{"id":6813,"date":"2019-04-12T19:30:00","date_gmt":"2019-04-12T16:30:00","guid":{"rendered":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/?p=6813&preview=true&preview_id=6813"},"modified":"2019-04-10T13:05:39","modified_gmt":"2019-04-10T10:05:39","slug":"uluslararasi-hukukun-ermenilere-uygulanmasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/uluslararasi-hukukun-ermenilere-uygulanmasi\/","title":{"rendered":"Uluslararas\u0131 hukukun Ermenilere uygulanmas\u0131"},"content":{"rendered":"

Bu yaz\u0131, G\u00fcnd\u00fcz Aktan\u2019\u0131n
\n<\/em>\u201cErmeni Sorununun Hukuksal Boyutu
\n<\/em>Devletler Hukukuna g\u00f6re Ermeni Sorunu\u201d
\n<\/em>makalesinden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. <\/em><\/p>\n

Yaz\u0131n\u0131n \u00f6nceki b\u00f6l\u00fcm\u00fcne; <\/em><\/p>\n

https:\/\/millidusunce.com\/misak\/uluslararasi-hukuk-acisindan-soykirim-sucu\/<\/em><\/a><\/p>\n

bu linkten ula\u015fabilirsiniz.<\/em><\/p>\n

\"Der

Der Zor \u00e7\u00f6l\u00fcnden toplanan Ermeni yetimler, ortada David Adamyan, 1919<\/p><\/div>\n

Mevcut ar\u015fiv bilgileri soyk\u0131r\u0131m yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlamak a\u00e7\u0131s\u0131ndan yeterli<\/strong><\/h2>\n

21 Eyl\u00fcl 2000\u2019de Amerikan Temsilciler Meclisi’nin 21 Eyl\u00fcl 2000\u2019de Amerikan Temsilciler Meclisi’nin bir alt komisyonunda yap\u0131lan sunu\u015fta (hearing) Ermeni yanl\u0131s\u0131 tarih\u00e7iler T\u00fcrk ar\u015fivlerinin a\u00e7\u0131lmas\u0131na art\u0131k ihtiya\u00e7lar\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131; mevcut bilgilerle Ermenilere soyk\u0131r\u0131m yap\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011fu konusunda bir mutabakat has\u0131l oldu\u011funu s\u00f6ylediler (The verdict is in). \u0130ddialar\u0131 bir bak\u0131ma do\u011fruydu. Ama ger\u00e7ek onlar\u0131n s\u00f6ylediklerinin tam tersiydi. Mevcut ar\u015fiv bilgileri soyk\u0131r\u0131m yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlamak a\u00e7\u0131s\u0131ndan yeterliydi. Yeni ar\u015fiv bilgilerinin de mevcut bilgilerle \u00e7eli\u015fkili olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi.<\/p>\n

Rusya\u2019n\u0131n geni\u015flemesi ve Ermeni devletinin do\u011fu\u015fu<\/strong><\/h2>\n

A\u015fa\u011f\u0131daki de\u011ferlendirme Ermeni olaylar\u0131n\u0131n tarihi hakk\u0131nda yeterli bilgiye sahip olundu\u011fu varsay\u0131m\u0131yla yap\u0131l\u0131yor. Yine de olaylar\u0131n cereyan etti\u011fi tarihi ba\u011flama k\u0131saca bakmakta yarar olabilir. 19. y\u00fczy\u0131lda Rusya\u2019n\u0131n K\u0131r\u0131m ve Kafkaslara do\u011fru geni\u015flemesi b\u00f6lgede ya\u015fayan \u00e7o\u011funlu\u011fu T\u00fcrk k\u00f6kenli M\u00fcsl\u00fcman n\u00fcfusu birbiri ard\u0131na gelen g\u00f6\u00e7 dalgalar\u0131 ile Anadolu\u2019ya s\u00fcrd\u00fc. G\u00f6\u00e7 edenlerin pek \u00e7o\u011fu da yollarda \u00f6ld\u00fc. Kafkaslarda Ermeniler Rus ordular\u0131n\u0131n ilerlemesine yard\u0131m ettiler ve bunun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda etnik olarak T\u00fcrklerden temizlenmi\u015f b\u00f6lgelere yerle\u015ftirildiler. Bu s\u00fcrg\u00fcnler ve yeniden yerle\u015ftirmeler 20. y\u00fczy\u0131lda b\u00f6lgede bir Ermeni devletinin do\u011fu\u015funa yol a\u00e7t\u0131. Ruslar g\u00fcneye do\u011fru geni\u015flemeleri s\u0131ras\u0131nda 1827-29, 1854-56 ve 1877-78 sava\u015flar\u0131 ile Do\u011fu Anadolu\u2019ya girdiler ve her defas\u0131nda Ermeniler Rus ordular\u0131n\u0131n ilerlemesine yard\u0131mc\u0131 oldular. B\u00f6ylelikle gelecekte meydana gelebilecek etnik bir \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n da tohumlar\u0131n\u0131 ektiler.<\/p>\n

Balkan Sava\u015flar\u0131 1912-13 y\u0131llar\u0131nda oldu. Osmanl\u0131lar Do\u011fu Trakya hari\u00e7, t\u00fcm Avrupa topraklar\u0131n\u0131 kaybettiler. Bu topraklar\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde \u00e7o\u011funluktayd\u0131lar. \u00c7ok b\u00fcy\u00fck say\u0131da T\u00fcrk, Arnavut ve Pomak sivil n\u00fcfus hayat\u0131n\u0131 kaybetti. B\u00fcy\u00fck bir grup da yerlerinden yurtlar\u0131ndan s\u00f6k\u00fcl\u00fcp Anadolu\u2019ya do\u011fru at\u0131ld\u0131. Bir y\u0131l sonra da imparatorlu\u011fun bekas\u0131n\u0131n tayin edecek 1. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 ba\u015flad\u0131 Osmanl\u0131lar do\u011fuda \u00c7arl\u0131k Rusya\u2019s\u0131n\u0131n ordular\u0131, \u00c7anakkale\u2019de \u0130ngiliz ve Frans\u0131z donanmalar\u0131, g\u00fcneyde M\u0131s\u0131r, Suriye ve Irak cephelerinde de bunlar\u0131n ordular\u0131yla sava\u015f\u0131yordu.<\/p>\n

I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n ba\u015flar\u0131nda Anadolu\u2019da Ermeni n\u00fcfusu<\/strong><\/h2>\n

I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n ba\u015flar\u0131nda Anadolu\u2019nun n\u00fcfusunun 17.5 milyon civar\u0131nda oldu\u011fu hesaplan\u0131yor. Bunun 1.3 milyonunun Ermenilerden, 1.4 milyonun Rumlardan, geri kalan\u0131n da T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcmanlardan olu\u015ftu\u011fu tahmin ediliyor[11]. Ermeni kilisesinin, Avrupa Katolik ve Protestan kiliseleri gibi, n\u00fcfus kay\u0131tlar\u0131 tutmad\u0131\u011f\u0131 biliniyor. Bu nedenle Ermenilerin verdi\u011fi abart\u0131l\u0131 istatistikler sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir kayna\u011fa dayanm\u0131yor. Osmanl\u0131 istatistikleri do\u011fruya en yak\u0131n olarak kabul ediliyor. Avrupa kaynakl\u0131 istatistikler de Osmanl\u0131 istatistiklerine \u00e7ok yak\u0131n. \u0130stanbul\u2019da 1892\u2019de kurulan, n\u00fcfus say\u0131m\u0131ndan sorumlu idarenin ilk m\u00fcd\u00fcr\u00fc bir T\u00fcrk olmakla birlikte, daha sonra Fethi Franco adl\u0131 bir Yahudi, 1893-1903 aras\u0131nda M\u0131g\u0131rd\u0131\u00e7 \u015e\u0131nabyan adl\u0131 bir Ermeni ve 1908\u2019den itibaren de bir Amerikal\u0131 taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fc\u015f.<\/p>\n

Ermenilerin siyasi hedef ve m\u00fccadeleleri<\/strong><\/h2>\n

\u00c7o\u011fu Ermeni, tarih\u00e7ilerin b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc, 1915-16 olaylar\u0131n\u0131n bir soyk\u0131r\u0131m oldu\u011funu; yani Ermenilerin bir siyasi grup olarak de\u011fil de, bir etnik ya da dini grup olarak, soyk\u0131r\u0131m gibi bir tehcire tabi tutulduklar\u0131n\u0131 kan\u0131tlamak i\u00e7in, Ermenilerin ter\u00f6rizm de dahil siyasi ama\u00e7l\u0131 faaliyetlerinden ya hi\u00e7 s\u00f6z etmiyorlar ya da \u00e7ok k\u0131sa ge\u00e7i\u015ftiriyorlar. Bir k\u0131sm\u0131 da Osmanl\u0131 y\u00f6netiminin bask\u0131c\u0131 oldu\u011funu, buna kar\u015f\u0131 Ermenilerin kendilerini savunmak ve haklar\u0131na sahip olmak amac\u0131yla siyasi faaliyetlerde bulunduklar\u0131n\u0131 bildiriyor. Ermenilerin ter\u00f6r t\u00fcr\u00fc \u015fiddete ba\u015fvurmas\u0131, Balkanlar\u2019daki H\u0131ristiyan halklar\u0131n komitac\u0131lar\u0131, hajduk, klepsos ya da \u00e7etnikleri gibi, b\u00fcy\u00fck ve zalim bir g\u00fcce kar\u015f\u0131, me\u015fru savunma olarak ho\u015f g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor[12].<\/p>\n

Tarihsel olarak devletler hedef gruplara \u0131rk\u00e7\u0131 sald\u0131r\u0131lar olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece etnik \u00e7at\u0131\u015fma ba\u015flatmazlar. Ancak, daha \u00f6nce de a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 \u00fczere, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nda \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k yoktur. Etnik gruplar\u0131n imparatorluklar\u0131 par\u00e7alamak suretiyle ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 kazanmak \u00fczere m\u00fccadele ba\u015flatt\u0131klar\u0131 daha mant\u0131kl\u0131 bir varsay\u0131md\u0131r. \u0130\u015fte Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nda 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131nda g\u00f6r\u00fclen de budur.<\/p>\n

\u0130mparatorluktaki H\u0131ristiyan halklar\u0131n silahl\u0131 faaliyetleri a\u00e7\u0131k\u00e7a hukuku \u00e7i\u011fniyor<\/strong><\/h2>\n

Ermeniler de bu Balkan kurtulu\u015f m\u00fccadelesi modelini benimsiyorlar. H\u0131ristiyan Balkan halklar\u0131 gibi \u00f6rg\u00fctlenip siyasi faaliyette bulunuyorlar. Asl\u0131nda bunu fazla yad\u0131rgamamak da gerek. Zira Frans\u0131z devriminden sonra ortaya \u00e7\u0131kan ulus devletin hakim olmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 bir \u00e7a\u011fda, \u00e7ok dinli ve uluslu bir imparatorlu\u011fa kar\u015f\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k m\u00fccadelesi me\u015fru say\u0131l\u0131yor. Ermenilerin de bu faaliyetlere giri\u015ftikleri a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Bu m\u00fccadelenin \u015fiddete ba\u015fvurmadan ba\u015far\u0131ya ula\u015fmas\u0131 da imk\u00e2ns\u0131z. Tabiat\u0131yla \u015fiddetin sava\u015f hukuku kurallar\u0131na uymas\u0131 gerekiyor. Ancak imparatorluktaki H\u0131ristiyan halklar\u0131n silahl\u0131 faaliyetleri bir\u00e7ok ahvalde a\u00e7\u0131k\u00e7a hukuku \u00e7i\u011fniyor. Balkan modeli \u015fiddet genelde komitac\u0131 denen ter\u00f6r gruplar\u0131n\u0131n sivil M\u00fcsl\u00fcman halka sald\u0131rarak M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 misillemeye tahrik etmesi; M\u00fcsl\u00fcman halk\u0131n misilleme yapmas\u0131 ya da y\u00f6netimin askeri \u00f6nlem almas\u0131 halinde de, Bat\u0131 Avrupa\u2019y\u0131 mezalim \u00e7\u0131\u011fl\u0131klar\u0131yla m\u00fcdahaleye davet etmesi \u015feklinde de i\u015fliyor. B\u00fcy\u00fck H\u0131ristiyan g\u00fc\u00e7ler ya da D\u00fcvel-i Muazzama Osmanl\u0131\u2019n\u0131n H\u0131ristiyan ahali lehine reformlar yapmas\u0131n\u0131 dayat\u0131yor. Bu reformlar yerel y\u00f6netim haklar\u0131ndan giderek otonomiye uzan\u0131yor. Bir s\u00fcre sonra belli b\u00f6lgelerde Osmanl\u0131 egemenli\u011fi nominal hale geliyor ve ilk silahl\u0131 ihtilafta, d\u0131\u015f m\u00fcdahale ve yard\u0131mla ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011fa kavu\u015fuluyor[13] [14] [15] [16].<\/p>\n

Vilayat-\u0131 sitte: Erzurum, Van, Elaziz, Diyarbak\u0131r, Bitlis ve Sivas<\/strong><\/h2>\n

1880\u2019lerde H\u0131n\u00e7aklar siyasi ve silahl\u0131 m\u00fccadelelerinin amac\u0131 olarak Anadolu\u2019nun do\u011fusunda alt\u0131 vilayeti kapsayan ve \u2018vilayat-\u0131 sitte\u2019 denen Erzurum, Van, Elaziz, Diyarbak\u0131r, Bitlis ve Sivas\u2019\u0131 kapsayan b\u00f6lgede bir hayali Ermenistan kurduklar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131lar. Bu, bug\u00fcn\u00fcn idari taksimat\u0131na g\u00f6re Erzincan, A\u011fr\u0131, Mu\u015f, Siirt, Hakk\u00e2ri, Bing\u00f6l, Malatya, Mardin, Amasya, Tokat, Giresun, Ordu, Trabzon\u2019u da kaps\u0131yordu.<\/p>\n

Ermeniler bu m\u00fccadelelerinde ba\u015far\u0131l\u0131 olamad\u0131lar. Bu nedenle kendilerini daha \u015fansl\u0131 olan Balkan H\u0131ristiyan halklar\u0131yla k\u0131yaslay\u0131p, mazlum ve ma\u011fdur hissedebilirler. Ancak soyk\u0131r\u0131m tezini savunabilmek i\u00e7in, siyasi ve silahl\u0131 faaliyette bulunduklar\u0131n\u0131 ink\u00e2r ederek, T\u00fcrklerin kendilerini durup dururken tehcire tabi tuttu\u011funu; asl\u0131nda kendilerinin siyasi emelleri dahi olmayacak kadar masum olduklar\u0131n\u0131; bu nedenlerle S\u00f6zle\u015fme\u2019nin 2.maddesine g\u00f6re, T\u00fcrklerin kendilerine etnik-dini-\u0131rki grup olarak tehcir yoluyla soyk\u0131r\u0131m yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia edemezler.<\/p>\n

Tarih, Ermenilerin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k i\u00e7in silahl\u0131 siyasi faaliyette bulunan bir siyasi grup oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6steriyor. D\u00fc\u015fmanla birle\u015fip hedeflerini ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in silaha ve bu arada sava\u015f hukukunun ihlali olan sistematik ter\u00f6rist eylemlere ba\u015fvuran bir siyasi gruba kar\u015f\u0131 m\u00fccadelede, askeri nedenlerle tehcire ba\u015fvurulmas\u0131 hukuken soyk\u0131r\u0131m tan\u0131m\u0131na girmedi\u011fi gibi, bu s\u00fcre\u00e7te i\u015flenen su\u00e7lar da, ayr\u0131ca i\u015flendikleri kan\u0131tlanm\u0131\u015f olsa dahi, soyk\u0131r\u0131m de\u011fildir.<\/p>\n

Siyas\u00ee emel; gurubun mill\u00ee, din\u00ee, \u0131rk\u00ee veya etnik grup olmas\u0131n\u0131 engellemez<\/strong><\/h2>\n

Bir grubun siyas\u00ee emelleri nedeniyle siyas\u00ee grup olmas\u0131, ayn\u0131 zamanda mill\u00ee, din\u00ee, \u0131rk\u00ee veya etnik grup olmas\u0131n\u0131 etkilemez.<\/em> Zira siyas\u00ee gruplar da di\u011fer \u00f6zellikleriyle, Ermeniler gibi, etnik, dini grup veya di\u011fer bir grup olarak da nitelendirilebilirler. Ancak siyasi grup olmak, o grubun maruz kald\u0131\u011f\u0131 olaylar\u0131n, grup olmas\u0131ndan de\u011fil de siyasi nedenlerden kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir.<\/p>\n

Bir grubun siyas\u00ee ve silahl\u0131 faaliyette bulundu\u011fu kan\u0131tland\u0131\u011f\u0131 andan itibaren S\u00f6zle\u015fme taraf\u0131ndan soyk\u0131r\u0131ma kar\u015f\u0131 korunmas\u0131 gereken gruplar i\u00e7inde bulunmas\u0131na imk\u00e2n kalm\u0131yor.<\/em> Ermeniler ad\u0131na hareket eden parti ya da benzeri kurulu\u015flar\u0131n, ilk ad\u0131mda kolektif haklar\u0131n\u0131n geni\u015fletilmesi anlam\u0131na reformlarla ba\u015flay\u0131p, oradan otonomiye ge\u00e7mek, sonra da ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek istedi\u011fini ve bu ama\u00e7la siyaset yapt\u0131\u011f\u0131 ve ter\u00f6rizm de dahil silaha ba\u015fvurdu\u011funu Yukar\u0131da k\u0131saca. anlatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. S\u00f6yledi\u011fim gibi, bu y\u00f6nleriyle Ermeniler tehcir ba\u015flamadan \u00f6nce siyasi bir grup olu\u015fturuyorlard\u0131.<\/p>\n

Bat\u0131\u2019daki Antisemitizm t\u00fcr\u00fc bir \u0131rk\u00e7\u0131 nefrete \u0130slam ve T\u00fcrk tarihinde hi\u00e7 rastlanmaz<\/strong><\/h2>\n

Kald\u0131 ki bir grubu, grup olarak yok etme iradesinin ancak o grup mensuplar\u0131na kar\u015f\u0131 duyulan \u0131rk\u00e7\u0131 nefretin yo\u011funla\u015fmas\u0131 sonunda ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 yukar\u0131da soyk\u0131r\u0131ma ili\u015fkin hukuku anlat\u0131rken g\u00f6rd\u00fck. Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nda Ermenilere kar\u015f\u0131 \u0131rk\u00e7\u0131 nefretin duyulmad\u0131\u011f\u0131 biliniyor. Asl\u0131nda, Bat\u0131\u2019daki antisemitizm t\u00fcr\u00fc bir \u0131rk\u00e7\u0131 nefrete \u0130slam ve T\u00fcrk toplumlar\u0131n\u0131n tarihinde hi\u00e7 rastlanm\u0131yor. \u00d6rne\u011fin, Almanya\u2019da Yahudiler ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k i\u00e7in m\u00fccadele etmediler; ter\u00f6re ba\u015fvurmad\u0131lar; toprak istemediler; Almanya\u2019n\u0131n sava\u015f d\u00fc\u015fmanlar\u0131yla i\u015fbirli\u011fi yapmad\u0131lar; Alman ordular\u0131n\u0131 arkadan vurmad\u0131lar, lojistik yollar\u0131n\u0131 kesmediler; nihayet ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctleriyle Alman sivilleri katletmediler.<\/em> Alman toplumuna t\u00fcm\u00fcyle entegre olmu\u015f, 40 Nobel \u00f6d\u00fcl\u00fcn\u00fcn 11\u2019ini kazanm\u0131\u015f, bar\u0131\u015f\u00e7\u0131, uygar ve ba\u015far\u0131l\u0131 bir grup, ba\u015fka hi\u00e7bir neden yokken, sadece grup olmas\u0131 nedeniyle, \u00f6nceden planlanarak, b\u00fcy\u00fck bir \u00f6rg\u00fctlenme sonucu sistematik ve kitlesel bi\u00e7imde yok edildi.<\/p>\n

Hitler ba\u015fta, say\u0131s\u0131z yazar derin bir Yahudi d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 y\u0131llarca dile getirdiler.<\/em> Anti-semitizm Holokost\u2019tan on be\u015f y\u0131l \u00f6ncesinden itibaren tehlikeli bi\u00e7imde y\u00fckselmi\u015f olmakla birlikte, ikinci binin ba\u015f\u0131ndan bu yana aktif bi\u00e7imde devam eden bir ak\u0131md\u0131. Genelde Bat\u0131 Avrupa, \u00f6zelde Almanya\u2019da veba gibi epidemiler, sel ve deprem gibi do\u011fal afetler ve sava\u015flarda yenilgilerden sonra toplumlar\u0131n i\u00e7indeki Yahudilere sald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131, mensuplar\u0131n\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc, mallar\u0131n\u0131n ya\u011fmaland\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu. Yani H\u0131ristiyan toplumlar ba\u015flar\u0131na gelen felaketlerden Yahudileri sorumlu tutuyorlard\u0131. Yahudileri, Tanr\u0131 say\u0131lan \u0130sa\u2019n\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi nedeniyle, tanr\u0131-katili (deicide) olarak su\u00e7luyorlard\u0131. Bu nedenle onlar\u0131 Deccal olarak g\u00f6r\u00fcyorlard\u0131. Anti-semitizmin bir\u00e7ok y\u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6steren binlerle belge ve yay\u0131n mevcut. Ak\u0131lc\u0131 olmas\u0131 beklenen R\u00f6nesans yazarlar\u0131 i\u00e7inde bile Yahudi d\u00fc\u015fmanlar\u0131 vard\u0131. Ayd\u0131nl\u0131k \u00e7a\u011f\u0131nda romantik yazarlar aras\u0131nda Anti-semitizme s\u0131k s\u0131k rastlan\u0131yor. Ge\u00e7en y\u00fczy\u0131l\u0131n en b\u00fcy\u00fck filozoflar\u0131ndan Heidegger\u2019in ve \u00fcnl\u00fc psikiyatrist Jung\u2019un bile Anti-semit oldu\u011fu biliniyor.<\/p>\n

\"Ermeni

Ermeni kad\u0131nlar-Van<\/p><\/div>\n

Osmanl\u0131\u2019da ehl-i kitap say\u0131lan H\u0131r\u0131stiyanlara ve Yahudilere kar\u015f\u0131 sistematik d\u00fc\u015fmanl\u0131k g\u00fcd\u00fclmemi\u015ftir<\/strong><\/h2>\n

Buna kar\u015f\u0131l\u0131k Osmanl\u0131\u2019da b\u00f6yle bir Anti-Ermenizm hi\u00e7 olmad\u0131. Onlar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131layan, insan alt\u0131 \u0131rk olduklar\u0131n\u0131 ileri s\u00fcren bir biyolojik ak\u0131m ve bunun tamamlay\u0131c\u0131s\u0131 Sosyal Darwinizm bulunmuyordu. \u0130slam\u2019da H\u0131ristiyanlar \u2018ehl-i kitap\u2019 say\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan, H\u0131ristiyanlar\u0131n Yahudilere y\u00f6nelttikleri su\u00e7lamalar\u0131n benzeri M\u00fcsl\u00fcmanlarca H\u0131ristiyanlara kar\u015f\u0131 hi\u00e7 yap\u0131lmad\u0131. Do\u011fa ve insan kaynakl\u0131 felaketlerde Ermenilerin veya di\u011fer H\u0131ristiyan gruplar g\u00fcnah ke\u00e7isi olarak hi\u00e7 kullan\u0131lmad\u0131lar. Tersine, Ermeniler \u2018millet-i sad\u0131ka\u2019 diye vas\u0131fland\u0131r\u0131ld\u0131lar. Kamu alan\u0131nda da aktiftiler. \u0130\u00e7lerin de merkezi idarenin y\u00fcksek kademelerinde yer alan memurlar\u0131n yan\u0131nda, kaymakam, pa\u015fa, vali, b\u00fcy\u00fckel\u00e7i, hatta d\u0131\u015fi\u015fleri bakan\u0131 olarak T\u00fcrkiye\u2019yi temsil eden \u00e7ok say\u0131da insan vard\u0131. Misyonerler taraf\u0131ndan XIX.y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131ndan itibaren a\u00e7\u0131lan okullarda e\u011fitildiklerinden, k\u0131sa zamanda zenginle\u015ftiler ve imparatorlu\u011fun ekonomisine hakim oldular. Yahudiler gibi baz\u0131 mesleklerden men edilmediler. Gettolarda ya\u015famaya mahk\u00fbm edilmediler. En m\u00fcreffeh s\u0131n\u0131f\u0131 olu\u015fturduklar\u0131 halde, haset ve k\u0131skan\u00e7l\u0131ktan \u2018pogrom\u2019lara maruz kalmad\u0131lar.<\/p>\n

Tehcirin ard\u0131ndaki saikin saptanmas\u0131n\u0131n \u00f6nemi<\/strong><\/h2>\n

Bu \u015fartlar alt\u0131nda Ermenilerin grup olduklar\u0131ndan dolay\u0131 \u0131rk\u00e7\u0131 nefretle yok edildikleri s\u00f6ylenemez.<\/em> Bu durumda tehcirin ard\u0131ndaki saikin saptanmas\u0131 \u00f6nem kazan\u0131yor. Bu saik Ermenilerin, Ermeni olmalar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda bir ba\u015fka nedene, \u00f6rne\u011fin askeri ve siyasi bir nedene dayan\u0131yorsa, bu soyk\u0131r\u0131m kavram\u0131na girmez.<\/p>\n

Olanlar\u0131 anlayabilmek i\u00e7in yak\u0131n tarihe k\u0131sa bir bak\u0131\u015f atmakta yarar olabilir. 187778 Osmanl\u0131-Rus sava\u015f\u0131n\u0131n sonunda Ye\u015filk\u00f6y\u2019de imzalanan San Stefano Antla\u015fmas\u0131\u2019na g\u00f6re Balkanlar\u2019da Ege ve Karadeniz\u2019e sahildar olan ve Makedonya\u2019y\u0131 da i\u00e7ine alan b\u00fcy\u00fck Bulgaristan ba\u011f\u0131ms\u0131z bir devlet oluyordu. Bu \u00fclke, sava\u015f s\u0131ras\u0131nda. 260 bin sivil T\u00fcrk\u00fcn \u00f6lmesi ve 515 binin de \u00fclkeden at\u0131lmas\u0131 sonucu nispeten daha homojen bir n\u00fcfusa kavu\u015fuyordu. Ayn\u0131 \u015fekilde sava\u015f s\u0131ras\u0131nda Erzurum a kadar ilerleyen Rus ordular\u0131ndan ka\u00e7an 70 bin T\u00fcrk do\u011fu Anadolu\u2019ya s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. Bu b\u00f6lgede \u00f6len sivil halk\u0131n say\u0131s\u0131 ise bilinmiyordu[17]. Antla\u015fma\u2019 da ayr\u0131ca Osmanl\u0131 topraklar\u0131ndaki Ermeniler i\u00e7in \u201creform\u201d yap\u0131lmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu. Ye\u015filk\u00f6y\u2019e gelmi\u015f olan Grand\u00fck Nikola\u2019y\u0131 ziyaret eden Ermeni patri\u011fi Narses\u2019in talebi \u00fczerine reforma ili\u015fkin bir madde antla\u015fmaya ilave edildi. Ermeniler b\u00f6ylece Rusya\u2019n\u0131n himayesine girdiler. O g\u00fcne kadar Tanzimat ve Islahat Fermanlar\u0131 ile yap\u0131lmas\u0131 istenen reformlar, t\u00fcm H\u0131ristiyan tebaay\u0131 hedef al\u0131yordu. Bu kez bir grubun tek ba\u015f\u0131na reform. konusu olmas\u0131 ve bunun Rusya taraf\u0131ndan denetlenmesi s\u00f6z konusuydu.<\/p>\n

Ermenilerin faaliyetleri, b\u00fcy\u00fck devletlerin himayesinin yaratt\u0131\u011f\u0131 Ermeni yanl\u0131s\u0131 \u015fartlarda geli\u015fti<\/strong><\/h2>\n

Di\u011fer b\u00fcy\u00fck devletlerin Rusya\u2019n\u0131n tek ba\u015f\u0131na sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 bu \u00f6d\u00fcnleri kabul etmemesi \u00fczerine yap\u0131lan Berlin Kongresi\u2019nde Bulgaristan\u2019\u0131n boyutlar\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fcld\u00fc. Ama yurtlar\u0131n\u0131 terk eden T\u00fcrklerin geri d\u00f6nmesi sa\u011flanmad\u0131. Ermeni konusunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen reformlar ise teyit edildi.<\/em> Ancak uygulaman\u0131n denetlenmesini b\u00fcy\u00fck \u00fclkeler birlikte \u00fcstlendiler. Anadolu\u2019da Ermeni n\u00fcfusun bulundu\u011fu. yerlerde konsolosluklar a\u00e7t\u0131lar. Tehcire kadar ge\u00e7en 30 y\u0131ll\u0131k s\u00fcre i\u00e7inde Ermenilerin siyasi ve silahl\u0131 faaliyetleri, b\u00fcy\u00fck devletlerin bu himayesinin yaratt\u0131\u011f\u0131 Ermeni yanl\u0131s\u0131 \u015fartlarda geli\u015fti.<\/p>\n

1912-13 y\u0131llar\u0131nda bir yanda Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu, \u00f6te yanda Yunanistan, Bulgaristan ve S\u0131rbistan aras\u0131nda Balkan Sava\u015flar\u0131<\/em> oldu. Bu sava\u015flarda 1,450,000 T\u00fcrk, Arnavut ve Pomak M\u00fcsl\u00fcman \u00f6ld\u00fc; 410 bini ise sald\u0131rgan ordular\u0131n \u00f6n\u00fcnden ka\u00e7arak, yak\u0131lan y\u0131k\u0131lan yerle\u015fim birimlerini geride b\u0131rakarak, bombard\u0131manlar alt\u0131nda Anadolu\u2019ya do\u011fru s\u00fcrg\u00fcn edildi. B\u00f6ylece T\u00fcrklerin 500 y\u0131ld\u0131r vatan\u0131 olan, \u00e7o\u011funlukta olduklar\u0131 bir\u00e7ok yerde T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcman varl\u0131\u011f\u0131 sona erdi. Y\u0131llar\u0131n biriktirdi\u011fi k\u00fclt\u00fcr varl\u0131klar\u0131 tahrip edildi. I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 patlad\u0131\u011f\u0131nda y\u00fcz binlerle m\u00fcltecinin geli\u015finden hen\u00fcz bir y\u0131l ge\u00e7mi\u015fti.<\/em><\/p>\n

Ermeniler, sad\u0131k Osmanl\u0131 vatanda\u015flar\u0131 olarak hareket edeceklerine dair s\u00f6z vermi\u015flerdi<\/strong><\/h2>\n

Osmanl\u0131lar Ta\u015fnak liderleriyle A\u011fustos 1914\u2019te bir toplant\u0131 yapt\u0131lar. Ermenilerden sad\u0131k Osmanl\u0131 vatanda\u015flar\u0131 olarak hareket edeceklerine dair s\u00f6z ald\u0131lar. Ancak iki ay \u00f6nce Erzurum\u2019da yap\u0131lan gizli bir Ta\u015fnak toplant\u0131s\u0131nda, sava\u015ftan bilistifade Ermenilerin Osmanl\u0131 devletine kar\u015f\u0131 geni\u015f bir ayaklanma yapmas\u0131 kararla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Papazyan\u2019\u0131n da bilahare teyit etti\u011fi gibi, Ermeniler s\u00f6zlerinde durmad\u0131lar ve Rus \u00e7\u0131karlar\u0131na hizmet ettiler.<\/p>\n

Rus Ermenileri de Osmanl\u0131\u2019ya sald\u0131racak Rus ordular\u0131nda yerlerini ald\u0131lar. E\u00e7miadzin Katolikos Ruslar\u0131n Kafkasya genel valisini, \u201cRuslar\u0131n Osmanl\u0131lar\u0131n Ermeniler i\u00e7in reform yapmas\u0131n\u0131 sa\u011flamalar\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k, Ermenilerin Rus sava\u015f \u00e7abalar\u0131n\u0131 kay\u0131ts\u0131z \u015earts\u0131z destekleyece\u011fi\u201dni temin ediyordu[18]. Daha sonra, Rus \u00e7ar\u0131 taraf\u0131ndan Tiflis\u2019te kabul\u00fcnde Katolikos \u00c7ar\u2019a \u201cErmenilerin kurtulu\u015fu Anadolu\u2019da T\u00fcrk h\u00e2kimiyetinin d\u0131\u015f\u0131nda otonom bir Ermenistan\u2019la sonu\u00e7lanacak ve bu Rusya\u2019n\u0131n yard\u0131m\u0131yla ge\u00e7ekle\u015fecek\u201d dedi[19]. Mart 1915\u2019te Rus kuvvetleri Van\u2019a do\u011fru harekete ge\u00e7ti. 11 Nisan g\u00fcn\u00fc Van Ermenileri isyan etti ve M\u00fcsl\u00fcman halka sald\u0131rd\u0131. 21 Nisan g\u00fcn\u00fc \u00c7ar II. Nikola Van Ermeni Devrimci Komitesi’ne bir telgraf \u00e7ekerek, \u201cRuslara hizmetlerinden dolay\u0131<\/em>\u201d te\u015fekk\u00fcr etti. Amerika\u2019daki Ermeni gazetesi Gochnak 24 May\u0131s tarihli say\u0131s\u0131nda \u201cVan\u2019da sadece 1 ,500 T\u00fcrk\u201d kald\u0131\u011f\u0131 m\u00fcjdesini veriyordu.<\/em><\/p>\n

\"Ermeni

Ermeni \u00e7eteci kad\u0131nlar<\/p><\/div>\n

Ermeni milislerin komutan\u0131 eski bir Osmanl\u0131 milletvekili\u00a0<\/strong><\/h2>\n

Osmanl\u0131 s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 a\u015fan Rus ordusu i\u00e7indeki Ermeni g\u00fc\u00e7lerine, devrimci ismi Armen Garo olan eski Osmanl\u0131 milletvekili Karekin Past\u0131rmac\u0131yan kumanda ediyordu; Di\u011fer bir eski milletvekili Hamparsum Boyac\u0131yan, Murat kod ad\u0131yla, T\u00fcrk k\u00f6ylerine sald\u0131ran ve sivil n\u00fcfusu katleden gerilla g\u00fcc\u00fcn\u00fcn ba\u015f\u0131ndayd\u0131. Yine bir eski milletvekili Papazyan Van, Bitlis ve Mu\u015f b\u00f6lgesinde \u00e7arp\u0131 \u015ean gerillalar\u0131n lideriydi.<\/p>\n

Osmanl\u0131 y\u00f6netimi Ermeni patri\u011fi nezdinde sonu\u00e7suz kalan bir uyar\u0131da daha bulunduktan sonra 24 Nisan g\u00fcn\u00fc Ermenilerin entelekt\u00fceller dedi\u011fi, komitac\u0131 liderleri tutuklamaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n

Bu geli\u015fmelerden tehcir karar\u0131n\u0131n nedeni a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Ermenilerin Rus ordusuyla i\u015fbirli\u011fine ba\u015flamas\u0131; Van\u2019da isyan \u00e7\u0131karmas\u0131; Ermeni gerillalar\u0131n civar illerde etnik temizli\u011fe giri\u015fmesi, Osmanl\u0131lar i\u00e7in, bilinen eski bir hik\u00e2yenin tekrar\u0131 niteli\u011findeydi. Balkanlar\u2019da Ruslarla birlikte Balkan H\u0131ristiyanlar\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 gibi, bu kez Rus ordular\u0131yla birlikte hareket eden Ermeniler, b\u00f6lgedeki T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 etnik temizli\u011fe tabi tutmaya, katletmeye, yerlerini yurtlar\u0131n\u0131 y\u0131kmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.<\/em> Ermenilerin \u00f6nce bu askeri faaliyetlerine, sonra da siyasi emellerini ger\u00e7ekle\u015ftirmelerine imk\u00e2n vermemek amac\u0131yla imparatorlu\u011fun do\u011fu cephesinden uzak bir b\u00f6lgesine ta\u015f\u0131nmas\u0131 kararla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131.<\/em><\/p>\n

Yok etme kast\u0131 ve iradesi<\/strong><\/h2>\n

S\u00f6zle\u015fme\u2019nin II. maddesine g\u00f6re yok etme amac\u0131yla say\u0131lan be\u015f fiilden birinin i\u015flenmesi, soyk\u0131r\u0131m say\u0131labiliyor. Bunun i\u00e7in bir grubu grup niteli\u011fiyle yok etme kast\u0131n\u0131n mevcut bulunmas\u0131 gerek. Bu nedenle, Ermeni tarih\u00e7iler Osmanl\u0131 y\u00f6neticilerin Ermenileri grup olarak yok etme amac\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131n\u0131 kan\u0131tlamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. B\u00f6yle bir kan\u0131ta rastlamay\u0131nca da yalan s\u00f6ylemekten \u00e7ekinmediler<\/em>[20]. Aram Andonian adl\u0131 bir Ermeni, Talat Pa\u015fa’ya atfen yok etme emrinin verildi\u011fi telgraflar\u0131 yay\u0131mlad\u0131. Bunlar\u0131n sahte oldu\u011fu k\u0131sa zamanda ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 halde, propaganda malzemesi olarak kullan\u0131lmaya devam edildi.<\/p>\n

Mamafih bir s\u00fcre sonra yok etme amac\u0131n\u0131 kan\u0131tlayacak belgelerin bulunamamas\u0131, Ermeni yanl\u0131lar\u0131n\u0131 farkl\u0131 bir stratejiye itti. \u00d6nemli olan sonu\u00e7tu. 1,5 milyon Ermeni\u2019nin tehcir s\u0131ras\u0131nda \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc iddia etmeye ba\u015flad\u0131lar. Rakam\u0131n y\u00fcksek tutulmas\u0131n\u0131n bir nedeni propaganda etkisi iken, di\u011feri de tehcirle yok etme kast\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 dolayl\u0131 yoldan ispat ederek, soyk\u0131r\u0131m\u0131 kan\u0131tlamakt\u0131. Bu ama\u00e7la tehcir \u00f6ncesi Ermeni n\u00fcfusunun da y\u00fcksek g\u00f6sterilmesi gerekiyordu. Bir yalan bir ba\u015fka yalana yol a\u00e7\u0131yordu. Tarih, hukukun gereklerine g\u00f6re tahrif ediliyordu.<\/p>\n

Bizim a\u00e7\u0131m\u0131zdan, Ermenilerin otonomi veya ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k i\u00e7in siyasi ve silahl\u0131 m\u00fccadele yapmas\u0131, grup mensuplar\u0131n\u0131n gruba ait oldu\u011fu i\u00e7in \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc tezini bo\u015fa \u00e7\u0131kar\u0131p, tehcirin soyk\u0131r\u0131m olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlamaya yeterli.<\/em> Ancak siyasi ama\u00e7la dahi olsa bir sivil halk\u0131n sistematik ve kitlesel bi\u00e7imde \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi insanl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 su\u00e7 olu\u015fturuyor[21]. Kald\u0131 ki Ermeni soyk\u0131r\u0131m tezi art\u0131k S\u00f6zle\u015fme\u2019nin II.maddesi (c) f\u0131kras\u0131na dayand\u0131r\u0131l\u0131yor. Buna g\u00f6re, Osmanl\u0131lar\u2019 in Ermenileri a\u00e7\u0131k\u00e7a yok etmekten \u00e7ekindikleri i\u00e7in, tehcirden yararlan\u0131p, Ermenilerin yok olmalar\u0131n\u0131 sa\u011flayacak ya\u015fam \u015fartlar\u0131n\u0131 onlara dayatt\u0131klar\u0131; tehcir s\u0131ras\u0131nda sald\u0131r\u0131lardan koruma, g\u00fcvenli ula\u015f\u0131m sa\u011flama, g\u0131da ve ila\u00e7 tedarik etme, tedavilerini yapma, bar\u0131nak ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lama gibi g\u00f6revlerini yerine getirmeyerek (omission) \u00f6l\u00fcmleri h\u0131zland\u0131rd\u0131klar\u0131; hatta Te\u015fkilat-\u0131 Mahsusa\u2019n\u0131n ve hapishanelerden serbest b\u0131rak\u0131lan canilerin katliamlar\u0131n\u0131 bizzat \u00f6rg\u00fctledikleri ileri s\u00fcr\u00fcl\u00fcyor. Unutmamak gerekir ki, do\u011frudan etkisi olan \u00f6ld\u00fcrme gibi fiillerin yan\u0131nda, devletin g\u00f6revini ihmal ederek \u00f6l\u00fcmlere bilerek neden olmas\u0131 da soyk\u0131r\u0131m fiili say\u0131labiliyor.<\/em><\/p>\n

Tehcirin amac\u0131n\u0131n Rus ordular\u0131yla birle\u015fip, H\u0131n\u00e7aklar\u0131n haritas\u0131ndaki T\u00fcrklerin, Balkanlardaki T\u00fcrkler gibi etnik temizli\u011fe maruz kalmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek oldu\u011funu yukar\u0131da anlatm\u0131\u015ft\u0131m. Ermeniler, bir yandan Rus ordusu i\u00e7inde kendi birliklerini kurup Osmanl\u0131 ordusuna kar\u015f\u0131 do\u011fu cephesinde sava\u015f\u0131rken, di\u011fer cephelerde sava\u015fan Osmanl\u0131 ordular\u0131ndan da ka\u00e7arak \u00fclke i\u00e7inde gerilla gruplar\u0131 olu\u015fturmaya, T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcman yerle\u015fim yerlerine sald\u0131rmaya, Osmanl\u0131 kuvvetlerini arkadan vurmaya, lojistik hatlar\u0131n\u0131 kesmeye ba\u015flad\u0131lar. Bu faaliyetlerin ilk ad\u0131m\u0131n\u0131 Van isyan\u0131 olu\u015fturdu.<\/p>\n

H\u00fck\u00fcmet Ermenilerle anla\u015fma imk\u00e2nlar\u0131n\u0131n kayboldu\u011funu, patrik arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yapt\u0131\u011f\u0131 uyar\u0131lar\u0131n dikkate al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fckten sonra. b\u00f6lge Ermenilerinin, yine Osmanl\u0131 topraklar\u0131n\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc olan Suriye ve kuzey Irak\u2019a tehcir etme karar\u0131n\u0131 ald\u0131. Ba\u015fkumandan vekili Enver Pa\u015fa, \u0130\u00e7i\u015fleri Bakan\u0131 Talat Pa\u015fa\u2019ya 2 May\u0131s 1915\u2019te g\u00f6nderdi\u011fi bir telgrafta, Ruslar\u0131n 20 Nisan g\u00fcn\u00fc, kendi s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7indeki M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 peri\u015fan \u015fekilde s\u0131n\u0131rlar\u0131m\u0131za s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bildiriyor; Van civar\u0131ndaki Ermenilerin isyan\u0131na da at\u0131fta bulunarak, Ermenilerin ya Rus s\u0131n\u0131r\u0131na s\u00fcr\u00fclmesini ya da ba\u015fka yerlere da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6neriyordu. Bunun \u00fczerine Talat Pa\u015fa, sorumlulu\u011fu bizzat y\u00fcklenerek, Ermeni tehcirini ba\u015flatt\u0131. Bir s\u00fcre sonra da sorumlulu\u011fu payla\u015fmak i\u00e7in 30 May\u0131s g\u00fcn\u00fc konuya ili\u015fkin bir ge\u00e7ici yasa \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. B\u00f6ylece komutanlara, asayi\u015fi bozan, silahl\u0131 sald\u0131rgan ve direni\u015f\u00e7ileri, tecav\u00fcz ve direni\u015fleri s\u0131ras\u0131nda imha etme; casusluk ve vatana ihanet eden k\u00f6y ve kasaba halk\u0131n\u0131 tek tek veya toplu halde ba\u015fka yerlere sevk ve isk\u00e2n etme yetkileri verilmekle, tehcir i\u015fi orduya devredilmi\u015f oldu[22].<\/p>\n

Buradan da g\u00f6r\u00fclece\u011fi \u00fczere Ermeni tehciri i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nceden karar verilmi\u015f olmas\u0131; bu karara uygun olarak planlar yap\u0131lmas\u0131; gerekli te\u015fkilatlanman\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 ve nihayet haz\u0131rl\u0131klar\u0131n tamamlanarak tehcire ba\u015flanmas\u0131 s\u00f6z konusu olmad\u0131. Ortada, Do\u011fu cephesindeki geli\u015fmelerden endi\u015felenen bir komutan\u0131n acilen \u00f6nlem al\u0131nmas\u0131 talebi var. H\u00fck\u00fcmet, bu talebe derhal cevap vermek istiyor. \u00d6nceden haz\u0131rl\u0131k yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 \u00f6ylesine a\u00e7\u0131k ki \u0130\u00e7 \u0130\u015fleri Bakan\u0131 Talat Pa\u015fa, daha fazla gecikme olmas\u0131n diye gerekli yasay\u0131 bile \u00e7\u0131karmadan g\u00f6\u00e7 hareketini ba\u015flat\u0131yor. Yasa arkadan geliyor. Bu durumda yok etme kast\u0131yla plan ve \u00f6rg\u00fctlenme yap\u0131lmas\u0131 s\u00f6z konusu de\u011fil.<\/p>\n

Yasan\u0131n metninde, sevk s\u0131ras\u0131nda istirahatlar\u0131n\u0131n, can ve mal g\u00fcvenliklerinin temini; \u201cg\u00f6\u00e7 \u00f6dene\u011fi\u201dnden g\u0131dalar\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131; isk\u00e2n i\u00e7in gerekli arazi tahsisi, ihtiya\u00e7 sahiplerine h\u00fck\u00fcmet\u00e7e konut in\u015fas\u0131; \u00e7ift\u00e7ilere tohumluk, alet-edevat da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131; geride b\u0131rakt\u0131klar\u0131 de\u011ferlerin bedelinin kendilerine \u00f6denmesi; terk ettikleri gayr\u0131 menkullere ba\u015fkalar\u0131n\u0131n yerle\u015ftirilmesi halinde bunlar\u0131n de\u011ferinin saptan\u0131p sahiplerine verilmesi gibi hususlar yer al\u0131yo<\/em>r[23].<\/p>\n

Ayr\u0131ca 10 Haziran 1915 tarihinde yay\u0131nlanan talimatname ile de tehcire tabi tutulan Ermenilerin mallar\u0131 koruma alt\u0131na al\u0131nd\u0131. Gittikleri yerlere yerle\u015fmelerini kolayla\u015ft\u0131rmak i\u00e7inde nakdi ve ayni yard\u0131mda bulunuldu.<\/em> Sevk edilen Ermenilerin geride kalan ta\u015f\u0131nmaz mallar\u0131 h\u00fck\u00fcmet\u00e7e kendileri nam\u0131na m\u00fczayede ile sat\u0131ld\u0131 ve kurulan komisyonca kendilerine \u00f6dendi[24]. 25 Kas\u0131m 1915 tarihinde Anadolu\u2019daki vilayetlere g\u00f6nderilen bir emirle tehcir ge\u00e7ici olarak durduruldu. Daha sonra yap\u0131lan tehcir mevzii kald\u0131. Nihayet 1916 sonunda da tehcire fiilen son verildi. Sava\u015ftan sonra Ermenilerin istediklere yerlere d\u00f6nmeleri i\u00e7in izin \u00e7\u0131kt\u0131. Komisyonlarca h\u0131fzedilen veya sat\u0131lan gayr\u0131 menkullerini geriye almalar\u0131 i\u00e7in kolayl\u0131k g\u00f6sterildi[25]. T\u00fcm bu d\u00fczenlemeler bir soyk\u0131r\u0131m giri\u015fimine tezat te\u015fkil etmektedir.<\/p>\n

Tehcir uygulamas\u0131yla ilgili olarak ba\u015fkentle ta\u015fra te\u015fkilat\u0131 aras\u0131nda cereyan eden yaz\u0131\u015fmalarda da Ermenileri yok etme kast\u0131 ku\u015fkusu yaratan hi\u00e7bir atfa rastlanm\u0131yor. Tersine g\u00fcvenlikli bi\u00e7imde sevk edilmelerini sa\u011flamak amac\u0131yla kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 taleplerde bulunuldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Bunlar aras\u0131nda en ilgin\u00e7 olan yaz\u0131\u015fmalardan bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc Erzurum valili\u011fiyle Talat Pa\u015fa aras\u0131nda ge\u00e7iyor. Rus s\u0131n\u0131r\u0131nda oldu\u011fu i\u00e7in \u00f6ncelik verilen bu b\u00f6lge Ermenilerinin t\u00fcm \u015fahsi e\u015fyalar\u0131n\u0131 birlikte g\u00f6t\u00fcrebilecekleri bildiriliyor. Diyarbak\u0131r, Harput, Sivas Ermenilerinin ihrac\u0131na gerek olmad\u0131\u011f\u0131 belirtiliyor ki Rus tehlikesi orta Anadolu\u2019ya y\u00f6nelince bu karar de\u011fi\u015ftiriliyor. Erzurum\u2019dan sevk edilen 500 ki\u015filik bir gruba Erzincan ile Erzurum aras\u0131nda \u201cK\u00fcrtlerce\u201d sald\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fczerine, yol boyunca mevcut k\u00f6y ve kasabalardan yap\u0131lacak sald\u0131r\u0131lar\u0131n \u015fiddetle cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 Diyarbak\u0131r, Elaziz ve Bitlis\u2019ten isteniyor. Dersim e\u015fk\u0131yas\u0131n\u0131n Erzurum\u2019dan gelen Ermenilere sald\u0131rmalar\u0131 \u00fczerine Elaziz valili\u011fine acil tedbir almas\u0131 emrediliyor. Tehcir s\u0131ras\u0131nda Ermenilerin g\u00fcvenli\u011fin in tam olarak korunamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcp sevki durdurdu\u011fu anla\u015f\u0131lan Erzurum valisine ertelemenin askeri nedenlerle m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 anlat\u0131l\u0131yor. Buna ra\u011fmen zaman zaman Erzurum\u2019dan g\u00f6\u00e7\u00fcn durduruldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor[26].<\/p>\n

T\u00fcm bu tedbirlere ra\u011fmen sivil Ermenilerin tehcir s\u0131ras\u0131nda \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcne ku\u015fku yok. Bu \u00f6l\u00fcmlerin, devletin asli g\u00f6revini bilerek ihmal etmesinden kaynaklanmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k. Do\u011fu cephesindeki 90,000 ki\u015filik Osmanl\u0131 ordusu da Sar\u0131kam\u0131\u015f\u2019ta donarak \u00f6ld\u00fc. \u0130klim ve co\u011frafya \u015fartlar\u0131, Ermeni konvoylar\u0131n\u0131 korumakla g\u00f6revli askeri birliklerin yetersizli\u011fi, ihtiyac\u0131 kar\u015f\u0131layacak g\u0131da ve ila\u00e7 bulunmamas\u0131 ve salg\u0131n hastal\u0131klar . \u00f6l\u00fcmlerin do\u011fal nedenlerini olu\u015fturuyor.<\/p>\n

Son g\u00fcnlerini ya\u015famakta olan bir devletin g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6rev ihmali olarak nitelenemez.<\/p>\n

Britanya ar\u015fivlerinde bulunan orijinal bir Osmanl\u0131 belgesinde (dosya no:371 , belge 9518 E. 5523) \u201cBu talimat\u0131n amac\u0131 m\u00fcnhas\u0131ran (ter\u00f6rle u\u011fra\u015fan) komitelerin kapat\u0131lmas\u0131yla ilgili oldu\u011fundan, T\u00fcrklerle Ermenilerin birbirlerini \u00f6ld\u00fcrmelerine yol a\u00e7acak hi\u00e7bir uygulama yap\u0131lmamas\u0131 gerekmektedir.<\/em>\u201d deniyor. Bu belgenin \u00fczerine d\u0131\u015f i\u015fleri memuru D.G. Osborn, \u201cHer ne pahas\u0131na olursa olsun katliam\u0131 \u00f6nlemeyi ama\u00e7l\u0131yor.<\/em>\u201d diye not d\u00fc\u015f\u00fcyor[27].<\/p>\n

B\u00fct\u00fcn bunlar tehcirin Ermenileri yok etmek amac\u0131yla d\u00fczenlenmi\u015f olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor.<\/p>\n

Baz\u0131 Ermeni yanl\u0131s\u0131 yazarlar, ar\u015fivlerin tasnifi nedeniyle gecikerek a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131, h\u00fck\u00fcmetin yok etme karar\u0131n\u0131 kan\u0131tlayacak belgelerin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcr\u00fcyorlar. Bunlar sava\u015f sonunda \u0130ttihat\u00e7\u0131lar\u0131n kendilerini ilzam eden belgeleri toplay\u0131p imha ettiklerini iddia ediyorlar. Oysa Osmanl\u0131 ar\u015fiv sisteminde gelen ve giden evrak kay\u0131t defterlerine i\u015fleniyor. Bir kez buna kaydedilen bir belgenin yok edilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Kald\u0131 ki Bab-\u0131 Ali\u2019nin g\u00f6nderdi\u011fi \u00e7ok b\u00fcy\u00fck say\u0131ya varan belgeler \u00e7ok \u00e7e\u015fitli ta\u015fra merkezlerine da\u011f\u0131l\u0131yor. B\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc de birden \u00e7ok merkeze g\u00f6nderilen genelgelerden olu\u015fuyor. H\u00fck\u00fcmet merkezindeki m\u00fcsveddelerin imha edildi\u011fi varsay\u0131lsa dahi, ta\u015fradaki as\u0131llar\u0131n\u0131n yok edilmesi pratik olarak imk\u00e2ns\u0131z.<\/p>\n

D\u00f6nemin h\u00fck\u00fcmetinde Ermenileri yok etme kast\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n. a\u00e7\u0131k bir kan\u0131t\u0131 da sevk s\u0131ras\u0131nda Ermenilere sald\u0131ran \u00e7etelerle, Ermenilerin durumundan yararlanan, g\u00f6revlerini yapmayan ve yetkilerini k\u00f6t\u00fcye kullananlar\u0131n divan-\u0131 harbe sevk edilerek cezaland\u0131r\u0131lmalar\u0131 oluyor. 1918 y\u0131l\u0131na, yani Mondros M\u00fctarekesi\u2019ne kadar bu \u00e7er\u00e7evede 1397 ki\u015fi \u00e7e\u015fitli cezalara \u00e7arpt\u0131r\u0131l\u0131yor ve yar\u0131s\u0131ndan \u00e7o\u011fu idam ediliyor[28]. 28 Yahudi soyk\u0131r\u0131m\u0131ndan sorumlu Nazi SS’lerinin b\u00f6yle nedenlerden de\u011fil de, soyk\u0131r\u0131m\u0131 etkin bi\u00e7imde uygulamamalar\u0131ndan dolay\u0131 cezaland\u0131r\u0131ld\u0131klar\u0131 biliniyor.<\/p>\n

Soyk\u0131r\u0131m fiilleri<\/strong><\/h2>\n

Nazilerin Yahudilere yapt\u0131\u011f\u0131 soyk\u0131r\u0131mda b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlukla S\u00f6zle\u015fme\u2019nin 2.maddesi (a) f\u0131kras\u0131nda kay\u0131tl\u0131 olan \u201c Gruba mensup ki\u015fileri \u00f6ld\u00fcrme\u201d fiilini i\u015fledikleri g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Bilindi\u011fi gibi bu katliamlar temerk\u00fcz kamplar\u0131na ta\u015f\u0131nan, yani \u2018deporte\u2019 edilen Yahudilerin bu kamplarda uzun s\u00fcre ya\u015fanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayan \u015fartlarda tutulmalar\u0131, sonra da gazla \u00f6ld\u00fcr\u00fclmeleri \u015feklinde oluyor. Bir ba\u015fka ifadeyle \u2018deportasyon\u2019 \u00f6l\u00fcmlere neden olan bir soyk\u0131r\u0131m fiili de\u011fil. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k kamplardaki ya\u015fam \u015eartlar\u0131 S\u00f6zle\u015fme 2. madde (c)\u2019ye, gaz odalar\u0131ndaki \u00f6l\u00fcmler de ayn\u0131 madde (a)\u2019ya uygun fiiller. Bu fiiller, Naziler taraf\u0131ndan \u00f6nceden planlanarak, \u00f6rg\u00fctlenerek ve sistematik ve kitlesel bi\u00e7imde uygulanarak ger\u00e7ekle\u015ftiriliyor.<\/p>\n

Tehcir s\u0131ras\u0131nda Ermeni n\u00fcfusa ve yerle\u015fim birimlerine Osmanl\u0131 g\u00fc\u00e7lerince silahl\u0131 sald\u0131r\u0131lar olmamas\u0131 2.madde (a) ve (b)\u2019de \u00f6ng\u00f6r\u00fclen fiillerin i\u015flenmedi\u011fini g\u00f6steriyor. Ermeni taraftar\u0131 yazarlar, etnik temizli\u011fin bu temel unsurunun tehcirde bulunmamas\u0131n\u0131 telafi etmek ve tehciri soyk\u0131r\u0131m gibi g\u00f6stermek i\u00e7in, tehcirin madde.2 (c)\u2019ye g\u00f6re Ermenilerin fiziksel olarak yok edilmelerini dolayl\u0131 yoldan sa\u011flamak i\u00e7in, \u201cgrup ya\u015fam \u015fartlar\u0131n\u0131n bilerek ya da kasten bozulmu\u015f<\/em>\u201d oldu\u011funu ileri s\u00fcr\u00fcyorlar. K\u0131saca Osmanl\u0131lar, Ermenileri a\u00e7\u0131k\u00e7a katletmemi\u015fler; tehcirin \u015fartlar\u0131n\u0131 Ermenilerin kendiliklerinden \u00f6lmelerini sa\u011flayacak \u015fekilde ayarlam\u0131\u015flar. Ermeni soyk\u0131r\u0131m tezi t\u00fcm\u00fcyle bu zemine oturuyor.<\/p>\n

A\u00e7\u0131k\u00e7a soyk\u0131r\u0131m fiilleri i\u015flemekten farkl\u0131 olarak, tehcirin dolayl\u0131 soyk\u0131r\u0131m oldu\u011funu kan\u0131tlamak \u00e7ok daha zor. Zira soyk\u0131r\u0131m i\u00e7in gerekli yok etme kast\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterecek beyan ve talimatlara rastlamak imk\u00e2ns\u0131z. Aksine t\u00fcm ar\u015fiv belgeleri tehcirin imk\u00e2n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde az kay\u0131pla uygulanmas\u0131yla ilgili.<\/p>\n

Bu ger\u00e7e\u011fi sapt\u0131rmak i\u00e7in Ermeni yazarlar iki izah yoluna ba\u015fvuruyor. Tehcir sonucunda \u00f6lenlerin say\u0131s\u0131 ola\u011fan\u00fcst\u00fc y\u00fcksek g\u00f6steriliyor. Bu ama\u00e7la \u00f6nce toplam n\u00fcfus rakamlar\u0131 y\u00fckseltiliyor, sonra da buna oranla \u00f6lenler \u00e7ok y\u00fcksek saptan\u0131yor ve b\u00f6ylece amac\u0131n g\u00f6\u00e7 de\u011fil \u00f6ld\u00fcrme oldu\u011fu kan\u0131tlanmak isteniyor. Bu yakla\u015f\u0131m\u0131 destekleyen di\u011fer yol ise, s\u00f6zl\u00fc tarih denen ve tehciri ya\u015fam\u0131\u015f olanlar\u0131n ba\u015flar\u0131ndan ge\u00e7enlerin derlenmesi suretiyle kast\u0131n yok etme. oldu\u011funu ispatlamaktan olu\u015fuyor. Denebilir ki, Ermeni tarih\u00e7ilerin yazd\u0131klar\u0131 kitaplar\u0131n hemen t\u00fcm\u00fcnde soyk\u0131r\u0131m bu y\u00f6ntemlerle kan\u0131tlan\u0131yor.<\/p>\n

Tehcir s\u0131ras\u0131nda \u00e7ok say\u0131da aile ve bireyin ki\u015fisel trajediler ya\u015fam\u0131\u015f olduklar\u0131na ku\u015fku yok. M\u00fcbadele bile daha hafif ama benzer trajediler yarat\u0131yor. Ancak, bu durum grubun soyk\u0131r\u0131ma u\u011fram\u0131\u015f oldu\u011funu g\u00f6stermez. Bu a\u00e7\u0131dan s\u00f6zl\u00fc tarih yakla\u015f\u0131m\u0131, hukuki de\u011feri olmamak bir yana, tarih yaz\u0131m\u0131 bak\u0131m\u0131ndan da sorunlu, tarihle hat\u0131rat aras\u0131 bir alan.<\/p>\n

Yukar\u0131da da belirtildi\u011fi \u00fczere tehcir, 20 Nisan 1915 tarihinde Ruslar\u0131n bir M\u00fcsl\u00fcman sivil toplulu\u011fu peri\u015fan halde s\u0131n\u0131rlar\u0131m\u0131za sokmas\u0131 olay\u0131n\u0131 Enver Pa\u015fa\u2019n\u0131n Talat Pa\u015fa’ya 2 May\u0131s\u2019ta yaz\u0131l\u0131 olarak bildirmesi \u00fczerine resmen al\u0131nd\u0131. Daha \u00f6nce Ermenilerin Van\u2019da isyan \u00e7\u0131karmalar\u0131n\u0131 takiben 24 Nisan\u2019da silahl\u0131 Ermeni gruplara kar\u015f\u0131 baz\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck harek\u00e2tlar ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Tehcirin soyk\u0131r\u0131m oldu\u011funu kan\u0131tlama sadedinde, ayn\u0131 g\u00fcn tutuklanan 235 Ermeni komitac\u0131 liderin, Ermeni toplumunun ileri gelen entelekt\u00fcelleri oldu\u011fu iddias\u0131n\u0131n ge\u00e7erli olmad\u0131\u011f\u0131 biliniyor.<\/p>\n

Osmanl\u0131 H\u00fck\u00fcmeti, Enver Pa\u015fa\u2019n\u0131n iki \u00f6nerisinden di\u011ferini, yani Ruslar\u0131n M\u00fcsl\u00fcmanlara yapt\u0131\u011f\u0131 gibi, Ermenileri Rus s\u0131n\u0131r\u0131na s\u00fcrmeyi ye\u011fleyebilirdi. Bu, Balkan \u00fclkelerinin Ermenilerden \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcman n\u00fcfusa yapt\u0131\u011f\u0131 \u015feydi. \u0130ngiliz ve Frans\u0131zlara kar\u015f\u0131 bir \u00f6l\u00fcm kal\u0131m sava\u015f\u0131na girmi\u015f olan imparatorlu\u011fun, bunlar\u0131n kamuoyundan \u00e7ekinmesi ve tehcirin arkas\u0131na saklanmas\u0131 i\u00e7in fazla bir neden yoktu. Bir ba\u015fka deyi\u015fle, \u0130ttihat\u00e7\u0131lar i\u00e7in, T\u00fcrklere ve M\u00fcsl\u00fcmanlara yap\u0131lan\u0131n ayn\u0131s\u0131n\u0131 Ermenilere yapmak san\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kadar zor de\u011fildi. Tehcirin se\u00e7ilmi\u015f olmas\u0131, bu nedenle, dolayl\u0131 \u00f6ld\u00fcrme de\u011fil, Ermenileri \u00fclkenin sava\u015f g\u00fcvenli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha az sak\u0131ncal\u0131 bir b\u00f6lgesine ta\u015f\u0131maktan ibaretti.<\/p>\n

Kay\u0131p Ermenilerin say\u0131s\u0131nda a\u00e7\u0131k artt\u0131rmaya gidiliyor<\/strong><\/h2>\n

Ermeni toplam n\u00fcfusuna gelince, 1. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 \u00f6ncesi Bat\u0131 kaynaklar\u0131na g\u00f6re 1,555,000 (Frans\u0131z Sar\u0131 kitab\u0131) ile 1,056,000 (\u0130ngiliz Y\u0131ll\u0131\u011f\u0131) aras\u0131nda de\u011fi\u015fiyor. Bu rakam zaman ilerle dik\u00e7e 3 milyona kadar \u00e7\u0131k\u0131yor. Frans\u0131z Milli Meclisi\u2019nin kabul etti\u011fi soyk\u0131r\u0131m yasas\u0131na esas olan raport\u00f6r Fran\u00e7ois Rochebloine\u2019\u0131n 15 Ocak 2001 tarihli raporunda, Ermeni n\u00fcfusu 1,8 milyon olarak veriliyor. \u00d6l\u00fcmlere ili\u015fkin rakamlarda da s\u00fcrekli art\u0131\u015f trendi izleniyor. Encyclopedia Britannica’n\u0131n 1918 tarihli n\u00fcshas\u0131nda 600 bin olarak g\u00f6sterilen Ermeni \u00f6l\u00fcmlerinin, 1968 n\u00fcshas\u0131nda 1,5 milyona \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Rochebloine raporunda, ba\u015fka hi\u00e7bir yerde rastlanmayan bi\u00e7imde, 600 bin Ermeni\u2019nin bulunduklar\u0131 yerde, di\u011fer bir 600 binin tehcir s\u0131ras\u0131nda olmak \u00fczere 1,2 milyonun \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc; 200 bininin Kafkaslara (Rus ordular\u0131yla birlikte) ka\u00e7t\u0131\u011f\u0131; 100 bininin ka\u00e7\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 (?); 150 bininin tehcirden \u00f6lmeden kurtuldu\u011fu; 150 bininin de tehcire u\u011framadan ka\u00e7t\u0131\u011f\u0131 belirtiliyor.<\/p>\n

Ermeni n\u00fcfusu olarak, d\u00f6neminde Bat\u0131l\u0131 iki kayna\u011f\u0131n ortalamas\u0131 olan Osmanl\u0131 istatistiklerindeki 1,295 milyonun esas al\u0131nmas\u0131 do\u011fru olacak. Zira Osmanl\u0131lar vergilendirme ve askere alma gibi i\u015flemleri d\u00fczenli bir bi\u00e7imde ger\u00e7ekle\u015ftirebilmek i\u00e7in n\u00fcfus kay\u0131tlar\u0131n\u0131 do\u011fru tutmak zorundayd\u0131lar.<\/p>\n

\u00d6lenleri hesaplamak i\u00e7in \u00f6nce tehcirle sa\u011f salim Suriye ve Irak\u2019a ula\u015fanlar\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131 bulmak laz\u0131m. Osmanl\u0131 \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n 7 Aral\u0131k 1916 tarihli raporunda 702,900 ki\u015finin nakledildi\u011fi, bu ama\u00e7la harcanan para ile birlikte bildiriliyor[29]. Milletler Cemiyeti\u2019nin G\u00f6\u00e7ler Komisyonu, I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 boyunca T\u00fcrkiye\u2019den Rusya\u2019ya ge\u00e7en Ermenilerin say\u0131s\u0131n\u0131 400-420 bin olarak veriyor[30]. Tehcire tabi tutulmayan \u0130stanbul, K\u00fctahya, Ayd\u0131n’da (\u0130zmir dahil) ya\u015fayan Ermenilerin 170-180 bin oldu\u011fu hesaba kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, tehcir dolay\u0131s\u0131yla \u00f6len Ermenilerin ciddi bir rakama ula\u015fmad\u0131\u011f\u0131 sonucu \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n

Sevres m\u00fczakerelerinden \u00f6nce \u0130stanbul Ermeni Patrikhanesi\u2019nin \u0130ngilizlere verdi\u011fi bilgiye g\u00f6re, 1920\u2019de Mondros M\u00fctarekesi sonras\u0131 Osmanl\u0131 s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde kalan Ermeni n\u00fcfus 625 bin. Buna Kafkaslara gidenler eklendi\u011finde 1,045 milyon ediyor. Sava\u015f \u00f6ncesi toplam n\u00fcfus 1,3 milyon oldu\u011funa g\u00f6re, \u00f6lenler 265 binde kal\u0131yor.<\/p>\n

Ermeni Milli Komitesi ba\u015fkan\u0131 olarak Paris Bar\u0131\u015f Konferans\u0131\u2019na kat\u0131lan Bogos Nubar Pa\u015fa, 700 bin Ermeni\u2019nin ba\u015fka \u00fclkelere g\u00f6\u00e7t\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc; 280 bin Ermeni\u2019nin T\u00fcrkiye s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan ediyor. Bunlar\u0131n toplam\u0131 1,3 milyondan \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, 320 bin Ermeni\u2019nin \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc anla\u015f\u0131l\u0131yor. Ama kendisi 1 milyondan fazla Ermeni\u2019nin \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc iddia edebiliyor ki bunun do\u011fru olabilmesi i\u00e7in sava\u015f \u00f6ncesi Ermeni n\u00fcfusunun 2 milyonu ge\u00e7mesi gerekiyor. Ad\u0131 ge\u00e7en sava\u015f \u00f6ncesi Osmanl\u0131 Ermenilerinin 4,5 milyonluk bir n\u00fcfusa sahip oldu\u011funu vurguluyor ve gelecek ku\u015faklara a\u00e7\u0131k artt\u0131rma konusunda ilk \u00f6rne\u011fi olu\u015fturuyor.<\/p>\n

Sava\u015f s\u0131ras\u0131nda propaganda i\u015flerinden sorumlu Arnold Toynbee\u2019nin yazd\u0131\u011f\u0131 \u201cMavi Kitap\u201dta \u00f6len Ermenilerin 600 bin oldu\u011funu bildiriyor[31]. Bu rakam bilahare Encyclopaedia Britannica\u2019ya ge\u00e7iyor. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k Toynbee\u2019nin 38 nolu notunda, 5 Nisan 1916\u2019a kadar tehcirle Zor, \u015eam ve Halep\u2019e ula\u015fan Ermenilerin say\u0131s\u0131 500 bin olarak veriliyor. Tehcire tabi olmayan 180 bin ve Kafkaslara giden 400 binle birlikte Ermeni n\u00fcfusu 1 ,7 milyona \u00e7\u0131k\u0131yor. N\u00fcfus 1,3 milyon olarak al\u0131n\u0131rsa, \u00f6lenlerin 600 binden 200 bine inmesi gerekiyor.<\/p>\n

Yukar\u0131daki rakamlardan, Ermeni n\u00fcfusuna ili\u015fkin de\u011fi\u015fik tahminlere g\u00f6re, Ermeni kay\u0131plar\u0131n\u0131n birka\u00e7 binden 600 bine kadar uzand\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131yor. \u00d6l\u00fcmlerin 300 bini a\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren t\u00fcm istatistiklerin sava\u015f \u00f6ncesi Ermeni n\u00fcfusunu a\u015f\u0131r\u0131 derece y\u00fckseltti\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. \u015euras\u0131 unutulmamal\u0131d\u0131r ki, t\u00fcm olumsuz ko\u015fullara ra\u011fmen Toynbee\u2019ye g\u00f6re bile yakla\u015f\u0131k 500 bin ki\u015fi varacaklar\u0131 b\u00f6lgeye varm\u0131\u015flard\u0131. Bu da olay\u0131n bir soyk\u0131r\u0131m olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor, zira e\u011fer soyk\u0131r\u0131m ger\u00e7ekten d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclseydi, kimse hayatta b\u0131rak\u0131lmazd\u0131.<\/p>\n

Her \u015feye ra\u011fmen ciddi boyutlarda \u00f6l\u00fcmlerin vuku bulmu\u015f olmas\u0131 muhtemel. Ancak t\u00fcm \u00f6l\u00fcmlerin tehcir s\u0131ras\u0131nda olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da ak\u0131lda tutmak gerekiyor. D\u00f6nemin sava\u015flar\u0131nda d\u00fc\u015fman ordular\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnden ka\u00e7anlar da g\u00f6\u00e7 halinde bulunuyorlar. Rus ordusunun 1915 May\u0131s ay\u0131nda Van civar\u0131nda ba\u015flayan harek\u00e2t\u0131ndan sonra, Osmanl\u0131 ordusu kaybetti\u011fi yerleri geri al\u0131yor. Ondan sonra ba\u015flayan \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck Rus sald\u0131r\u0131s\u0131 Elazize kadar ula\u015f\u0131yor. 1917 Ekim devriminin hemen ard\u0131ndan Rus ordular\u0131 bu kez \u00e7ekiliyorlar ve Osmanl\u0131lar tekrar ilerliyor. Bu ileri geri askeri hareketlerin \u00f6n\u00fcnde T\u00fcrkler de Ermeniler de g\u00f6\u00e7e zorlan\u0131yorlar. \u00d6rne\u011fin do\u011fu Anadolu\u2019da \u00fclke i\u00e7i g\u00f6\u00e7 etmek zorunda kalan M\u00fcsl\u00fcman n\u00fcfusun 900 bin civar\u0131nda oldu\u011fu hesaplan\u0131yor[32]. Son derece zor bir co\u011frafyada, \u00e7o\u011fu kez M\u00fcsl\u00fcman-H\u0131ristiyan ay\u0131r\u0131m\u0131 yapmayan \u00e7etelerin sald\u0131r\u0131 ve soygunlar\u0131na da maruz kalarak, ilkel ula\u015f\u0131m \u015fartlar\u0131nda so\u011fukta y\u00fcr\u00fcyerek veya araba ve atla yap\u0131lan g\u00f6\u00e7lerde 3-4 g\u00fcn i\u00e7inde yiyeceklerin bitmesi, su s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 ve yorgunluktan, \u00f6zellikle \u00e7ocuk ve ya\u015fl\u0131lar\u0131n zay\u0131f d\u00fc\u015fmesi \u00fczerine, tifo ve tif\u00fcs hastal\u0131klar\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcmleri s\u00fcratle artt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n

Ayn\u0131 co\u011frafi ve fizik \u015fartlarda yap\u0131lan tehcirin, bir\u00e7ok bak\u0131mdan bu t\u00fcr g\u00f6\u00e7lerden \u00e7ok daha g\u00fcvenli ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n

Kald\u0131 ki, Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda Mara\u015f\u2019\u0131 bo\u015faltan Frans\u0131zlarla birlikte \u00e7ekilen 5000 Ermeni\u2019nin, 10-24 \u015eubat 1920\u2019de yapt\u0131klar\u0131 yolculu\u011fun zor \u015fartlar\u0131 dolay\u0131s\u0131yla, d\u0131\u015f sald\u0131r\u0131lara u\u011framad\u0131klar\u0131 halde, 2-3000\u2019i \u00f6l\u00fcyor[33].<\/p>\n

Bogos Nubar Pa\u015fa: T\u00fcrkler, Ermenilerden daha fazla kay\u0131p verdi<\/strong><\/h2>\n

Bu nedenlerle, Bar\u0131\u015f Konferans\u0131 s\u0131ras\u0131nda bir Alman raporuna atfen, Bogos Nubar Pa\u015fa, T\u00fcrklerin Ermenilerden daha fazla kay\u0131p verdi\u011fini; T\u00fcrklerin sava\u015f s\u0131ras\u0131ndaki t\u00fcm kay\u0131plar\u0131n\u0131n 2,5 milyon oldu\u011funu; bunun \u201csava\u015f, epidemi ve k\u0131tl\u0131kla, ila\u00e7 ve hastane personeli yetersizli\u011fi\u201d dolay\u0131s\u0131yla vuku buldu\u011funu; bu kay\u0131plar\u0131n en az yar\u0131-s\u0131n\u0131n \u201cRus ve Ermeni ordular\u0131nca i\u015fgal edilen Ermeni vilayetler\u00ec\u201dnde ya\u015fayan T\u00fcrkler aras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini bildiriyor. Bu, do\u011fu Anadolu\u2019da 1.25 milyon M\u00fcsl\u00fcman\u2019\u0131n \u00f6lm\u00fc\u015f olmas\u0131 demek.<\/p>\n

Ger\u00e7ekten de bilahare yap\u0131lan n\u00fcfus \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 bu rakam\u0131n do\u011frulu\u011funu b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde kan\u0131tl\u0131yor. Osmanl\u0131\u2019n\u0131n 1. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda sava\u015f alan\u0131 kay\u0131plar\u0131 500-550 civar\u0131nda. Sivil n\u00fcfus kayb\u0131ysa 2 milyon. Sava\u015f alan\u0131 Anadolu\u2019nun do\u011fusu oldu\u011fundan, ku\u015fkusuz, toplam sivil kay\u0131plar\u0131n yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131n\u0131n bu b\u00f6lgede olmas\u0131 do\u011fal. Nitekim McCarthy\u2019nin 1914-21 aras\u0131nda b\u00f6lgedeki sivil M\u00fcsl\u00fcman kay\u0131plara ili\u015fkin tahmini de 1,19 milyon.<\/p>\n

Anadolu’daki toplu mezarlar\u0131n anlatt\u0131klar\u0131<\/strong><\/h2>\n

Nihayet T\u00fcrk ve Ermeni sivil n\u00fcfuslar\u0131n\u0131n \u2018mukatele\u2019 denen kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmalardaki \u00f6l\u00fcmleri de, kesin rakamlar bilinmemekle birlikte, bu toplamlar\u0131n i\u00e7inde yer al\u0131yor. 1980\u2019lerin ba\u015f\u0131nda ba\u015flat\u0131lan ve toplu mezarlar\u0131n incelenmesini ama\u00e7layan \u015e\u00fcheda projesinin bulgular\u0131na g\u00f6re, do\u011fu Anadolu\u2019da \u00e7ok say\u0131da toplu mezar mevcut. Antropolojik \u00e7al\u0131\u015fmalar bu mezarlar\u0131n kimlere ait oldu\u011funu bilimsel \u015fekilde ortaya \u00e7\u0131kar\u0131yor. Hen\u00fcz genel bir de\u011ferlendirme i\u00e7in erken olmakla birlikte, T\u00fcrklere ait mezarlar\u0131n daha \u00e7ok oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Bu mezarlardan, halk\u0131n Ermeni mezalimi hakk\u0131nda s\u00f6ylediklerinin bir mitoloji olmad\u0131\u011f\u0131 da anla\u015f\u0131l\u0131yor. Sava\u015fa kat\u0131lan M\u00fcsl\u00fcmanlar sava\u015f sonuna kadar ordular\u0131 terk etmiyorlar. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k Ermeni k\u00f6kenli askerlerin yo\u011fun olarak ka\u00e7t\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Bunlar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu silahl\u0131 gruplar\u0131n M\u00fcsl\u00fcman k\u00f6ylerine yapt\u0131klar\u0131 sald\u0131r\u0131lara kar\u015f\u0131 eli silah tutan kimse bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan, etkin savunma yapma imk\u00e2n\u0131 bulunam\u0131yor. M\u00fcsl\u00fcman \u00f6l\u00fcmleri bu nedenle Ermeni \u00f6l\u00fcmlerinden bu denli daha b\u00fcy\u00fck oluyor.<\/p>\n

Anadolu\u2019nun do\u011fusuyla bat\u0131s\u0131ndan tehcir edilenlerin ak\u0131beti aras\u0131nda fark var. Bat\u0131\u2019dan yap\u0131lan k\u0131smi tehcir demiryollar\u0131n\u0131n bulunmas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla \u00e7ok daha az \u00f6l\u00fcmlere yol a\u00e7\u0131yor ve sava\u015f sonunda geri d\u00f6nenlerin say\u0131s\u0131 da y\u00fcksek oluyor. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k do\u011fuda arazinin sarp olmas\u0131, demiryolu bulunmamas\u0131 ve \u00e7etelerin faaliyetlerine kar\u015f\u0131, cephelerde sava\u015fmayan \u00e7ok az say\u0131da jandarman\u0131n Ermenileri korumakla g\u00f6revlendirile bilmesi, Ermeni \u00f6l\u00fcmlerinin bat\u0131dan daha fazla olmas\u0131na neden oluyor.<\/p>\n

Yine de Ermeni \u00f6l\u00fcmlerinin iddia edilenin \u00e7ok alt\u0131nda kalan say\u0131s\u0131 ve bu \u00f6l\u00fcmlerin \u00e7o\u011funlu\u011funun tehcir d\u0131\u015f\u0131 vuku bulmu\u015f olmas\u0131 ger\u00e7e\u011fi, tehcirin yok etme kast\u0131n\u0131 gizleyen bir soyk\u0131r\u0131m fiili olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. Aksi halde, \u2018soyk\u0131r\u0131mc\u0131\u2019 T\u00fcrklerin \u2018soyk\u0131r\u0131m kurban\u0131\u2019 Ermenilerden \u00e7ok daha fazla kay\u0131p verdi\u011fi, garip ve izah\u0131 zor bir soyk\u0131r\u0131mla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalm\u0131\u015f olacakt\u0131k.<\/p>\n

K\u0131smen veya tamamen<\/strong><\/h2>\n

Soyk\u0131r\u0131mda bir grubun t\u00fcm\u00fcn\u00fc veya bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc yok etme iradesiyle baz\u0131 fiillerin i\u015flenmesi gerekiyor Soyk\u0131r\u0131mda, bir grubun mensuplar\u0131n\u0131n o gruba ait olduklar\u0131ndan dolay\u0131, \u0131rk\u00e7\u0131 nefretle yok edilmesi s\u00f6z konusu oldu\u011fundan, yok etme iradesinin mant\u0131ken grubun t\u00fcm\u00fcne d\u00f6n\u00fck olmas\u0131 laz\u0131m. Soyk\u0131r\u0131m sonunda grubun bir k\u0131sm\u0131n\u0131n kurtulmas\u0131, hepsini yok etme kast\u0131n\u0131n bulunmam\u0131\u015f olmas\u0131ndan ziyade, geriye kalanlar\u0131n soyk\u0131r\u0131m yapan \u00f6rg\u00fctlenmenin eri\u015fiminin d\u0131\u015f\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ya da soyk\u0131r\u0131m yapan\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fcn i\u015fi bitirmeye yetmedi\u011fini g\u00f6steriyor. Bu, Nazilerin Yahudileri soyk\u0131r\u0131ma u\u011fratmas\u0131nda b\u00f6yle olmu\u015ftu.<\/p>\n

Tehcir sadece Gregoryan Ermenilerin sevkini \u00f6ng\u00f6rd\u00fc<\/strong><\/h2>\n

Ermeni tehciri sadece Gregoryan Ermenilerin sevkini \u00f6ng\u00f6rd\u00fc. Katolik ve Protestan Ermeniler tehcir d\u0131\u015f\u0131 kald\u0131lar. \u00dc\u00e7 mezhebe mensup Ermenilerin sadece bir mezhebe mensup olanlar\u0131n\u0131n tehcir edilmesi, Osmanl\u0131larda Ermenilerin t\u00fcm\u00fcne d\u00f6n\u00fck bir \u0131rk\u00e7\u0131 nefretin bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. Kald\u0131 ki esasen Katolik ve Protestan gruplara mensup olanlara kar\u015f\u0131 bir \u0131rk\u00e7\u0131 nefretin bulunmamas\u0131, \u0130slam a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00fc\u00e7 dinin de H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n sadece farkl\u0131 mezhepleri olarak alg\u0131land\u0131\u011f\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, Osmanl\u0131larda Gregoryanlara kar\u015f\u0131 da \u0131rk\u00e7\u0131 nefretin bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tl\u0131yor. \u0130mparatorlukta M\u00fcsl\u00fcmanlarla H\u0131ristiyanlar aras\u0131nda din konusunda, tehcirle sonu\u00e7lanacak bir ihtilaf\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131 da biliniyor. Ortodoks Ruslarla dinda\u015f olan Gregoryan Ermenilerin, Rus ordular\u0131n\u0131n yard\u0131m\u0131yla, b\u00f6lgede etnik temizli\u011fe giri\u015fip ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k kazanmas\u0131 ihtimalini bertaraf etmenin tehcirde pay\u0131 oldu\u011fu a\u015fik\u00e2r. Rus ordusunun ilerleme hatt\u0131 \u00fczerinde bulunan bu en b\u00fcy\u00fck Ermeni grubun i\u00e7in-den \u00e7\u0131kan ter\u00f6rist ve gerillalar\u0131n Osmanl\u0131 ordusunu arkadan vurmas\u0131, lojistik yollar\u0131n\u0131 kesmesi, M\u00fcsl\u00fcman yerle\u015fim birimlerinde katliamlara giri\u015fmesi, tehciri askeri a\u00e7\u0131dan ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz k\u0131l\u0131yor. Bu nokta tehcir karar\u0131n\u0131n alt\u0131nda yatan nedenin, \u00fclke savunmas\u0131, g\u00fcvenli\u011fi ve toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ile T\u00fcrklerin can g\u00fcvenli\u011fini koruma oldu\u011funu g\u00f6steriyor.<\/p>\n

Tehcirden d\u00f6nen Ermeniler Frans\u0131zlarla birlikte T\u00fcrklere sald\u0131r\u0131yor<\/strong><\/h2>\n

\u00d6te yandan baz\u0131 kentlerdeki Ermeniler, dini aidiyetlerine bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n tehcirin d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rak\u0131l\u0131yor \u0130stanbul, K\u00fctahya ve Ayd\u0131n -ki \u0130zmir\u2019i de kaps\u0131yor- Ermenileri bunlar\u0131n aras\u0131nda bulunuyor. \u0130zmit, Bursa Kastamonu, Ankara ve Konya\u2019dan tehcir edilen Ermeniler hemen t\u00fcm\u00fcyle geri d\u00f6n\u00fcyorlar. Kayseri, Sivas, Harput, Diyarbak\u0131r Ermenileri b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131yla geri d\u00f6nd\u00fckleri halde, k\u00f6ylerine gidemiyorlar. Erzurum ve Bitlis\u2019ten tehcir edilenler ise Kilikya\u2019ya ge\u00e7iyorlar[34] ve Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131. s\u0131ras\u0131nda Frans\u0131zlarla birlikte T\u00fcrklere sald\u0131r\u0131yorlar.<\/p>\n

Tehcir yap\u0131lmayan illerdeki Ermenilerin say\u0131s\u0131 170-180 bin civar\u0131nda. Ama bunun sembolik anlam\u0131 \u00f6nemli. Irk\u00e7\u0131 nefretin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 Yahudi soyk\u0131r\u0131m\u0131nda, Berlin veya M\u00fcnih Yahudilerinin soyk\u0131r\u0131m d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rak\u0131labilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmek bile m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Sadece bu \u00f6rnek bile Ermenilere soyk\u0131r\u0131m yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyuyor.<\/p>\n

Mahkemeler<\/strong><\/h2>\n

Sava\u015ftan sonra \u0130stanbul\u2019un i\u015fgaliyle birlikte Sevres Antla\u015fmas\u0131\u2019na g\u00f6re Ermeni olaylar\u0131n\u0131 kovu\u015fturmak amac\u0131yla mahkemeler kuruldu. Bunlar\u0131n en \u00fcnl\u00fcs\u00fc Nemrut Mustafa mahkemesiydi. Amiral Calthorpe 24 Ocak 1919 g\u00fcn\u00fc Londra\u2019ya g\u00f6nderdi\u011fi bir telgrafta, Vezir-i Azam\u2019\u0131n kendisine 160-200 ki\u015finin tutukland\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi\u011fini bildiriyor. Mahkemenin bir \u00f6zelli\u011fi, \u0130ttihat Terakki d\u00fc\u015fman\u0131 H\u00fcrriyet ve \u0130tilaf H\u00fck\u00fcmeti\u2019nce kurulmu\u015f olmas\u0131ysa, di\u011feri de san\u0131klara savunma hakk\u0131n\u0131n tan\u0131nmamas\u0131 oldu. Bir s\u00fcre sonra mahkemenin adil yarg\u0131 yapamayaca\u011f\u0131n\u0131, belki de etkin yarg\u0131da bulunamayaca\u011f\u0131n\u0131 anlayan \u0130ngiliz i\u015fgal kuvvetleri 118 san\u0131\u011f\u0131 Malta adas\u0131na ta\u015f\u0131d\u0131. G\u00fcn\u00fcn hukuk kurallar\u0131na ayk\u0131r\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen, \u0130ngiliz mahkemesinin bu san\u0131klar\u0131 yarg\u0131lamas\u0131n\u0131 istedi. Sava\u015fa gecikerek girmesi dolay\u0131s\u0131yla 1916 y\u0131l\u0131na kadar a\u00e7\u0131k olan Amerikan B\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fi ve Anadolu\u2019daki konsolosluklar\u0131n\u0131n elindeki kan\u0131tlar\u0131n \u0130ngiltere\u2019ye verilmesi talep edildi. \u0130ngiltere\u2019nin Va\u015fington B\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fi\u2019nden bir uzman Amerikan ar\u015fivlerini incele dikten sonra, Londra\u2019ya \u00e7ekilen 13 Temmuz 1921 tarihli bir telgrafta Amerika\u2019n\u0131n elinde Malta\u2019daki san\u0131klar\u0131 su\u00e7lamada kullan\u0131labilecek herhangi bir kan\u0131t olmad\u0131\u011f\u0131 bildirildi. \u0130ngiliz Kraliyet ba\u015fsavc\u0131s\u0131, 29 Temmuz 1921 tarihli raporunda, \u201c…\u015eu ana kadar sa\u011flanan yaz\u0131l\u0131 tan\u0131kl\u0131klarda, san\u0131klara y\u00f6neltilen su\u00e7lar\u0131 belli bir kesinlikle ortaya koyan bilgiler elde edilmedi\u011finden , bana sunulan davalar\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131 hakk\u0131nda herhangi bir beyanda bulunamayaca\u011f\u0131m\u0131 bildiririm\u201d demekteydi.<\/p>\n

Bundan sonra hala Ermenilere kar\u015f\u0131 soyk\u0131r\u0131m su\u00e7unun i\u015flendi\u011fi iddias\u0131, sadece bir s\u00f6zle\u015fmenin geriye i\u015fletilmesi gibi hukuka ayk\u0131r\u0131 bir istek olmayacak, hakk\u0131ndaki su\u00e7lamalardan dolay\u0131 yarg\u0131lanmas\u0131 dahi m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 karara ba\u011flanan ki\u015filerin, yeni kan\u0131tlar yokken, yarg\u0131lanmalar\u0131n\u0131 istemek anlam\u0131na gelecektir. E\u011fer Ermeni soyk\u0131r\u0131m iddialar\u0131, S\u00f6zle\u015fme\u2019nin IX. maddesindeki devlet sorumlulu\u011fu ilkesine dayand\u0131r\u0131l\u0131yorsa, hukuktaki geli\u015fmenin soyk\u0131r\u0131m fiillerini i\u015fleyen ki\u015filere m\u00fcnhas\u0131r oldu\u011funu ya da o hale geldi\u011fini de unutmamak gerekir.<\/p>\n

 <\/p>\n

Yaz\u0131 devam edecektir…<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

[11] Ermeni n\u00fcfusu hakk\u0131nda tahminler \u015f\u00f6yle:<\/p>\n

    \n
  1. Ermeni Patrikhanesi\u2019nin rakamlar\u0131n\u0131 esas alan Marcel Leart\u2019a g\u00f6re 2,560,000 <\/em><\/li>\n
  2. Ermeni tarih\u00e7i Basmaciyan\u2019a g\u00f6re 2,380,000 <\/em><\/li>\n
  3. Paris Bar\u0131\u015f Konferans\u0131\u2019na kat\u0131lan Ermeni Heyetine g\u00f6re 2,250,000 <\/em><\/li>\n
  4. Ermeni tarih\u00e7i Kevork Aslan\u2019a g\u00f6re 1,800,000 <\/em><\/li>\n
  5. Frans\u0131z San Kitab\u0131na g\u00f6re 1,555,000 <\/em><\/li>\n
  6. Encyclopedia Britannica\u2019ya g\u00f6re 1,500,000 <\/em><\/li>\n
  7. Ludovic de Constenson\u2019a g\u00f6re 1,400,000 <\/em><\/li>\n
  8. H.F.B. Lynch\u2019e g\u00f6re 1,345,000 <\/em><\/li>\n
  9. Revue de Paris\u2019e g\u00f6re 1,300,000 <\/em><\/li>\n
  10. 1893 Osmanl\u0131 istatistikkrine g\u00f6re 1,001,465<\/em><\/li>\n
  11. 1906 Osmanl\u0131 istatistiklerine g\u00f6re 1,120,748<\/em><\/li>\n
  12. 1. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’ndan hemen \u00f6nceki Osmanl\u0131 istatistiklerine g\u00f6re 1,295,000<\/em><\/li>\n<\/ol>\n
      \n
    1. \u0130ngiliz Y\u0131ll\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re 1,056,000 <\/em><\/li>\n<\/ol>\n

      [12] Ba\u015fl\u0131ca Ermeni isyanlar\u0131 \u015funlar: 1862 ve 1895 Zeytun, 20.6. 1 890 Erzurum; 15.7.1890 Kumkap\u0131; 892 Merzifon, Kayseri, Yozgat olaylar\u0131; A\u011fustos 1894 1.. Sassun isyan\u0131; Eyl\u00fcl 1895 Bab-\u0131 Ali g\u00f6sterileri; 1895-96 Van isyan\u0131; 1895\u2019de Ermenilerin silahl\u0131 sald\u0131r\u0131lar ger\u00e7ekle\u015ftirdikleri \u015fehirler: Trabzon, Erzincan, Bitlis, Mara\u015f, Erzurum, Diyarbak\u0131r, Malatya, Harput; 26.8.1896 Osmanl\u0131 Bankas\u0131 bask\u0131n\u0131; 1904 2. Sassun isyan\u0131; 21.7.1905 Sultan Abd\u00fclhamit\u2019e bombal\u0131 suikast sald\u0131r\u0131s\u0131 1909 Adana \u0130syan\u0131, Nisan 1915 Van \u0130syan\u0131 vb.<\/p>\n

      [13] Nalbandian, Louise, Armenian Revolutionary Movement, University of California Press, 1963, sf.110-111, H\u0131n\u00e7ak parti program\u0131 hakk\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131daki bilgileri veriyor: \u201cAjitasyon ve ter\u00f6r halk\u0131n moralini y\u00fcksek tutmak i\u00e7in gerekliydi. Halk d\u00fc\u015fmanlanna kar\u015f\u0131 tahrik edilmeli, ayn\u0131 d\u00fc\u015fmanlar\u0131n misilleme eylemlerinden de yararlan\u0131labilmeliydi. Ter\u00f6r halk\u0131 korumak ve halk\u0131n g\u00fcvenini kazanmak i\u00e7in bir y\u00f6ntem olarak kullan\u0131lmal\u0131yd\u0131. Parti, Osmanl\u0131 H\u00fck\u00fcmetini ter\u00f6rize ederek rejimin itibar\u0131n\u0131 sarsmal\u0131 ve t\u00fcm\u00fcyle y\u0131k\u0131lmas\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131yd\u0131. H\u00fck\u00fcmet ter\u00f6r\u00fcn tek hedefi olmayacakt\u0131. H\u0131n\u00e7ak, muhbirler ve casuslarla, o s\u0131rada h\u00fck\u00fcmet i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fan en tehlikeli T\u00fcrk ve Ermeni ki\u015fileri yok etmek istiyordu. Bu a\u00e7\u0131dan kendisine yard\u0131mc\u0131 olmas\u0131 i\u00e7in parti, ter\u00f6rist eylemler yapacak \u00f6zel bir \u00f6rg\u00fct kurmu\u015ftu. Genel isyan \u00e7\u0131karmak i\u00e7in en uygun zaman T\u00fcrkiye\u2019nin bir sava\u015fa girmesiydi.<\/p>\n

      [14] Papazian, K. 8., Patriotism Perverted, Boston, Baker Pres\u015e, 1934, sf. 14-15, Ta\u015fnak Derne\u011fi hakk\u0131nda \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor: \u201cA.R. Federasyonu (Ta\u015fnak) ayaklanma yoluyla T\u00fcrk Ermenilerinin ekonomik ve siyasi ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flamay\u0131 ama\u00e7l\u0131yordu. …ter\u00f6rizm ba\u015f\u0131ndan itibaren Kafkas Ta\u015fnak Komitesi taraf\u0131ndan bu amaca ula\u015fmak i\u00e7in bir y\u00f6ntem ve politika olarak kabul edilmi\u015fti. \u2018\u0130mkanlar\u2019 ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda 1892 y\u0131l\u0131nda kabul ettikleri programda a\u015fa\u011f\u0131daki hususlar\u0131 okuyoruz: Ermeni Devrim Federasyonu (Ta\u015enak) ayaklan mayla amac\u0131na ula\u015fmak i\u00e7in devrimci gruplar olu\u015fturur. Y\u00f6ntem 8 a\u015fa\u011f\u0131daki gibidir: Sava\u015fmak ve h\u00fck\u00fcmet mensuplar\u0131n\u0131 ve hainleri ter\u00f6re maruz b\u0131rakmak… Y\u00f6ntem 11 ise: H\u00fck\u00fcmet kurumlar\u0131n\u0131 y\u0131kmak ve ya\u011fmalamak…\u201d<\/p>\n

      [15] Loris-Melikoff, Dr. Jean, la Revolution Russe et tes Nouvelies Republiques Transcaucas\u00ecennes, Paris,1920, sf. 81, Ta\u015fnak\u2019\u0131n kurucular\u0131ndan ve ideologlar\u0131ndan olan yazar \u015f\u00f6yle diyor: \u201cGer\u00e7ek \u015fu ki, parti (Ta\u015fnak Komitesi) , \u00e7\u0131karlar\u0131 halk ve milletin \u00f6n\u00fcnde tutan bir oligar\u015fi taraf\u0131ndan y\u00f6netiliyordu Bunlar burjuvazi ve b\u00fcy\u00fck t\u00fcccarlardan olu\u015fuyorlard\u0131. Sonunda bu imkanlar t\u00fckenince, Rus devriminin \u00f6\u011fretisi olan \u2018ama\u00e7lar ara\u00e7lar\u0131 me\u015fru k\u0131lar\u2019 ilkesine uygun olarak ter\u00f6re ba\u015fvurdular.\u201d<\/p>\n

      [16] 28.3.1894\u2019te \u0130stanbul\u2019daki \u0130ngiliz B\u00fcy\u00fckel\u00e7isi Currje \u2018Foreign Offlce\u2019e \u015funlar\u0131 yaz\u0131yordu: \u201c Ermeni devrimcilerin amac\u0131 kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131k \u00e7\u0131karmak, Osmanl\u0131lar\u0131 \u015fiddetle kar\u015f\u0131l\u0131k vermeye zorlamak ve b\u00f6ylece d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7lerin m\u00fcdahale etmesini sa\u011flamakt\u0131r.<\/p>\n

      [17] McCarthy, Justine, Death and Exile…, sf. 339<\/p>\n

      [18] Tchalkouchian, Gr., Le Livre Rouge, Paris, 1919, sf. 12<\/p>\n

      [19] Tchalkouchian, Gr., op. cit.<\/p>\n

      [20] Andonian, Aram, Documents Officiels concernants les Massacres Armeniens, Paris, Armenian national Delegation, 1920<\/p>\n

      [21] Roma Stat\u00fcs\u00fc madde 7 ve Eski Yugoslavya ile Rwanda Uluslar aras\u0131 Mahkemeleri\u2019nin stat\u00fclerindeki ilgili maddeler.<\/p>\n

      [22] Osmanl\u0131 Belgelerinde Ermeniler (1915-1920), Ba\u015fbakanl\u0131k Devlet Ar\u015fivleri Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, Ankara, 1994, sf. 8<\/p>\n

      [23] Ibid., sf. 31-32<\/p>\n

      [24] Ibid., sf. 11<\/p>\n

      [25] Ibid., sf. 12<\/p>\n

      [26] Ibid., sf. 35, 43, 44, 51<\/p>\n

      [27] G\u00fcr\u00fcn, Kamuran, Le Dossier Armenien, Societe Turque D\u2019Histoire, Triangle, 1983, Paris, sf. 284<\/p>\n

      [28] Ibid., si. 259: Cezaland\u0131r\u0131lan ki\u015filerin illere g\u00f6re da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 \u015f\u00f6yle: Sivas 648; Mamuretilaziz 223; Diyarbekir 70; Bitlis 25; Eski\u015eehir29; \u015eebinkarahisar 6; Ni\u011fde 8; \u0130zmit 33; Ankara 32; Kayseri 69; Suriye 27; H\u00fcdavendigar 12; Konya 12; Urfa 189; Canik 14<\/p>\n

      [29] Genelkurmay, \u00bd, KLS 361, dosya 1445, F. 15-22<\/p>\n

      [30] G\u00fcr\u00fcn, op. cit., sf. 263<\/p>\n

      [31] FO. Hc. 1\/8008, XC\/A-018055, sf. 651<\/p>\n

      [32] McCarthy, op. cit., sf. 339<\/p>\n

      [33] Boudiere, Georges, \u201cNotes sur la ca\u0131npagne de Syrie-Cillicie. L\u2019affaire de Maras\u201d, Turcica. IX\/ 2-X, 1978, sf. 160<\/p>\n

      [34] Ermeni patri\u011finin \u0130ngilizlere verdi\u011fi bilgiler, FO. 371-6556\/E.2730\/800\/44<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

      Almanya\u2019da Yahudiler ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k i\u00e7in m\u00fccadele etmediler; ter\u00f6re ba\u015fvurmad\u0131lar; toprak istemediler; sava\u015f d\u00fc\u015fmanlar\u0131yla i\u015fbirli\u011fi yapmad\u0131lar; ordular\u0131n\u0131 arkadan vurmad\u0131lar, lojistik yollar\u0131n\u0131 kesmediler; silahs\u0131z halk\u0131 \u00f6ld\u00fcrmediler. Ama Ermeniler…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":6852,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_ef_editorial_meta_date_first-draft-date":"","_ef_editorial_meta_paragraph_assignment":"","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[66,67,68],"tags":[52,287,794,783,795,796],"coauthors":[4],"class_list":["post-6813","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-siyaset-tarih","category-tehditler","category-turkluk-turkculuk","tag-ermeni","tag-soykirim","tag-soykirim-yalani","tag-sozde-ermeni-soykirimi-yalani","tag-tehcir","tag-vilayet-i-sitte"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6813","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6813"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6813\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6852"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6813"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6813"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6813"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=6813"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}