{"id":6291,"date":"2019-03-08T19:30:00","date_gmt":"2019-03-08T16:30:00","guid":{"rendered":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/?p=6291&preview=true&preview_id=6291"},"modified":"2019-03-08T18:45:06","modified_gmt":"2019-03-08T15:45:06","slug":"kesmir-krizi-uzerinden-pakistan-ulusal-guvenlik-sorunlarina-analitik-bir-bakis","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/kesmir-krizi-uzerinden-pakistan-ulusal-guvenlik-sorunlarina-analitik-bir-bakis\/","title":{"rendered":"Ke\u015fmir Krizi \u00fczerinden Pakistan ulusal g\u00fcvenlik sorunlar\u0131na analitik bir bak\u0131\u015f"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>D\u00fcnya son g\u00fcnlerde Ke\u015fmir\u2019de ya\u015fanan gerilimi konu\u015fuyor. Asya\u2019daki iki b\u00fcy\u00fck n\u00fckleer cayd\u0131r\u0131c\u0131 g\u00fc\u00e7 olan Pakistan ile Hindistan aras\u0131nda 1947\u2019den bu yana 3 kez s\u0131cak sava\u015fa neden olan Ke\u015fmir sorunu yine b\u00fcy\u00fck bir kriz yarat\u0131yor. Zira, toplam n\u00fcfuslar\u0131\u00a0\u00a0bir bu\u00e7uk\u00a0\u00a0milyara yakla\u015fan Asya\u2019n\u0131n iki b\u00f6lgesel g\u00fcc\u00fc aras\u0131ndaki son\u00a0\u00a0s\u0131cak \u00e7at\u0131\u015fma, 14 \u015eubat\u2019ta Hindistan topraklar\u0131nda en az 40 askerin hayat\u0131n\u0131 kaybetti\u011fi sald\u0131r\u0131yla ba\u015flad\u0131. Hindistan, Pakistan\u2019\u0131 sald\u0131r\u0131y\u0131 d\u00fczenleyen cihat\u00e7\u0131 ter\u00f6ristlere destek vermekle su\u00e7larken Pakistan ise olay\u0131 k\u0131nad\u0131 ve iddialar\u0131 reddetti.\u00a0Himalayalar\u2019la birbirinden ayr\u0131lan iki kom\u015fu olan Pakistan ile Hindistan ge\u00e7mi\u015fte b\u00f6lgede s\u0131k s\u0131k s\u0131cak \u00e7at\u0131\u015fma ve konvansiyonel anlamda ciddi kara sava\u015flar\u0131 ya\u015fad\u0131.<\/p>\n

\u015e\u00fcphesiz, Pakistan iki y\u00fcz milyona yakla\u015fan n\u00fcfusu ve stratejik co\u011frafyas\u0131 ile d\u00fcnya siyasetinin \u00f6nemli \u00fclkelerinden birisidir. Orta Do\u011fu, Orta Asya ve G\u00fcney Asya\u2019n\u0131n kesi\u015fme noktalar\u0131nda yer alan Pakistan\u2019\u0131n stratejik \u00f6nemi son y\u0131llarda kom\u015fu bulundu\u011fu co\u011frafyalar\u0131n d\u00fcnya siyasetindeki a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131na paralel olarak s\u00fcrekli artmaktad\u0131r. \u00d6te yandan, bir di\u011fer n\u00fckleer g\u00fc\u00e7 olan Hindistan ile ya\u015fanan s\u0131n\u0131r gerilimleri, \u00f6te yandan Afganistan s\u0131n\u0131r\u0131nda s\u00fcreklilik arz eden \u00e7at\u0131\u015fmalar ve El-Kaide ve Taliban\u2019\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 Pakistan\u2019\u0131 d\u00fcnya g\u00fcndeminin \u00fcst s\u0131ralar\u0131na ta\u015f\u0131maktad\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlara ra\u011fmen Pakistan \u00fclkemizde yeterince tan\u0131nmamakta ve her f\u0131rsatta T\u00fcrk ve Pakistan halklar\u0131 aras\u0131nda tarihi k\u00f6klere dayanan iyi niyet ve dostluk vurgulansa da bu tarihsel ba\u011flar hen\u00fcz siyasi-ekonomik veya k\u00fclt\u00fcrel ili\u015fkilerle yeterince desteklenmemi\u015f durumda.<\/p>\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde Pakistan d\u00fcnyan\u0131n yedinci en kalabal\u0131k ordusuna sahip olman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra d\u00fcnyadaki n\u00fckleer silahlara sahip dokuz \u00fclkeden biridir. Pakistan ordusunun, \u00fclke i\u00e7erisindeki bu a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 ve neredeyse s\u00fcreklilik arz eden siyasi krizlerin neticesinde askeri darbeler ve askeri y\u00f6netim \u00fclke i\u00e7erisinde bir gelenek halini alm\u0131\u015f, \u00fclke tarihi boyunca pek \u00e7ok kere demokrasiye ge\u00e7i\u015f denemesi yap\u0131lm\u0131\u015f ise de se\u00e7imlerle iktidara gelen hi\u00e7 bir h\u00fck\u00fcmet uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc olamam\u0131\u015f ve askeri bir darbeyle devrilmi\u015ftir.\u00a0 Bununla birlikte, Pakistan\u2019da\u00a0 askeri y\u00f6netimin, demokrasiye ge\u00e7i\u015flerle ve se\u00e7imlerle kesintiye u\u011framas\u0131 da ayr\u0131 bir gelenek halini alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Pakistan\u2019\u0131n ulusal g\u00fcvenlik stratejisi daima Hindistan \u00fczerinden ve Hindistan kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131na dayal\u0131 olarak olu\u015fturulmu\u015ftur. Mesela, 1947\u2019de ya\u015fanan b\u00f6l\u00fcnmenin Hindistan taraf\u0131ndan hi\u00e7 bir zaman kabul edilmedi\u011fine inanan Pakistan y\u00f6netimleri, Hindistan\u2019\u0131 her zaman \u00fclkenin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tehdit eden ana unsur olarak g\u00f6rm\u00fc\u015fler ve Pakistan\u2019\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n da s\u00fcrekli bir tehdit alt\u0131nda oldu\u011funu varsaym\u0131\u015flard\u0131r. \u00dclkenin kurulu\u015funda g\u00f6\u00e7menlerin y\u00fcklendi\u011fi kritik misyon, bu g\u00fcvensizli\u011fi ve endi\u015feyi daha da artt\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. 1971\u2019de Pakistan\u2019\u0131n ikiye ayr\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 da sonraki y\u0131llara y\u00f6nelik endi\u015feyi g\u00fc\u00e7lendiren bu tarihsel bir olayd\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla b\u00fct\u00fcn bu g\u00fcvensizlik ve endi\u015fe, ordunun Pakistan sistemi i\u00e7inde oynad\u0131\u011f\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 rol\u00fcn gerek\u00e7elerinden biridir. Ayr\u0131ca, bu g\u00fcvensizlik ve endi\u015feyi hem olu\u015fturan hem de \u015fekillendiren Pakistan\u2019\u0131n Hindistan kar\u015f\u0131s\u0131ndaki yap\u0131sal zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Bu zay\u0131fl\u0131\u011fa ra\u011fmen Pakistan ordusu ulusal bilinci en geli\u015fmi\u015f kurum olma iddias\u0131ndad\u0131r. Ancak bu noktada olduk\u00e7a kritik bir soru kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor: Bug\u00fcn, Pakistan ordusu ve istihbarat\u0131 uyum i\u00e7erisinde ve\u00a0 ba\u015far\u0131l\u0131 bir e\u015fg\u00fcd\u00fcmle \u00e7al\u0131\u015fabiliyor mu?<\/p>\n

Pakistan\u2019\u0131n resmi ve tek istihbarat kurumu olan, \u2018Servisleraras\u0131 \u0130stihbarat Direkt\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc\u2019<\/em> (I.S.I.) hakk\u0131nda, ordu ile uyumlu \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131 ve hatta \u00e7at\u0131\u015fma ve rekabet halinde oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcndeki iddialar, son y\u0131llarda s\u00fcrekli olarak, Pakistan ve d\u00fcnya kamuoyunun dilindedir. Ayr\u0131ca, bug\u00fcn Pakistan i\u00e7indeki en tart\u0131\u015fmal\u0131 konulardan biri de ISI\u2019n\u0131n ne kadar ba\u011f\u0131ms\u0131z ve disiplinli bir yap\u0131 oldu\u011fu ve ne kadar askeri y\u00f6netime tabi oldu\u011fu konusudur. Bu ba\u011flamda, akla olduk\u00e7a \u00f6nem arz eden ikinci bir kritik soru geliyor: Ordu Pakistan\u2019\u0131n esas etkin g\u00fcc\u00fc olarak kabul edilirse, ISI bu g\u00fc\u00e7 sisteminde nerede durmaktad\u0131r? Bu soruya cevap olarak, askeri uzmanlar ve sivil analistler orduyu perde arkas\u0131nda \u00fclkeyi y\u00f6neten g\u00fc\u00e7, ISI\u2019y\u0131 da bu perdenin de daha arkas\u0131nda esas g\u00fc\u00e7 olarak resmetmektedirler. Bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na g\u00f6re ordu \u00fcst y\u00f6netimi ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrse d\u00fc\u015f\u00fcns\u00fcn, Pakistan\u2019\u0131n askeri stratejisini ISI belirlemekte ve ordu d\u00e2hil b\u00fct\u00fcn kurumlara dayatmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, Pakistan ordusunun ana kumanda kademesi Taliban benzeri \u00f6rg\u00fctleri desteklemek istemese de, ISI\u2019n\u0131n, bu deste\u011fi verdi\u011fi iddias\u0131 bir g\u00fcvenlik \u015faibesi olarak ettik\u00e7e, bu t\u00fcr ter\u00f6rist \u00f6rg\u00fctlerin de \u00fclkedeki ve toplum yap\u0131s\u0131ndaki psikolojik \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc var olmaya devam edecek gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n

Pakistan ordusu bu \u00f6rg\u00fctler ile sava\u015f\u0131rken \u00f6te yandan ISI\u2019n\u0131n bu \u00f6rg\u00fctleri destekledi\u011fi iddias\u0131, ciddi bir ulusal g\u00fcvenlik krizine ve toplumsal bir karga\u015faya hem de ISI ile ordu aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin sorgulanmas\u0131na yol a\u00e7\u0131yor. ISI\u2019n\u0131n orduya da h\u00fckmeden ger\u00e7ek gizli g\u00fc\u00e7 oldu\u011fu, ya da ordudan ba\u011f\u0131ms\u0131z hareket eden ve ordu taraf\u0131ndan kontrol alt\u0131na al\u0131namayan bir g\u00fc\u00e7 birimi oldu\u011fu iddia ediliyor. Unutmadan ekleyeyim: hiyerar\u015fik organizasyonun gere\u011fi olarak, ISI\u2019n\u0131n ba\u015f\u0131nda Genelkurmay taraf\u0131ndan atanan bir korgeneral bulunmakta ve ISI elemanlar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131 subaylardan olu\u015fmaktad\u0131r. (Bu noktada bir d\u00f6nem \u00fclkemizin istihbarat te\u015fkilat\u0131n\u0131n da uygulad\u0131\u011f\u0131 olan hiyerar\u015fik organizasyon akla geliyor. Zira, Cumhuriyet d\u00f6nemi T\u00fcrk istihbarat\u0131n\u0131n tarihinde de, 1992\u2019de ba\u015flayan sivil m\u00fcste\u015far devrine kadar s\u00fcregelen bir korgeneraller devri oldu\u011fu malum. Dolay\u0131s\u0131yla, akla ister istemez T\u00fcrkiye \u2013 Pakistan devletleri aras\u0131ndaki tarihsel yak\u0131nl\u0131k ve g\u00fcven ba\u011f\u0131n\u0131n sonucu olu\u015fabilecek olan \u00e7e\u015fitli askeri ve sivil organizasyon etkile\u015fimleri geliyor.) Bununla birlikte ISI ba\u015fkan\u0131 olan korgeneral do\u011frudan Pakistan ba\u015fbakan\u0131na kar\u015f\u0131 sorumludur. Bu da ISI\u2019ya orduya ra\u011fmen, belli bir hareket alan\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k kazand\u0131rmaktad\u0131r.\u00a0 Fakat \u00e7o\u011fu ISI y\u00f6neticisinin kariyerlerine daha sonra ordu b\u00fcnyesinde devam ettikleri g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda ordu ile ISI aras\u0131ndaki farkl\u0131la\u015fman\u0131n ve rekabetin normalin \u00fczerinde abart\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 da d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz. Bu arada g\u00f6z ard\u0131 edilmemesi gereken bir di\u011fer konu da \u015fudur; Bug\u00fcn, \u00c7in Pakistan\u2019\u0131n en \u00f6nemli ticaret ortaklar\u0131ndan biri ve en b\u00fcy\u00fck silah ve askeri lojistik tedarik\u00e7isi durumunda g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Fakat, \u00c7in y\u00f6netimi ayn\u0131 zamanda Hindistan\u2019\u0131 da \u00f6nemli bir ticari ve stratejik ortak olarak g\u00f6r\u00fcyor. Dolay\u0131s\u0131yla, \u00c7in\u2019in \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki s\u00fcre\u00e7te Pakistan-Hindistan \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 konusunda netle\u015ftirece\u011fi yeni tutum, Pakistan\u2019\u0131n ulusal g\u00fcvenli\u011fiyle ilgili yeni bir avantaj\u0131n ya da yeni bir handikab\u0131n da habercisi olacak gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n

Sonu\u00e7 olarak; Pakistan T\u00fcrkiye\u2019nin Avrasya co\u011frafyas\u0131nda kuraca\u011f\u0131 yeni b\u00f6lgesel dengeler a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Zira, NATO ve ABD ile ili\u015fkilerini daima diri tutmaya ve g\u00fcncellemeye \u00e7al\u0131\u015fan Pakistan\u2019\u0131n, yak\u0131n s\u00fcre\u00e7te, Avrasya co\u011frafyas\u0131ndaki en \u00f6nemli stratejik ortaklar\u0131m\u0131zdan biri olabilece\u011fini asla akl\u0131m\u0131zdan \u00e7\u0131karmamal\u0131y\u0131z.<\/p>\n

Konuyla ilgili okuma tavsiyesi:<\/strong><\/h2>\n

-MGK Genel sekreterli\u011fi Rapor: K\u00fcresel E\u011filimler 2030<\/em>, 2012, Ankara.<\/p>\n

-SULLIVAN, Gordon (ABD Kara Kuvvetleri E. Komutan\u0131 ve RAND Corporation stratejisti), Umut Bir Y\u00f6ntem Olamaz<\/em>, Boyner Holding Yay\u0131nlar\u0131, 1997, \u0130stanbul.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Asya k\u0131tas\u0131nda bitmek bilmeyen Hindistan-Pakistan \u00e7eki\u015fmesine analitik bir bak\u0131\u015f.
\nUmut Berhan \u015een’in kaleminden…<\/p>\n","protected":false},"author":41,"featured_media":6311,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_ef_editorial_meta_date_first-draft-date":"","_ef_editorial_meta_paragraph_assignment":"","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[2,66,67],"tags":[680,672,671,681,676,679,675,678,674,670,682,677,354,187,673],"coauthors":[51],"class_list":["post-6291","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","category-siyaset-tarih","category-tehditler","tag-afganistan","tag-asya","tag-baris","tag-hindistan","tag-insanlik","tag-kesmir","tag-mucadele","tag-pakistan","tag-pasifik","tag-savas","tag-sorun","tag-taliban","tag-tarih","tag-turkiye","tag-umut"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6291","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/41"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6291"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6291\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6311"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6291"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6291"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6291"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=6291"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}