt\u00f6r\u00fcn ihtiyac\u0131 olan belirli tohum ve klon anac\u0131 dam\u0131zl\u0131klar\u0131n resmi ve \u00f6zel fidanl\u0131klarda kurulmas\u0131 ve etkin \u00fcretim yap\u0131lmas\u0131n\u0131 gerekli k\u0131lmaktad\u0131r (Karahan, 2017-2). <a href=\"http:\/\/misak.millidusunce.com\/turkiyede-bitkisel-uretimin-durumu-ve-gelecek-stratejileri\/\">Konuyla ilgili detayl\u0131 bilgiye buradan ula\u015fabilirsiniz.<\/a><\/p>\n<p><strong>\u00a02.\u00a0<\/strong><strong>Tohumculuk ve Ar-Ge Sorunlar\u0131 ve \u00c7\u00f6z\u00fcm \u00d6nerileri<\/strong><\/p>\n<p><strong>Yap\u0131sal ve kurumsal sorunlar:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Tohum Sanayicileri ve \u00dcreticileri Alt Birli\u011fi (TS\u00dcAB) taraf\u0131ndan 2016 y\u0131l\u0131nda d\u00fczenlenen \u201c<em>Milli Tar\u0131mda Tohumculu\u011fun Rol\u00fc ve Gelece\u011fi \u00c7al\u0131\u015ftay\u0131<\/em>\u201d sonu\u00e7 raporunda; \u201cAr-Ge\u2019deki Yetersizlik\u201d konusunda gerekli ad\u0131mlar\u0131n at\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik sekt\u00f6r\u00fcn, \u00e7e\u015fit \u0131slah\u0131 ve tohum teknolojileri ile Ar-Ge \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 konusunda istekli oldu\u011fu; \u00f6zel sekt\u00f6r Ar-Ge faaliyetlerinin \u00f6zendirilmesi amac\u0131yla, tohumculuk Ar-Ge desteklerinde proje haz\u0131rlama, uygulama ve bilgiye ula\u015f\u0131m gibi konularda pozitif bir ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa gidilmesi i\u00e7in gerekli d\u00fczenlemelerin yap\u0131lmas\u0131 ve belirlenen \u00f6nerilerin dikkate al\u0131nmas\u0131 talep edilmi\u015ftir.<\/li>\n<li><a href=\"http:\/\/misak.millidusunce.com\/turkiyede-bitkisel-uretimin-durumu-ve-gelecek-stratejileri\/\">Karahan (2017-2)<\/a>, tohumculu\u011fun yan\u0131 s\u0131ra, iklim ko\u015fullar\u0131, fiyat dalgalanmalar\u0131, tar\u0131m i\u015fletmelerinin k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc, \u00e7ok par\u00e7al\u0131 tar\u0131m arazileri, teknoloji kullan\u0131m\u0131n\u0131n yetersizli\u011fi, sulanabilir alanlar\u0131n azl\u0131\u011f\u0131 ve \u00fcretici \u00f6rg\u00fctlenmesindeki eksiklikler tarla tar\u0131m\u0131n\u0131n \u00f6nemli yap\u0131sal sorunlar\u0131 oldu\u011funu rapor etmi\u015ftir.<\/li>\n<li>Sekt\u00f6rde Ar-Ge seviyesinin yetersiz olmas\u0131na; sermaye birikiminin yetersiz olmas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla Ar-Ge yat\u0131r\u0131mlar\u0131na ayr\u0131lan kaynaklar\u0131n uluslararas\u0131 firmalar \u00f6l\u00e7e\u011finde olduk\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fck kalmas\u0131, firmalar\u0131n \u00f6l\u00e7e\u011finin k\u00fc\u00e7\u00fck olmas\u0131, Ar-Ge giri\u015fiminin eksikli\u011fi (risk y\u00fcksek) ile profesyonel-teknik eleman k\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131n neden oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc yayg\u0131n kanaattir.<\/li>\n<li>Sekt\u00f6rde \u00e7ok fazla say\u0131da (2017 y\u0131l\u0131nda 820 civar\u0131nda) \u201c<em>tohum \u00fcreticisi ve sanayicisi<\/em>\u201d firma bulunmas\u0131na ra\u011fmen, k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte rekabet edebilecek firma say\u0131s\u0131 \u00e7ok az say\u0131dad\u0131r. Uluslararas\u0131 rekabet\u00e7ili\u011fin ve yurtd\u0131\u015f\u0131na a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131n desteklenmesi \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/li>\n<li>Bakanl\u0131\u011f\u0131n elindeki ilgili kamu yetkilerinin devri arzu edilen d\u00fczeyde ilerlememektedir. Ancak devredilen yetkilerin de ilgili birlikler taraf\u0131ndan etkin olarak kullan\u0131lamad\u0131\u011f\u0131, birliklerin i\u015fleyi\u015f ve temsil etme noktas\u0131nda bir yap\u0131 noksanl\u0131\u011f\u0131 ve karma\u015fas\u0131 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/li>\n<li>\u201c<em>Tohumculuk Sekt\u00f6r\u00fc<\/em>\u201d temsilcisi gibi kurulan T\u00fcrkiye Tohumcular Birli\u011fi (T\u00dcRKTOB) ve ona ba\u011fl\u0131 alt birlikler olarak adland\u0131r\u0131lan farkl\u0131 tohumculuk sekt\u00f6r\u00fc birliklerinin, kendi alanlar\u0131nda i\u015flerin gerekli ihtisas konular\u0131n\u0131 tak\u0131p etmede ve sekt\u00f6r\u00fc y\u00f6nlendirmede yararl\u0131 ve ba\u015far\u0131l\u0131 olduklar\u0131 s\u00f6ylenebilse de birlikler aras\u0131ndaki i\u015fbirli\u011fi ve ileti\u015fim kurma ile tohumculuk sekt\u00f6r\u00fcn\u00fc yurt i\u00e7inde ve yurt d\u0131\u015f\u0131nda temsil etmede, sekt\u00f6r olarak kurumsal i\u015fbirlikleri yapmada s\u0131k\u0131nt\u0131lar \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 da yayg\u0131n olarak ifade edilen bir sorundur. Yeni bir birlik yap\u0131lanmas\u0131 tart\u0131\u015f\u0131lan konu olmaya devam etmektedir.<\/li>\n<li>5553 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un birlik ve alt birlik se\u00e7imlerini d\u00fczenleyen h\u00fck\u00fcmleri se\u00e7imlerinde se\u00e7ilme hakk\u0131n\u0131n sadece ahzu kabza yetkisine sahip ki\u015filere vermektedir. Ancak \u00fclkemizde faaliyet g\u00f6steren kurumsalla\u015fm\u0131\u015f firmalar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n b\u00f6yle bir yetkiyi temin etmesi olduk\u00e7a zor olmas\u0131 nedeniyle \u201c<em>ahzu kabza yetkili olmas\u0131<\/em>\u201d \u015fart\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131;<\/li>\n<li>Tohumculuk sekt\u00f6r\u00fc bug\u00fcn son derece kapsaml\u0131 \u00fcretim ve tohum i\u015fleme hatlar\u0131na, fabrikalara sahip olmalar\u0131na ra\u011fmen <em>Tar\u0131msal Sanayi Kurulu\u015fu<\/em> (KOB\u0130) olarak de\u011ferlendirilememekte ve pek \u00e7ok KOSGEB deste\u011finden faydalanamamaktad\u0131r. Bu durum sekt\u00f6r\u00fcn pek \u00e7ok yurti\u00e7i ve yurtd\u0131\u015f\u0131 pazar desteklerinden yoksun kalmas\u0131na sebebiyet vermektedir.<\/li>\n<li>Sekt\u00f6rle ilgili yay\u0131nlanan veriler yetersizdir. Tohumculukla ilgili verilerin, adil rekabet g\u00f6zetilerek G\u0131da Tar\u0131m ve Hayvanc\u0131l\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 (GTHB) taraf\u0131ndan kapsaml\u0131 bi\u00e7imde sekt\u00f6r\u00fcn eri\u015fimine a\u00e7\u0131lmas\u0131 gerekmektedir.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Teknoloji ve Ar-Ge:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Tar\u0131msal teknolojilerde d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ve maliyetlerin y\u00fcksekli\u011fi yurt d\u0131\u015f\u0131ndan tohum ve \u00e7e\u015fit getirmenin \u00f6nemli nedenlerinden biridir.<\/li>\n<li>Yeti\u015fmi\u015f kalifiye Ar-Ge eleman\u0131 ihtiyac\u0131na \u00e7\u00f6z\u00fcm getirilmelidir. Tohum firmalar\u0131n\u0131n ihtiyac\u0131 olan kalifiye eleman ihtiyac\u0131 kar\u015f\u0131lanamamaktad\u0131r. \u00d6zellikle son y\u0131llarda ziraat fak\u00fcltelerinde ve fen fak\u00fcltelerinde fizyoloji, genetik, molek\u00fcler biyoloji, biyoteknolojik, tohum teknolojisi vb. gibi dersler okutulmas\u0131na ra\u011fmen verilen bilgi pratikte kullan\u0131labilir ve ara\u015ft\u0131rmay\u0131 te\u015fvik edebilir nitelikte olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in mezun olan \u00f6\u011frenciler yeterli bilgi ve beceriye sahip olamamaktad\u0131rlar. Ayr\u0131ca y\u00fcksek lisans ve doktora tezleri genelde pratikte uygulanabilir d\u00fczeyde olmamaktad\u0131r. \u00c7\u00f6z\u00fcm olarak son y\u0131llarda a\u00e7\u0131lmaya ba\u015flanan tohumculuk y\u00fcksekokullar\u0131n\u0131n devam\u0131 olacak, lisans, y\u00fcksek lisans ve doktora d\u00fczeyinde tohumculuk \u00fczerine e\u011fitim veren y\u00fcksek e\u011fitim kurumlar\u0131 olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li>Kamu tar\u0131msal ara\u015ft\u0131rma enstit\u00fcleri ve \u00fcniversitelerin y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc tohumculukla ilgili Ar-Ge projelerini \u00f6zel sekt\u00f6r y\u00f6nlendirmeli veya i\u00e7inde bulunmal\u0131d\u0131r. B\u00f6ylelikle projelerin uygulamaya aktar\u0131lmas\u0131 daha kolay olabilecek ve projelerden maksimum verimlilik ve sonu\u00e7 al\u0131nabilecektir.<\/li>\n<li>Kalifiye eleman ihtiyac\u0131 sekt\u00f6r\u00fcn t\u00fcm firmalar\u0131 taraf\u0131ndan en \u00e7ok eksikli\u011fi duyulan konular\u0131n ba\u015f\u0131nda gelmektedir. Islah a\u015famas\u0131ndan sat\u0131\u015f a\u015famas\u0131na kadar t\u00fcm s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde yeti\u015fmi\u015f eleman ya ba\u015fka i\u015fkollar\u0131ndan transfer edilmekte ya da ba\u015fka firmalardan al\u0131nmaktad\u0131r. Bu nedenle yeti\u015fmi\u015f eleman konusunda sekt\u00f6r ile devlet ortak hareket ederek bu konuya destek olmal\u0131d\u0131r. B\u00f6ylelikle daha fazla Ar-Ge yat\u0131r\u0131m\u0131 ve ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yapabilir. Bu yolla \u00fclkemizde faaliyet g\u00f6steren sebze tohumu \u0131slah\u0131 ve \u00fcretimi yapan firmalar\u0131n\u0131n yurt i\u00e7i ve yurt d\u0131\u015f\u0131 tohum pazar\u0131ndaki rekabet \u015fans\u0131 artt\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olur.<\/li>\n<li>Karahan (2017), \u201c<a href=\"http:\/\/misak.millidusunce.com\/turkiyede-tarimsal-yapi-ve-kaynaklar-tehditler-ve-firsatlar\/\"><em>T\u00fcrkiye\u2019de Tar\u0131m\u0131n Yap\u0131s\u0131 ve Kaynaklar\u0131: Tehditler ve F\u0131rsatlar<\/em><\/a>\u201d konulu yaz\u0131s\u0131nda iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi konusunun stratejik ve T\u00fcrkiye\u2019nin gelece\u011fini derinden etkileyecek mahiyette oldu\u011funu; kurakl\u0131k dolay\u0131s\u0131yla biyolojik \u00e7e\u015fitlilik kayb\u0131, tar\u0131mda verim kayb\u0131n\u0131n ya\u015fanabilece\u011fini ve bundan dolay\u0131 kurakl\u0131\u011fa dayan\u0131kl\u0131 bitki \u00e7e\u015fitlerinin \u0131slah\u0131na y\u00f6nelik ara\u015ft\u0131rmalara \u00f6ncelik verilmesinin do\u011fru bir strateji oldu\u011funu ifade etmi\u015ftir.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Tohumluk \u00fcretimi:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Tohumluk \u00fcretim maliyetinin y\u00fcksek olmas\u0131na; i\u015f g\u00fcc\u00fc maliyetinin nispeten y\u00fcksekli\u011fi, \u00f6zellikle kamu arazi kiralar\u0131n\u0131n y\u00fcksekli\u011fi, \u00fcretim girdilerinin pahal\u0131 olu\u015fu, tohum \u00fcreticisi firmalar aras\u0131ndaki tohumluk \u00fcretimlerinde yeti\u015ftirici \u00e7ift\u00e7i ve \u00fcretim tarlas\u0131 bulmak i\u00e7in olan rekabet, yabanc\u0131 firmalara ve kamu enstit\u00fclerinin baz\u0131 \u00fcr\u00fcn \u00e7e\u015fitlerine \u00f6denen y\u00fcksek \u0131slah\u00e7\u0131 hakk\u0131n\u0131n neden oldu\u011fu bir ger\u00e7ektir.<\/li>\n<li>Tohum \u00fcretimi yapt\u0131rabilecek d\u00fcr\u00fcst, g\u00fcvenilir, i\u015finde hile yapmayan, bu konuda <em>yeti\u015fmi\u015f i\u015f\u00e7i ve \u00fcretici<\/em> bulmak \u00e7ok zordur. S\u00f6zle\u015fmeli tohum \u00fcretim k\u00fclt\u00fcr\u00fc ve bu konuda ahlak yap\u0131s\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131n\u0131n biraz daha zaman alaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir.<\/li>\n<li>Sertifikal\u0131 tohum \u00fcretimi i\u00e7in gerekli vas\u0131flara sahip arazi bulmak olduk\u00e7a g\u00fc\u00e7 olmaktad\u0131r.<\/li>\n<li>\u00dclkemizde tescil edilen yem bitkileri \u00e7e\u015fit say\u0131s\u0131 yeterli say\u0131labilir olmakla birlikte, mevcut \u00e7e\u015fitlerin tohumlar\u0131n\u0131n \u0131slah\u00e7\u0131 kurulu\u015flar taraf\u0131ndan \u00fcretilerek, \u00fcretici kurulu\u015flara yeterli miktarda h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde ula\u015ft\u0131r\u0131lamamas\u0131 ve bu kurulu\u015flar taraf\u0131ndan da sertifikal\u0131 tohumluk \u00fcretimine yeterince a\u011f\u0131rl\u0131k verilmemesi \u00f6nemli bir sorundur.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Destekler ve te\u015fvikler:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Sertifikal\u0131 tohumluk kullan\u0131m\u0131na yap\u0131lan destekler ve \u00f6demenin erken yap\u0131lmas\u0131 tohumluk sat\u0131\u015flar\u0131na canl\u0131l\u0131k getirmektedir. Desteklerin havza baz\u0131nda daha art\u0131r\u0131larak devam etmesi \u00f6nemlidir.<\/li>\n<li>\u00dclkemizde h\u00e2lihaz\u0131rda stratejik \u00f6neme sahip t\u00fcrlerde destekler yap\u0131lmaktad\u0131r. Ancak, ihtiya\u00e7 halinde, farkl\u0131 t\u00fcrlerin de stratejik \u00f6zellikleri itibar\u0131yla, tohumluk \u00fcretim ve kullan\u0131m destekleri kapsam\u0131na al\u0131nmas\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li>Sebze tohumu \u00fcretimi de tarla bitkilerinde oldu\u011fu gibi destek kapsam\u0131na al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Bu uygulama, \u00fcretimi art\u0131rmak ve \u00fcreticiye daha ucuz tohum sa\u011flamak i\u00e7in yerinde bir te\u015fvik olacakt\u0131r.<\/li>\n<li>Verimi ve \u00fcr\u00fcn kalitesini art\u0131rmak i\u00e7in sertifikal\u0131 tohumluk kullan\u0131m\u0131n\u0131 art\u0131rmak gerekir. Bunun i\u00e7in mevcut uygulamalara ilave tedbirlerin al\u0131nmas\u0131 zorunlu g\u00f6r\u00fclmektedir. Prim deste\u011finin sertifikal\u0131 tohumluk kullan\u0131m\u0131 ile irtibatland\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00f6nemli g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/li>\n<li>Desteklerinin ekim zaman\u0131ndan \u00f6nce belirlenmesi ve a\u00e7\u0131klanmas\u0131, ekim alan\u0131 ve \u00fcretim program\u0131n\u0131n daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 yap\u0131labilmesi i\u00e7in b\u00fcy\u00fck avantaj sa\u011flayacakt\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Tohumluk ticareti:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Baz\u0131 tohumluklar\u0131n i\u00e7 piyasadaki KDV oranlar\u0131 ayn\u0131 gruptaki di\u011fer bitkilerden farkl\u0131d\u0131r. KDV oranlar\u0131ndaki t\u00fcrlere g\u00f6re olan bu farkl\u0131l\u0131klar\u0131n giderilmesi ve h\u00e2lihaz\u0131rda %1 olarak uygulanmakta olan t\u00fcrlerle birliktelik sa\u011flamak i\u00e7in t\u00fcm t\u00fcrlerde KDV oranlar\u0131n\u0131n %1 olarak uygulanmas\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li><em>Re-export amac\u0131 ile T\u00fcrkiye d\u0131\u015f\u0131ndaki bir \u00fclkede ucuz ve kaliteli \u00fcretim yapmak, \u015fu an son derece \u00f6nemli bir ihtiya\u00e7t\u0131r<\/em><strong>. <\/strong>Bu konu ile ilgili mevzuat sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fclmelidir. Bu sistemde \u00f6rne\u011fin \u00c7in\u2019de ya da Hindistan\u2019da kendi \u0131slah etti\u011finiz herhangi bir \u00e7e\u015fidimizin \u00fcretimini yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, \u00fcretilen tohum, T\u00fcrkiye\u2019ye ithal etti\u011fimizde d\u00fcnyan\u0131n ba\u015fka bir \u00fclkesine \u00fclkemizde tescil alma zorunlulu\u011fu olmadan sat\u0131labilmelidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc re-export ama\u00e7l\u0131 olan bu tohum T\u00fcrkiye\u2019de de\u011fil yurtd\u0131\u015f\u0131na sat\u0131lacakt\u0131r.<\/li>\n<li>\u00d6zellikle sebze \u00fcretimi yap\u0131p ihracat yap\u0131lacak sebze tohumu ithalat\u0131n\u0131n yurtd\u0131\u015f\u0131nda \u00fcretim yapacak T\u00fcrk giri\u015fimcilerden yap\u0131lmas\u0131 sisteminin geli\u015ftirilmesiyle \u00fclkemiz d\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011finde sebze tohumu ve \u00fcr\u00fcn \u00fcretiminde s\u00f6z sahibi olabilecektir.<\/li>\n<li>T\u00fcrkiye\u2019de yem bitkileri ekili\u015fleri genellikle pop\u00fclasyon halindeki tohumlarla yap\u0131lmaktad\u0131r. Sertifikal\u0131 tohumluk \u00fcretiminin ve kontrollerin yetersiz olmas\u0131 nedeniyle tohumluk \u00f6zelli\u011fi olmayan, kar\u0131\u015f\u0131k (yoncada ba\u015fta k\u00fcsk\u00fct olmak \u00fczere) yabanc\u0131 ve zararl\u0131 ot tohumlar\u0131 i\u00e7eren tohumlar serbest\u00e7e pazarlanmaktad\u0131r.<\/li>\n<li>Ka\u00e7ak yoldan sertifikas\u0131z tohumluk sat\u0131\u015flar\u0131 halen devam etmektedir. Ka\u00e7ak tohumluklar tohumculu\u011fa yat\u0131r\u0131m yapm\u0131\u015f firmalar\u0131n \u00f6n\u00fcnde engel olu\u015fturmakta, haks\u0131z rekabet ve kazanca konu olmakta ve \u00fcr\u00fcn kalitemizi a\u015fa\u011f\u0131 \u00e7ekmektedir. Ka\u00e7ak tohumluk sat\u0131\u015flar\u0131n\u0131n engellenmesinde eldeki yasalara ra\u011fmen Tar\u0131m \u0130l M\u00fcd\u00fcrl\u00fckleri yeterince m\u00fcdahale edememektedir. Bunun \u00f6nlenmesi i\u00e7in denetim i\u015finde T\u00dcRKTOB ve ilgili alt birliklerin de yer almas\u0131, bunlar\u0131n altyap\u0131 ve organizasyonunu buna g\u00f6re kurmas\u0131 \u00f6nerilebilir. Sertifikas\u0131z tohum \u00fcretimi halen sekt\u00f6r\u00fcm\u00fcz\u00fcn ba\u015fl\u0131ca \u00fcretim problemleri aras\u0131ndad\u0131r. T\u00fcm uyar\u0131lara ra\u011fmen h\u00e2l\u00e2 sertifikas\u0131z tohum \u00fcretmekte \u0131srar eden ki\u015fi ve kurumlar i\u00e7in Tohumculuk Kanunu\u2019nun gerektirdi\u011fi cezai h\u00fck\u00fcmler uygulanmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li>T\u00fcrkiye Tohumcular Birli\u011fi (T\u00dcRKTOB) Y\u00f6netim Kurulu Ba\u015fkan\u0131 Kamil Y\u0131lmaz, yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada \u00e7ift\u00e7ilerin kendi \u00fcr\u00fcn\u00fcnden ay\u0131rd\u0131klar\u0131 tohumluklar\u0131 kullanmalar\u0131n\u0131n yasal oldu\u011funu ancak 5553 Say\u0131l\u0131 Tohumculuk Kanunu\u2019na ayk\u0131r\u0131 olarak baz\u0131 \u00e7e\u015fitlerin tohumluklar\u0131n\u0131n ticarete konu edildi\u011fini ve bu nedenle tohumculuk sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn en \u00f6nemli problemlerinden birinin kay\u0131t d\u0131\u015f\u0131 tohumluk \u00fcretimi ve sat\u0131\u015f\u0131 oldu\u011funu ifade etmi\u015ftir. Tohumluk denildi\u011finde tohum, fide, fidan gibi \u00e7o\u011falt\u0131m materyallerinin anla\u015f\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini belirten Y\u0131lmaz\u00a0 \u201c<em>Burada bir haks\u0131z kazan\u00e7 ve haks\u0131z rekabet s\u00f6z konusudur. Bu ka\u00e7ak \u00fcr\u00fcnlerin maliyetleri daha d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fundan sertifikal\u0131 tohumluklara g\u00f6re daha ucuza sat\u0131labiliyor. Haks\u0131z ticarete konu olan bu ka\u00e7ak tohum, fide ve fidanlar, kaliteli ve sertifikal\u0131 materyallerin sat\u0131\u015f\u0131n\u0131 olumsuz etkiliyor. Ayr\u0131ca vergilendirilemeyen ka\u00e7ak sat\u0131\u015flar nedeniyle bitkisel \u00fcretimde verim ve kalite d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fundan, \u00e7ift\u00e7imiz ve milli ekonomimiz b\u00fcy\u00fck zarar g\u00f6r\u00fcyor. Kay\u0131t d\u0131\u015f\u0131, sahte \u00fcr\u00fcnlerin fide, fidan ve yumru ile \u00e7o\u011falt\u0131lan bitki t\u00fcrleri ba\u015fta olmak \u00fczere topraklar\u0131m\u0131za hastal\u0131k bula\u015ft\u0131rma ihtimali \u00e7ok y\u00fcksek\u201d<\/em> ifadelerini kullanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<li>Ka\u00e7ak tohumluk; G\u0131da, Tar\u0131m ve Hayvanc\u0131l\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan onayl\u0131 olmayan, hi\u00e7bir kontrol\u00fc yap\u0131lmayan yani, \u00e7e\u015fidin ismine do\u011frulu\u011fu, genetik safiyeti, biyolojik \u00f6zellikleri, \u00e7imlenmesinin yeterlili\u011fi, hastal\u0131klardan ari olup olmad\u0131\u011f\u0131 bilinmeyen \u00fcr\u00fcnd\u00fcr (T\u00dcRKTOB, 2017<\/li>\n<li>Belediyelerin tar\u0131ma ve k\u0131rsal kalk\u0131nmaya hizmet ad\u0131na tohum eleme makinas\u0131 (selekt\u00f6r) da\u011f\u0131tmas\u0131n\u0131n ka\u00e7ak tohumluk \u00fcretimi ve sat\u0131\u015f\u0131n\u0131, dolay\u0131s\u0131yla haks\u0131z rekabeti k\u00f6r\u00fckledi\u011fini ifade eden Y\u0131lmaz, \u201c<em>\u00dclkemizde ihtiyac\u0131m\u0131z\u0131 kar\u015f\u0131layacak kapasitede, d\u00fcnya standartlar\u0131nda, geli\u015fmi\u015f bir tohum end\u00fcstrisi var. Yeterli \u00e7e\u015fidimiz var, bu \u00e7e\u015fitlerin tohumluklar\u0131n\u0131 \u00fcreten say\u0131lar\u0131 sekiz y\u00fcze yakla\u015fan kurulu\u015fumuz var. Bu nedenle belediyelerin selekt\u00f6r da\u011f\u0131tmas\u0131 art\u0131k son bulmal\u0131. Tohumculuk sekt\u00f6r\u00fcne mutlaka hizmet edilecekse sertifikal\u0131 tohumluk da\u011f\u0131t\u0131ls\u0131n.\u201d <\/em>\u015feklinde kayg\u0131s\u0131n\u0131 ve \u00f6nerisini ifade etmi\u015ftir.<\/li>\n<li>\u0130l \u00d6zel \u0130darelerinden belediyelere devredilen tar\u0131m-k\u0131rsal kalk\u0131nma yetki ve sorumluluklar kapsam\u0131nda belli b\u00f6lgelere da\u011f\u0131t\u0131lan veya bizzat belediyeler taraf\u0131ndan kurulup i\u015fletilen tohum eleme (selekt\u00f6r) tesisleri, \u00e7ift\u00e7ilerin kendi tohumluklar\u0131n\u0131 eleme ve ila\u00e7lamalar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirerek, s\u0131radan, k\u00f6t\u00fc \u00f6zellikteki \u00fcr\u00fcn\u00fcn tohumluk olarak kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7erek olumlu katk\u0131 yaparken; piyasa \u00fcr\u00fcnlerinin, \u00f6zellikle kamu ve \u00f6zel sekt\u00f6re ait yeni \u00e7e\u015fitlerin \u00fcr\u00fcnlerinin, ka\u00e7ak ve yasa d\u0131\u015f\u0131 bir \u015fekilde buralarda elenmesi ve piyasaya tohumluk diye sat\u0131lmas\u0131 sekt\u00f6r\u00fcn geli\u015fmesini ve tohumluk \u00fcretiminin kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nmas\u0131na engel, <em>helal olmayan kazan\u00e7<\/em> gibi bir durum yaratmaktad\u0131r.<\/li>\n<li>Son y\u0131llarda \u00e7evreye duyarl\u0131 \u00fcretim yapma tekniklerini g\u00fcndeme getiren pek \u00e7ok sivil toplum \u00f6rg\u00fct\u00fc, \u00fcreticinin elindeki k\u00f6y pop\u00fclasyonlar\u0131n\u0131n takas yoluyla el de\u011fi\u015ftirmesini, b\u00f6ylece mevcut gen kaynaklar\u0131m\u0131z\u0131n kaybolmalar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilebilece\u011fini savunmaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r. Bu ama\u00e7la 2010 y\u0131l\u0131ndan beri belediyeler taraf\u0131ndan yerel t\u00fcrlerimizi ve \u00e7e\u015fitlerimizi koruma ad\u0131na \u2018<em>Tohum Takas \u015eenlikleri<\/em>\u2019 d\u00fczenlenmeye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u015fenliklerde k\u00fc\u00e7\u00fck \u00fcreticiler ellerinde bulunan tohum \u00f6rneklerini \u015fenli\u011fe kat\u0131lan \u00fcreticilerle de\u011fi\u015f toku\u015f yapmaktad\u0131r. Bu \u015fenliklerden bir k\u0131sm\u0131, ba\u015flad\u0131ktan sonra bir veya iki y\u0131l devam edip daha sonraki y\u0131llarda s\u00fcrd\u00fcr\u00fclememi\u015ftir. \u015eenliklerin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi belediyelerin deste\u011fine ba\u011fl\u0131 kalm\u0131\u015ft\u0131r. Tohum takas \u015fenliklerinin; de\u011fi\u015f toku\u015f f\u0131rsat\u0131, \u00e7e\u015fitlili\u011fi art\u0131rma, deneyimi ve bilgiyi payla\u015fma, fark\u0131ndal\u0131k yaratma, e\u011fitim f\u0131rsat\u0131 pek \u00e7ok faydas\u0131ndan s\u00f6z edebilir oldu\u011fu savunulmaktad\u0131r (Yanmaz, 2016).<\/li>\n<li>Bununla birlikte tohum takas\u0131n\u0131n \u00f6nemli sorunlara da yol a\u00e7abilece\u011fi g\u00f6z ard\u0131 edilmemelidir. Kontrols\u00fcz bir tohum takas\u0131n\u0131n sak\u0131ncalar\u0131n\u0131 \u015fu \u015fekilde s\u0131ralanabilir; 1) takas edilen tohumlar\u0131n g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fckleri b\u00f6lgelerde iyi performans g\u00f6stermemektedir, 2) tohumla ta\u015f\u0131nan hastal\u0131k ve zararl\u0131lar (\u015eu anda fark edilmese de tohum takas \u015fenliklerinin say\u0131s\u0131n\u0131n artmas\u0131 ile takas yoluyla hastal\u0131k ve zararl\u0131lar\u0131n da \u00fclke geneline yay\u0131lma riskinin bulunaca\u011f\u0131n\u0131 unutmamak gerekir), 3) gen kaynaklar\u0131n\u0131n kayb\u0131.<\/li>\n<li>Do\u011fal olarak kendi \u00e7abalar\u0131yla dar alanlarda \u00fcretim yapan k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ift\u00e7iler kanal\u0131yla yerel gen kaynaklar\u0131m\u0131z\u0131 korumak m\u00fcmk\u00fcn olamayacakt\u0131r. K\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ift\u00e7ilerin elinde bulunan tohumlar\u0131n de\u011fi\u015fik aktivitelerle \u00fclke i\u00e7inde yay\u0131lmas\u0131n\u0131n da sak\u0131ncalar\u0131 giderilmelidir. Dolay\u0131s\u0131yla yerel \u00e7e\u015fitlerin kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 ve s\u0131n\u0131rl\u0131 da olsa \u00fcretimleri konusunda \u00fcreticiyi bilin\u00e7lendirecek e\u011fitimlerin yan\u0131nda tohum \u00fcretiminin kontrols\u00fcz da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 engellemek i\u00e7in de gerekli mevzuat d\u00fczenlemelerinin yap\u0131lmas\u0131 bir an \u00f6nce da ger\u00e7ekle\u015ftirilmelidir (Yanmaz, 2016).<\/li>\n<li>Tohumculuk Kanunu ile standardizasyon sorunu yaratt\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle yerel tohumlar\u0131n sat\u0131\u015f\u0131na yasaklama getirilmi\u015f olmas\u0131 olduk\u00e7a medyatik bir konu olmu\u015f ve ticari tohumlu\u011fun aleyhinde g\u00fcndem olu\u015fturmada kullan\u0131lan bir olgu durumuna gelmi\u015ftir. \u0130\u015fin ger\u00e7ek \u00f6l\u00e7e\u011finde gereken yerine oturtulabilmesi i\u00e7in yerel tohumlar\u0131n kamu kurulu\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan \u00fcniversiteler ve tohum takas \u015fenlikleri yapan STK\u2019larla i\u015fbirli\u011fi yap\u0131larak yerel \u00e7e\u015fitlerin toplanmas\u0131, \u00f6zelliklerinin belirlenmesi ve ilgili mevzuat\u0131n\u0131n tamamlanmas\u0131yla kay\u0131t alt\u0131na al\u0131n\u0131p tohumluk \u00fcretimlerinin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. Bu yap\u0131ya da T\u00fcrkiye Tohumcular Birli\u011fi \u015femsiye g\u00f6revi g\u00f6rme durumunda olmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li>\u0130hra\u00e7 m\u00fcsaadesi ve sa\u011fl\u0131k sertifikas\u0131n\u0131 almak i\u00e7in gereken prosed\u00fcr bir haftay\u0131 ge\u00e7mektedir. Bu da ihracat\u0131 olumsuz etkilemektedir.<\/li>\n<li>Her \u00fclkenin baz\u0131 hastal\u0131k ve zararl\u0131lara kar\u015f\u0131 koydu\u011fu karantina tedbirlerine uymak tohum ith\u00e2l\u00e2t\u0131 ve ihracat\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan yasal zorunluluk olmu\u015ftur ama uygulamada baz\u0131 \u00fclkelerde b\u00fcrokrasi \u00e7ok yava\u015f i\u015fleyerek i\u015fleri zorla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r.<\/li>\n<li>Di\u011fer baz\u0131 \u00fclkelerdeki b\u00fcrokratik i\u015flemlerin de \u00e7ok yava\u015f olmas\u0131, ayr\u0131ca buna mevzuattaki uyumsuzluklar\u0131n da eklenmesiyle ciddi sorunlar ya\u015fanmaktad\u0131r. S\u00f6z konusu \u00fclkelerin karantina mevzuatlar\u0131 incelenerek bu konuda hem uyumla\u015ft\u0131rma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yap\u0131lmal\u0131 hem de i\u015flem kademelerinin basitle\u015ftirilmesi sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li>Sebze tohumu ihracat\u0131nda ve ithalat\u0131nda baz\u0131 hastal\u0131klarla ilgili istenen testlerin uzun zaman almas\u0131 ve test i\u00e7in istenen tohum miktar\u0131n\u0131n fazla olmas\u0131 tohumluk ithalat\u0131nda ve ihracat\u0131nda gecikmelere ve s\u0131k\u0131nt\u0131lara neden olmaktad\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Mevzuat ve yasal yol sorunlar\u0131:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>\u00dcyelerin alt birliklere komisyon olarak k\u00e2rlar\u0131ndan de\u011fil de cirolar\u0131ndan binde \u00fc\u00e7 oran\u0131nda \u00f6deme yapma zorunlulu\u011fu g\u00fcndemi me\u015fgul etmekte ve \u00fcyelere ekonomik y\u00fck olmaktad\u0131r. Tar\u0131m \u0130l M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc\u2019n\u00fcn Tohumculuk Kanunu\u2019na getirdi\u011fi yorum ile birden fazla birli\u011fe \u00fcye olmak zorunda b\u0131rak\u0131lan firmalar\u0131n ise durumlar\u0131 \u00e7ok daha vahimdir. Her alt birlik ayr\u0131 ayr\u0131 \u00fcyelerinin cirolar\u0131ndan binde \u00fc\u00e7 komisyon istemektedir. Bu sorun \u00e7\u00f6z\u00fclmelidir.<\/li>\n<li>Tohumculuk Kanunu\u2019nun tazminatlar\u0131 d\u00fczenleyen 11\u2019inci maddesinde; tazminat miktar\u0131n\u0131n belirlenmesi a\u00e7\u0131k de\u011fildir. Uygulamada ayn\u0131 veya benzer durumlarda bile \u00e7ok farkl\u0131 tazminat miktarlar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/li>\n<li>5553 say\u0131l\u0131 Tohumculuk Kanun\u2019u tohumculukla ilgili ihtisas mahkemelerinin kurulmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Tohumculukla ilgili anla\u015fmazl\u0131klar mahkemelerde uzun s\u00fcre s\u00fcr\u00fcncemede kalmakta ve sonu\u00e7lanmamaktad\u0131r.<\/li>\n<li>Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131 ile g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclerek Tohumculuk \u0130htisas Mahkemeleri\u2019nin kurulmas\u0131n\u0131n g\u00fcndeme al\u0131nmas\u0131 ve h\u00e2kimlerin bu konuda e\u011fitimlerinin sa\u011flanmas\u0131 \u00f6nemli g\u00f6r\u00fclmektedir. Ayr\u0131ca, Hakem Kurullar\u0131\u2019n\u0131n faaliyete ge\u00e7irilmesi gereklidir.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Tescil ve sertifikasyon:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Tohumluk \u00fcretiminde kullan\u0131lan sertifikal\u0131 tohumlu\u011fun kayna\u011f\u0131 ve standard\u0131 konusuna TTSM taraf\u0131ndan m\u00fcdahil olunmal\u0131 ve kurallar getirilmelidir.<\/li>\n<li>Karantina laboratuvarlar\u0131nda personel ve alt yap\u0131 s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131ndan kaynaklanabilecek aksakl\u0131klar\u0131n acilen giderilmesi, yap\u0131lan testlerde kullan\u0131lan metotlardan kaynaklanan problemler var ise daha k\u0131sa s\u00fcrede, g\u00fcvenilir sonu\u00e7lar veren metotlar\u0131n ara\u015ft\u0131r\u0131l\u0131p devreye sokulmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde gerekli \u00f6nlemlerin al\u0131nmas\u0131na acilen ihtiya\u00e7 vard\u0131r.<\/li>\n<li>G\u0131da, Tar\u0131m ve Hayvanc\u0131l\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131nca, d\u00f6ner sermaye \u00fccretleri her y\u0131l d\u00fczenli bir \u015fekilde art\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. \u00dclkemiz tar\u0131m\u0131 i\u00e7in stratejik bir girdi olan tohumlu\u011fun \u00fcretimine ve ithaline ili\u015fkin i\u015f ve i\u015flemlerinden al\u0131nan ve her y\u0131l artarak devam eden \u00fccretlerin fazlal\u0131\u011f\u0131 tohumculukta maliyeti art\u0131rmaktad\u0131r. Sekt\u00f6re y\u00fck getiren ve rahats\u0131z eden bu \u00fccret art\u0131\u015flar\u0131n\u0131n, \u00fclkemiz tohumculu\u011funun geli\u015ftirilmesi i\u00e7in daha d\u00fc\u015f\u00fck tutulmas\u0131 ve belirleme a\u015famas\u0131nda sekt\u00f6r kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 gereklidir.<\/li>\n<li>\u00c7e\u015fit Kay\u0131t Sistemi gere\u011fi yurt d\u0131\u015f\u0131ndan Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkezi M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc\u2019n\u00fcn (TTSMM) yurt d\u0131\u015f\u0131ndaki e\u015fde\u011feri kurulu\u015flardan belgeler talep edilmektedir. Bu belgelerin TTSM taraf\u0131ndan elektronik ortamda kabul edilmesi ile ilgili gerekli d\u00fczenleme yap\u0131lmal\u0131d\u0131r (\u00d6rnek: \u0130talya FYD Test raporlar\u0131 ve \u00c7e\u015fit \u00d6zellik Belgelerini sadece elektronik ortamda g\u00f6ndermektedir).<\/li>\n<\/ul>\n<ol start=\"3\">\n<li><strong> Ama\u00e7lar ve Hedefler:<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<ul>\n<li>S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir\u00a0 ve\u00a0uluslararas\u0131\u00a0 d\u00fczeyde\u00a0 rekabet\u00e7i\u00a0bir\u00a0 tohumculuk\u00a0 sekt\u00f6r\u00fcne sahip olmak.<\/li>\n<li>Toplam ticari tohumluk hacminin h\u00fck\u00fcmet politikalar\u0131, \u00f6zellikle sertifikal\u0131 tohum kullan\u0131m\u0131, \u00fcretimi ve yerli \u00e7e\u015fitlerin tohumluklar\u0131n\u0131n ihracat\u0131n\u0131n desteklenmesiyle 2023 y\u0131l\u0131nda tohumluk \u00fcretimini 1.500.000 tona ve tohumluk ticaretini 2.500 milyon TL seviyelerine \u00e7\u0131kartmak.<\/li>\n<li>\u00dclkemizi \u00f6zel sekt\u00f6r \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde, kooperatifler, birlikler, kamu kurulu\u015flar\u0131, Ar-Ge yapan \u00fcniversiteler ile bireysel ara\u015ft\u0131rmac\u0131 ve \u00fcreticilerle \u201cTohumculuk \u00dcss\u00fc<strong>\u201d<\/strong><\/li>\n<li>Tohum \u00fcretiminde<strong>\u00a0 <\/strong><em>model<\/em><strong>,\u00a0 <\/strong>b\u00f6lgesinde<strong>\u00a0 <\/strong><em>lider<\/em><strong>,\u00a0 <\/strong>d\u00fcnyada<strong>\u00a0 <\/strong><em>marka<\/em><\/li>\n<li>Tohumculukta \u201c<em>kendine yeten, d\u00fcnyaya satan<\/em><strong>\u201d<\/strong> bir \u00fclke olmak.<\/li>\n<li>T\u00fcrkiye\u2019de kaliteli ve verimli \u00fcr\u00fcn \u00fcretimi i\u00e7in \u201c<em>Sertifikal\u0131 tohumluk, sertifikal\u0131 tarla ve sertifikal\u0131 \u00e7ift\u00e7i<\/em>\u201d yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 benimsemek ve yerle\u015ftirmek.<\/li>\n<li>Kurumsal\u00a0yap\u0131y\u0131\u00a0ve\u00a0teknik kapasiteyi g\u00fc\u00e7lendirmek.<\/li>\n<li>G\u00fc\u00e7l\u00fc\u00a0ve\u00a0milli\u00a0\u0131slah\u00a0program\u0131\u00a0ile\u00a0marka\u00a0\u00e7e\u015fitler\u00a0geli\u015ftirerek\u00a0uluslararas\u0131\u00a0alanda\u00a0s\u00f6z\u00a0sahibi olmak.<\/li>\n<li>Sekt\u00f6r\u00fcn\u00a0Ar-Ge\u00a0 altyap\u0131s\u0131\u00a0 g\u00fc\u00e7lendirmek.<\/li>\n<li>Kurulan yeni sistem ve laboratuvarlar\u0131n etkin bir \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in gerekirse yurt d\u0131\u015f\u0131ndan belirli s\u00fcreli\u011fine uzman istihdam edebilmek.<\/li>\n<li>\u00dclkenin kamu ve \u00f6zel biyoteknoloji ve molek\u00fcler biyoloji alt yap\u0131s\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirerek, \u00fcretimi yap\u0131lmazsa bile biyoteknolojik (transgenik) \u00e7e\u015fit geli\u015ftirebilecek hale getirmek.<\/li>\n<li>Sekt\u00f6r\u00fcn kalifiye Ar-Ge eleman\u0131 ihtiyac\u0131n\u0131; sekt\u00f6r, kamu ara\u015ft\u0131rma kurulu\u015flar\u0131 ve \u00fcniversiteler aras\u0131nda olu\u015fturulacak lisans e\u011fitimi, y\u00fcksek lisans e\u011fitimi, pratik ve teorik kurs ve etkin staj y\u00f6ntemleriyle kar\u015f\u0131lamak. \u00d6rnek olarak; sadece belli \u00fcr\u00fcn ve \u00fcr\u00fcn grubu \u0131slah\u0131na y\u00f6nelik olarak \u00f6n lisans (G\u00fcd\u00fcml\u00fc ve se\u00e7ilmi\u015f meslek y\u00fcksekokullar\u0131) ve lisans programlar\u0131 ile \u00f6zel kurslarla AR-GE eleman\u0131 yeti\u015ftirilebilir. Ayr\u0131ca \u00fcniversite ara\u015ft\u0131rma personeli, \u00f6ncelikle sekt\u00f6rdeki firmalar olmak \u00fczere, kendi kurulu\u015flar\u0131 i\u00e7in \u0131slah \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 y\u00fcr\u00fctebilmesi sa\u011flanabilir.<\/li>\n<li>Kamu enstit\u00fclerince geli\u015ftirilen \u00e7e\u015fitlerin \u00fcretime daha h\u0131zl\u0131 girebilmesi ve etkin kullan\u0131m\u0131 i\u00e7in \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn tan\u0131t\u0131m ve pazarlamadaki \u00fcst\u00fcn dinamizminin devreye sokularak, tohumculuk sekt\u00f6r\u00fcn teknolojik olarak d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 azaltmak, yerli teknoloji kullan\u0131m\u0131n\u0131 yayg\u0131nla\u015ft\u0131rmak.<\/li>\n<li>Amac\u0131, kamu kurumlar\u0131nda \u0131slah edilen \u00e7e\u015fitlerin, geli\u015ftirilen teknolojilerin transferi i\u00e7in faaliyet g\u00f6stermek; kamu ara\u015ft\u0131rma kurulu\u015flar\u0131n\u0131n geli\u015ftirdi\u011fi bitki \u00e7e\u015fitleri, know-how ve \u0131slah\u00e7\u0131 haklar\u0131 i\u00e7in ticari lisanlar vermek olan; bir \u015firket veya organizasyon kurulmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak veya kurulacak b\u00f6ylesi bir yap\u0131 ile anla\u015fma \u00e7er\u00e7evesinde ortak \u00e7al\u0131\u015fmak.<\/li>\n<li>\u00c7e\u015fit geli\u015ftirme ve testleme konusunda \u00e7al\u0131\u015fan kamu ara\u015ft\u0131rma kurulu\u015flar\u0131n\u0131n etkinli\u011finin art\u0131r\u0131larak zaman i\u00e7inde \u00f6zerk hale gelmelerini sa\u011flamak.<\/li>\n<li>Yurtd\u0131\u015f\u0131nda \u00e7e\u015fit tescil ettirme ve tan\u0131t\u0131m \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 desteklemek.<\/li>\n<li>Yerli tohumluk firmalar\u0131n\u0131n birle\u015fmelerini te\u015fvik edici tedbirler almak, \u00f6zendirmek ve desteklemek.<\/li>\n<li>Tohumculuk sekt\u00f6r\u00fcne y\u00f6nelik\u00a0 kamuoyunda olu\u015fan olumsuz \u00f6n yarg\u0131lar\u0131, bilgi kirlili\u011fini,\u00a0 \u015fehir efsanelerini uygulamalarla ve tan\u0131t\u0131mlarla ortadan kald\u0131rmaya, \u00f6nlemeye y\u00f6nelik tan\u0131t\u0131m\u00a0 ve bilgilendirme faaliyetleri yapmak, olumlu imaj yaratmak.<\/li>\n<li>Sekt\u00f6r payda\u015flar\u0131\u00a0aras\u0131ndaki\u00a0bilgi\u00a0payla\u015f\u0131m\u0131, ileti\u015fim ve\u00a0i\u015fbirli\u011fini\u00a0art\u0131rmak.<\/li>\n<li>T\u00fcrk tohumculuk sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn Orta Do\u011fu, Orta Asya, Afrika ba\u015fta olmak \u00fczere, G\u00fcney Amerika, Avrupa ve Amerika\u2019da s\u00f6z sahibi hale getirmek.<\/li>\n<li>Yaln\u0131zca tohumluk de\u011fil; \u00e7e\u015fit ihra\u00e7 eden \u00fclke konumuna gelmek.<\/li>\n<li>Ar-Ge, \u00fcretim ve pazarlama a\u015famalar\u0131nda geni\u015f \u00f6l\u00e7\u00fcde entegrasyonu sa\u011flamak.<\/li>\n<li>Ekolojik\u00a0ve\u00a0lojistik\u00a0avantajlar\u0131m\u0131z\u0131\u00a0kullanarak\u00a0s\u00fcs\u00a0bitkilerinde\u00a0\u00fcretim\u00a0ve\u00a0pazarlama\u00a0\u00fcss\u00fc\u00a0olmak.<\/li>\n<li>D\u00fcnya\u00a0fidanc\u0131l\u0131\u011f\u0131nda tercih\u00a0edilen marka\u00a0olmak.<\/li>\n<li>\u0130leri\u00a0 teknoloji\u00a0ile\u00a0kaliteli\u00a0ve\u00a0g\u00fcvenilir\u00a0fideler \u00fcretmek.<\/li>\n<li>Tohumculuk sekt\u00f6r\u00fcnde kurumsalla\u015fmay\u0131, profesyonelle\u015fmeyi sa\u011flamak ve tohumculuk sekt\u00f6r\u00fcn dinamiklerini daha iyi anlamak.<\/li>\n<li>Profesyonel tohum yeti\u015ftiriciler\u00a0ile\u00a0T\u00fcrk\u00a0tohumculu\u011funun\u00a0rekabet\u00a0 g\u00fcc\u00fcn\u00fc artt\u0131rmak<\/li>\n<li>\u00d6zel sekt\u00f6r tohumluk transferinden tohumluk teknolojisi transferine ve oradan da tohumluk teknolojisi geli\u015ftirmeye y\u00f6nelmek ve \u00f6zel sekt\u00f6r kurumlar\u0131n\u0131n ara\u015ft\u0131rma geli\u015ftirme alt yap\u0131lar\u0131n\u0131 daha \u00e7ok geli\u015ftirmek.<\/li>\n<li>Sebze tohumlu\u011fu \u00fcretiminin \u00fclke ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lama oran\u0131n\u0131n 2023 y\u0131l\u0131nda %75 olmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak.<\/li>\n<li>Tohumculuk Ar-Ge- yat\u0131r\u0131mlar\u0131na daha fazla destek ve yat\u0131r\u0131m muafiyeti sa\u011flamak.<\/li>\n<li>Yerli tescil edilen tohum \u00e7e\u015fitlerinin tohumluk \u00fcretim ve ihracat\u0131na daha y\u00fcksek destek sa\u011flamak.<\/li>\n<li>Tohum yeti\u015ftiricili\u011fi sisteminde kalite, standart ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik \u00f6l\u00e7\u00fctlerini geli\u015ftirmek.<\/li>\n<li>Tohumluk ticaretini kay\u0131t alt\u0131na almak ve kurals\u0131zl\u0131ktan ve kalitesizlikten kurtarmak.<\/li>\n<li>Tescil i\u015flemleri AB tohumculuk d\u00fczenlemeleriyle uyum \u00e7er\u00e7evesinde basitle\u015ftirilmeli ve baz\u0131 t\u00fcrler (yem bitkileri, sebzeler) i\u00e7in \u015fu anda uygulanmayan DUS testleri geli\u015ftirilmelidir. Yabanc\u0131 \u00fclkelerde ve elde edilen DUS sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 T\u00fcrkiye\u2019nin kullanma imk\u00e2n\u0131n\u0131 resm\u00ee olarak sa\u011flamak i\u00e7in T\u00fcrkiye ile ilgili \u00fclkelerin tescil kurumlar\u0131 aras\u0131nda iki tarafl\u0131 anla\u015fmalar\u0131n geli\u015ftirilmesi gereklidir.<\/li>\n<li>Sertifikas\u0131z tohumluk \u00fcretimi ve ticaretini, kay\u0131t ve kontrol alt\u0131na almak.<\/li>\n<li>Tohumculukta yerli firmalara yurtd\u0131\u015f\u0131nda \u00fcrettikleri tohumlara \u00fclkemizde re-export imk\u00e2n\u0131 vermek.<\/li>\n<li>Ka\u00e7ak yoldan sertifikas\u0131z tohumluk sat\u0131\u015flar\u0131 konusunda \u00e7ift\u00e7iyi bilin\u00e7lendirmek ve bunlar\u0131n sat\u0131\u015flar\u0131n\u0131 engellemek.<\/li>\n<li>Da\u011f\u0131t\u0131lan\u00a0 sertifikal\u0131\u00a0 tohumluklar\u0131n\u00a0 g\u00fcvencesi\u00a0olmak\u00a0 ve\u00a0kullan\u0131m\u0131n\u0131\u00a0 yayg\u0131nla\u015ft\u0131rmak<\/li>\n<li>Kamu tohumluk sertifikasyon kurulu\u015flar\u0131n\u0131 merkezle ayn\u0131 organik \u00e7at\u0131 alt\u0131nda birle\u015ftirmek ve b\u00f6lgesel sertifikasyon uygulama farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 en aza indirmek.<\/li>\n<li>Tohumluk sertifikasyonunda yasayla kurulmu\u015f ilgili alt birlikler, \u00fcniversite ve ilgili birliklerin laboratuvarlar\u0131n\u0131 kurarak sistem i\u00e7inde yer almas\u0131n\u0131 h\u0131zla ger\u00e7ekle\u015ftirmek.<\/li>\n<li>Yetki\u00a0devri\u00a0ve\u00a0denetimle\u00a0ilgili\u00a0mevzuat\u00a0d\u00fczenlemesi\u00a0tamamlanarak\u00a0uygulamaya ge\u00e7irmek.<\/li>\n<li>Mevzuatta ve uygulamada olabilecek aksakl\u0131klar\u0131 mevzuat de\u011fi\u015fiklikleri ve uygulamada belli bir standart olu\u015fturarak \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturmak.<\/li>\n<li>\u00c7e\u015fit tan\u0131t\u0131m\u0131 ve adaptasyonlar\u0131n\u0131 izlemek amac\u0131yla Bakanl\u0131k, T\u00fcrkiye Tohumcular Birli\u011fi ve Alt birlikler, TZOB, ilgili sanayiciler, kooperatifler, firmalar, Tar\u0131m \u0130l M\u00fcd\u00fcrl\u00fckleri, \u0130l \u00d6zel \u0130dareleri ortakl\u0131\u011f\u0131yla \u00e7e\u015fit ve \u00fcr\u00fcn demonstrasyonlar\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fctmek, \u00fcr\u00fcnlerin kalite analizlerini ortakla\u015fa yapt\u0131rmak.<\/li>\n<\/ul>\n<ol start=\"4\">\n<li><strong> Stratejiler, Politikalar ve Eylemler:<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<ul>\n<li>Tohumculuk sekt\u00f6r\u00fcndeki \u00e7ok say\u0131daki \u201c<em>tohum \u00fcreticisi ve sanayicisi<\/em>\u201d firma say\u0131s\u0131n\u0131n azalt\u0131lmas\u0131; bunu ger\u00e7ekle\u015ftirebilmek i\u00e7in tohum yeti\u015ftiricilerine cazip destekler verilerek tohum \u00fcretici firmalar\u0131n tohum yeti\u015ftirici firma olmalar\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 ve b\u00f6ylece daha az say\u0131da g\u00fc\u00e7l\u00fc tohum \u00fcreticisi ve sanayicisi firmalar\u0131n olmas\u0131;<\/li>\n<li>\u201c<em>Yetkilendirilmi\u015f Tohumcu Kurulu\u015f ve \u00d6zel Sekt\u00f6r Tar\u0131msal Ara\u015ft\u0131rma Kurulu\u015fu<\/em>\u201d olma \u015fart ve kriterlerinin y\u00fckseltilmesi ile tohumculuk teknolojisi konusunda yat\u0131r\u0131m yapanlar ile sadece tohumluk ticareti ile u\u011fra\u015fanlar\u0131n birbirinden farkl\u0131 de\u011ferlendirilmesi;<\/li>\n<li>T\u00dcRKTOB\u2019un yurt d\u0131\u015f\u0131nda tohumluk yat\u0131r\u0131m, \u00fcretim, ticaret ili\u015fkilerini ve firmalara yol g\u00f6sterici \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ticaret ata\u015felikleri ve DE\u0130K-T\u0130KA temsilcilikleri ile birlikte koordine edecek ve yapacak b\u00f6lgesel temsilcilikler a\u00e7mas\u0131;<\/li>\n<li>Tar\u0131m Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan \u201c<em>ara\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 kurulu\u015f izni<\/em>\u201d verilen tohum firmalar\u0131, Ar-Ge merkezi olabilmek i\u00e7in zorunlu ara\u015ft\u0131rmac\u0131 say\u0131s\u0131 son d\u00fczenlemeyle 15\u2019e d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclen ara\u015ft\u0131rmac\u0131 say\u0131s\u0131 yerine 5 ara\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 istihdam etmek kayd\u0131 ile Ar-Ge kanunundan yararlanan birer tar\u0131msal Ar-Ge merkezine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi;<\/li>\n<li>\u00c7e\u015fit teknolojileri bak\u0131m\u0131ndan geni\u015f \u00f6l\u00e7\u00fcde d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n oldu\u011fu bir\u00e7ok bitki t\u00fcr\u00fcnde (patates, m\u0131s\u0131r, ay\u00e7i\u00e7e\u011fi, \u015feker pancar\u0131, soya, baz\u0131 yem bitkileri ve sebze t\u00fcrleri gibi) Ar-Ge desteklerinin \u00f6ncelikle olmas\u0131 ve destekleme modelinin geli\u015ftirilmesi;<\/li>\n<li>Yerli hibrit sebze, pamuk, ay\u00e7i\u00e7e\u011fi, m\u0131s\u0131r \u00e7e\u015fitleri ile \u00e7eltik, bu\u011fday gibi \u00fcr\u00fcnlerin \u00e7e\u015fit ve tohumluklar\u0131n\u0131n yurtd\u0131\u015f\u0131nda sat\u0131\u015flar\u0131n\u0131n daha fazla ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi;<\/li>\n<li>Belirli t\u00fcrlere \u00f6zg\u00fc Ar-Ge \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde yurti\u00e7i ve yurtd\u0131\u015f\u0131 e\u011fitim imk\u00e2nlar\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesi;<\/li>\n<li>Tohumculuk firmalar\u0131n\u0131n d\u00fcnya ile rekabet edebilmeleri ve geleceklerini s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir k\u0131labilmek i\u00e7in \u0131slah programlar\u0131n\u0131 destekleyecek g\u00fc\u00e7l\u00fc bir biyoteknoloji ve molek\u00fcler biyoloji laboratuvar\u0131na sahip olmalar\u0131 gerekmektedir. Bu yap\u0131 da ancak g\u00fc\u00e7l\u00fc bir Ar-Ge alt yap\u0131s\u0131n\u0131n ve merkezinin olu\u015fturulmas\u0131n\u0131n sanayi-\u00fcniversite-devlet i\u015fbirli\u011fi ile ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi;<\/li>\n<li>Sekt\u00f6re y\u00f6nelik \u00e7al\u0131\u015facak belirli b\u00f6lgelerde se\u00e7ilen ziraat fak\u00fcltelerine ba\u011fl\u0131; yerli-yabanc\u0131 \u00f6zel sekt\u00f6r ve kamu Ar-Ge kurulu\u015flar\u0131 ile i\u015fbirli\u011fi ve ortakl\u0131\u011f\u0131yla \u0131slah, tohumculuk teknolojileri, hastal\u0131k testleri ve biyoteknoloji konular\u0131nda Ar-Ge ve e\u011fitim \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yapacak \u201c<em>Ara\u015ft\u0131rma ve E\u011fitim Merkezleri<\/em>\u201d kurulmas\u0131;<\/li>\n<li>Yeti\u015fmi\u015f kalifiye Ar-Ge eleman\u0131 ihtiyac\u0131na \u00e7\u00f6z\u00fcm getirilmesi bak\u0131m\u0131ndan, ara kademe eleman yeti\u015ftiren okullar ile tohumculuk y\u00fcksekokullar\u0131n\u0131n devam\u0131 olacak, lisans, y\u00fcksek lisans ve doktora d\u00fczeyinde tohumculuk \u00fczerine e\u011fitim veren y\u00fcksek e\u011fitim kurumlar\u0131 olu\u015fturulmas\u0131 ve buna y\u00f6nelik a\u015fa\u011f\u0131daki desteklerin verilmesi;\n<ul>\n<li>Sekt\u00f6r payda\u015flar\u0131na y\u00f6nelik olarak hizmet i\u00e7i e\u011fitim organizasyonlar\u0131,<\/li>\n<li>\u00dcniversiteler ile birlikte lisans\u00fcst\u00fc e\u011fitim ve ihtisas e\u011fitimi organizasyonlar\u0131,<\/li>\n<li>K\u0131sa d\u00f6nemli beceri kazand\u0131rma e\u011fitimleri,<\/li>\n<li>Sekt\u00f6r \u00fcyelerine ilgili birlikler vas\u0131tas\u0131yla insan kaynaklar\u0131 hizmetinin sunulmas\u0131.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li>Lise d\u00fczeyinde meslek okulu kapsam\u0131nda kamu, kooperatif-birlikler ve T\u00dcRKTOB-alt birlikler konsorsiyumu taraf\u0131ndan uygulama a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 e\u011fitim-\u00f6\u011fretim yapacak ve bursla \u00f6\u011frenci alacak \u201c<em>Tohumculuk Lisesi<\/em>\u201d, \u201c<em>Serac\u0131l\u0131k Lisesi<\/em>\u201d, \u201c<em>Laboratuvar Lisesi<\/em>\u201d, \u201c<em>Bitki Koruma Lisesi -Patoloji Lisesi<\/em><strong>\u201d, \u201c<\/strong><em>Bitki yeti\u015ftiricili\u011fi Lisesi<\/em><strong>\u201d <\/strong>gibi okullar\u0131n kurulmas\u0131;<\/li>\n<li>Tohum \u00fcretimi, tohum i\u015fleme, serac\u0131l\u0131k, laboratuvar teknikleri, bitki koruma teknikleri, bitki yeti\u015ftiricili\u011fi gibi konularda yerle\u015fik ve seyyar 2-4-6 ayl\u0131k gibi sertifika programlar\u0131n\u0131n ve kurslar\u0131n d\u00fczenlenmesi;<\/li>\n<li>\u00c7al\u0131\u015fan ve emekli \u0131slah\u00e7\u0131 kamu ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n\u0131 \u00f6zellikle orijinal tohum \u00fcretimine y\u00f6nlendirilmesi ve te\u015fvik edici sistemlerin geli\u015ftirilmesi;<\/li>\n<li>Tohumculuk sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn ihtiyac\u0131 olan, hastal\u0131k ve zararl\u0131lar\u0131n\u0131n modern teknolojik y\u00f6ntemlerle h\u0131zl\u0131, kolay ve do\u011fru bir \u015fekilde test edilebildi\u011fi donan\u0131ml\u0131 bir ara\u015ft\u0131rma test laboratuvar\u0131 kurulmas\u0131;<\/li>\n<li>\u00d6zel sekt\u00f6r\u00fcn gerek kamu ara\u015ft\u0131rma kurulu\u015flar\u0131, gerekse \u00fcniversiteler ile ortak Ar-Ge projeleri ile desteklenmesi; T\u00dcB\u0130TAK, TEYDEP, TTGV gibi Ar-Ge destek kaynaklar\u0131n\u0131 daha yayg\u0131n ve geni\u015f boyutta sekt\u00f6r kullan\u0131m\u0131na verilmesi;<\/li>\n<li>Ar-Ge alan\u0131nda kamu,\u00a0\u00fcniversite, \u00f6zel\u00a0sekt\u00f6r\u00a0ve\u00a0uluslararas\u0131 kurulu\u015flar aras\u0131ndaki koordinasyon\u00a0 ve\u00a0i\u015fbirli\u011finin\u00a0 art\u0131r\u0131lmas\u0131;<\/li>\n<li>Gen\u00a0bankalar\u0131nda\u00a0bulunan\u00a0materyalin\u00a0kamu\u00a0ve\u00a0\u00f6zel\u00a0sekt\u00f6rle\u00a0kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z\u00a0payla\u015f\u0131lmas\u0131;<\/li>\n<li>TAGEM taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen hat ve yar\u0131yol materyallerinin, sekt\u00f6r kullan\u0131m\u0131na sunulmas\u0131ndaki \u015fartlar\u0131n ve bedellerin belirlenmesinde sekt\u00f6r lehine yap\u0131c\u0131 ve te\u015fvik edici bir yol izlenmesi;<\/li>\n<li>Kamu Ar-Ge\u00a0kurulu\u015flar\u0131\u00a0ile\u00a0altyap\u0131n\u0131n\u00a0s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir ortak\u00a0kullan\u0131m\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131;<\/li>\n<li>Ar-Ge\u2019de\u00a0kullan\u0131lacak\u00a0makine\u00a0ve\u00a0ekipman\u00a0i\u00e7in\u00a0g\u00fcmr\u00fck\u00a0vergilerinin\u00a0s\u0131f\u0131rlanmas\u0131;<\/li>\n<li>Ar-Ge\u00a0yapan\u00a0k\u00fc\u00e7\u00fck\u00a0\u00f6l\u00e7ekli\u00a0firmalar\u0131n\u00a0k\u00fcmele\u015fmeleri\u00a0halinde\u00a0\u00f6zel\u00a0destek\u00a0kapsam\u0131na al\u0131nmas\u0131;<\/li>\n<li>Ar-Ge destek modelinin geli\u015ftirilmesine y\u00f6nelik ara\u015ft\u0131rma yap\u0131larak payda\u015flar\u0131n ve k\u0131staslar\u0131n belirlenmesi;<\/li>\n<li>Tohum kaplama teknolojilerinin geli\u015ftirilmesi i\u00e7in bu konuda teknoloji transferi ve \u00fclkemizde teknolojilerinin geli\u015ftirilmesi i\u00e7in Ar-Ge deste\u011fi, yat\u0131r\u0131m te\u015fviki ve uygulama deste\u011fi verilmesi (kaplanm\u0131\u015f tohum kullananlara ve ihra\u00e7 edenlere daha fazla destek \u00f6denmesi);<\/li>\n<li>\u00c7e\u015fit tescil sisteminde sekt\u00f6r payda\u015flar\u0131ndan geni\u015f kat\u0131l\u0131mla olu\u015fturulacak \u201c<em>\u00c7e\u015fit Tescili Dan\u0131\u015fma Kurulu<\/em>\u201d olu\u015fturmak ve bu kurulun tavsiye kararlar\u0131 sonras\u0131nda dar uzman kadroyla olu\u015fturulacak ve nihai tescile karar verecek \u201c<em>\u00c7e\u015fit Tescil Komitesi<\/em>\u201d olu\u015fturulmas\u0131;<\/li>\n<li>Ar-Ge, deneme ve \u0131slah\u00e7\u0131 materyali vb. ama\u00e7l\u0131 \u00e7o\u011falt\u0131m materyallerinin ithalat\u0131 konusunda tohum sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 tedbirlerinin g\u00f6z ard\u0131 edilmeksizin \u00fclkemize getirilmesinde kolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 tedbirlerin al\u0131nmas\u0131;<\/li>\n<li>\u00dclkemizde bodur ve yar\u0131 bodur ana\u00e7 elde edilmesine y\u00f6nelik \u0131slah \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n ba\u015flat\u0131lmas\u0131, bu meyanda bakanl\u0131\u011fa ait kurulu\u015flarda ve fidan \u00fcreticilerinde kalem dam\u0131zl\u0131klar\u0131 kurulmas\u0131n\u0131n zorunlu hale getirilmesi;<\/li>\n<li>Ar-Ge yat\u0131r\u0131m\u0131 yapanlara ve geli\u015ftirenlere vergisiz teknolojik mal ithal deste\u011fi verilmesinin sa\u011flanmas\u0131;<\/li>\n<li>Ye\u015fil alan \u00e7im bitkilerinin \u00fcretiminin de destek kapsam\u0131na al\u0131nmas\u0131yla, ithalat\u0131n azalt\u0131lmas\u0131 ve \u00fclkemizin T\u00fcrkiye \u00e7im tohumu \u00fcretiminde \u00f6nemli konuma getirilmesi<\/li>\n<li>Modern fidanc\u0131l\u0131kla ilgili olarak bunun alt ve \u00fcst yap\u0131s\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilmesine y\u00f6nelik yat\u0131r\u0131m yapacak \u015firketlere destek verilmesi;<\/li>\n<li>Fidan \u00fcretiminin kontrol ve denetiminin etkin bir \u015fekilde yap\u0131lmas\u0131;<\/li>\n<li>Meyve yeti\u015ftiricili\u011finde modern yeti\u015ftirme tekniklerine uygun olarak s\u0131k ve \u00e7ok s\u0131k dikim sistemleri uygulanmas\u0131; budama, ila\u00e7lama, derim kolayl\u0131\u011f\u0131, meyvelerin daha iyi renk almas\u0131; birim alana daha fazla fidan dikilmesi; y\u00fcksek verim, erken meyveye yatma gibi avantajlardan dolay\u0131 bodur ana\u00e7larla bah\u00e7e tesisi te\u015fvik edilmesi;<\/li>\n<li>Belirli tohum ve klon anac\u0131 dam\u0131zl\u0131klar\u0131n resmi ve \u00f6zel fidanl\u0131klarda kurulmas\u0131;<\/li>\n<li>Kaybolmaya y\u00fcz tutmu\u015f yerel \u00e7e\u015fitlerin fidan \u00fcretimi, bah\u00e7e kurulmas\u0131 ve \u00fcretiminin desteklenmesi;<\/li>\n<li>Fidan ve ana\u00e7 ihracat\u0131n\u0131n hedeflenmesi;<\/li>\n<li>T\u0130GEM arazilerinin Ar-Ge \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, orijinal tohumluk \u00fcretimi ve izolasyon mesafesi gerektiren t\u00fcrlerin tohumluklar\u0131n\u0131n \u00fcretimi amac\u0131na y\u00f6nelik olarak, \u00f6zel \u015fartlarla ve daha d\u00fc\u015f\u00fck kira bedeli ile sekt\u00f6r kullan\u0131m\u0131na sunulmas\u0131;<\/li>\n<li>Tohumculuk birliklerinin kurumsal\u00a0yap\u0131n\u0131n\u00a0ve\u00a0teknik\u00a0kapasitenin\u00a0g\u00fc\u00e7lendirilmesi i\u00e7in teknik birimlerinin, sahada \u00e7al\u0131\u015fan gezisi ekiplerin ve temsilciliklerin; yurtd\u0131\u015f\u0131 temsilciliklerin kurulmas\u0131;<\/li>\n<li>Sekt\u00f6r\u00a0 payda\u015flar\u0131\u00a0 aras\u0131ndaki\u00a0 bilgi\u00a0 payla\u015f\u0131m\u0131,\u00a0 ileti\u015fim\u00a0ve\u00a0 i\u015fbirli\u011finin\u00a0 art\u0131r\u0131lmas\u0131 ve bu ama\u00e7la sekt\u00f6rde\u00a0 birlikteli\u011fin\u00a0ve\u00a0 i\u015fbirli\u011finin\u00a0 geli\u015ftirilmesi\u00a0i\u00e7in\u00a0e\u011fitim, yay\u0131m, kurs, seminer, tarla g\u00fcnleri, sosyal payla\u015f\u0131m ara\u00e7lar\u0131, web tabanl\u0131 veri tabanlar\u0131 ve bilgi bankalar\u0131 gibi yap\u0131lar\u0131n kurulmas\u0131 ve faaliyetlerin\u00a0yap\u0131lmas\u0131;<\/li>\n<li>Sekt\u00f6re\u00a0 y\u00f6nelik\u00a0bilgi\u00a0 kirlili\u011finin\u00a0 ve as\u0131ls\u0131z bilgilerle kamuoyunda alg\u0131 olu\u015fturulmas\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesi\u00a0i\u00e7in kamu spotlar\u0131, reklamlar, tv-radyo programlar\u0131, bas\u0131n toplant\u0131lar\u0131, bilgilendirme toplant\u0131lar\u0131, h\u00fck\u00fcmet yetkilileri ile medya bulu\u015fmalar\u0131, bilim camias\u0131yla ortak konferans ve a\u00e7\u0131k oturumlar, k\u00f6\u015fe yaz\u0131lar\u0131, bro\u015f\u00fcrler ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi;<\/li>\n<li>\u00dcretim\u00a0maliyetlerini\u00a0azalt\u0131c\u0131\u00a0tedbirlerin\u00a0al\u0131nmas\u0131 (D\u00fc\u015f\u00fck fiyatl\u0131 tar\u0131m yak\u0131t\u0131, hazine arazilerinin d\u00fc\u015f\u00fck fiyatla tahsisi, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n sigorta bedeli destekleri, d\u00fc\u015f\u00fck sulama bedeli vb.):<\/li>\n<li>Tohumculu\u011fumuzu geli\u015ftirmek i\u00e7in temel faaliyet konusu Ar-Ge olan ve yo\u011fun ara\u015ft\u0131rmalar sonucunda buradan geli\u015ftirdi\u011fi \u00e7e\u015fitleri satan tohumculuk firmalar\u0131n\u0131n SSK primleri, stopaj, KDV ve gelir vergilerinden muaf tutulmas\u0131;<\/li>\n<li>Gerekti\u011finde ithal tohumlu\u011fa y\u00fcksek g\u00fcmr\u00fck vergisi uygulanmas\u0131;<\/li>\n<li>Tohumluk desteklerinin s\u00fcrekli hale getirilmesi ve \u00fcr\u00fcn \u00fcretim havzalar\u0131yla ve prim destekleriyle \u00f6nceliklendirilerek verilmesi;<\/li>\n<li>Ziraat Bankas\u0131\u2019n\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck ya da s\u0131f\u0131r faizli kredi kullan\u0131m\u0131nda, bankan\u0131n i\u00e7 mevzuat\u0131ndan kaynaklanan sorunlar\u0131n giderilerek krediden yararlanma ko\u015fullar\u0131n\u0131n kolayla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131;<\/li>\n<li>Tohumluk ithalat\u0131nda, zirai karantina kapsam\u0131ndaki ulusal ve uluslararas\u0131 mevzuat\u0131n uygulanmas\u0131nda, sekt\u00f6r\u00fcn \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7acak g\u00fcncellenmelerin yap\u0131lmas\u0131;<\/li>\n<li>Bitki gruplar\u0131na g\u00f6re haz\u0131rlanm\u0131\u015f olan sertifikasyon ve pazarlama y\u00f6netmeliklerinin, uygulamada kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan sorunlar \u00e7er\u00e7evesinde g\u00fcncellenmesi;<\/li>\n<li>ISTA kurallar\u0131na g\u00f6re analiz yapan \u00f6zel sekt\u00f6r yetkilendirilmi\u015f sertifikasyon laboratuvar denetimlerinin, ISTA\u2019n\u0131n akredite laboratuvar denetimlerinde uygulad\u0131\u011f\u0131 denetim s\u00fcreleri ile uyumla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131;<\/li>\n<li>Kay\u0131t d\u0131\u015f\u0131 tohumluk \u00fcretiminin ve pazarlanmas\u0131ndaki piyasa denetimi etkinli\u011finin art\u0131r\u0131lmas\u0131, bu etkinlik artt\u0131r\u0131l\u0131rken, ilgili alt birliklerden delillere dayal\u0131 olarak yap\u0131lacak ihbarlar\u0131n derhal dikkate al\u0131nmas\u0131n\u0131 sa\u011flay\u0131c\u0131 yasal de\u011fi\u015fikli\u011fin, a\u00e7\u0131k h\u00fck\u00fcmlerle, ilgili mevzuata der\u00e7 edilmesi;<\/li>\n<li>Yetkilendirme\u00a0belgelerinin\u00a0T\u00dcRKTOB\u00a0(ve\u00a0ilgili\u00a0Alt\u00a0Birlikler)\u00a0taraf\u0131ndan\u00a0verilmesi\u00a0i\u00e7in\u00a0giri\u015fimlerde\u00a0 bulunulmas\u0131;<\/li>\n<li>Patates sertifikasyonu konusunda TS\u00dcAB taraf\u0131ndan kurulacak olan \u015firkete yap\u0131lacak yetki devri g\u00f6r\u00fc\u015fmelerine paralel olarak, ihtiyaca g\u00f6re yenilenmesi TS\u00dcAB \u015firketi taraf\u0131ndan yap\u0131lmak \u00fczere, laboratuvar, idari bina ve so\u011fuk hava deposuna uygun bakanl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n mevcut binalar\u0131ndan birinin ad\u0131 ge\u00e7en \u015firkete tahsis edilmesi;<\/li>\n<li>Tohumculuk \u0130\u015fletmeleri\u2019nin \u201c<em>Sanayi \u0130\u015fletmesi<\/em>\u201d say\u0131lmas\u0131 ve b\u00f6ylece KOB\u0130 desteklerinden yararland\u0131r\u0131lmas\u0131;<\/li>\n<li>5553 say\u0131l\u0131 yeni tohumculuk kanunundaki cezai h\u00fck\u00fcmlerin \u00e7ok a\u011f\u0131r olmas\u0131 gelecekte sekt\u00f6r\u00fcn i\u015fleyi\u015fine zarar verecektir. Cezai uygulama \u015f\u00f6yledir: ilk kusur durumunda 10.000 TL para cezas\u0131, ikinci kez tekrarlanmas\u0131 durumunda tohum \u015firketi be\u015f y\u0131l s\u00fcre kapat\u0131lmaktad\u0131r. Verilecek para cezas\u0131n\u0131n uygun bir oranda olmas\u0131 (tohum bedelinin 10 kat\u0131 tekrar\u0131nda 20 kat\u0131 \u015feklinde) olmas\u0131 ve \u015firket kapat\u0131lmas\u0131 cezas\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131; 5553 say\u0131l\u0131 Kanunda tazminatlarla ilgili 11. ve cezalarla ilgili 12. maddenin acilen de\u011fi\u015ftirilmesi i\u00e7in gerekli \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n yap\u0131lmas\u0131;<\/li>\n<li>Tohum \u00fcreticisinin sahip olmas\u0131 gereken vas\u0131flar ve ihtisas konular\u0131 aras\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131klar\u0131n tekrar g\u00f6zden ge\u00e7irilmesi;<\/li>\n<li>\u00dclkemiz karantina uygulamalar\u0131nda resm\u00ee i\u015flemlerin \u00e7ok uzun s\u00fcrmesi nedeniyle, resm\u00ee i\u015flem a\u015famalar\u0131n\u0131n ve s\u00fcrelerinin azalt\u0131lmas\u0131 i\u00e7in \u00fclkemiz mevzuat\u0131nda gerekli d\u00fczenlemelerin yap\u0131lmas\u0131;<\/li>\n<li>Sertifikal\u0131 tohumlu\u011fun bir \u00fcretim maliyetini zora sokabilecek T\u0130GEM\u2019in d\u00fc\u015f\u00fck fiyat belirlemesi uygulamas\u0131ndan vazge\u00e7ilmesi ve tohumluk fiyat tespitlerinde T\u0130GEM\u2019in kamu ve \u00f6zel kurulu\u015flar ile isti\u015farelerde bulunmas\u0131;<\/li>\n<li>Hububat tohumluk \u00fcretim ve da\u011f\u0131t\u0131mlar\u0131, \u00fcretim programlar\u0131yla ilgili bakanl\u0131k istatistik bilgilerinin zaman\u0131nda ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 olarak toplanmas\u0131;<\/li>\n<li>Bu\u011fdayda tohumluk kalitesinin y\u00fckseltilmesine ihtiya\u00e7 vard\u0131r. Laboratuvar\u0131 standartlar\u0131n\u0131n ve d\u00f6l kademesinin g\u00f6zden ge\u00e7irilmesi ve hatta Sertifikal\u0131-3 kademenin AB \u00fclkelerinde oldu\u011fu gibi kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n tart\u0131\u015f\u0131lmaya a\u00e7\u0131lmas\u0131;<\/li>\n<li>Baklagillerde sertifikal\u0131 tohumluk kullanma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131rmak i\u00e7in ihtiya\u00e7 duyulan ilave tedbirlerin al\u0131nmas\u0131;<\/li>\n<li>Tohumluk\u00a0 \u00fcretimlerinin\u00a0her\u00a0 havzada\u00a0destek\u00a0 kapsam\u0131na\u00a0 al\u0131nmas\u0131;<\/li>\n<li>Kay\u0131t d\u0131\u015f\u0131 tohumculuk sekt\u00f6r\u00fcnden kay\u0131tl\u0131 tohumculuk sekt\u00f6r\u00fcne d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fcn sa\u011flanmas\u0131<\/li>\n<li>Sertifikal\u0131 fidan \u00fcretimi artmas\u0131 istenen \u00fcr\u00fcnlerin \u00f6ne \u00e7\u0131kartacak \u015fekilde te\u015fvik edilmesi;<\/li>\n<li>Desteklemelerin a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak entegre bah\u00e7e tesisi ve bak\u0131m\u0131na y\u00f6nlendirilmesi;<\/li>\n<li>Sertifikal\u0131 tohumluk kullan\u0131m deste\u011finin belirlenecek havzalar baz\u0131nda de\u011fi\u015fmesi;<\/li>\n<li>\u00dcr\u00fcn\u00fcne \u00f6denen prim deste\u011finin sertifikal\u0131 tohumluk kullan\u0131m\u0131 ile irtibatland\u0131r\u0131lmas\u0131 ve sertifikal\u0131 tohumluk kullan\u0131m\u0131 ile irtibatland\u0131r\u0131lan prim \u00f6demesinin kademeli olarak uygulanmas\u0131;<\/li>\n<li>\u00d6zellikle mill\u00ee \u00e7e\u015fitlerin tohumluklar\u0131n\u0131n \u00fcretiminin ve ihracat\u0131n\u0131n farkl\u0131 y\u00fcksek oranda desteklenmesi;<\/li>\n<li>Y\u00fcksek yurti\u00e7i \u00fcretim maliyetlerine kar\u015f\u0131 avantaj sa\u011flayacak ve T\u00fcrkiye\u2019yi Avrupa\u2019n\u0131n tohum \u00fcretim \u00fcss\u00fc konumuna ta\u015f\u0131yacak olan ihra\u00e7 ama\u00e7l\u0131 tohum \u00fcretiminin desteklenmesi.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>KAYNAKLAR:<\/strong><\/p>\n<p>2007 Y\u0131l\u0131 Tar\u0131msal De\u011ferlendirme Raporu. T\u00fcrkiye Ziraat\u00e7iler Derne\u011fi.<\/p>\n<p>Akdeniz \u00dc. Ziraat Fak\u00fcltesi. Atat\u00fcrk ve Tar\u0131m (http:\/\/ziraat.akdeniz.edu.tr\/ataturk-ve-tarim\/)<\/p>\n<p>Alt\u0131ndal, D. ve Akg\u00fcn, \u0130. \/\u2019016). Bitki Genetik Kaynaklar\u0131 ve Tah\u0131llardaki Durumu. Adnan Menderes \u00dcniversitesi Ziraat Fak\u00fcltesi Dergisi 2015; 12(1) : 147 \u2013 153.<\/p>\n<p>(http:\/\/dergipark.gov.tr\/download\/article-file\/259496)<\/p>\n<p>Aygun \u0130. \u00d6. (2011). T\u00fcrkiye Tohumculuk Sanayisinin Geli\u015fimi ve Hedefleri.<\/p>\n<p>Ba\u011fc\u0131, A. (2013). Bitki Islah\u0131 Geli\u015fmeleri ve (\u00dclkemiz \u0130\u00e7in) Yap\u0131lmas\u0131 Gerekenler! T\u00dcRKTOB Dergisi, 5. Say\u0131.<\/p>\n<p>Bitkisel \u00dcretim Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc. (2015). Bitki Islah\u00e7\u0131 Haklar\u0131 Raporu-2015\u00a0 (<a href=\"https:\/\/www.tarim.gov.tr\/BUGEM\/Belgeler\/Bitkisel%20%C3%9Cretim\/Tohumculuk\/Islah%C3%A7%C4%B1%20Haklar%C4%B1\/Bih_Rapor_2015.pdf\">https:\/\/www.tarim.gov.tr\/BUGEM\/Belgeler\/Bitkisel%20%C3%9Cretim\/Tohumculuk\/Islah%C3%A7%C4%B1%20Haklar%C4%B1\/Bih_Rapor_2015.pdf<\/a>)<\/p>\n<p>\u00c7akmak, E., Dudu H. ve \u00d6cal N. (2009). Tar\u0131m Sekt\u00f6r\u00fcnde Etkinlik Analizi. TEPAV yay\u0131n\u0131, Ocak 2008.<\/p>\n<p>Dernek, Z. (20096). Cumhuriyet\u2019in Kurulu\u015fundan G\u00fcn\u00fcm\u00fcze Tar\u0131msal Geli\u015fmeler. S\u00fcleyman Demirel \u00dcniversitesi Ziraat Fak\u00fcltesi Dergisi 1(1):1-12, 2006 ISSN 1304-9984 1<\/p>\n<p>Donat, \u0130. (2017). Tar\u0131mda ithalata yol a\u00e7an 8 kronik sorun. (http:\/\/www.bloomberght.com\/yorum\/irfan-donat\/2060403-tarimda-ith\u00e2l\u00e2ta-yol-acan-8-kronik-sorun\/)<\/p>\n<p>DPT 9. Kalk\u0131na Plan\u0131 (2007-2013) 2011 y\u0131l\u0131 program\u0131.<\/p>\n<p>G\u0131da Tar\u0131m ve Hayvanc\u0131l\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 (2017). 2018-2022 Stratejik Plan.<\/p>\n<p>(<a href=\"http:\/\/www.tarim.gov.tr\/SGB\/Belgeler\/2013-2017\/GTHB%202018-2022%20STRATEJI%CC%25\">http:\/\/www.tarim.gov.tr\/SGB\/Belgeler\/2013-2017\/GTHB%202018-2022%20STRATEJI%CC%<\/a> 87K%20PLAN.PDF).<\/p>\n<p>Ekonomik Rapor. (2009). TOBB.<\/p>\n<p>GTHB (2016). <a href=\"http:\/\/www.tarim.gov.tr\/\">http:\/\/www.tarim.gov.tr<\/a><\/p>\n<p>GTHB 2018-2022 Stratejik Plan.<\/p>\n<p>(https:\/\/www.google.com.tr\/search?q=tar%C4%B1m+bakanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1+2018-2022+stratejik+plan%C4%B1&amp;oq=tar%C4%B1m+ba&amp;aqs=chrome.0.69i59l3j0j69i61j69i60.6184j0j7&amp;sourceid=chrome&amp;ie=UTF-8)<\/p>\n<p>Halis A., Karaosmano\u011flu F. ve Levent H. (2008). T\u00fcrkiye\u2019de Tar\u0131m ve G\u0131da: Geli\u015fmeler, Politikalar ve \u00d6neriler. May\u0131s 2008. T\u00dcS\u0130AD Yay\u0131n No: T\/2008-045\/459.<\/p>\n<p>Karahan, S. (2016). T\u00fcrkiye\u2019de Tar\u0131msal Yay\u0131m ve \u00c7e\u015fit Tan\u0131t\u0131m \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131. T\u00fcrktob Dergi, Y\u0131l: 2016, Say\u0131 19, sayfa 57-60.<\/p>\n<p>Karahan, S. (2017). T\u00fcrkiye\u2019de Tar\u0131m\u0131n Yap\u0131s\u0131 ve Kaynaklar\u0131: Tehditler ve F\u0131rsatlar. (http:\/\/misak.millidusunce.com\/turkiyede-tarimsal-yapi-ve-kaynaklar-tehditler-ve-firsatlar\/)<\/p>\n<p>Karahan, S. (2017-2). T\u00fcrkiye\u2019de Bitkisel \u00dcretimin Durumu ve Gelecek Stratejileri. (http:\/\/misak.millidusunce.com\/turkiyede-bitkisel-uretimin-durumu-ve-gelecek-stratejileri\/)<\/p>\n<p>Mermer, S. and Karahan. S. (2014). Country Seed Report of Turkey.<\/p>\n<p>M\u0131zrak G. (2017). Tar\u0131m\u0131n Temel Stratejileri ve Politikalar\u0131 (Cumhuriyetimizin 100. Y\u0131l\u0131na Yakla\u015f\u0131rken Tar\u0131msal Hedef ve Stratejiler). T\u00fcrk Ziraat Y\u00fcksek M\u00fchendisleri Birli\u011fi ve Vakf\u0131. Sakarya Caddesi, No:30, Yeni\u015fehir\/Ankara. \u015eubat, 2017<\/p>\n<p>OECD Tar\u0131m Politikalar\u0131 \u0130zleme ve De\u011ferlendirme Raporu 2016.<\/p>\n<p>OECD\u2011FAO Agricultural Outlook 2017\u20112026.<\/p>\n<p>Onuncu Kalk\u0131nma Plan\u0131 (2014-2018),\u00a0 2 Temmuz 2013.<\/p>\n<p>S\u00fcsbir Haber. S\u00fcs Bitkileri \u00dcreticileri Alt Birli\u011fi. Y\u0131l 2, Say\u0131 8, 2017.<\/p>\n<p>\u015eehirali, S., \u00d6zgen, M., Karag\u00f6z, A., S\u00fcrek, M., Adak, A., G\u00fcven\u00e7, \u0130, Tan, A. Burak, M. Ve \u00c7a\u011flar, H. Bitki Genetik Kaynaklar\u0131n\u0131n Korunma ve Kullan\u0131m\u0131.<\/p>\n<p>Tar\u0131m ve K\u00f6yi\u015fleri Bakan\u0131 Mehmet Mehdi Eker\u2019in TBMM Plan ve B\u00fct\u00e7e Komisyonunda Yapt\u0131\u011f\u0131 Konu\u015fma Metni, 8 Kas\u0131m 2010.<\/p>\n<p>Tar\u0131msal Ara\u015ft\u0131rma Mast\u0131r Plan\u0131 (2016-2020). (https:\/\/www.tarim.gov.tr\/TAGEM\/Belgeler\/yayin\/MASTER%20PLAN_2016-2020.pdf)<\/p>\n<p>T. C. Kalk\u0131nma Bakanl\u0131\u011f\u0131 Onuncu Kalk\u0131nma Plan\u0131 2014-2018 Bitkisel \u00dcretim \u00d6zel \u0130htisas Komisyonu Raporu. Ankara, 2014.<\/p>\n<p>Titiz, \u015e., \u00c7ak\u0131ro\u011flu, N., Y\u0131ld\u0131r\u0131m, T.B. ve \u00c7akmak, S. (2000). S\u00fcs Bitkileri \u00dcretim ve Ticaretindeki Geli\u015fmeler.<\/p>\n<p>Tohumculuk, Ekonomi Bakanl\u0131\u011f\u0131, \u0130hracat Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc Tar\u0131m \u00dcr\u00fcnleri Daire Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131.<\/p>\n<p>Tohum Sanayicileri ve \u00dcreticileri Alt Birli\u011fi (2016). Tohumculuk Genel Bak\u0131\u015f Raporu.<\/p>\n<p>Torun, M. (2017). Tohumculuk Sekt\u00f6r\u00fc Ulusal Strateji Geli\u015ftirme Projesi<\/p>\n<p>(<a href=\"http:\/\/turktob.org.tr\/uploads\/plugo\/Tussside-kapanis-toplanti16052017\/St.%20plan%20%20sunu\">http:\/\/turktob.org.tr\/uploads\/plugo\/Tussside-kapanis-toplanti16052017\/St.%20plan%20%20sunu<\/a> %2016 %20may%C4%B1s.pdf)<\/p>\n<p>TS\u00dcAB-T\u00dcRKTED Ortak \u00c7al\u0131\u015fma Gruplar\u0131 Grup Raporlar\u0131, Antalya-2010.<\/p>\n<p>T\u00dcB\u0130TAK Vizyon 2023. Bilim ve Teknoloji \u00d6ng\u00f6r\u00fcs\u00fc Projesi.<\/p>\n<p>T\u00dc\u0130K (2016a). Ulusal Hesaplar \u0130statistikleri, <a href=\"http:\/\/tuik.gov.tr\/\">http:\/\/tuik.gov.tr<\/a><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.musiad.org.tr\/detayArYay.aspx?id=273\">T\u00fcrkiye&#8217;nin Tar\u0131msal G\u00fcc\u00fc ve Gelece\u011fi. M\u00dcS\u0130AD, 2010.<\/a><\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019nin Stratejik Vizyonu 2013 Projesi \u201cTar\u0131m, G\u0131da ve Hayvanc\u0131l\u0131k\u201d Stratejik Vizyon Belgesi, 2014.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye Tohumculuk End\u00fcstrisi Derne\u011fi. (2016). T\u00fcrkiye Tohumculuk Sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn Sorunlar\u0131 ve \u00c7\u00f6z\u00fcm \u00d6nerileri Hakk\u0131nda Rapor (2008 \u2013 2016).<\/p>\n<p>(http:\/\/www.turkted.org.tr\/SORUNLAR_ONERILER_TURKTED.pdf)<\/p>\n<p>T\u00dcRKTOB. (2017). Ka\u00e7ak Tohuma Dikkat (<a href=\"http:\/\/www.turktob.org.tr\/en\/turkiyede-kacak-tohum-gercegi\/24681\">http:\/\/www.turktob.org.tr\/en\/turkiyede-kacak-tohum-gercegi\/24681<\/a>)<\/p>\n<p>Yanmaz, Y. (2016). Tohum Takas\u0131 Yerel \u00c7e\u015fitleri Koruyabilir mi? T\u00dcRKTOB Dergi, 2016. 19: 43-45. (http:\/\/www.turktob.org.tr\/dergi\/makaleler\/dergi19\/43-45.pdf)<\/p>\n<p>http:\/\/www.zmo.org.tr\/genel\/bizden_detay.php?kod=27302&#038;tipi=17&#038;sube=0<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.tarim.gov.tr\/sgb\/Belgeler\/SagMenuVeriler\/BUGEM.pdf\">http:\/\/www.tarim.gov.tr\/sgb\/Belgeler\/SagMenuVeriler\/BUGEM.pdf<\/a><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.tarim.gov.tr\/Konular\/Bitkisel-Uretim\/Tohumculuk\/Tohumculuk-Istatistikleri\">http:\/\/www.tarim.gov.tr\/Konular\/Bitkisel-Uretim\/Tohumculuk\/Tohumculuk-Istatistikleri<\/a><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.tsuab.org.tr\/Page\/7257\/6\">http:\/\/www.tsuab.org.tr\/Page\/7257\/6<\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrkiye Tohumculuk Sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn, Ar-Ge ve \u00e7e\u015fit geli\u015ftirme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n tarihi geli\u015fimi anlat\u0131lmakta, \u00fclkemizin co\u011frafi konumu ve iklim \u00e7e\u015fitlili\u011fiyle tohum yeti\u015ftiricili\u011fine uygun olmas\u0131yla \u201cTohumculuk \u00dcss\u00fc\u201d olma hedef ve stratejileri verilmektedir.<\/p>\n","protected":false},"author":21,"featured_media":611,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[60,63,2],"tags":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v16.0.2 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>T\u00fcrkiye Tohumculuk Sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn Durumu ve Gelecek Stratejileri - M\u0130SAK- Mill\u00ee Strateji Ara\u015ft\u0131rma Kurulu<\/title>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turkiye-tohumculuk-sektorunun-durumu-ve-gelecek-stratejileri\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"T\u00fcrkiye Tohumculuk Sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn Durumu ve Gelecek Stratejileri - M\u0130SAK- Mill\u00ee Strateji Ara\u015ft\u0131rma Kurulu\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"T\u00fcrkiye Tohumculuk Sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn, Ar-Ge ve \u00e7e\u015fit geli\u015ftirme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n tarihi geli\u015fimi anlat\u0131lmakta, \u00fclkemizin co\u011frafi konumu ve iklim \u00e7e\u015fitlili\u011fiyle tohum yeti\u015ftiricili\u011fine uygun olmas\u0131yla \u201cTohumculuk \u00dcss\u00fc\u201d olma hedef ve stratejileri verilmektedir.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turkiye-tohumculuk-sektorunun-durumu-ve-gelecek-stratejileri\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"M\u0130SAK- Mill\u00ee Strateji Ara\u015ft\u0131rma Kurulu\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2017-11-30T13:38:19+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2018-03-10T08:40:14+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/semitradizionali_net1news11.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"620\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"400\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\">\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"53 dakika\">\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#organization\",\"name\":\"Mill\\u00ee D\\u00fc\\u015f\\u00fcnce Merkezi\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"sameAs\":[],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#logo\",\"inLanguage\":\"tr\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/mdmLogo-yazisiz.jpg\",\"width\":422,\"height\":422,\"caption\":\"Mill\\u00ee D\\u00fc\\u015f\\u00fcnce Merkezi\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#logo\"}},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#website\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"name\":\"M\\u0130SAK- Mill\\u00ee Strateji Ara\\u015ft\\u0131rma Kurulu\",\"description\":\"D\\u00fcnyaya T\\u00fcrk\\u00e7\\u00fc Bak\\u0131\\u015f\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/?s={search_term_string}\",\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turkiye-tohumculuk-sektorunun-durumu-ve-gelecek-stratejileri\/#primaryimage\",\"inLanguage\":\"tr\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/semitradizionali_net1news11.jpg\",\"width\":620,\"height\":400},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turkiye-tohumculuk-sektorunun-durumu-ve-gelecek-stratejileri\/#webpage\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turkiye-tohumculuk-sektorunun-durumu-ve-gelecek-stratejileri\/\",\"name\":\"T\\u00fcrkiye Tohumculuk Sekt\\u00f6r\\u00fcn\\u00fcn Durumu ve Gelecek Stratejileri - M\\u0130SAK- Mill\\u00ee Strateji Ara\\u015ft\\u0131rma Kurulu\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turkiye-tohumculuk-sektorunun-durumu-ve-gelecek-stratejileri\/#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2017-11-30T13:38:19+00:00\",\"dateModified\":\"2018-03-10T08:40:14+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turkiye-tohumculuk-sektorunun-durumu-ve-gelecek-stratejileri\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turkiye-tohumculuk-sektorunun-durumu-ve-gelecek-stratejileri\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turkiye-tohumculuk-sektorunun-durumu-ve-gelecek-stratejileri\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"item\":{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"name\":\"Anasayfa\"}},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"item\":{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turkiye-tohumculuk-sektorunun-durumu-ve-gelecek-stratejileri\/\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turkiye-tohumculuk-sektorunun-durumu-ve-gelecek-stratejileri\/\",\"name\":\"T\\u00fcrkiye Tohumculuk Sekt\\u00f6r\\u00fcn\\u00fcn Durumu ve Gelecek Stratejileri\"}}]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turkiye-tohumculuk-sektorunun-durumu-ve-gelecek-stratejileri\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turkiye-tohumculuk-sektorunun-durumu-ve-gelecek-stratejileri\/#webpage\"},\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#\/schema\/person\/6367255e599013f9872bc77a10468fc5\"},\"headline\":\"T\\u00fcrkiye Tohumculuk Sekt\\u00f6r\\u00fcn\\u00fcn Durumu ve Gelecek Stratejileri\",\"datePublished\":\"2017-11-30T13:38:19+00:00\",\"dateModified\":\"2018-03-10T08:40:14+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turkiye-tohumculuk-sektorunun-durumu-ve-gelecek-stratejileri\/#webpage\"},\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turkiye-tohumculuk-sektorunun-durumu-ve-gelecek-stratejileri\/#primaryimage\"},\"articleSection\":\"B\\u0130L\\u0130M-TEKNOLOJ\\u0130,EKONOM\\u0130\",\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turkiye-tohumculuk-sektorunun-durumu-ve-gelecek-stratejileri\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#\/schema\/person\/6367255e599013f9872bc77a10468fc5\",\"name\":\"S\\u00fcleyman Karahan\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#personlogo\",\"inLanguage\":\"tr\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f927f0d3bd67d8dd3abe70aae1419518?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"S\\u00fcleyman Karahan\"},\"description\":\"Dr. S\\u00fcleyman Karahan, 1979\\u2019da Atat\\u00fcrk \\u00dcniversitesi Ziraat Fak\\u00fcltesi\\u2019nden mezun oldu. 1990-1992 y\\u0131llar\\u0131nda \\u0130ngiltere Birmingham ve Reading \\u00dcniversitelerinde MPhil yapt\\u0131. Konya Sel\\u00e7uk \\u00dcniversitesinde 1995 y\\u0131l\\u0131nda Doktoras\\u0131n\\u0131 tamamlad\\u0131. 1979-1988 y\\u0131llar\\u0131 aras\\u0131nda Tar\\u0131m Bakanl\\u0131\\u011f\\u0131 Ara\\u015ft\\u0131rma Enstit\\u00fclerinde ara\\u015ft\\u0131rmac\\u0131, 1988-2008 y\\u0131llar\\u0131nda Tar\\u0131msal Ara\\u015ft\\u0131rmalar Genel M\\u00fcd\\u00fcrl\\u00fc\\u011f\\u00fcnde \\u015eube M\\u00fcd\\u00fcr\\u00fc olarak g\\u00f6rev yapt\\u0131. Bakanl\\u0131ktaki paralel devlet yap\\u0131lanmas\\u0131 nedeniyle 2008 y\\u0131l\\u0131nda Tar\\u0131m Bakanl\\u0131\\u011f\\u0131ndan kendi iste\\u011fiyle emekli oldu ve 2008-2013 y\\u0131llar\\u0131 aras\\u0131nda Pankobirlik\\u2019te Tohum \\u00dcretimi ve Ar-Ge sorumlusu olarak g\\u00f6rev yapt\\u0131. 2014-2015 y\\u0131llar\\u0131nda FAO ile Ekonomik \\u0130\\u015fbirli\\u011fi Te\\u015fkilat\\u0131 (E\\u0130T\/ECO) ortakl\\u0131\\u011f\\u0131yla y\\u00fcr\\u00fct\\u00fclen tohumculuk projesinin Genel Koordinat\\u00f6rl\\u00fc\\u011f\\u00fcn\\u00fc y\\u00fcr\\u00fctt\\u00fc. Halen \\u00f6zel bir tohumculuk firmas\\u0131nda AR-GE koordinat\\u00f6r\\u00fc olarak g\\u00f6rev yapmaktad\\u0131r. \\u00c7ok say\\u0131da ulusal ve uluslararas\\u0131 toplant\\u0131, kongre ve \\u00e7al\\u0131\\u015ftaylara \\u00fclke ve kurum temsilcisi olarak kat\\u0131lm\\u0131\\u015f ve \\u00e7ok say\\u0131da tar\\u0131msal projenin y\\u00fcr\\u00fctmesini ve y\\u00fcr\\u00fct\\u00fclmesinin organizasyonunu yapm\\u0131\\u015ft\\u0131r. \\u00c7ok say\\u0131da teknik yaz\\u0131lar\\u0131 ba\\u015fta ulusak kaynaklarda olmak \\u00fczere, uluslararas\\u0131 kaynaklarda yay\\u0131nlanm\\u0131\\u015ft\\u0131r. Mesleki uzmanl\\u0131k: Tah\\u0131l \\u0131slah ve geneti\\u011fi, tohumculuk ve tar\\u0131msal AR-GE y\\u00f6netimi. Dr. S\\u00fcleyman Karahan Milli D\\u00fc\\u015f\\u00fcnce Merkezi \\u00fcyesidir ve M\\u0130SAK\\u2019ta g\\u00f6rev almaktad\\u0131r.\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/604"}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/21"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=604"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/604\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/611"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=604"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=604"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=604"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}