{"id":6782,"date":"2019-04-09T19:30:00","date_gmt":"2019-04-09T16:30:00","guid":{"rendered":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/?p=6782&preview=true&preview_id=6782"},"modified":"2019-04-09T18:51:26","modified_gmt":"2019-04-09T15:51:26","slug":"kafkaslarda-ermeniler-tarafindan-yapilan-katliamlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/kafkaslarda-ermeniler-tarafindan-yapilan-katliamlar\/","title":{"rendered":"Kafkaslarda Ermeniler taraf\u0131ndan yap\u0131lan katliamlar"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/h2>\n

\u00c7arl\u0131k Rusyas\u0131 d\u00f6nemi<\/strong><\/h2>\n

G\u00fcney Kafkaslar\u0131 kademe kademe i\u015fgale ba\u015flayan Ruslar, T\u00fcrk topraklar\u0131nda yay\u0131lma ve kal\u0131c\u0131 olarak yerle\u015fme ama\u00e7lar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in Ermenileri kullanma stratejisini ba\u015flatm\u0131\u015flar ve bu ama\u00e7la k\u0131\u015fk\u0131rtm\u0131\u015flar yaparak onlara vatan ve devlet vaat etmi\u015flerdir. Buralardaki n\u00fcfus yap\u0131s\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in T\u00fcrkleri g\u00f6\u00e7e zorlay\u0131p bo\u015falan yerlere Ermenileri isk\u00e2n etmi\u015fler; Ka\u00e7ar Hanedanl\u0131\u011f\u0131 ile 1828 y\u0131l\u0131nda imzalad\u0131klar\u0131 T\u00fcrkmen\u00e7ay Anla\u015fmas\u0131 [3] sonras\u0131nda bu faaliyetlerine h\u0131z vermi\u015flerdir.
\n\u00c7ar I. Nikolay 21 Mart 1828\u2019de Erivan ve Nahcivan Hanl\u0131klar\u0131 arazisinde bir \u201cErmeni eyaleti\u201d kurulmas\u0131na ili\u015fkin emri imzalam\u0131\u015f; T\u00fcrkiye\u2019den ve \u0130ran\u2019dan getirilen Ermeniler Erivan\u2019a yerle\u015ftirilmeye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ran\u2019daki Rusya el\u00e7isi Griboyadev raporlar\u0131nda \u201c1829-1830 tarihleri aras\u0131nda Erivan b\u00f6lgesine \u0130ran\u2019dan 40 bin, T\u00fcrkiye\u2019den 84 bin 600 Ermeni getirilerek yerle\u015ftirildi\u011fini\u201d yazarak bunu teyit etmi\u015ftir.<\/p>\n

Bu d\u00f6nemde Ruslar, yerli halk olan Azerbaycan T\u00fcrklerini s\u00fcrg\u00fcne g\u00f6nderiyorlar, onlar\u0131n topraklar\u0131n\u0131 Ermenilere veriyorlard\u0131. Oysa Erivan Guberniyas\u0131 (b\u00f6lgesi) 15. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131ndan 1828 y\u0131l\u0131na kadar T\u00fcrk hanlar\u0131 taraf\u0131ndan y\u00f6netilmi\u015fti ve tamamen bir T\u00fcrk topra\u011f\u0131yd\u0131. Halk\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funu -Ermeni g\u00f6\u00e7lerine kadar- T\u00fcrkler olu\u015fturuyordu.<\/p>\n

Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131nda Ruslar, 1916 ve 1917 y\u0131llar\u0131nda yap\u0131lan muharebeler sonunda Do\u011fu Anadolu\u2019nun b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 i\u015fgal etmi\u015flerdi. Sava\u015f devam ederken Ermeniler G\u00fcney Kafkasya\u2019daki T\u00fcrk topraklar\u0131na sald\u0131r\u0131 ba\u015flatm\u0131\u015flar, y\u00fczlerce Azerbaycan k\u00f6y\u00fcn\u00fc yak\u0131p y\u0131km\u0131\u015flard\u0131. Nitekim, Ta\u015fnak sald\u0131rganlar\u0131ndan bir birli\u011fin komutan\u0131 olan A. Emiryan; \u201cSadece Erivan Guberniyas\u0131\u2019nda Ta\u015fnaklar taraf\u0131ndan iki y\u00fcz Azerbaycan k\u00f6y\u00fc yak\u0131l\u0131p y\u0131k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r\u201d diye yazm\u0131\u015ft\u0131r. Bu b\u00f6lgedeki katliamlar\u0131 kendi g\u00f6zleri ile g\u00f6rm\u00fc\u015f subaylar\u0131ndan bilgi alm\u0131\u015f olan ABD Y\u00fcksek Komiseri Amiral Bristol, g\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcnde \u201cBen, General Dro [4] ile birlikte \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f kendi subaylar\u0131m\u0131n verdi\u011fi bilgilere dayanarak… korumas\u0131z k\u00f6yler \u00f6nceden bombalan\u0131r, sonra zapt edilir, ka\u00e7amam\u0131\u015f k\u00f6y sakinleri vah\u015fice \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcr, k\u00f6y ya\u011fmalan\u0131r, b\u00fct\u00fcn mal ve para g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr, sonra ise yak\u0131l\u0131rd\u0131. B\u00fct\u00fcn bunlar M\u00fcsl\u00fcmans\u0131z (T\u00fcrks\u00fcz) bir Ermenistan i\u00e7in sistemli olarak yap\u0131l\u0131rd\u0131\u201d \u015feklinde ifade etmi\u015ftir [5], [6]. Yine m\u00fctareke d\u00f6neminde Amiral Bristol\u2019un kararg\u00e2h\u0131nda haber alma subay\u0131 olarak g\u00f6rev yapm\u0131\u015f yazar Robert Dunn, an\u0131lar\u0131n\u0131 yazd\u0131\u011f\u0131 ve 1952 y\u0131l\u0131nda New York\u2019ta yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 kitab\u0131nda benzer katliamlara yer vermi\u015ftir.<\/p>\n

Rus \u00c7arl\u0131\u011f\u0131 1917 \u0130htilal\u0131 ile devrilince, idareyi ele ge\u00e7iren Bol\u015fevikler sava\u015ftan \u00e7ekilme karar\u0131 ald\u0131lar. 3.3.1918 tarihinde imzalanan Brest-Litovsk Anla\u015fmas\u0131 gere\u011fince de i\u015fgal ettikleri yerlerden \u00e7ekilmeye ba\u015flad\u0131lar. Ermeniler, Ruslar\u0131n bo\u015faltt\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgeler ile Azerbaycan ve Da\u011f\u0131stan gibi T\u00fcrk co\u011frafyalar\u0131nda avantajl\u0131 konuma ge\u00e7mi\u015flerdi. Bu b\u00f6lgelerdeki Bol\u015fevikler ve \u00c7arl\u0131k Rusya\u2019s\u0131 kal\u0131nt\u0131s\u0131 Rus Kazaklar\u0131 ile i\u015fbirli\u011fi yaparak, sava\u015f sonras\u0131 olu\u015fan karga\u015fa ortam\u0131ndan da yararlanarak T\u00fcrk katliam\u0131n\u0131 ba\u015flatt\u0131lar. Kafkasya\u2019daki t\u00fcm T\u00fcrk topraklar\u0131n\u0131 ele ge\u00e7irmeye kararl\u0131 olan Ermeniler, sava\u015ftan ka\u00e7an Rus askerlerinin de deste\u011fi ile 31 Mart 1918 g\u00fcn\u00fc Bak\u00fc\u2019ye girdiler. On iki bin Azerbaycan T\u00fcrk\u00fcn\u00fc iki g\u00fcn i\u00e7inde katlettiler. Azerbaycan T\u00fcrklerine ait gazete binalar\u0131n\u0131, k\u00fclt\u00fcr kurumlar\u0131n\u0131 yak\u0131p y\u0131kt\u0131lar. Camileri ve kutsal mek\u00e2nlar\u0131 top ate\u015fine tuttular. Ar\u015fiv belgelerine g\u00f6re sadece Bak\u00fc\u2019de on iki bin; Ha\u00e7maz, Kuba, Hac\u0131qabul ve Saylan\u2019da sekiz bin ki\u015fiyi, silahs\u0131z ve savunmas\u0131z yirmi bin Azerbaycan T\u00fcrk\u00fcn\u00fc katlettiler.<\/p>\n

\"\"

Enver Pa\u015fa, Babas\u0131 Ahmet Bey, Karde\u015fi Nuri (Killigil).
Kaynak: http:\/\/azturk.blog.com\/2011\/08\/25\/nuri\/<\/p><\/div>\n

Olumsuz geli\u015fmeler kar\u015f\u0131s\u0131nda Enver Pa\u015fa, Azerbaycan ve Da\u011f\u0131stan halk\u0131n\u0131 Ermeni \u00e7eteleri ve Rus zulm\u00fcnden kurtarmak, b\u00f6lgeyi bu unsurlardan temizlemek i\u00e7in karde\u015fi Nuri Pa\u015fa\u2019y\u0131 g\u00f6revlendirmi\u015f, Nuri Pa\u015fa Gence\u2019ye kadar giderek 25.5.1918 tarihinde kararg\u00e2h\u0131n\u0131 orada kurmu\u015ftur. Kafkas \u0130sl\u00e2m Ordusu ad\u0131yla Osmanl\u0131 askerleri ile Azerbaycan ve Da\u011f\u0131stan g\u00f6n\u00fcll\u00fclerinden olu\u015fan bir ordu ile Azerbaycan ve Da\u011f\u0131stan\u2019\u0131 i\u015fgalden kurtarma harek\u00e2t\u0131n\u0131 ba\u015flatt\u0131. A\u015fa\u011f\u0131da o d\u00f6nemde b\u00f6lgenin genel durumu ve Kafkas \u0130slam Ordusu\u2019nun yapt\u0131\u011f\u0131 harek\u00e2tlar \u00f6zetlenmi\u015ftir.<\/p>\n

Bol\u015fevikler devreye giriyor<\/strong><\/h2>\n

Rusya\u2019da Bol\u015fevik \u0130htilali ve \u00c7ar\u2019\u0131n g\u00f6revden \u00e7ekilmesinden sonra Do\u011fu Anadolu ve \u0130ran\u2019da ya\u015fayan Ermeniler, ba\u015fta Bak\u00fc \u015fehri olmak \u00fczere Azerbaycan ve G\u00fcney Kafkaslar\u0131n de\u011fi\u015fik b\u00f6lgelerine g\u00f6\u00e7 etmeye ba\u015flad\u0131lar. Bol\u015fevikler iktidara gelince, Lenin Ermeni as\u0131ll\u0131 \u015eaumyan\u2019\u0131 Kafkaslar Fevkalade Komiseri <\/em>olarak geni\u015f yetkilerle Bak\u00fc\u2019ye g\u00f6nderdi. \u015eaumyan\u2019a;<\/p>\n

    \n
  • G\u00fcney Kafkaslarda ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k hareketlerini \u00f6nleme,<\/li>\n
  • b\u00f6lgede Kom\u00fcnist Sovyet rejimini tesis etme,<\/li>\n
  • Rus ordusu i\u015fgali alt\u0131ndaki Do\u011fu Anadolu topraklar\u0131nda Sovyet Rusya\u2019n\u0131n himayesinde bir Ermeni Devleti kurmaya ili\u015fkin \u00e7al\u0131\u015fmalarda bulunma<\/li>\n<\/ul>\n

    g\u00f6rev ve yetkilerini vermi\u015fti.<\/p>\n

    Bol\u015fevikler ve Ermeniler, Ab\u015feron Yar\u0131madas\u0131\u2019ndaki zengin petrol yataklar\u0131n\u0131 ele ge\u00e7irmek i\u00e7in T\u00fcrkleri b\u00f6lgeden uzakla\u015ft\u0131rmak istiyorlard\u0131. \u015eaumyan y\u00f6netimi T\u00fcrkiye ve Avrupa cephelerinden d\u00f6nen Ermeni as\u0131ll\u0131 Rus askerlerini Bak\u00fc\u2019de topluyor, Bak\u00fc ve \u00e7evresindeki Ermenileri silah alt\u0131na \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yordu. Bu durum Kafkaslarda ya\u015fayan T\u00fcrkler aras\u0131nda infiale yol a\u00e7m\u0131\u015f, g\u00f6\u00e7men Ermeniler ile b\u00f6lgenin yerlisi olan T\u00fcrkler aras\u0131nda s\u00fcrt\u00fc\u015fmeler ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

    Rus \u00c7arl\u0131\u011f\u0131n\u0131 devirip idareyi ele ge\u00e7iren Bol\u015fevikler, Musul\u2019da bulunan 6. Ordu ile<\/p>\n

    1 Ocak 1918\u2019de m\u00fctareke imzalay\u0131p ordular\u0131n\u0131 geri \u00e7ekmeye ba\u015flam\u0131\u015f, arkas\u0131ndan da 3 Mart 1918\u2019de Brest-Litovsk Anla\u015fmas\u0131n\u0131 imzalam\u0131\u015flard\u0131. Bu anla\u015fma h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re;<\/p>\n

      \n
    • Rus askeri Do\u011fu Anadolu\u2019yu 6-8 hafta i\u00e7inde terk edecek,<\/li>\n
    • Ermeni \u00e7eteleri silahs\u0131zland\u0131r\u0131lacak,<\/li>\n
    • Ruslar Ardahan, Kars ve Batum\u2019u derhal bo\u015faltacak; bu b\u00f6lgenin gelece\u011fine yerli halk ile kom\u015fu devletler karar<\/li>\n<\/ul>\n

      Rus kuvvetleri geri \u00e7ekildik\u00e7e, bo\u015faltt\u0131\u011f\u0131 yerleri Ermeni Ta\u015fnak kuvvetleri dolduruyordu. Bunlar Rus ordusunun geride b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 a\u011f\u0131r ve hafif silahlara, nakliye ara\u00e7lar\u0131na, i\u015fe yarayacak hayvan ve her t\u00fcrl\u00fc e\u015fyaya el koymaktayd\u0131lar. T\u00fcrkler ise ancak Gence civar\u0131nda durdurabildikleri trenlerdeki piyadelerin silahlar\u0131n\u0131 alabilmekteydiler. Kafkas cephesinden geri \u00e7ekilen Rus askeri birliklerinin yerini alan Ermeni kuvvetleri 36 piyade taburu ve geri te\u015fkilatlar\u0131 ile 50 bin ki\u015filik bir askeri g\u00fcce ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

      Kafkaslar yeniden \u015fekilleniyor, Azerbaycan Halk Cumhuriyeti kuruluyor<\/strong><\/h2>\n

      T\u00fcrk askeri Do\u011fu Anadolu\u2019da 26 Mart 1918\u2019e kadar y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc askeri harek\u00e2tla Ermeni ve Rum \u00e7etelerinin tedhi\u015f ve katliam yapt\u0131\u011f\u0131 Kelkit, Erzincan, Bayburt, Tercan, Trabzon, Malazgirt, H\u0131n\u0131s, Erzurum, K\u00f6pr\u00fck\u00f6y, Tortum ve Oltu\u2019yu kurtard\u0131; 8 Nisanda Van\u2019a girdi. Van\u2019da Rus ve Ermeniler korkun\u00e7 katliamlar yapm\u0131\u015flar, \u015fehri harabeye \u00e7evirmi\u015flerdi. T\u00fcrk ordusunun ileri harek\u00e2t\u0131nda Ermeniler firar ederken, ge\u00e7tikleri T\u00fcrk k\u00f6ylerinin tamam\u0131n\u0131 yak\u0131p y\u0131km\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n

      Ruslar\u0131n \u00e7ekilmesinden sonra \u0130ngilizler, Ermenilerin hamili\u011fini \u00fcstlenmi\u015f ve bunlar\u0131 te\u015fkilatland\u0131rmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Petrol bak\u0131m\u0131ndan zengin olan Bak\u00fc\u2019ye h\u00e2kim olmay\u0131 planlayan Almanlar, T\u00fcrkleri kendileri i\u00e7in rakip g\u00f6r\u00fcyor, G\u00fcrc\u00fclerle ilgileniyorlard\u0131. Brest-Litovsk Anla\u015fmas\u0131 sonras\u0131 Ermeniler Ardahan ve Kars\u0131 i\u015fgal etmi\u015f, \u015eaumyan sayesinde Bak\u00fc\u2019de duruma h\u00e2kim olmu\u015flard\u0131. Ermeni \u00e7eteleri y\u00f6relerinde katliamlara devam ediyorlard\u0131. Batum\u2019u G\u00fcrc\u00fcler alm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

      Kafkas cephesinde 3. Ordu, Ermeniler ve G\u00fcrc\u00fclerden Ardahan, Kars, Batum ve G\u00fcmr\u00fc ile Karakilise civar\u0131n\u0131 ald\u0131. Bu geli\u015fmeler \u00fczerine Ermeniler, G\u00fcrc\u00fcler ve Azerbaycan T\u00fcrklerinin Tiflis\u2019te 26 May\u0131s 1918\u2019de yapt\u0131klar\u0131 toplant\u0131dan bu \u00fc\u00e7 unsurun kendi devletlerini kurma karar\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131. Ermeni ve G\u00fcrc\u00fcler toplant\u0131 sonras\u0131 hemen devletlerini kurduklar\u0131n\u0131 deklere ettiler.<\/p>\n

      Bu s\u0131ralarda Enver Pa\u015fan\u0131n talimat\u0131yla Kafkaslar ve Azerbaycan\u2019\u0131n savunulmas\u0131 i\u00e7in Nuri Pa\u015fa komutas\u0131nda Gence\u2019de \u201cKafkas \u0130slam Ordusu\u201d kurulmu\u015ftu. Mehmet Emin Resulz\u00e2de Bey <\/em>liderli\u011finde te\u015fkilatlanm\u0131\u015f olan vatanseverler burada toplan\u0131p Azerbaycan Mill\u00ee \u015euras\u0131<\/em>\u2019n\u0131 olu\u015fturdular. 28 May\u0131s 1918\u2019de de Azerbaycan Halk Cumhuriyeti<\/em>\u2019nin kurulu\u015funu ilan ettiler.<\/p>\n

      Bak\u00fc, Ermeni as\u0131ll\u0131 kom\u00fcnist \u015eaumyan\u2019\u0131n y\u00f6netimindeki Bol\u015fevikler ve Ta\u015fnak Ermenileri ile bir \u0130ngiliz birli\u011finin i\u015fgali alt\u0131ndayd\u0131. Bu nedenle ikinci b\u00fcy\u00fck \u015fehir olan Gence, Azerbaycan Cumhuriyeti’nin ge\u00e7ici olarak ba\u015fkenti yap\u0131ld\u0131. B\u00f6ylece G\u00fcney Kafkaslarda Ermenistan, G\u00fcrcistan ve Azerbaycan ba\u011f\u0131ms\u0131z devletler haline geldiler.<\/p>\n

      Osmanl\u0131 Devleti, Batum\u2019da Ermenilerle 31 May\u0131s 1918\u2019de Bar\u0131\u015f ve Dostluk Anla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131; G\u00fcrc\u00fcler ile 3 Haziran 1918\u2019de Bar\u0131\u015f Anla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131 imzalad\u0131. Azerbaycan ile 4 Haziran 1918 tarihinde imzalanan Yard\u0131mla\u015fma ve \u0130\u015fbirli\u011fi Anla\u015fmas\u0131\u2019nda \u201c\u00dclkede asayi\u015f ve g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flamaya ihtiya\u00e7 duyulursa Osmanl\u0131 Devleti Azerbaycan H\u00fck\u00fcmetine silahl\u0131 kuvvetleri ile yard\u0131mda bulunmay\u0131 kabul <\/em>eder<\/em>\u201d ifadesi yer ald\u0131.<\/p>\n

      \"\"

      Azerbaycan Halk Cumhuriyeti\u2019nin ilk Devlet Ba\u015fkan\u0131 Mehmet Emin Resulz\u00e2de
      Bey<\/p><\/div>\n

      Osmanl\u0131 Devleti ile Ermenistan Cumhuriyeti Aras\u0131ndaki \u201cBar\u0131\u015f ve Dostluk Antla\u015fmas\u0131\u201d, Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin Kafkasya\u2019daki Ermeni Devleti \u00fczerinde herhangi bir tasarrufta bulunmaya niyetli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren \u00f6nemli bir belgedir. Ermeniler, Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019na Hazar Denizi, Karadeniz ve Akdeniz\u2019in \u00e7evreledi\u011fi \u201cB\u00fcy\u00fck Ermenistan\u201d hedefine eri\u015fmek ve bu \u00e7er\u00e7evede b\u00f6lgeyi kolonize etmek \u00fczere Do\u011fu Anadolu\u2019ya girmi\u015flerdi. Bu emellerine ula\u015fmak i\u00e7in yapt\u0131klar\u0131 m\u00fccadelede a\u011f\u0131r bir yenilgiye u\u011fram\u0131\u015flar, bununla birlikte Osmanl\u0131\u2019dan b\u00fcy\u00fck bir anlay\u0131\u015f g\u00f6rerek devletlerini kurabilmi\u015flerdi.<\/p>\n

      B\u00f6lgeye bar\u0131\u015f ve huzur gelir gibi oldu. Ye\u015fermeye ba\u015flayan T\u00fcrk-Ermeni dostlu\u011funun ilk tohumlar\u0131n\u0131 atmak \u00fczere Aharonian ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda bir Ermeni heyeti, temaslar yapmak \u00fczere Haziran 1918\u2019de \u0130stanbul\u2019a geldi. D\u00f6rt aya yak\u0131n bir s\u00fcre \u0130stanbul\u2019da kalan bu heyet, Padi\u015fah\u2019\u0131n yan\u0131 s\u0131ra \u0130ttihat ve Terakki y\u00f6netiminin \u00f6nde gelen isimleriyle de g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc. Ayn\u0131 g\u00fcnlerde, \u0130stanbul\u2019da \u00e7\u0131kan Ta\u015fnak\u00e7\u0131 Hayrenik Gazetesi\u2019nde ilgin\u00e7 yaz\u0131lar g\u00f6ze \u00e7arp\u0131yordu: \u201cErmenistan Cumhuriyeti, kurulu\u015funu T\u00fcrkiye\u2019ye bor\u00e7ludur. Daha d\u00fcn en m\u00fcthi\u015f d\u00fc\u015fman\u0131m\u0131z <\/em>olan \u00c7ar H\u00fck\u00fcmeti\u2019nin Ermenileri isyan ettirip, T\u00fcrkiye\u2019nin hayati menfaatleri <\/em>zarar\u0131na bir Ermeni H\u00fck\u00fcmeti te\u015fkil etmek arzusunda oldu\u011funa yeni Ermeni siyaset\u00e7ileri dikkat etmelidirler<\/em>.\u201d Hatta gazete, \u201cErmenilerin 1. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019nda, \u0130til\u00e2f Devletleri\u2019nin saf\u0131na ge\u00e7mekle yanl\u0131\u015f ata oynad\u0131klar\u0131ndan dolay\u0131 Ermeni toplumu ad\u0131na pi\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getiriyor ve Ermenilerin, madd\u00ee ve manev\u00ee ilerlemelerinin daima T\u00fcrk h\u00e2kimiyetinde ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini, Osmanl\u0131 \u00f6ncesi Ermeni tarihinin istikrars\u0131zl\u0131k ve i\u00e7 sava\u015flarla dolu oldu\u011funu, fakat T\u00fcrklerle medeniyete, refaha ve h\u00fcrriyete kavu\u015ftuklar\u0131n\u0131<\/em>\u201d yaz\u0131yordu.<\/p>\n

      T\u00fcrk Kafkas \u0130slam Ordusu harekete ge\u00e7iyor<\/strong><\/h2>\n

      Ermeni Cumhuriyeti g\u00f6r\u00fcnt\u00fcde bu dostluk r\u00fczg\u00e2rlar\u0131n\u0131 estirirken, Erivan d\u00e2hil Ermeni egemenli\u011fi ve h\u00e2kimiyetinin oldu\u011fu pek \u00e7ok yerde T\u00fcrklere kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclen sindirme, taciz ve ka\u00e7\u0131rtma eylemleri devam ediyordu. Kuzey Kafkasya\u2019da ve Azerbaycan\u2019da Bol\u015fevik Ruslar ve \u00c7arl\u0131k kal\u0131nt\u0131s\u0131 Rus Kazaklar\u0131 ile i\u015fbirli\u011fi yapan Ermeniler benzer eylemlerini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyorlard\u0131.<\/p>\n

      Bak\u00fc\u2019de Bol\u015fevik g\u00fc\u00e7leri \u201cT\u00fcrkleri \u015fehri terk ettirme ve n\u00fcfus yap\u0131s\u0131n\u0131 lehlerine d\u00f6nd\u00fcrme<\/em>\u201d i\u00e7in haz\u0131rlad\u0131klar\u0131 planlar\u0131 uygulamaya koydular. Kom\u00fcnist Ruslar ve Ermeni Ta\u015fnaklar\u2019\u0131n T\u00fcrklere y\u00f6nelik bask\u0131, \u015fiddet ve tacizleri k\u0131sa s\u00fcrede sald\u0131r\u0131lara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc, sald\u0131r\u0131lar Karaba\u011f B\u00f6lgesine yay\u0131ld\u0131. \u00d6zellikle Bak\u00fc, \u015eamah\u0131 ve Ermenistan Cumhuriyeti\u2019nin ba\u015fkenti Erivan\u2019da T\u00fcrklere y\u00f6nelik etnik ar\u0131nd\u0131rma harek\u00e2t\u0131 h\u0131z kazanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

      \u0130ngilizler, Azerbaycan\u2019\u0131 kontrol etmek i\u00e7in olu\u015fturulmu\u015f Rus ve Ermeni birliklerine yard\u0131m etmek amac\u0131yla Bak\u00fc\u2019de 1200 ki\u015filik \u00e7ok iyi silahlanm\u0131\u015f bir kuvvet bulunduruyorlard\u0131. Bak\u00fc, \u0130ngiliz-Rus-Ermeni ittifak\u0131n\u0131n i\u015fgali alt\u0131ndayd\u0131. \u0130\u015fgal ortam\u0131ndan yararlanan Ermeni Ta\u015fnaklar, Bak\u00fc ve civar\u0131nda 20 binden fazla T\u00fcrk\u00fc katletmi\u015f, bu olay Azerbaycan\u2019da \u00e7ok ciddi rahats\u0131zl\u0131k do\u011furmu\u015ftu.<\/p>\n

      Resulz\u00e2de Mehmet Emin Bey <\/em>Kafkaslardaki T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcman halka y\u00f6nelik Ermeni katliamlar\u0131n\u0131n bir an \u00f6nce durdurulmas\u0131 i\u00e7in Osmanl\u0131 Devletinden yard\u0131m istedi. Bunun \u00fczerine \u015eark Ordular\u0131 Komutanl\u0131\u011f\u0131 b\u00fcnyesinde bulunan 5.<\/em> Kafkas <\/em>Piyade T\u00fcmeni\u2019<\/em>nin, <\/strong>Kafkas \u0130slam Ordusu<\/em>\u2019na kat\u0131lmas\u0131 kararla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131. T\u00fcmenin \u00f6nc\u00fc kuvvetleri Gence\u2019ye harekete ge\u00e7ti. Yol \u00fczerinde rastlanan ve Bak\u00fc petrollerini hedef alan Alman birlikleri zorlanarak Tiflis\u2019e d\u00f6nmeleri sa\u011fland\u0131, Ermeni \u00e7eteleri temizlendi. T\u00fcmenin geri kalan\u0131 15 Hazirana kadar Gence\u2019ye ula\u015ft\u0131. Bu tarihten itibaren Kafkas \u0130slam Ordusu\u2019nu T\u00fcrk Kafkas \u0130slam Ordusu<\/em> olarak isimlendirebiliriz. Gence\u2019de ilk harek\u00e2t olarak civardaki Ermeniler etkisiz hale getirilip silahs\u0131zland\u0131r\u0131ld\u0131. Anadolu\u2019dan gelen Mehmet\u00e7ik ilk \u015fehitlerini bu harek\u00e2tta vermi\u015ftir.<\/p>\n

      \"\"

      T\u00fcrk Kafkas \u0130slam Ordusu
      Kaynak: http:\/\/www.yusufkisa.com\/genel\/azerbaycan-osmanliturkiye-iliskileri-gunumuze-kadar- kapsamli\/<\/p><\/div>\n

      Geli\u015fmeler, Bak\u00fc\u2019de y\u00f6netimi gasp etmi\u015f Bol\u015fevik Rus ve Ermeni Ta\u015fnak ittifak\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda bulunan \u015eaumyan ve ekibini tela\u015fland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. \u015eaumyan durumu Lenin\u2019e bildirdi ve K\u0131z\u0131lordu\u2019nun acilen yard\u0131ma gelmesini istedi. Osmanl\u0131 taraf\u0131 ise \u0130ngilizlerin \u0130ran \u00fczerinden Azerbaycan\u2019a girmesini ve Bak\u00fc\u2019y\u00fc ele ge\u00e7irmesini engellemek i\u00e7in te\u015fkilatland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 birliklerini Tebriz, Hoy ve Urumiye g\u00f6l\u00fc civar\u0131na sevk etti. Enver Pa\u015fa, \u015eark Ordular\u0131 Komutan\u0131 Halil Pa\u015faya ve T\u00fcrk Kafkas \u0130slam Ordusu Komutan\u0131 Nuri Pa\u015faya g\u00f6nderdi\u011fi gizli emirlerde Bak\u00fc\u2019n\u00fcn bir an \u00f6nce d\u00fc\u015fmandan temizlenmesini istiyordu.<\/p>\n

      Bak\u00fc kurtar\u0131l\u0131yor<\/strong><\/h2>\n

      Bak\u00fc\u2019deki \u015eaumyan y\u00f6netimi Bol\u015fevik Ruslar ve Ermeni Ta\u015fnaklardan 30 taburdan olu\u015fan bir K\u0131z\u0131lordu birli\u011fi kurmu\u015ftu. Bu askeri birlik Bak\u00fc ve \u00e7evresinde bulunan petrol ve sanayi tesislerinde \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f\u00e7i ve Ermeni g\u00f6n\u00fcll\u00fclerle takviye edildi. Bu kuvvetler Gence y\u00f6n\u00fcnde harek\u00e2ta ba\u015flad\u0131. K\u0131z\u0131lordu birlikleri ge\u00e7ti\u011fi yerlerde 50 den fazla T\u00fcrk k\u00f6y\u00fcn\u00fc yak\u0131p katliamlar yapt\u0131, insanlar\u0131 \u00f6ld\u00fcrd\u00fc. Yap\u0131lan muharebelerde Kafkas \u0130slam Ordusu kuvvetlerine kar\u015f\u0131 baz\u0131 \u00fcst\u00fcnl\u00fckler de sa\u011flad\u0131, zayiat verdirdi, ald\u0131\u011f\u0131 T\u00fcrk esirlere ac\u0131 ve elem verici i\u015fkenceler yapt\u0131lar. Sonunda T\u00fcrk Kafkas \u0130slam Ordusu, G\u00f6k\u00e7ay\u2019da kesin bir zafer kazanarak K\u0131z\u0131lordu birliklerini geri p\u00fcsk\u00fcrtt\u00fc. Bu muharebelerde d\u00fc\u015fmandan \u00e7ok say\u0131da silah ve m\u00fchimmat ele ge\u00e7irildi. Sava\u015f b\u00f6lgesindeki Ermeni ve Ruslar itaat alt\u0131na al\u0131n\u0131p silahs\u0131zland\u0131r\u0131ld\u0131lar. Bozgun halinde ka\u00e7an d\u00fc\u015fman birliklerine taarruz devam ettirilerek savunma hatt\u0131 olu\u015fturmalar\u0131 engellendi, Aksu ve K\u00fcrdemir kurtar\u0131ld\u0131.<\/p>\n

      \"\"

      Osmanl\u0131 Ordular\u0131n\u0131n 1918 y\u0131l\u0131 Kafkaslar Harek\u00e2t\u0131
      Kaynak: http:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Dosya:Ofensiva_turca_de_1918_en_el_Caucaso.png<\/p><\/div>\n

      Bak\u00fc\u2019ye kadar olan b\u00f6lge al\u0131nd\u0131ktan sonra T\u00fcrk Kafkas \u0130slam Ordusu b\u00fct\u00fcn g\u00fcc\u00fcn\u00fc Bak\u00fc\u2019n\u00fcn kurtar\u0131lmas\u0131na y\u00f6neltti. Bol\u015fevikler, Ermeniler ve \u0130ngilizler hatta Osmanl\u0131n\u0131n m\u00fcttefiki olan Almanlar petrol bak\u0131m\u0131ndan zengin olan Bak\u00fc\u2019n\u00fcn T\u00fcrklerin eline ge\u00e7mesine kar\u015f\u0131 idiler. O tarihte Bak\u00fc\u2019de silahl\u0131 muharip g\u00fc\u00e7 olarak 18 bin Ermeni, 1200 \u0130ngiliz, 1500 Rus ve bunlara destek sa\u011flayan pek \u00e7ok Ermeni\u2019yle birlikte 30 bine yakla\u015fan d\u00fc\u015fman kuvveti bulunmakta idi. Bak\u00fc cephesinde sava\u015fan T\u00fcrk Kafkas \u0130slam Ordusu ise Anadolu\u2019dan gelen 8 bin T\u00fcrk askeri ile 7 bin Azerbaycan T\u00fcrk\u00fcnden olu\u015fan milis kuvvetine sahipti.<\/p>\n

      T\u00fcrk Kafkas \u0130slam Ordusu 15 Eyl\u00fcl 1918\u2019de taarruza ge\u00e7ti. Sava\u015f\u0131n sonucunu g\u00f6ren \u0130ngilizler Bak\u00fc\u2019y\u00fc terk edip gemilerle G\u00fcney Azerbaycan\u2019daki sahil \u015fehri Enzeli istikametine do\u011fru ricat ettiler. Bak\u00fc sokaklar\u0131nda saat 15.00\u2019e kadar devam eden \u00e7at\u0131\u015fmalarda Ermeni ve Rus birle\u015fik g\u00fc\u00e7lerinin direni\u015fi tamamen k\u0131r\u0131ld\u0131. Bunlar da yine silahlar\u0131n\u0131 da yanlar\u0131na alarak gemilerle ka\u00e7\u0131p, Da\u011f\u0131stan\u2019\u0131n Derbent \u015fehrinde bulunan Rus Kaza\u011f\u0131 Bi\u00e7erakov\u2019un komutas\u0131 alt\u0131na girdiler. Bak\u00fc y\u00f6netimi, T\u00fcrk komutanlar\u0131 ile temasa ge\u00e7erek \u015fehri teslim etti. Azerbaycan Halk Cumhuriyeti ba\u015fkentini Gence\u2019den Bak\u00fc\u2019ye ta\u015f\u0131d\u0131.<\/p>\n

      Ermenilerin askeri liderlerinden olan Andranik[7<\/sup>]<\/strong>, Balkan ve Birinci D\u00fcnya Sava\u015flar\u0131 boyunca Balkanlarda, Do\u011fu Anadolu\u2019da, Kuzey ve G\u00fcney Azerbaycan\u2019da vah\u015fice i\u015fkencelerle T\u00fcrkleri katletmi\u015f bir canidir. Emrindeki Ermeni \u00e7eteleriyle 22 Haziran 1918 tarihinden itibaren Culfa, Nahcivan ve Ordubad y\u00f6relerindeki T\u00fcrk k\u00f6ylerini basm\u0131\u015f, talan etmi\u015f, halk\u0131 katletmi\u015fti. T\u00fcrk Ordusunun 20 Temmuz 1918\u2019de Nahcivan\u2019a girmesi \u00fczerine, Andranik kuvvetleri bu sefer de Karaba\u011f taraflar\u0131na ka\u00e7m\u0131\u015f, ka\u00e7arken de yolu \u00fczerindeki Ermeni k\u00f6ylerini Karaba\u011f\u2019a g\u00f6\u00e7 ettirerek b\u00f6lgedeki n\u00fcfus say\u0131s\u0131n\u0131 T\u00fcrkler aleyhine \u00e7evirmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

      Andranik, Karaba\u011f b\u00f6lgesindeki Ermenilerden de takviye alarak 700 piyade ve 400 s\u00fcvariden olu\u015fan a\u011f\u0131r silahlar da d\u00e2hil te\u00e7hizatl\u0131 bir kuvvet toplad\u0131. 22 A\u011fustos 1918\u2019den itibaren b\u00f6lgedeki T\u00fcrklere kar\u015f\u0131 sald\u0131r\u0131lara ba\u015flad\u0131. Andranik\u2019in eleba\u015f\u0131l\u0131k etti\u011fi Ermeni \u00e7eteleri T\u00fcrklerin hayvanlar\u0131n\u0131 al\u0131yor, direnenlerini \u00f6ld\u00fcr\u00fcyor; evlerini, okullar\u0131n\u0131 ve camilerini yak\u0131p y\u0131k\u0131yordu. \u00d6zellikle ihtiyarlar, kad\u0131nlar ve gen\u00e7 k\u0131zlar akla gelmez i\u015fkencelerle vah\u015fice katlediliyordu. Katliam haberleri \u00fczerine \u015eu\u015fa\u2019da bir heyet kurulmu\u015f, bu heyet b\u00f6lgede s\u00fck\u00fbnetin sa\u011flanmas\u0131 ve Ermeni \u00e7etelerinin silahlar\u0131n\u0131 b\u0131rakmas\u0131 i\u00e7in te\u015febb\u00fcs etmi\u015f fakat sonu\u00e7 al\u0131namam\u0131\u015ft\u0131. Bunun \u00fczerine T\u00fcrk Kafkas \u0130slam Ordusu\u2019nun duruma m\u00fcdahale etmesi istendi. Aksi durumda Karaba\u011f b\u00f6lgesinde ya\u015fayan T\u00fcrkler tamamen katledilmi\u015f olacakt\u0131. T\u00fcrk Kafkas \u0130slam Ordusu\u2019nun 1. Azerbaycan T\u00fcmeni, \u015eu\u015fa ve Karaba\u011f\u2019a yapt\u0131\u011f\u0131 harek\u00e2tlarla \u015eu\u015fa\u2019da Ermeni muhasaras\u0131 alt\u0131nda kalan 20.000 T\u00fcrk\u00fc kurtard\u0131, b\u00f6lgede Andranik kuvvetlerinin yapaca\u011f\u0131 katliamlar\u0131 \u00f6nledi ve Ermeni \u00e7etelerini etkisiz hale getirdi.<\/p>\n

      Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti\u2019ne destek<\/strong><\/h2>\n

      Da\u011f\u0131stan T\u00fcrkleri Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti\u2019ni kurmu\u015flar,1918 y\u0131l\u0131n\u0131n Nisan ay\u0131nda bir heyet g\u00f6ndererek Enver Pa\u015fa\u2019dan \u201cT\u00fcrk Ordusunun kendilerini himaye etmesini<\/em>\u201d istemi\u015flerdi. Ancak, Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti, kuzeyde Bol\u015fevikler g\u00fcneyde ise \u00c7ar yanl\u0131s\u0131 Rus Kaza\u011f\u0131 Bi\u00e7erakov kuvvetleri aras\u0131nda s\u0131k\u0131\u015f\u0131p kalm\u0131\u015ft\u0131. Bi\u00e7erakov 15 A\u011fustostan ibaren Derbent\u2019i ve Moha\u00e7kale\u2019yi i\u015fgal etmi\u015f, Bak\u00fc\u2019den ka\u00e7an Ermeni ve Ruslar\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131yla kuvvetlerini de art\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti\u2019nin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmesi i\u00e7in Da\u011f\u0131stan\u2019\u0131n \u00e7e\u015fitli b\u00f6lgelerini i\u015fgal etmi\u015f Bol\u015fevik ve Bi\u00e7erakov kuvvetlerinden temizlenmesi gerekiyordu. Azerbaycan\u2019da bulunan 15. Piyade T\u00fcmeni ile Da\u011f\u0131stan\u2019l\u0131 milislerden olu\u015fan \u201cKuzey Kafkasya Ordusu\u201d kuruldu. 15. Piyade T\u00fcmeni, 20 Eyl\u00fcl 1918\u2019den \u0130stanbul\u2019a sevk emrini al\u0131ncaya kadar ge\u00e7en s\u00fcrede Derbent ve Moha\u00e7kale\u2019yi alarak d\u00fc\u015fmandan temizlemi\u015ftir.<\/p>\n

      Geli\u015fmeler ve T\u00fcrk Kafkas \u0130slam Ordusu\u2019na \u201cgeri d\u00f6n!\u201d emri<\/strong><\/h2>\n

      T\u00fcrk Kafkas \u0130slam Ordusu\u2019nun harek\u00e2t\u0131 devam ederken \u0130stanbul\u2019a gelen Ermenistan Cumhuriyeti heyeti, 6 Eyl\u00fcl 1918 g\u00fcn\u00fc Sultan Vahideddin taraf\u0131ndan kabul edildi. Heyet ba\u015fkan\u0131 Aharonian\u2019\u0131n, 9 Eyl\u00fcl\u2019de, Ermenistan Ba\u015fbakan\u0131 Ka\u00e7aznuni\u2019ye \u00e7ekti\u011fi telgraf\u0131nda; \u201c6 Eyl\u00fcl g\u00fcn\u00fc, namazdan sonra, Sultan\u2019\u0131n huzuruna kabul edildik. Tahta \u00e7\u0131kmas\u0131ndan dolay\u0131 tebriklerimizi ilettikten sonra, imparatorlu\u011fun devam\u0131 ve ba\u015far\u0131lar\u0131 i\u00e7in iyi niyetimizi bildirdik. Ba\u011f\u0131ms\u0131z bir Ermenistan kurma d\u00fc\u015f\u00fcncesini ilk olarak Osmanl\u0131 H\u00fck\u00fcmeti\u2019nin d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc hat\u0131rlatt\u0131ktan sonra, bunu Ermeni ulusunun hi\u00e7 unutmayaca\u011f\u0131n\u0131 ve Ermeni H\u00fck\u00fcmeti\u2019nin her iki \u00fclke aras\u0131ndaki dost\u00e7a ili\u015fkinin s\u00fcrmesi ve g\u00fc\u00e7lenmesi i\u00e7in olanca g\u00fcc\u00fcyle \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131n\u0131 bildirdik<\/em>.\u201d \u0130fadeleri yer al\u0131yordu.<\/p>\n

      Bu arada Eyl\u00fcl 1918\u2019de Berlin\u2019e giden Talat Pa\u015fa, Alman m\u00fcttefiklerine Ermeni Devleti\u2019ni tan\u0131malar\u0131 i\u00e7in teklifte bulunmu\u015f, ne var ki G\u00fcrcistan\u2019\u0131 tan\u0131yan Kayzer Almanyas\u0131\u2019ndan bu hususta olumlu cevap alamam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

      1918\u2019in Eyl\u00fcl ay\u0131na do\u011fru giderek geli\u015fmeye ba\u015flayan Osmanl\u0131- Ermeni Cumhuriyeti dostlu\u011fu, kal\u0131c\u0131 olamad\u0131. Ekim 1918\u2019de, Mondros Ate\u015fkesi\u2019nin imzalan\u0131p Osmanl\u0131lar\u0131n sil\u00e2hlar\u0131n\u0131 b\u0131rakmaya ba\u015flamas\u0131yla birlikte, Ermeniler kendilerine bir f\u0131rsat do\u011fdu\u011funu hissederek, yeniden sald\u0131rgan politikalar\u0131na d\u00f6nd\u00fcler.<\/p>\n

      M\u00fcttefiklerinin yenilip ate\u015fkes istemesi \u00fczerine Osmanl\u0131 Devleti de 30 Ekim 1918 tarihinde Mondros M\u00fctarekesi’ni imzalad\u0131. M\u00fctareke \u015fartlar\u0131na g\u00f6re Osmanl\u0131 Devleti’nin sava\u015ftan \u00f6nceki s\u0131n\u0131rlar\u0131na \u00e7ekilmesi gerekiyordu. Ermenilerin \u0130stanbul\u2019daki temsilcileri d\u00f6nemin h\u00fck\u00fcmet ba\u015fkan\u0131 Ahmet \u0130zzet Pa\u015fa\u2019y\u0131 ziyaret ederek, \u201cT\u00fcrk Askerlerinin Bak\u00fc\u2019de 30 bin Ermeni\u2019yi katletti\u011fini, Karaba\u011f\u2019da da askeri harek\u00e2t\u0131n devam etti\u011fini\u201d iddia ederek, b\u00f6lgede daha fazla insan \u00f6lmemesini istediler. Bu ve benzeri \u015fik\u00e2yetler ile yeni geli\u015fmeler do\u011frultusunda T\u00fcrk Kafkas \u0130slam Ordusu \u0130stanbul\u2019dan ald\u0131\u011f\u0131 emirle 16 Kas\u0131m\u2019da Bak\u00fc\u2019y\u00fc terk etmeye ba\u015flad\u0131 ve 15 Aral\u0131k 1918 tarihinde Osmanl\u0131 askerlerinin Azerbaycan’dan \u00e7ekilmesi tamamland\u0131.<\/p>\n

      Daha sonras\u0131nda Osmanl\u0131 Ordusunun terk etti\u011fi b\u00f6lgelerde Ermeni tedhi\u015f ve katliamlar\u0131 devam etmi\u015ftir. Bu defa, 28 Nisan 1920 tarihinde Bol\u015fevik olarak Bak\u00fc\u2019ye giren Pankaratov komutas\u0131ndaki Ermeniler, birka\u00e7 g\u00fcn i\u00e7inde \u015fehir halk\u0131n\u0131n yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131n\u0131, on alt\u0131 bin Azerbaycan T\u00fcrk\u00fcn\u00fc ac\u0131mas\u0131zca \u00f6ld\u00fcrd\u00fcler. Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti, Ermeni militanlar\u0131 taraf\u0131ndan desteklenen Bol\u015fevikler taraf\u0131ndan i\u015fgal edildi.<\/p>\n

      Ermenilerin uygulad\u0131\u011f\u0131 etnik temizlik politikas\u0131<\/strong><\/h2>\n

      \u00c7ar\u0131n, 1849 tarihinde \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 ferman ile \u00d6zerk Erivan Ermeni B\u00f6lgesi\u2019nin kurulmas\u0131ndan itibaren, Kafkaslarda Ermeni h\u00e2kimiyetinin bulundu\u011fu b\u00f6lgelerde sistemli bir \u015fekilde y\u00fcr\u00fct\u00fclen katliam, tedhi\u015f ve ka\u00e7\u0131rtmalar sonucu T\u00fcrk n\u00fcfusu s\u00fcrekli azalt\u0131l\u0131p yok edilmek istenmi\u015ftir. Bu etnik temizlik politikalar\u0131, d\u00f6nemin tarih\u00e7ileri taraf\u0131ndan da s\u0131k s\u0131k dile getirilmi\u015ftir [8<\/sup>]. \u0130zlenen etnik temizlik politikalar\u0131n\u0131n sonucu, Ermeni h\u00e2kimiyetindeki b\u00f6lgenin n\u00fcfus yap\u0131s\u0131ndaki de\u011fi\u015fmelerden de apa\u00e7\u0131k g\u00f6r\u00fclmektedir. Ermenilerin 1897 tarihinde yapt\u0131klar\u0131 n\u00fcfus tespitinde \u00d6zerk Erivan Ermeni B\u00f6lgesinin toplam n\u00fcfus 829.550 ve bunun da 313.178\u2019i Azerbaycan T\u00fcrk\u00fc olarak deklere edilmi\u015fti. B\u00fcy\u00fck Sovyet Ansiklopedisi\u2019nin<\/p>\n

        \n
      • 1926 y\u0131l\u0131 bask\u0131s\u0131nda Ermenistan\u2019\u0131n toplam n\u00fcfusu 510.000, bu n\u00fcfusun 795.000\u2019i Ermeni, 575.000\u2019i Azerbaycan T\u00fcrk\u00fc ve 140.000 di\u011fer milliyetler;<\/li>\n
      • 1960 y\u0131l\u0131 bask\u0131s\u0131nda Ermenistan\u2019\u0131n toplam n\u00fcfusu 1.501.600, bunun 1.301.000\u2019i Ermeni, 107.700\u2019\u00fc Azerbaycan T\u00fcrk\u00fc, geriye kalan\u0131 di\u011fer milliyetler ve<\/li>\n
      • 1995 y\u0131l\u0131 bask\u0131s\u0131nda Ermenilerin n\u00fcfusunu 2.101.752 ve Azerbaycan T\u00fcrk\u00fcn\u00fcn n\u00fcfusunu ise 000<\/li>\n<\/ul>\n

        olarak verilmi\u015ftir.<\/p>\n

        2001 y\u0131l\u0131nda Ermenistan\u2019da yay\u0131nlanan “Ansiklopedia H\u0131rist Armenia” isimli ansiklopedide Ermenistan\u2019\u0131n n\u00fcfusu 2.969.555, Ermenistan\u2019da ya\u015fayan Azerbaycan T\u00fcrklerinin say\u0131s\u0131 da 5.568\u2019dir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ise Ermenistan\u2019\u0131n n\u00fcfusu resmi belgelere g\u00f6re iki bu\u00e7uk milyondur ve bunun i\u00e7erisinde Ermenilerin d\u0131\u015f\u0131nda tek bir fert bile yoktur. 1926 y\u0131l\u0131nda n\u00fcfusu 575.000 olan Azerbaycan T\u00fcrk\u00fcne ve di\u011fer 140.000\u2019e ne olmu\u015ftur? Kafkasya gibi karma\u015f\u0131k bir etnik yap\u0131ya sahip olunan b\u00f6lgede, n\u00fcfusunun y\u00fczde y\u00fcz\u00fc Ermeni olan bir \u00fclke nas\u0131l yarat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r? Bu insanlar, kaybolmalar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re belli ki soyk\u0131r\u0131ma u\u011frat\u0131lm\u0131\u015flar, zorla s\u00fcrg\u00fcne g\u00f6nderilmi\u015fler ve etnik temizli\u011fe u\u011frat\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n

        \u0130ran Azerbaycan\u0131’nda T\u00fcrk katliamlar\u0131<\/strong><\/h2>\n

        Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 d\u00f6neminde Ermeni silahl\u0131 \u00e7eteleri taraf\u0131ndan \u0130ran\u2019\u0131n en geli\u015fmi\u015f Urmiye, Hoy, Mak\u00fc, Salmas ve di\u011fer Azerbaycan kentlerinde 150 ila 200 bin T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcman\u2019\u0131 feci \u015fekilde katledilmi\u015flerdir.<\/p>\n

        Bu ac\u0131mas\u0131z, masum M\u00fcsl\u00fcman katliam\u0131na, \u0130ran \u0130sl\u00e2m Cumhuriyeti\u2019nin de asl\u0131nda sessiz kalmamas\u0131 gerekirdi. Ama ne yaz\u0131k ki, g\u00fcnl\u00fck siyasetin \u00e7\u0131kar hesaplar\u0131 sebebiyle bu b\u00fcy\u00fck insanl\u0131k facias\u0131na kar\u015f\u0131 duyars\u0131z kalmaktalar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

        Bir asr\u0131 a\u015fk\u0131n s\u00fcredir devam eden Ermeni yalanlar\u0131 ve Rus k\u0131\u015fk\u0131rtmalar\u0131…
        \nKafkasya’n\u0131n dinmeyen kanamas\u0131, kapanmayan vatan davas\u0131 geni\u015f bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla kaleme al\u0131nd\u0131.<\/p>\n","protected":false},"author":53,"featured_media":6845,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_ef_editorial_meta_date_first-draft-date":"","_ef_editorial_meta_paragraph_assignment":"","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[70,66,67,68,69],"tags":[790,792,753,785,791,788,787,793,164,670,786,287,789,308,784],"coauthors":[152],"class_list":["post-6782","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-rusya","category-siyaset-tarih","category-tehditler","category-turkluk-turkculuk","category-yakin-cografya","tag-antlasma","tag-ermeni-meselesi","tag-ermenistan","tag-ermeniyalani","tag-hazar","tag-kiskirtma","tag-panslavizm","tag-rus-kiskirtmasi","tag-rusya","tag-savas","tag-slavizm","tag-soykirim","tag-sozlesme","tag-turkluk","tag-yalanlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6782","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/53"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6782"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6782\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6845"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6782"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6782"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6782"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=6782"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}