![\"\"](\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/2123872_810x458-768x434.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
T\u00fcrk Yahudi bas\u0131n\u0131n tek temsilcisi haftal\u0131k \u015ealom Gazetesi\u2019nin genel yay\u0131n y\u00f6netmeni ve ba\u015fyazar\u0131 \u0130vo Molinas ile 9 Nisan\u2019da ger\u00e7ekle\u015fecek \u0130srail se\u00e7imleri ve se\u00e7imlerin sonras\u0131 \u00fczerine bir s\u00f6yle\u015fi ger\u00e7ekle\u015ftirdik.<\/p>\n
\u015ealom Gazetesi 1947 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrk-Yahudi gazeteci Avram Leyon taraf\u0131ndan kuruldu ve bug\u00fcn h\u00e2l\u00e2 yay\u0131n hayat\u0131na devam etmektedir.<\/p>\n
Batur K\u0131l\u0131\u00e7:<\/em> 9 Nisan 2019 se\u00e7imlerine giden s\u00fcreci konu\u015fmadan \u00f6nce 2009\u2019dan bu yana L\u0130KUD h\u00fck\u00fcmetinin \u0130srail\u2019i nas\u0131l bir noktaya getirdi\u011fiyle ilgili bir sohbet edelim mi?<\/p>\n \u0130vo Molinas:<\/em> L\u0130KUD 16 y\u0131ld\u0131r h\u00fck\u00fcmet olarak g\u00f6rev yapmakta. Bu s\u00fcre\u00e7te politikalar\u0131n\u0131 yerle\u015ftirip geni\u015fletti. Sa\u011f ideolojinin temsilcisi L\u0130KUD, dindarlar\u0131 da i\u00e7ine alan bir h\u00fck\u00fcmet olu\u015fturdu. Ekonomik olarak mucizeler ya\u015fand\u0131: \u0130\u015fsizli\u011fin %3\u2019e kadar indirilmesi, ABD ve Rusya\u2019dan gelen g\u00f6\u00e7menlerin ekonomiye d\u00e2hil etmesi b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131lard\u0131r. \u0130srail yap\u0131sal olarak akademisyenlerin \u00e7ok oldu\u011fu, bilime ve \u00e7al\u0131\u015fmaya \u00e7ok \u00f6nem veren bir \u00fclke. \u00c7al\u0131\u015fma ve bilimsel geli\u015fme, Yahudi ve \u0130srail k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. \u0130srailli bilim adamlar\u0131, o kadar ba\u015far\u0131l\u0131 ki bu sayede bir\u00e7ok teknoloji \u015firketi ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Hatta \u015fu an bir\u00e7ok \u015firket, Amerikan \u015firketleri taraf\u0131ndan sat\u0131n al\u0131n\u0131yor. \u0130nsans\u0131z hava arac\u0131 gibi teknolojilerin yan\u0131 s\u0131ra hem t\u0131p hem de (temel) bilim alan\u0131nda \u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda s\u00f6z\u00fc ge\u00e7en \u0130srailli firmalar var. Bu firmalar \u00fclkenin ekonomik de\u011ferine de\u011fer kat\u0131yor. \u0130srail\u2019de ki\u015fi ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen milli gelir, 40-45 bin dolar civar\u0131nda. Bu say\u0131 Japonya gibi geli\u015fmi\u015f bir \u00fclkenin milli gelirinden bile y\u00fcksek. Dolay\u0131s\u0131yla insanlar\u0131n belirli bir refaha ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Tabi\u00ee orta s\u0131n\u0131f\u0131n erimesi, yoksulla\u015fma gibi kapitalist sistemin yaratt\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7larda var ancak \u0130srail toplumunun refah toplumu oldu\u011funu kabul etmek gerekir. Ancak bir kutupla\u015fma da s\u00f6z konusu\u2026 Dindarlar\u0131n h\u00fck\u00fcmete girmesi, g\u00fcnl\u00fck ya\u015famda dindarlara ayr\u0131cal\u0131klar verilmesi, \u0130srail\u2019in kurulu\u015fundaki fikir birli\u011finden uzakla\u015f\u0131lmas\u0131 toplumsal bir kutupla\u015fmaya neden oldu. Toplum katmanlar\u0131 aras\u0131nda derin farkl\u0131l\u0131klar var. Maalesef L\u0130KUD iktidar\u0131n\u0131n, bu konuda olumsuz katk\u0131s\u0131 \u00e7ok b\u00fcy\u00fck! \u0130zak Rabin\u2019in 1995\u2019te \u0130srailli bir sa\u011fc\u0131 taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesinden sonra, \u0130srail b\u00fct\u00fcn toplumu b\u00f6ylesine kucaklayan bir lideri g\u00f6rmedi.<\/p>\n Netanyahu bir Amerikal\u0131 kadar iyi \u0130ngilizce konu\u015fan, karizmatik, etkili bir lider ancak toplumsal olarak kutupla\u015fmaya sebep olan politikalar da geli\u015ftirdi.<\/p>\n D\u0131\u015f politikada Netanyahu b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131 kat etti; bunda d\u00fcnya siyasi konjonkt\u00fcr\u00fcn\u00fcn de etkisi var. Trump\u2019\u0131n Evanjelist bir siyaset g\u00fctmesi (kendisi Evanjelist olmasa bile) Netanyahu\u2019nun politikalar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131yor. \u00d6rne\u011fin, el\u00e7ili\u011fin Kud\u00fcs\u2019e ta\u015f\u0131nmas\u0131 \u00e7ok tarihi, b\u00fcy\u00fck bir karard\u0131. Hi\u00e7bir ABD ba\u015fkan\u0131n yapamad\u0131\u011f\u0131 bir \u015feydi.\u00a0 Keza Golan karar\u0131 gibi kararlar, Netanyahu ve L\u0130KUD i\u00e7in bulunmaz Hint kuma\u015flar\u0131d\u0131r.<\/p>\n Gerek Afrika \u00fclkeleri gerek Arap \u00fclkeleri ve do\u011fu Avrupa \u00fclkeleriyle dostluklar kurmas\u0131, \u0130srail\u2019in y\u0131llard\u0131r y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc tek y\u00f6nl\u00fc bat\u0131 k\u00fclt\u00fcr\u00fcne y\u00f6nelen paradigman\u0131n sebep oldu\u011fu alg\u0131y\u0131 k\u0131r\u0131yor. Polonya, Macaristan, Bulgaristan gibi eski do\u011fu blo\u011fu \u00fclkeleri dostlu\u011funu kazanm\u0131\u015f durumda. \u00d6zellikle K\u00f6rfez \u00fclkeleriyle ili\u015fkilerde b\u00fcy\u00fck ad\u0131mlar at\u0131ld\u0131. Suudi Arabistan\u2019la ili\u015fkiler 4 y\u0131l \u00f6nce imk\u00e2ns\u0131z g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu, ancak bug\u00fcn \u00e7ok farkl\u0131 bir durumdad\u0131r.<\/p>\n Batur K\u0131l\u0131\u00e7:<\/em> \u0130srail\u2019in \u00f6nemli problemlerinden biri: Toplumsal Kutupla\u015fma\u2026 A\u015fkenazi-Oryantal, Sek\u00fcler-Dindar gibi\u2026 Bu kutupla\u015fmalar \u0130srail se\u00e7imlerinde h\u00e2l\u00e2 belirleyici bir etken mi?<\/p>\n \u0130vo Molinas:<\/em> \u00a0A\u015fkenazi-Sefarad ayr\u0131\u015fmas\u0131 \u00f6nemli bir etken de\u011fil; Sefaradlar eskiye g\u00f6re topluma entegre olmu\u015f durumdad\u0131r. Art\u0131k siyaset\u00e7ilerin bir\u00e7o\u011fu da Sefarad Yahudilerinden… B\u00f6yle bir problemden bahsedilemez. Bu se\u00e7imlerde etken, sek\u00fcler ve dindar ayr\u0131\u015fmas\u0131 olacak.<\/p>\n Batur K\u0131l\u0131\u00e7:<\/em> \u015euan L\u0130KUD\u2019un en b\u00fcy\u00fck rakibi Mavi ve Beyaz \u0130ttifak\u0131\u2026 Son geli\u015fmelere de bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda L\u0130KUD kar\u015f\u0131s\u0131nda etkili sonu\u00e7lar alabilecek mi? Mavi Beyaz\u2019\u0131n b\u00fcy\u00fck bir ivme ile y\u00fckseli\u015fe ge\u00e7mesinin ard\u0131ndan Netanyahu ve genel olarak sa\u011f cenah bir panik halindeydi. \u015eimdilerde son durum nedir?<\/p>\n \u0130vo Molinas:<\/em> Trump\u2019\u0131n bu Golan karar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fck sebebi, Netanyahu\u2019ya destek vermesiydi. \u015eu an anketlerde Mavi Beyaz oylar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fc\u015fte… Ancak \u0130srail\u2019de her \u015fey olas\u0131. K\u00fc\u00e7\u00fck partilerin etkin oldu\u011fu bir mecliste, her \u015fey bir anda de\u011fi\u015febilir. B\u00fcy\u00fck bir ihtimalle Mavi Beyaz\u2019\u0131n kendi ba\u015f\u0131na koalisyon kurma \u015fans\u0131 yok. Bu i\u015fi L\u0130KUD g\u00f6t\u00fcrecek. Netanyahu her ne kadar dindar partilere \u00f6nem verse de toplumun dengeleriyle de oynamamas\u0131 gerekti\u011fini biliyor.<\/p>\n Batur K\u0131l\u0131\u00e7:<\/em> Ba\u015fbakan Netanyahu\u2019nun, Otzma Yehudit gibi radikal bir hareketin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7mas\u0131n\u0131n \u0130srail siyaseti ve demokrasisi i\u00e7in olumlu\/olumsuz sonu\u00e7lar\u0131 nas\u0131l olur?<\/p>\n \u0130vo Molinas:<\/em> Ben son derece olumsuz g\u00f6r\u00fcyorum. Koalisyon yapmak istedi\u011fi parti, Bat\u0131 \u015eeria\u2019dan Araplar\u0131n tamamen kovulmas\u0131n\u0131n savunuyor. Bu hareketin ba\u015f\u0131ndaki adam (Meir Kahane), \u0131rk\u00e7\u0131 fa\u015fist biriydi. Bir de Baruch Goldstein (1994 y\u0131l\u0131nda camiye silahl\u0131 sald\u0131r\u0131 yaparak 29 M\u00fcsl\u00fcman\u0131 \u00f6ld\u00fcrd\u00fc) vard\u0131. Bu fa\u015fist, katil bir yap\u0131n\u0131n siyasi partile\u015fmesidir. Ancak \u0130srail\u2019de demokrasi b\u00fct\u00fcn kanallar\u0131yla i\u015flemektedir. Bug\u00fcn ba\u015fbakana dava a\u00e7\u0131labiliyor, cumhurba\u015fkan\u0131 hapse at\u0131labiliyor, \u0130srail\u2019in etik kurallar\u0131na uymayan bir siyasi partiyi de engelleyebileceklerdir. \u0130srail\u2019de hukuk var, hareketin lideri (Kahane) daha \u00f6nce engellenmi\u015fti. Netanyahu\u2019nun b\u00f6yle bir \u015feye kalk\u0131\u015fmas\u0131 ger\u00e7ekten \u00fcz\u00fcc\u00fc. \u00c7\u00fcnk\u00fc iktidarda kalmak i\u00e7in her t\u00fcrl\u00fc tavizi vermekte ve \u00fclkeye verece\u011fi zarara inanm\u0131yor. Baz\u0131 temel dengeleri bozmuyor, ancak bu politikas\u0131yla taraftarlar\u0131n\u0131 konsolide edebilece\u011fine inanarak yap\u0131yor.<\/p>\n Batur K\u0131l\u0131\u00e7: <\/em>Netanyahu\u2019nun ge\u00e7ti\u011fimiz ay yapt\u0131\u011f\u0131\u00a0 \u201c\u0130srail sadece Yahudilerindir\u201d a\u00e7\u0131klamas\u0131 \u00fczerine, \u0130brahim Kal\u0131n ve Cumhurba\u015fkan\u0131 Erdo\u011fan twitterdan kendisine tepki g\u00f6stermi\u015fti. Bu son at\u0131\u015fmay\u0131 da dikkate ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u0130srail ve T\u00fcrkiye\u2019nin ili\u015fkilerinde uzun veya k\u0131sa vadede bir iyile\u015fme g\u00f6r\u00fcyor musunuz?<\/p>\n \u0130vo Molinas: <\/em>Netanyahu ve Erdo\u011fan iktidarda oldu\u011fu m\u00fcddet\u00e7e, iki \u00fclkenin birbirine el\u00e7i atamas\u0131 bile kolay olmayacakt\u0131r. Ancak bu bir siyaset, ayn\u0131 form\u00fcl\u00fcn tutmayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Ancak siyaset\u00e7ilerde pragmatizmin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda de\u011fi\u015fimler de olabilir. Fakat bir de\u011fi\u015fime \u015fu an inanm\u0131yorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc liderlerin sert \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131 devam edecektir. Ancak daha k\u00f6t\u00fcye gitmeyece\u011fini ummak istiyorum.<\/p>\n Batur K\u0131l\u0131\u00e7:<\/em> Y\u0131llard\u0131r g\u00fcndemde olan \u201c\u0130ki Devletli \u00c7\u00f6z\u00fcm\u201d\u00fcn yeniden g\u00fcndeme getirilmesi olas\u0131 m\u0131d\u0131r? \u00c7\u00fcnk\u00fc Mavi Beyaz koalisyon orta\u011f\u0131 Gelecek Partisi bu \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc savunmaktad\u0131r.<\/p>\n \u0130vo Molinas:<\/em> Tabi ki olur. \u201c\u0130ki Devletli \u00c7\u00f6z\u00fcm\u201d isteksizce de olsa Netanyahu\u2019nun retori\u011finde de var. Gerek Amerika gerek bug\u00fcnk\u00fc \u0130srail kar\u015f\u0131t\u0131 Avrupa\u2019n\u0131n g\u00f6z\u00fcnde iyi g\u00f6r\u00fcnmek i\u00e7in s\u00f6yl\u00fcyorlar. Ancak m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da g\u00f6r\u00fcyorlar. Muhalefetin bunu s\u00f6ylemesi m\u00fcmk\u00fcn ancak tango iki ki\u015filik bir danst\u0131r. Kar\u015f\u0131 taraf istekli de\u011fil. Hamas, de\u011fil \u201ciki devletli \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc\u201d, \u0130srail\u2019i bile tan\u0131m\u0131yor. Bat\u0131 \u015eeria\u2019daki y\u00f6netim \u0130srail\u2019i tan\u0131yor, ancak onlar\u0131n i\u00e7yap\u0131lar\u0131 \u201c\u0130srail ile masaya otural\u0131m\u201d \u015feklinden \u00e7ok \u0130srail\u2019in yapt\u0131klar\u0131 \u00fczerinden politikalar \u00fcretmek ve yap\u0131c\u0131 de\u011filler. \u0130ki devletli \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc ge\u00e7tim, g\u00f6r\u00fc\u015fmeler m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. \u0130zak Rabin ve Arafat aras\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015fmeler ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131 ancak Arafat son anda anlamad\u0131\u011f\u0131m bir \u015fekilde vazge\u00e7mi\u015fti. O d\u00f6nemden bu d\u00f6neme hi\u00e7 ilerlemedi. Netanyahu ise hi\u00e7 istekli de\u011fil, ancak Filistin taraf\u0131 da hi\u00e7 istekli de\u011fil. Bat\u0131 \u015eeria\u2019da Filistin Ulusal y\u00f6netimi lideri Abbas\u2019\u0131n da zay\u0131f olmas\u0131, \u0130srail\u2019i de g\u00f6r\u00fc\u015fmeler konusunda isteksizli\u011fe itmektedir.<\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" 9 Nisan\u2019daki \u0130srail se\u00e7imleri s\u00f6yle\u015fisinde, \u015ealom Gazetesi\u2019nin genel yay\u0131n y\u00f6netmeni Molinas; \u0130srail\u2019deki siyasi hava, \u0130srail demokrasisi ve kurumsal\u0131\u011f\u0131, d\u0131\u015f politikadaki, \u00f6zellikle de T\u00fcrkiye ile ili\u015fkilerle ilgili \u00e7arp\u0131c\u0131 a\u00e7\u0131klamalar yapm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"author":62,"featured_media":6776,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[2,66,69],"tags":[],"yoast_head":"\n