![\"\"](\"http:\/\/misak.millidusunce.com\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/13-PASTORAL-VAD\u01301-300x199.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
<\/p>\n
G\u0131da Tar\u0131m ve Hayvanc\u0131l\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 (GTHB) K\u0131rsal Kalk\u0131nmay\u0131<\/em> \u201cKentsel alanlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda bulunan dezavantajl\u0131 ya\u015fam ve \u00e7al\u0131\u015fma ortamlar\u0131nda, mevcut do\u011fal kaynaklar\u0131n istismar\u0131na neden olmadan, uygulanabilirlik ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011ferlendirmek yoluyla, hayat standartlar\u0131n\u0131n ve gelir d\u00fczeylerinin y\u00fckseltilmesi, refah\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131, bu b\u00f6lgeler ile di\u011fer b\u00f6lgeler aras\u0131ndaki geli\u015fmi\u015flik farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131, tar\u0131msal yap\u0131n\u0131n iyile\u015ftirilmesi, tar\u0131msal \u00fcretimde kalite ve miktar\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131, her \u00f6l\u00e7ekte i\u015fleme sanayinin kurulmas\u0131, g\u0131da g\u00fcvenli\u011fi, i\u015fsizli\u011fin azalt\u0131lmas\u0131, sa\u011fl\u0131ks\u0131z g\u00f6\u00e7\u00fcn \u00f6nlenmesinin yan\u0131 s\u0131ra, tar\u0131msal kalk\u0131nmaya ilaveten k\u0131rsal altyap\u0131, tar\u0131msal altyap\u0131, sa\u011fl\u0131k, sosyal g\u00fcvenlik, \u00f6rg\u00fctlenme, bar\u0131nma, ula\u015f\u0131m, haberle\u015fme, istihdam, pazarlama, k\u0131rsal turizm, y\u00f6resel el sanatlar\u0131, sosyal, k\u00fclt\u00fcrel ve ekonomik alanlar\u0131ndaki mevcut yap\u0131larda ihtiya\u00e7lar\u0131n ve \u00f6nceliklerin belirlenmesi, belirlenen hususlarda yetersizliklerin giderilmesi-iyile\u015ftirilmesi i\u00e7in planlanan geli\u015ftirici faaliyetlerin t\u00fcm\u00fc\u201d olarak tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r (Bak\u0131rc\u0131, 2017).<\/p>\n K\u0131rsal kalk\u0131nma; insan ya\u015fam\u0131na olumsuzluklar getiren k\u0131rsal \u00e7evre ko\u015fullar\u0131n\u0131n iyile\u015ftirilmesine y\u00f6nelik \u00e7al\u0131\u015fmalard\u0131r. Hangi geli\u015fmi\u015flik d\u00fczeyinde olursa olsun, k\u0131rsal kalk\u0131nma geli\u015fmekte olan \u00fclkelerin \u00fczerinde \u00f6nemle durduklar\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fma alan\u0131 olmaktad\u0131r (Tolunay ve Akyol, 2006).<\/p>\n Cumhuriyetin kurulmas\u0131ndan itibaren ba\u015flayan kalk\u0131nma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 kapsam\u0131nda tar\u0131mda verimlilik ve modernizasyon odakl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar g\u00fcndemde yer alm\u0131\u015f, planl\u0131 d\u00f6nemle birlikte k\u0131rsal alandaki da\u011f\u0131n\u0131k ve n\u00fcfus yo\u011funlu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fck yerle\u015fim desenindeki k\u0131rsal alanlarda hizmet sunumuna y\u00f6nelik \u00e7\u00f6z\u00fcm aray\u0131\u015flar\u0131 g\u00fcndemde yer alm\u0131\u015ft\u0131r. Alt\u0131nc\u0131 be\u015f y\u0131ll\u0131k kalk\u0131nma plan d\u00f6nemine kadar \u00e7al\u0131\u015fmalar bu y\u00f6nde devam ederken 90\u2019l\u0131 y\u0131llarla birlikte k\u0131rsal alanda tar\u0131m d\u0131\u015f\u0131 sekt\u00f6rlerde istihdam yarat\u0131c\u0131 olanaklara y\u00f6nelik stratejiler geli\u015ftirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Daha sonra bu \u00e7al\u0131\u015fmalara s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir ve kat\u0131l\u0131m boyutundaki politikalar da eklenerek k\u0131rsal alanlarda do\u011fal kaynaklar\u0131n kullan\u0131m\u0131 ve y\u00f6netimi konusu yedinci ve sekizinci kalk\u0131nma planlar\u0131 d\u00f6nemimde g\u00fcndeme ta\u015f\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Dokuzuncu ve Onuncu Kalk\u0131nma Planlar\u0131 d\u00f6nemlerinde ise k\u0131rsal alanlar i\u00e7in ilk defa Ulusal K\u0131rsal Kalk\u0131nma Strateji<\/em> ve K\u0131rsal Kalk\u0131nma Plan\u0131<\/em> belgeleri yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. K\u0131rsal alanda sekt\u00f6r uyumu d\u0131\u015f\u0131nda mek\u00e2nsal uyuma y\u00f6nelik \u00e7al\u0131\u015fmalar ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015f ve AB\u2019nin mek\u00e2nsal geli\u015fme perspektifi, k\u0131rsal kalk\u0131nma fonlar\u0131 ve bunlar\u0131n kullan\u0131m\u0131yla birlikte k\u0131rsal alan konular\u0131 b\u00f6lgesel geli\u015fme konular\u0131 i\u00e7inde yer alm\u0131\u015ft\u0131r. Bu politikalar \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda k\u0131rsal alanlarda bug\u00fcne kadar uygulanan merkez uzant\u0131l\u0131 dikey yakla\u015f\u0131mlar yerine yatay i\u015fbirli\u011fine dayal\u0131 kat\u0131l\u0131mc\u0131 yakla\u015f\u0131mlar\u0131n kalk\u0131nma planlar\u0131na yans\u0131malar\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n D\u00fcnya\u2019da de\u011fi\u015fen sosyal, ekonomik, k\u00fclt\u00fcrel, y\u00f6netsel ve mek\u00e2nsal yeniden yap\u0131lanma s\u00fcreci t\u00fcm alanlarda oldu\u011fu gibi k\u0131rsal alanlarda da de\u011fi\u015fime neden olmaktad\u0131r. Bu de\u011fi\u015fimle birlikte k\u0131rsal kalk\u0131nma politikalar\u0131nda yeni bir yap\u0131lanma s\u00fcrecine girilmi\u015ftir. Halen d\u00fcnya genelinde yerle\u015fimlerin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131 olu\u015fturan k\u0131rsal alanlara y\u00f6nelik gerek geli\u015fmi\u015f ve gerekse geli\u015fmekte olan \u00fclkelerde sosyal ekonomik, k\u00fclt\u00fcrel, y\u00f6netsel, \u00e7evresel ve mek\u00e2nsal bile\u015fenleriyle birlikte planlanmas\u0131 gereken alanlar olarak g\u00f6r\u00fclmesi gerekti\u011fi yakla\u015f\u0131m\u0131 olu\u015fmu\u015ftur. Uzun y\u0131llar k\u0131rsal alan politikalar\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir bile\u015feni olarak kabul edilen tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fc, sekt\u00f6rde ya\u015fanan sorunlar nedeniyle k\u0131rsal alandaki \u00e7\u00f6z\u00fclmeleri h\u0131zland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Bu duruma ilave; k\u0131rsal alanlarda artan yoksulluk ve yoksunluk, artan k\u0131r-kent ikilemiyle birlikte k\u0131r-kent aras\u0131ndaki geli\u015fmi\u015flik fark\u0131n\u0131n artmas\u0131, k\u0131rsal alandaki do\u011fal kaynaklar\u0131n h\u0131zla t\u00fckenmesi, k\u0131rsal alan politikalar\u0131n\u0131n farkl\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131 gerektirmi\u015ftir. Tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fcyle \u00f6zde\u015fle\u015ftirilen k\u0131rsal alanlarda, ekonomik temelli ve devlet destekli yakla\u015f\u0131mlar\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fcz liberal politikalar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda yetersiz kald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. K\u0131rsal alanlar\u0131n ekonomik, sosyal, mek\u00e2nsal ve \u00e7evresel s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir geli\u015fimini hedefleyen politikalarla ele al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fi, bunun da \u00e7ok sekt\u00f6rl\u00fc geli\u015fme ile \u00e7ok akt\u00f6rl\u00fc bir y\u00f6neti\u015fimle olabilece\u011fine ili\u015fkin g\u00f6r\u00fc\u015fler olu\u015fmu\u015ftur. T\u00fcrkiye\u2019de k\u0131rsal alana y\u00f6nelik kalk\u0131nma politikalar\u0131 incelendi\u011finde d\u00fcnyadaki de\u011fi\u015fen e\u011filimlere uyum sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131, uygulanan politikalar\u0131 ve modelleri izlemeye devam etti\u011fi s\u00f6ylenebilir. Be\u015f eksenli stratejiler ile k\u0131rsal ekonominin geli\u015ftirilmesi ve istihdam imk\u00e2nlar\u0131n\u0131n att\u0131r\u0131lmas\u0131, k\u0131rsal \u00e7evrenin iyile\u015ftirilmesi ve do\u011fal kaynaklar\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011finin sa\u011flanmas\u0131, k\u0131rsal yerle\u015fimlerin sosyal ve fiziki altyap\u0131s\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesi, k\u0131rsal toplumun be\u015feri sermayesinin geli\u015ftirilmesi ve yoksullu\u011fun azalt\u0131lmas\u0131, yerel kalk\u0131nmaya ili\u015fkin kurumsal kapasitenin geli\u015ftirilmesi konular\u0131yla hem sekt\u00f6rel hem de mek\u00e2nsal \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n yer alaca\u011f\u0131 kalk\u0131nma yakla\u015f\u0131mlar\u0131 benimsenmi\u015ftir (Yenig\u00fcl, 2017).<\/p>\n DPT \u201cUlusal K\u0131rsal Kalk\u0131nma <\/em>Stratejisi<\/em>\u201d belgesine g\u00f6re;<\/p>\n K\u0131rsal kalk\u0131nma, T\u00fcrkiye\u2019nin, Uzun Vadeli Geli\u015fme Stratejisi ile tespit edilen bu temel amac\u0131na ula\u015fmas\u0131na a\u015fa\u011f\u0131daki alanlarda sa\u011flayaca\u011f\u0131 katk\u0131 nedeniyle \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r:<\/p>\n DPT Ulusal K\u0131rsal Kalk\u0131nma <\/em>Stratejisi<\/em> belgesinde mevcut durum de\u011ferlendirmesi kapsam\u0131nda \u00fclkemizin g\u00fc\u00e7l\u00fc olan y\u00f6nleri olarak; geni\u015f tar\u0131m alanlar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 (kuru, sulu ve sulanabilir) ve sulama imk\u00e2nlar\u0131n\u0131n bulunmas\u0131, tar\u0131msal \u00fcretim (bitkisel \u00fcretim, hayvanc\u0131l\u0131k, ormanc\u0131l\u0131k, bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k) potansiyelinin zenginli\u011fi ve potansiyel \u00fcr\u00fcn \u00e7e\u015fitlili\u011fi, k\u0131rsal i\u015fg\u00fcc\u00fc potansiyeli, marka olabilecek y\u00f6resel \u00fcr\u00fcn \u00e7e\u015fitlili\u011fi, flora ve fauna zenginli\u011fi, \u00e7evre kirlili\u011finin az olmas\u0131 ve organik tar\u0131m potansiyelinin bulunmas\u0131, k\u00fclt\u00fcr ve turizm varl\u0131klar\u0131n\u0131n zenginli\u011fi ve bunlar\u0131n turizm a\u00e7\u0131s\u0131ndan y\u00fcksek potansiyel arz etmesi, geni\u015f \u00e7e\u015fitlilik sergileyen geleneksel zanaat ve el sanatlar\u0131, k\u0131rsal kalk\u0131nma projeleri deneyimi unsurlar\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcrken; zay\u0131f y\u00f6nler olarak da k\u0131rsal istihdam\u0131n ve gelir kaynaklar\u0131n\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak tar\u0131msal faaliyetlere dayanmas\u0131, tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fcnde gizli i\u015fsizlik ve tar\u0131mda kay\u0131t d\u0131\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n yayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131, kalite ve standartlara uyum konusunda g\u00fc\u00e7l\u00fckler, tar\u0131m-sanayi entegrasyonu ve pazarlama faaliyetlerinde etkinlik sorunlar\u0131, sermaye ve mali kaynak yetersizlikleri, orman k\u00f6yleri ba\u015fta olmak \u00fczere k\u0131rsal yerle\u015fimlerde yoksullu\u011fun yayg\u0131n olmas\u0131, genel e\u011fitim d\u00fczeyinin ve k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n okulla\u015fma oran\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck olmas\u0131, yerle\u015fim birimlerinin say\u0131ca fazla, plans\u0131z, da\u011f\u0131n\u0131k ve k\u00fc\u00e7\u00fck olmas\u0131, k\u0131rsal altyap\u0131 yetersizlikleri, mevcut altyap\u0131n\u0131n modernizasyon ihtiyac\u0131, do\u011fal kaynaklar\u0131n (toprak, su, orman, \u00e7ay\u0131r ve mera, su \u00fcr\u00fcnleri stoklar\u0131 gibi) koruma-kullanma dengesi ile ilgili sorunlar ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n Yararlan\u0131labilecek f\u0131rsatlar kapsam\u0131nda; t\u00fcketici bilincinin geli\u015fmesi ve sa\u011fl\u0131kl\u0131, kaliteli ve organik \u00fcr\u00fcnlere olan talebin artmas\u0131, i\u00e7 ve d\u0131\u015f talebe dayal\u0131 olarak g\u0131da sanayiinin geli\u015fmesi, k\u0131rsal turizm talebinin artma e\u011filimi, \u00e7evrenin korunmas\u0131 ve geli\u015ftirilmesi konusunda artan ilgi, uluslararas\u0131 kaynaklara-fonlara eri\u015filebilirlik, yerel y\u00f6netimlerin g\u00fc\u00e7lendirilmesine verilen \u00f6nemin artmas\u0131 ve kamu y\u00f6netiminin etkinle\u015ftirilmesi konular\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n K\u0131rsal kalk\u0131nma alan\u0131nda tehditler olarak; tar\u0131msal destekleme politikalar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fme e\u011filimi ve uluslararas\u0131 ticaretin giderek serbestle\u015fmesi, tar\u0131m\u0131n yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131 s\u00fcrecinde i\u015fsizlik ve yoksulluk gibi sosyo-ekonomik olumsuzluklar\u0131n artmas\u0131, gen\u00e7 ve nitelikli i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn k\u0131rsal alanlardan g\u00f6\u00e7\u00fc, \u00fcretken fakt\u00f6rlerin kayb\u0131 ve n\u00fcfusun ya\u015flanmas\u0131, k\u00fcresel \u00e7evre sorunlar\u0131n\u0131n \u00fclke \u00fczerinde olumsuz etkiler yaratmas\u0131, b\u00f6lgeler aras\u0131nda ve b\u00f6lge i\u00e7inde geli\u015fmi\u015flik farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n derinle\u015fmesi konular\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n K\u0131rsal Kalk\u0131nmada Projeli \u00c7al\u0131\u015fma Yap\u0131lanmalar\u0131:<\/strong><\/p>\n Kamu t\u00fczel ki\u015fili\u011fine haiz, idar\u00ee ve mal\u00ee \u00f6zerkli\u011fe sahip, \u00f6zel b\u00fct\u00e7eli, ilgili kanunda h\u00fck\u00fcm bulunmayan hallerde \u00f6zel hukuk h\u00fck\u00fcmlerine t\u00e2bi ve G\u0131da Tar\u0131m ve Hayvanc\u0131l\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n ilgili kurulu\u015fu olmak \u00fczere Tar\u0131m ve K\u0131rsal Kalk\u0131nmay\u0131 Destekleme Kurumu, 2007 y\u0131l\u0131nda \u00e7\u0131kart\u0131lan \u201cTar\u0131m ve K\u0131rsal Kalk\u0131nmay\u0131 Destekleme Kurumu Kurulu\u015f ve G\u00f6revleri Hakk\u0131nda Kanun\u201d <\/em>ile kurulmu\u015ftur.<\/p>\n K\u0131rsal kalk\u0131nmaya y\u00f6nelik olarak sa\u011flanan Avrupa Birli\u011fi kaynaklar\u0131n\u0131n, kalk\u0131nma plan ve programlar\u0131 ile ulusal stratejiler do\u011frultusunda, di\u011fer i\u00e7 ve d\u0131\u015f kaynakl\u0131 k\u0131rsal kalk\u0131nma program, faaliyet ve destekleri ile Avrupa Birli\u011fi taraf\u0131ndan sa\u011flanan di\u011fer kaynaklarla tutarl\u0131 ve uyumlu bir \u015fekilde ve ilgili kurumlarla i\u015fbirli\u011fi i\u00e7inde programlanmas\u0131ndan sorumlu olan bu kurum, Avrupa Birli\u011fi taraf\u0131ndan k\u0131rsal kalk\u0131nma i\u00e7in sa\u011flanan mal\u00ee kaynaklar\u0131n programlanmas\u0131, kullan\u0131lmas\u0131 ve mal\u00ee y\u00f6netimini y\u00fcr\u00fctmek konular\u0131ndaki baz\u0131lar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki gibidir:<\/p>\n K\u0131rsal Kalk\u0131nma Plan\u0131, IPARD<\/em> (Kat\u0131l\u0131m \u00d6ncesi Yard\u0131m-K\u0131rsal Kalk\u0131nma) (IPARD\u2019la ilgili yap\u0131lar\u0131n ulusal akreditasyonu i\u015flemi Temmuz 2010\u2019da tamamlanm\u0131\u015ft\u0131r.) program\u0131 da d\u00e2hil olmak \u00fczere, uygulanan ve uygulanacak t\u00fcm k\u0131rsal kalk\u0131nma faaliyetleri i\u00e7in (k\u0131rsal kalk\u0131nma projeleri, mali destek programlar\u0131 vb.) referans dok\u00fcman \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131maktad\u0131r. 30 tedbir ve 96 faaliyet alan\u0131 olarak stratejik ama\u00e7 ve \u00f6ncelikleri; 1) Ekonominin geli\u015ftirilmesi ve i\u015f imk\u00e2nlar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131, 2) \u0130nsan kaynaklar\u0131n\u0131n \u00f6rg\u00fctlenme d\u00fczeyinin ve yerel kalk\u0131nma kapasitesinin geli\u015ftirilmesi, 3) K\u0131rsal alan fiziki altyap\u0131 hizmetlerinin geli\u015ftirilmesi ve ya\u015fam kalitesinin art\u0131r\u0131lmas\u0131, 4) K\u0131rsal \u00e7evrenin korunmas\u0131 ve geli\u015ftirilmesidir.<\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019nin bug\u00fcne kadarki sosyal ve ekonomik kalk\u0131nma s\u00fcrecinde, modernle\u015fme \u00e7abalar\u0131, sanayile\u015fme ve sosyo-ekonomik d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn bir sonucu olarak, kentsel ve k\u0131rsal alanlar aras\u0131 geli\u015fmi\u015flik farkl\u0131l\u0131klar\u0131 \u00f6nemini korumaktad\u0131r. Bu s\u00fcre\u00e7te k\u0131rsal alanlar; kentlerin g\u00f6stermi\u015f oldu\u011fu geli\u015fme ivmesini yakalayamam\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrkiye ekonomisinin sanayi ve hizmet sekt\u00f6rleri lehine yap\u0131sal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc, b\u00f6lgeler aras\u0131 ve k\u0131rsal alanlardan kentlere ger\u00e7ekle\u015fen g\u00f6\u00e7 bunun temel nedenleri aras\u0131nda bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n K\u0131rsal ekonominin g\u00fc\u00e7lendirilmesinde; ba\u015fat istihdam alan\u0131 olan tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn yap\u0131sal sorunlar\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc \u00f6nemini korumaktad\u0131r. \u00dclkemizde 1970\u2019l\u0131 y\u0131llardan bu yana uygulanmakta olan k\u0131rsal kalk\u0131nma projeleri, k\u0131rsal kalk\u0131nmaya y\u00f6nelik kaynak kullanmay\u0131 ama\u00e7layan uygulamalar olmu\u015ftur. \u00dclkemizin az geli\u015fmi\u015f b\u00f6lgelerinin yap\u0131sal sorunlar\u0131 bu tip projelere olan ihtiyac\u0131 gerekli k\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n K\u00fc\u00e7\u00fck\u00e7ongar (2003), \u201cT\u00fcrkiye\u2019de k\u0131rsal kalk\u0131nmaya en fazla yer verilen uygulamalar k\u0131rsal kalk\u0131nma projeleri olmu\u015ftur. Yabanc\u0131 kaynaklardan taraf\u0131ndan desteklenen bu uygulamalarda, tar\u0131msal \u00fcretim ve pazarlamaya a\u011f\u0131rl\u0131k vermek temel yakla\u015f\u0131m olmu\u015ftur.<\/p>\n K\u0131rsal Kalk\u0131nma Projeleri,<\/em> 8. Be\u015f Y\u0131ll\u0131k Kalk\u0131nma Plan\u0131\u2019ndan itibaren g\u00fcndeme gelmi\u015f ve bug\u00fcne kadar uygulanan ve halen devam eden k\u0131rsal kalk\u0131nma projelerinin ba\u015fl\u0131ca ama\u00e7lar\u0131 \u015funlar olmu\u015ftur:<\/p>\n Bug\u00fcne kadar uygulanan k\u0131rsal kalk\u0131nma projeleri:<\/p>\n Ancak, bug\u00fcne kadar uygulanan k\u0131rsal kalk\u0131nma planlar\u0131, zaman\u0131n bakanlar\u0131n\u0131n kendi b\u00f6lgeleri i\u00e7in bir k\u0131rsal kalk\u0131nma plan\u0131 haz\u0131rlamalar\u0131 sistemine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f ve istenilen sonu\u00e7lar\u0131n al\u0131nmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmam\u0131\u015ft\u0131r. Adeta yabanc\u0131 bor\u00e7 veren kurulu\u015flara g\u00f6re tasarlanan ve uygulanan k\u0131rsal kalk\u0131nma projelerinde, kaynaklar\u0131n israf\u0131 s\u00f6z konusu olmu\u015ftur. Daha \u00e7ok d\u00f6nemin y\u00f6neticilerince, siyasi tercihlerle ele al\u0131nan k\u0131rsal kalk\u0131nma politikalar\u0131 hedef kitleye pek ula\u015fmam\u0131\u015f, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi ve kal\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 sa\u011flanamam\u0131\u015ft\u0131r.\u201d \u015feklinde de\u011ferlendirme yapmaktad\u0131r.<\/p>\n Az geli\u015fmi\u015f k\u0131rsal b\u00f6lge anlay\u0131\u015f\u0131 \u015fehir s\u0131n\u0131rlar\u0131yla belirlenemeyece\u011finden, yeni projelerin planlanmas\u0131 ve y\u00f6netiminde uygulama sahalar\u0131n\u0131n belirlenmi\u015f \u00f6l\u00e7\u00fctlere g\u00f6re daha dar alanda temel olarak tar\u0131msal faaliyetler yoluyla k\u0131rsal refah\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 hedefleyerek; hedef kitle \u00f6nceli\u011finin \u00fcretici \u00f6rg\u00fctleri, yerel idareler ve ortakl\u0131klar\u0131n g\u00fc\u00e7lendirilmesi ve kapasite geli\u015ftirmeye y\u00f6nelik yat\u0131r\u0131mlar\u0131n yap\u0131lmas\u0131 yararl\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n K\u0131rsal Alanlar\u0131n Genel Yap\u0131s\u0131 ve Olabilecek Cazibe Alanlar\u0131:<\/strong><\/p>\n \u00dclkemizde de oldu\u011fu gibi k\u0131rsal alanlar\u0131n co\u011frafik, k\u00fclt\u00fcrel, sosyal, ekonomik ve ekolojik olarak olduk\u00e7a farkl\u0131 \u00f6zelliklere sahip olmas\u0131, bu \u00f6zelliklerin bu alanlara tar\u0131m ve tar\u0131m d\u0131\u015f\u0131 faaliyetleri k\u0131s\u0131tlamas\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla yoksullu\u011fun bu alanlarda ana sorun olmas\u0131 k\u0131rsal alanlar\u0131n geri kalmas\u0131nda ba\u015fat etkenler oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. Sosyal hayat bak\u0131m\u0131ndan iyi bir etiket, prestijli bir alg\u0131 ve \u015fartlar sunmad\u0131\u011f\u0131 bak\u0131m\u0131ndan da k\u0131rsalda ya\u015famak ve en az\u0131ndan belli zamanlarda buralarda \u00fcretim ve\/veya hobi faaliyetlerinde bulunmak cazip olmam\u0131\u015ft\u0131r. Bununla birlikte, \u00f6zellikle b\u00fcy\u00fck kentlerde \u00e7al\u0131\u015f\u0131p emekli olanlar ile d\u00fcnyadaki geli\u015fmelere paralel k\u0131rsal hayata merak eden e\u011fitimli gen\u00e7lerin belli zamanlarda k\u0131rsaldaki ana-baba ocaklar\u0131na gittikleri, tar\u0131m ve de\u011fi\u015fik faaliyetlerle me\u015fgul olduklar\u0131 g\u00f6zlenmektedir. Emekli ki\u015filer a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak; \u00f6zellikle ba\u015fta hobi ama\u00e7l\u0131 olmak \u00fczere, k\u00fc\u00e7\u00fck i\u015fletmeler kurmak, ziyaret ama\u00e7l\u0131 k\u00f6ye ve k\u0131rsala gidi\u015flerin ve k\u00f6ye d\u00f6n\u00fc\u015flerin artma e\u011filiminde oldu\u011fu \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n T\u00fcrkiye \u201ck\u0131rsal turizm<\/em>\u201d a\u00e7\u0131s\u0131ndan belirli bir potansiyeli ortaya koyabilecek bir \u00fclke g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcndedir ama unutulmamal\u0131d\u0131r ki k\u0131rsal kalk\u0131nma, \u00f6z\u00fcnde iyi bir ekip ve d\u00fczg\u00fcn bir organizasyon i\u015fidir. K\u0131rsal turizm k\u0131rsal kalk\u0131nmada kullan\u0131lacak bir ara\u00e7 olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyorsa, bu ekibin sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde olu\u015fturulmas\u0131na ve organizasyonun d\u00fczg\u00fcn bir \u015fekilde kurulmas\u0131na ihtiya\u00e7 vard\u0131r. Ayr\u0131ca k\u0131rsal turizm faaliyetleri gerek kamu, gerek \u00f6zel pek \u00e7ok kurulu\u015fun ortak \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla beklenen fayday\u0131 sa\u011flayabilir ve b\u00f6ylece kalk\u0131nmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir k\u0131lacak g\u00fcc\u00fc g\u00f6sterebilir (Ku\u015fat, 2014).<\/p>\n Organize k\u0131rsal turizm yan\u0131nda, tar\u0131m ve k\u0131rsal i\u015fletmeler ile k\u00fc\u00e7\u00fck aile i\u015fletmelerinde konaklama sa\u011flanarak gelen ziyaret\u00e7ilerin i\u015fg\u00fcc\u00fcnden istifade ederek \u201c\u00e7iftlik turizmi<\/em>\u201d geli\u015ftirilebilir ve k\u0131rsal alanda ya\u015famak cazip hale getirilebilir.<\/p>\n \u00c7iftlik turizmi; insanlar\u0131n s\u00fcrekli ya\u015fad\u0131klar\u0131, \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 ve her zamanki sosyal temel ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lad\u0131klar\u0131 yerin d\u0131\u015f\u0131nda, faaliyette olan bir \u00e7iftli\u011fe gelerek g\u00fcn\u00fc birlik veya daha uzun s\u00fcreli konaklamalarla bu \u00e7iftlikteki tar\u0131msal faaliyetlere\u00a0kat\u0131lmalar\u0131yla olu\u015fan bir turizm t\u00fcr\u00fcd\u00fcr (Alkan, 2014).<\/p>\n \u00c7iftlik turizmi \u00f6zellikle Almanya, Avusturya, Fransa, \u0130spanya ve \u0130talya\u2019da giderek \u00f6nem kazanmaktad\u0131r.\u00a0T\u00fcrkiye; gerek son y\u0131llarda geli\u015fen ula\u015f\u0131m ve ileti\u015fim olanaklar\u0131n\u0131n olumlu etkisi \u00c7iftlik turizmi\u00a0sayesinde tar\u0131msal \u00e7e\u015fitlilik yaratarak \u00e7ift\u00e7i ailelere i\u015flerini yeniden yap\u0131land\u0131rma Tar\u0131m \u0130\u015fletmeleri Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc (T\u0130GEM) i\u015fletmelerinin, \u00f6zellikle bah\u00e7ecilik faaliyetleri yap\u0131lan olanlar\u0131nda \u00e7itlik turizmi \u00e7er\u00e7evesinde etkinlikler ve uygulamalar yap\u0131lmas\u0131 \u00f6nerilebilir.<\/p>\n Karadeniz yaylalar\u0131 gibi yerli ve yabanc\u0131 turistlerin yo\u011fun ilgi alanlar\u0131 olan b\u00f6lgelerde, hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve bitkisel \u00fcretimi te\u015fvik eden projelerle ile yayla evlerinin orijinal halleriyle yenilenmeleri desteklenerek \u00e7iftlik turizminin geli\u015fmesine katk\u0131 sa\u011flanabilir.<\/p>\n Bah\u00e7ecili\u011fin ve karma tar\u0131m\u0131n yayg\u0131n oldu\u011fu Ege, Marmara, Akdeniz ve Bat\u0131 Karadeniz B\u00f6lgeleri\u2019nin \u00e7iftlik turizmi bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemli makro mill\u00ee ve milletleraras\u0131 proje ve kaynaklarla desteklenmesi ve buralarda aile i\u015fletmesi ve \u015firket yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n vergi indirimleri ve projelere kaynak sa\u011flanarak desteklenmesi bu sekt\u00f6r\u00fcn h\u0131zla geli\u015fmesine b\u00fcy\u00fck katk\u0131 sa\u011flayabilecektir.<\/p>\n Televizyon tar\u0131m program\u0131 yap\u0131mc\u0131s\u0131 ve tar\u0131m yazar\u0131 Say\u0131n \u0130rfan Donat (2017), T\u00fcrkiye\u2019de yerle\u015fik uluslararas\u0131 bir \u015firketin, G\u00fcneydo\u011fu Anadolu, \u0130\u00e7 Anadolu, Ege ve G\u00fcney Marmara B\u00f6lgeleri\u2019nde ya\u015fayan,\u00a0bah\u00e7ede 20 dekar,\u00a0tarlada 10 dekar \u00fczeri\u00a0m\u0131s\u0131r,\u00a0patates\u00a0ve meyve \u00fcretimi yapan \u00e7ift\u00e7i ailelerinin 16-24 ya\u015f aras\u0131 \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, \u00fcniversitelerde tar\u0131m ile ilgili b\u00f6l\u00fcmlerde e\u011fitim g\u00f6ren, 3\u2019\u00fcnc\u00fc ve 4\u2019\u00fcnc\u00fc s\u0131n\u0131f lisans \u00f6\u011frencileri ve son s\u0131n\u0131f \u00f6n lisans \u00f6\u011frencilerinden 400\u00a0ki\u015fi ile y\u00fcz y\u00fcze yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmede ortaya \u00e7\u0131kan sonu\u00e7lar\u0131 aktard\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131s\u0131nda:<\/p>\n Donat (2017b) bu ara\u015ft\u0131rma ile ilgili yapt\u0131\u011f\u0131 yorumda a\u015fa\u011f\u0131daki yarg\u0131lar\u0131n\u0131 ortaya koymu\u015ftur: \u201cBug\u00fcn\u00fcn mevcut \u00fcretim ko\u015fullar\u0131, artan belirsizlik ve tar\u0131msal piyasalardaki istikrars\u0131zl\u0131k y\u00fcz\u00fcnden aileler bu i\u015ften koparken, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n da ba\u015fka alanlara y\u00f6nelmesini istiyor. Tabir yerindeyse \u201ckendilerini kurtarmalar\u0131n\u0131\u201d istiyor. T\u00fcrkiye\u2019de en \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131lan, belirsizli\u011fi y\u00fcksek ve 7\u2019den 77\u2019ye kadar herkesi yak\u0131ndan ilgilendiren tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fc ile ilgili \u00e7ok fazla detayl\u0131 kamuoyu ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyoruz. En az\u0131ndan kamuoyu ile payla\u015f\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n \u00e7ok s\u0131n\u0131rl\u0131 say\u0131da oldu\u011funu biliyoruz. H\u00e2lbuki uygulanan tar\u0131m politikalar\u0131n\u0131n\u00a0k\u0131rsaldaki ekonomik, sosyolojik ve politik etkilerini,\u00a0yans\u0131malar\u0131n\u0131 do\u011fru okuyabilmek ad\u0131na\u00a0\u00e7ift\u00e7i ailelerin, gen\u00e7lerin nabz\u0131n\u0131 tutacak bu t\u00fcr ara\u015ft\u0131rmalara daha fazla ihtiya\u00e7 var.<\/em>\u201d<\/p>\n Son y\u0131llarda \u00f6zellikle \u015fehirlerde \u00e7al\u0131\u015f\u0131p emekli olanlar ile \u015fehirlerde ge\u00e7im s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 i\u00e7ine girenlerde k\u00f6ye \u00f6zlemle ve zorunlulukla d\u00f6n\u00fc\u015f hareketinde artma oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. \u00d6zellikle emekli vatanda\u015flar\u0131n k\u0131rsalda k\u0131smen hobi ve k\u0131smen ge\u00e7imlik tar\u0131msal ve k\u0131rsal el sanatlar\u0131 ile u\u011fra\u015fmalar\u0131 \u00fcretimde \u00e7e\u015fitlili\u011fe, kaliteli \u00fcretime ve aile refah\u0131n\u0131n artmas\u0131na yol a\u00e7abilecektir.<\/p>\n Birle\u015fmi\u015f Milletler G\u0131da ve Tar\u0131m \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019n\u00fcn (FAO)\u00a0 a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 G\u0131da ve Tar\u0131m\u0131n Durumu 2017 Raporu\u2019na g\u00f6re; geli\u015fmekte olan \u00fclkelerde ekonomik b\u00fcy\u00fcmenin anahtar\u0131 uzun y\u0131llar yoksullu\u011fun sebebi olarak g\u00f6r\u00fclen k\u0131rsal b\u00f6lgeler diye ifade kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Geli\u015fmekte olan \u00fclkelerde gelecek y\u0131llarda, i\u015fg\u00fcc\u00fcne kat\u0131lmaya haz\u0131r milyonlarca gen\u00e7 insan\u0131n yoksulluktan kurtulmak i\u00e7in k\u0131rsal b\u00f6lgeleri terk etmesine gerek olmad\u0131\u011f\u0131 belirtilen raporda: \u201cAncak daha gen\u00e7 ve kalabal\u0131k bir gezegenin beslenmesi ve istihdam\u0131na yard\u0131m etmek i\u00e7in k\u0131rsal b\u00f6lgelerin potansiyellerini ortaya \u00e7\u0131karacak \u00e7ok geni\u015f ve k\u00f6kl\u00fc d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmler gerekiyor<\/em>\u201d bilgisine yer verilmi\u015ftir. \u201cD\u00fcnyadaki yoksul ve a\u00e7 insanlar\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fu bu b\u00f6lgelerde ya\u015farken, 2030 kalk\u0131nma g\u00fcndeminin ba\u015far\u0131ya ula\u015fmas\u0131 i\u00e7in, her zaman ihmal edilen bu potansiyelin ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131na ba\u011fl\u0131 olacak. Bunu yapmak; ge\u00e7imlik tar\u0131mda d\u00fc\u015f\u00fck verimlilik, bir\u00e7ok yerde s\u0131n\u0131rl\u0131 end\u00fcstrile\u015fme, h\u0131zl\u0131 n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131 ve \u015fehirle\u015fmeden olu\u015fan olduk\u00e7a zorlu bir bile\u015fimin \u00fcstesinden gelmeyi gerektiriyor. Bunlar\u0131n hepsi geli\u015fmekte olan milletlerin kendini besleme ve yurtta\u015flar\u0131n\u0131 istihdam etme konular\u0131nda b\u00fcy\u00fck zorluklar olu\u015fturuyor.\u201d Ad\u0131 ge\u00e7en raporda; k\u0131rsal ekonomilerde ihtiya\u00e7 duyulan d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlerin, g\u0131da sistemlerini \u00e7e\u015fitlendirmek ve \u00e7iftlik d\u0131\u015f\u0131 tar\u0131ma ba\u011fl\u0131 faaliyetlerde yeni ekonomik f\u0131rsatlar yaratmak i\u00e7in kentsel b\u00f6lgelerde artan g\u0131da talebini harekete ge\u00e7irilebilece\u011fi ifade ediliyor. \u00d6zetle; k\u0131rsal alanlar dikkate al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 ve k\u00fc\u00e7\u00fck i\u015fletmeler desteklenmedi\u011fi takdirde \u00fclkeler gelecekte kalk\u0131nmada zor g\u00fcnler ge\u00e7irece\u011fini ifade etmektedir.<\/p>\n <\/p>\n D\u00fcnyada ve \u00dclkemizde Kooperatif\u00e7ili\u011fin Ser\u00fcveni:<\/strong><\/p>\n Kooperatif\u00e7ilik ba\u015fta geli\u015fmi\u015f \u00fclkeler olmak \u00fczere t\u00fcm d\u00fcnyada birer i\u015fletme modeli olarak \u201c\u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc sekt\u00f6r<\/em>\u201d kurulu\u015fu haline gelmi\u015ftir.<\/p>\n Kooperatif\u00e7ilik i\u015fletmeleri 1900 y\u0131l\u0131nda 54 \u00fclkede faaliyet g\u00f6sterirken, bu say\u0131 1925 y\u0131l\u0131nda 74 \u00fclkeye, 1950 y\u0131l\u0131nda 134 \u00fclkeye, 1984 y\u0131l\u0131nda 165 \u00fclkeye ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ise bu t\u00fcm \u00fclkeleri kapsayacak bir durumda bulunmaktad\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019deki durum modern anlamda, Mithat Pa\u015fa taraf\u0131ndan Ni\u015f vilayetinin, Pirot kasabas\u0131nda 1863 y\u0131l\u0131nda ba\u015flat\u0131lan kooperatif\u00e7ilik hareketi, Cumhuriyet d\u00f6neminde h\u0131z kazanarak devam etmi\u015ftir (Ayka\u00e7, 2011).<\/p>\n T\u00fcrk kooperatif\u00e7ilik hareketi devlet eliyle ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015f ve d\u00f6nemsel olarak kooperatifler devletle (kamunun y\u00f6netimi) ili\u015fki i\u00e7inde olmu\u015ftur. Ancak kooperatif\u00e7ili\u011fin geli\u015fmesinde tabandan gelen giri\u015fimcili\u011fin de etkili oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. Cumhuriyetin ilk y\u0131llar\u0131nda ekonomisi tar\u0131ma dayal\u0131 olan T\u00fcrkiye\u2019nin ilk kurulan kooperatifleri de tar\u0131m alan\u0131nda olmu\u015ftur. T\u00fcrkiye\u2019nin, kooperatif\u00e7ilikle ilgili ilk mevzuat\u0131 da tar\u0131m alan\u0131nda olu\u015fturulmu\u015ftur. Kooperatif\u00e7ilik ge\u00e7mi\u015finin daha uzun ve yasal d\u00fczenlemenin daha erken yap\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131, T\u00fcrkiye\u2019de di\u011fer alanlara g\u00f6re tar\u0131msal ama\u00e7l\u0131 kooperatifleri daha ba\u015far\u0131l\u0131 k\u0131lm\u0131\u015f ve daha fazla geli\u015fim g\u00f6stermesini sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n \u201cYeni Nesil Kooperatif\u00e7ilik<\/em>\u201d ilk \u00f6rne\u011fi olarak 1974 y\u0131l\u0131ndan beri ABD\u2019de Minnesota\u2019da, \u015feker pancar\u0131 \u00fcreticileri taraf\u0131ndan kurulan, Amerikan Kristal \u015eeker (ACS) ad\u0131yla faaliyete ge\u00e7en kooperatif i\u015fletmesi g\u00f6sterilmektedir. Bu giri\u015fim, ba\u015flang\u0131\u00e7ta \u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131 olmu\u015f ve yeni bir kooperatif\u00e7ilik anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n geli\u015fmesine \u00f6nc\u00fcl\u00fck etmi\u015ftir. \u00a0Yeni Nesil Kooperatifler, ortaklar\u0131na iki y\u00f6nl\u00fc avantaj sa\u011flayan bir \u00f6zelli\u011fe sahiptirler. Bu yolla, kooperatif ortaklar\u0131 \u00fcrettikleri \u00fcr\u00fcnlere daha g\u00fcvenli bir pazar bulmalar\u0131 yan\u0131nda, daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir pazarlama imk\u00e2n\u0131 ve \u00fcr\u00fcnlerini satt\u0131klar\u0131 kooperatife de ortak olmalar\u0131ndan dolay\u0131 yeni bir kazan\u00e7 elde imk\u00e2n\u0131na sahiptirler\u00a0 (Ayka\u00e7, 2011).<\/p>\n Ba\u015fta ABD olmak \u00fczere geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerde tar\u0131msal geli\u015fmenin temel unsuru \u00e7ift\u00e7i \u00f6rg\u00fctleridir.\u00a0 \u00d6rnek vermek gerekirse; ABD \u015feker sanayinin neredeyse tamam\u0131 kooperatifler taraf\u0131ndan y\u00f6netilmektedir.<\/p>\n AB Tar\u0131msal \u00d6rg\u00fctlenme Yap\u0131s\u0131:<\/strong><\/p>\n 1959 tarihinde Avrupa Toplulu\u011fu, tar\u0131m kooperatifleri Tar\u0131msal Kooperatif\u00e7ilik Genel Komitesi\u2019ni (COGECA) olu\u015fturdular. Daha sonra COPA ve COGECA birle\u015ferek Avrupa Birli\u011fi Tar\u0131m Kooperatifleri Konfederasyonu (COGECA)\u2019y\u0131 olu\u015fturdular.<\/p>\n AB Konseyi 22 Temmuz 2003 tarihinde kabul ederek \u00fcye \u00fclkeler i\u00e7in genel bir kooperatif taslak ana s\u00f6zle\u015fmesini 2006 tarihinde uygulamaya ge\u00e7irecek \u015fekilde kabul etmi\u015ftir. Bu konsey karar\u0131n\u0131n temel amac\u0131; \u00fcye \u00fclkelerin kendi yasalar\u0131 ile kurulan ve \u00e7al\u0131\u015fan kooperatiflerin AB b\u00fcnyesinde tek bir yasa ile d\u00fczenlenmesi, kooperatiflere \u00fcyelikleri yayg\u0131nla\u015ft\u0131rarak di\u011fer \u00fcye devletlerden de \u00fcye kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flamak, \u00fcye devletleraras\u0131 ve \u00fclke i\u00e7indeki kooperatifler aras\u0131 birle\u015fmeleri yayg\u0131nla\u015ft\u0131rmak olarak \u00f6zetlenebilir.<\/p>\n Konsey Karar\u0131 gere\u011fi, kooperatiflere belirlenmi\u015f oranlarda yat\u0131r\u0131mc\u0131 ortak kabul\u00fc s\u00f6z konusudur. Bu ortaklar kooperatif hizmetlerinden yararlanmamaktad\u0131rlar. Kooperatifin yat\u0131r\u0131mc\u0131 ortaklar\u0131n\u0131n oy say\u0131s\u0131 toplam oy say\u0131s\u0131n\u0131n %25’ini ge\u00e7memelidir. Kooperatiflerde denetim kooperatif d\u0131\u015f\u0131 organlar taraf\u0131ndan yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n Kooperatiflerin tar\u0131msal pazar pay\u0131 Hollanda\u2019da y\u00fczde 83\u2019e, Finlandiya\u2019da y\u00fczde 79\u2019a, \u0130talya\u2019da y\u00fczde 55\u2019e, Fransa\u2019da y\u00fczde 50\u2019ye ula\u015fmaktad\u0131r. 210 milyar avro ciro yapan Avrupa Birli\u011fi Tar\u0131m Kooperatifleri Birli\u011fi COGECA, tar\u0131msal girdilerin temininde y\u00fczde 50\u2019den, tar\u0131msal \u00fcr\u00fcnlerin i\u015flenmesi ve pazarlanmas\u0131nda ise y\u00fczde 60\u2019dan fazla pazar pay\u0131na sahiptir. Buna kar\u015f\u0131n kooperatiflerin tar\u0131msal pazar pay\u0131 \u00fclkemizde y\u00fczde 2\u2019de kalmaktad\u0131r.<\/p>\n 30 bin kooperatifin \u00fcye oldu\u011fu Avrupa Birli\u011fi Tar\u0131m Kooperatifleri Birli\u011fi\u2019nin (COGECA) yakla\u015f\u0131k 9 milyon \u00e7ift\u00e7i orta\u011f\u0131, 600 binden fazla \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 bulunmaktad\u0131r. 210 milyar avro ciro yapan COGECA\u2019ya ba\u011fl\u0131 kooperatifler, genel olarak tar\u0131msal girdilerin temininde y\u00fczde 50\u2019den fazla, tar\u0131msal \u00fcr\u00fcnlerin i\u015flenmesi ve pazarlanmas\u0131nda ise y\u00fczde 60\u2019dan fazla pazar pay\u0131na sahiptir (Bayraktar, 2017).<\/p>\n \u00d6rg\u00fctlenmenin ve Kooperatiflerin \u00d6nemi:<\/strong><\/p>\n G\u00fcn\u00fcm\u00fczde kooperatifler; serbest piyasa ekonomilerindeki zay\u0131fl\u0131klar\u0131 azaltarak, d\u00fc\u015f\u00fck sermayeli ortaklar d\u00e2hil \u00e7e\u015fitli ekonomik akt\u00f6rlerin sistemde yer ve s\u00f6z sahibi olabilmeleri bak\u0131m\u0131ndan denge sa\u011flay\u0131c\u0131 bir mekanizma sunmakta, k\u00fc\u00e7\u00fck s\u0131na\u00ee i\u015fletmelere, kendi \u00f6zerkliklerini kaybetmeksizin daha b\u00fcy\u00fck ve g\u00fc\u00e7l\u00fc ekonomik yap\u0131lar \u015feklinde birle\u015fme olana\u011f\u0131 sa\u011flamakta, ortaklar\u0131n\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir ekonomik gelire sahip olmalar\u0131n\u0131 sa\u011flayarak, ekonomik istikrara katk\u0131da bulunmaktad\u0131rlar (Cenk\u0131\u015f, 2014).<\/p>\n T\u00fcrkiye’de tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fcnde bir\u00e7ok organizasyon modeli bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n Tar\u0131m kesiminin \u00f6rg\u00fctl\u00fc oldu\u011fu en etkili yap\u0131lar\u0131n ba\u015f\u0131nda kooperatifler gelmektedir. Tar\u0131m kredi kooperatifleri ve tar\u0131m sat\u0131\u015f kooperatifleri kurulduklar\u0131 y\u0131llardan bug\u00fcne kadar T\u00fcrkiye\u2019de hem tar\u0131msal faaliyetler hem de sanayile\u015fme bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nc\u00fc g\u00f6revler \u00fcstlenmi\u015flerdir. Pancar ekicileri kooperatifleri tabandan gelen taleple kurulmu\u015f, \u015feker sanayinin geli\u015fmesine katk\u0131 sa\u011flam\u0131\u015f ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczde s\u00f6zle\u015fmeli tar\u0131m\u0131n en etkin uygulay\u0131c\u0131s\u0131 olmu\u015ftur (Ba\u015faran ve ark, 2015).<\/p>\n T\u00fcrkiye, 2008 y\u0131l\u0131nda ba\u015flayarak k\u0131sa s\u00fcrede t\u00fcm d\u00fcnyada etkisi g\u00f6r\u00fclen ekonomik krize kar\u015f\u0131 tar\u0131m kredi kooperatifleri, tar\u0131m sat\u0131\u015f kooperatifleri ve pancar ekicileri kooperatifleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla h\u00fck\u00fcmetlerin b\u00fct\u00e7e deste\u011fi sa\u011flayarak \u00e7ift\u00e7ilere d\u00fc\u015f\u00fck maliyetli kredi imk\u00e2n\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015f olmas\u0131 i\u015fletmelerin faaliyetlerini s\u00fcrd\u00fcrmesine f\u0131rsat verirken, \u00fclkenin \u00fcretim de\u011ferine olumlu katk\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu durum ayn\u0131 zamanda h\u00fck\u00fcmetlerin destekleme programlar\u0131nda kooperatiflerin etkin rol alabilece\u011fini de g\u00f6stermi\u015ftir.<\/p>\n Tar\u0131m sat\u0131\u015f kooperatif birlikleri ve tar\u0131m kredi kooperatiflerinin, ekonomik krizler ve siyasi m\u00fcdahalelere ra\u011fmen varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmesinde, kooperatif\u00e7ilik anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n etkisi bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n Ekonomik ve mali istikrar\u0131n sa\u011flanmas\u0131, sosyal refah\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 gibi temel hedefleri olan programlarla, ekonomide strateji temelli yakla\u015f\u0131m d\u00f6nemi ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131m ve d\u00fcnyadaki geli\u015fmeler de dikkate al\u0131narak, kooperatif\u00e7ilikte yeni bir planlama s\u00fcreci ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015f bunun sonucu olarak \u201cT\u00fcrkiye Kooperatif\u00e7ilik Stratejisi ve Eylem Plan\u0131<\/em>\u201d uygulamaya konulmu\u015ftur. Ge\u00e7mi\u015fte kamu y\u00f6netiminin etkisinde yeniden yap\u0131land\u0131rma programlar\u0131 uygulamak zorunda kalan (tar\u0131m sat\u0131\u015f kooperatif ve birliklerinde oldu\u011fu gibi) kooperatiflerin, kooperatif\u00e7ilik ilkelerine uygun, stratejik esasl\u0131 ve profesyonel y\u00f6netim anlay\u0131\u015f\u0131yla faaliyetlerini s\u00fcrd\u00fcrebilmeleri i\u00e7in vizyon ve stratejik yakla\u015f\u0131m ihtiyac\u0131n\u0131 \u201cT\u00fcrkiye Kooperatif\u00e7ilik Stratejisi ve Eylem Plan\u0131\u201d kar\u015f\u0131layacak ve sekt\u00f6re yol g\u00f6sterici olacakt\u0131r.<\/p>\n T\u00fcrkiye Kooperatif\u00e7ilik Stratejisi ve Eylem Plan\u0131, kooperatiflerin, kooperatif\u00e7ilik ilkelerine uygun, strateji temelli ve profesyonel y\u00f6netim anlay\u0131\u015f\u0131yla faaliyetlerini s\u00fcrd\u00fcrebilme ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layacak rehber niteli\u011findedir. Bu d\u00f6nemde, kendi strateji planlar\u0131yla y\u00f6netim s\u00fcre\u00e7lerini belirleyen kooperatiflerin, \u00f6zerkli\u011fi g\u00fc\u00e7lenecek ve kooperatif\u00e7ilik ilkelerine uygun y\u00f6netimi sa\u011flanm\u0131\u015f olacakt\u0131r. Nitekim bir\u00e7ok kooperatif \u00fcst kurulu\u015fu strateji belgesi haz\u0131rlay\u0131p yay\u0131nlayarak yeni d\u00f6neme uygun olarak strateji temelli y\u00f6netim anlay\u0131\u015f\u0131 ortaya koymu\u015flard\u0131r (GTB, 2015).<\/p>\n \u00dclkemizde Kanunlar\u0131na ve \u0130\u015flevlerine G\u00f6re Kooperatifler:<\/strong><\/p>\n T\u00fcrkiye’de tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn \u00e7\u00f6z\u00fclmesi gerekli sorunlar\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda da \u00fcretici \u00f6rg\u00fctlerinin durumu yer almaktad\u0131r. Avrupa Birli\u011fi \u00fcyelerinin ve T\u00fcrkiye tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn \u00f6rg\u00fctlenme deseninde, \u00f6rg\u00fct yelpazesinin \u00e7ok geni\u015f oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n Bakanl\u0131k verilerine g\u00f6re \u00fclkemiz genelinde tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fcnde kurulu bulunan toplam kooperatif say\u0131s\u0131 2017 <\/em>itibar\u0131yla;<\/p>\n K\u0131rsal kesimde \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f n\u00fcfusun k\u0131rsal alanda ya\u015fayan n\u00fcfusa oran\u0131 %13\u2019<\/em>ler seviyesindedir. AB \u00fclkelerinde kooperatif \u00fcyelerinin toplam n\u00fcfusa oran\u0131 %20\u2019<\/em>ler seviyesindedir. Bu oranlardan da anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere k\u0131rsal kesimde tar\u0131msal \u00f6rg\u00fctlenmemiz yetersizdir.<\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019de Kooperatifle\u015fme ve \u00d6rg\u00fctlenmede Ya\u015fanan Sorunlar ve \u00c7\u00f6z\u00fcm \u00d6nerileri:<\/strong><\/p>\n T\u00fcrkiye’de tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fcnde mevcut organizasyon modellerinin yeterli \u00f6l\u00e7\u00fcde etkin olamad\u0131klar\u0131 ve mevcut organizasyonlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir kavram karma\u015fas\u0131n\u0131n oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. T\u00fcrkiye’de tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fcnde bir\u00e7ok organizasyon modeli bulunmaktad\u0131r. Bakanl\u0131k mevcut \u00fcretici \u00f6rg\u00fctlerinin g\u00fc\u00e7lendirilmesini bir tarafa b\u0131rakarak, yeni yasalar ile de\u011fi\u015fik \u00fcretici \u00f6rg\u00fctlerinin kurdurulmas\u0131 yoluna gitmi\u015ftir ve gitmektedir. T\u00fcrkiye’de, \u00f6rg\u00fctlenmenin \u00f6n\u00fcndeki engeller giderilmeden, hangi tip organizasyon modeli olursa olsun modelin \u00f6zelli\u011finden kaynaklanabilecek ba\u015far\u0131 \u015fans\u0131 pek bulunmamaktad\u0131r. \u00d6rg\u00fctlenme bilincinin, sorunlar\u0131n bireyselden ziyade toplumsal davran\u0131\u015f \u015fekli ile \u00e7\u00f6z\u00fclmesi gereklili\u011fi bilincinin geli\u015ftirilmesi yolunda \u00e7aba sarf edilmesi gerekmektedir (Yercan, 2007).<\/p>\n Yercan (2007), kooperatifler a\u00e7\u0131s\u0131ndan, \u00f6zellikle K\u00f6y Koop (Tar\u0131msal Kalk\u0131nma Kooperatifleri) birliklerinin kendi faaliyet alanlar\u0131nda faaliyette bulunduklar\u0131 \u00fcr\u00fcnler itibariyle toplam \u00fcretimin en az\u0131ndan %20’lik k\u0131sm\u0131n\u0131 y\u00f6netebilecek \u015fekilde \u00f6rg\u00fctlenmelerini h\u0131zland\u0131rmalar\u0131n\u0131n; \u00e7ift\u00e7ilerin mesleki \u00f6rg\u00fctlenmesi ile ekonomik ama\u00e7l\u0131 \u00f6rg\u00fctlenmesinin birbirlerinden kopuk olmamas\u0131n\u0131n; \u00e7ift\u00e7ilerin bask\u0131 grubu olarak lobi faaliyetlerinin etkinli\u011fini art\u0131rmak i\u00e7in bu iki farkl\u0131 organizasyon modelinin bir \u00e7at\u0131 alt\u0131nda toplanmas\u0131n\u0131n gerekli ve yararl\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmekte ve \u00f6nermektedir.<\/p>\n Tan ve Kara\u00f6nder (2013) taraf\u0131ndan yap\u0131lan bir \u00e7al\u0131\u015fmada, tar\u0131msal \u00f6rg\u00fctlerin mevcut durumu, kooperatif\u00e7ili\u011fin genel dayana\u011f\u0131 olan 1163 Say\u0131l\u0131 Kooperatifler Kanunu ve tar\u0131msal \u00f6rg\u00fctlenme politikalar\u0131 irdelenmi\u015f, konuyla ilgili \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerileri sunulmu\u015ftur. Bu \u00e7al\u0131\u015fmada, T\u00fcrkiye\u2019de tar\u0131msal \u00f6rg\u00fctlerin say\u0131ca fazla olmas\u0131n\u0131n yan\u0131nda istenilen d\u00fczeyde ba\u015far\u0131l\u0131 olmad\u0131klar\u0131 ve finansman, \u00fcst \u00f6rg\u00fctlenme, e\u011fitim\u2013ara\u015ft\u0131rma, mevzuat, denetim alanlar\u0131nda sorunlarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya olduklar\u0131 s\u00f6ylenebilir. Mevcut sorunlar aras\u0131ndan mevzuattan kaynaklananlar incelendi\u011finde, \u00f6zellikle kooperatiflerden sorumlu birden fazla bakanl\u0131\u011f\u0131n olmas\u0131 ile kooperatiflerde yetki karma\u015fas\u0131 meydana geldi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla, kooperatif ana s\u00f6zle\u015fmelerinde, uygulamada ve denetimlerde farkl\u0131l\u0131k olmaktad\u0131r. Bu ba\u011flamda kooperatiflerden sorumlu tek bir bakanl\u0131\u011f\u0131n faaliyet g\u00f6stermesi ile bu karma\u015fan\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclebilece\u011fi \u00f6nerilmektedir.<\/p>\n 1163 say\u0131l\u0131 kanuna olan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131ktan dolay\u0131 kooperatiflerle ilgili al\u0131nacak kararlar yava\u015f ilerleyen bir s\u00fcre\u00e7te ger\u00e7ekle\u015fmektedir. Bu s\u00fcrecin daha h\u0131zl\u0131 ilerleyebilmesine imk\u00e2n veren yasal d\u00fczenlemenin yap\u0131lmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n Tar\u0131msal kooperatiflerle ilgili yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar ile bu kooperatiflerin kurulu\u015f a\u015famalar\u0131nda de\u011fil, kurulduktan sonra \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda sorunlar oldu\u011funu belirlenmi\u015ftir. Kooperatiflerin kurulu\u015f a\u015famas\u0131nda hi\u00e7bir engelle kar\u0131\u015f\u0131lmamas\u0131 \u00e7ok say\u0131da etkin olmayan kooperatifin kurulmas\u0131na sebep olmaktad\u0131r. \u00c7ok yak\u0131n mesafelerde ayn\u0131 amac\u0131 ta\u015f\u0131yan hi\u00e7biri etkin olmayan \u00e7ok say\u0131da kooperatifin kuruldu\u011fu ve zaman i\u00e7inde herhangi bir sebeple feshedildi\u011fi s\u0131k\u00e7a rastlan\u0131lan bir durumdur. Dolay\u0131s\u0131yla kooperatif kurulu\u015flar\u0131nda yatay geni\u015fleme yerine dikey \u00f6rg\u00fctlenme, profesyonel y\u00f6neticilik, g\u00fc\u00e7l\u00fc ve bilin\u00e7li ortakl\u0131k anlay\u0131\u015f\u0131 te\u015fvik edilmelidir. \u0130lave olarak gayri faal durumda olan kooperatiflerin kapat\u0131lmas\u0131 i\u015flemlerinin daha k\u0131sa s\u00fcrede ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in bir yasal d\u00fczenleme yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca kooperatifler i\u00e7in uygulanan devlet politikalar\u0131nda kooperatifleri mali ve idari y\u00f6nden g\u00fc\u00e7lendirilecek desteklemelerin ve politikalar\u0131n uygulanmas\u0131 te\u015fvik edilmelidir.<\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019de devlet g\u00fcd\u00fcml\u00fc ve demokratik olmak \u00fczere iki ayr\u0131, kooperatifin geli\u015fti\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Devletin, T\u00fcrk kooperatif\u00e7ili\u011finin bu temel konusunda se\u00e7imini demokratik kooperatif\u00e7ilikten yana yapmas\u0131 gerekmektedir. Bunun i\u00e7in b\u00fct\u00fcn kooperatifler demokratik olmal\u0131 ve bug\u00fcn oldu\u011fu gibi \u00e7ok de\u011fi\u015fik kooperatif kanunlar\u0131 bulunmamal\u0131d\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019de tar\u0131m\u0131n ve tar\u0131m d\u0131\u015f\u0131 t\u00fcm kooperatiflerin tek bir demokratik Kooperatifler Kanunu\u2019na g\u00f6re kurulup i\u015flemesi gerekmektedir. Bu ama\u00e7la, 1163 say\u0131l\u0131 Kooperatifler Kanunu; 2000 y\u0131l\u0131 de\u011fi\u015fikli\u011fine ra\u011fmen g\u00fcd\u00fcml\u00fc tar\u0131m sat\u0131\u015f ve 1995 y\u0131l\u0131 de\u011fi\u015fikli\u011fi ile olduk\u00e7a demokratikle\u015fmi\u015f tar\u0131m kredi d\u00e2hil, b\u00fct\u00fcn kooperatifleri kapsayacak ve 1995 y\u0131l\u0131 Uluslararas\u0131 Kooperatifler Birli\u011fi (ICA) kongresinde d\u00fcnyaca kabul edilen demokratik ve \u00e7a\u011fda\u015f kooperatif\u00e7ilik ilkelerini i\u00e7erecek bi\u00e7imde yeniden d\u00fczenlenmelidir (Demirci, 2011).<\/p>\n K\u00fc\u00e7\u00fck i\u015fletmelerin ya\u015fayabilmesi, k\u0131rsal kalk\u0131nma ve yoksullu\u011fun azalt\u0131lmas\u0131 i\u00e7in kooperatifler, uluslararas\u0131 kurulu\u015flar \u00f6nde olmak \u00fczere geni\u015f bir \u00e7evre taraf\u0131ndan \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131lmaktad\u0131r. Nitekim BM 2012 y\u0131l\u0131n\u0131 \u201cUluslararas\u0131 Kooperatifler Y\u0131l\u0131<\/em>\u201d olarak ilan etmi\u015ftir. Milenyum hedeflerinin birinci s\u0131ras\u0131na da yoksullukla m\u00fccadeleyi yerle\u015ftirmi\u015ftir (G\u00fcl\u00e7ubuk ve Bayaner, 2012).<\/p>\n Geni\u015f \u00f6l\u00e7\u00fcde denetime a\u00e7\u0131k kurulu\u015flar olmas\u0131na kar\u015f\u0131n kooperatiflerde g\u00fcven sorunu ya\u015fan\u0131yor olmas\u0131, \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gereken bir konu olma \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Ortaklar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 yard\u0131mla\u015fma ve dayan\u0131\u015fma anlay\u0131\u015f\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde bir araya geldikleri ve ekonomik menfaatlerini korumay\u0131 ama\u00e7lad\u0131klar\u0131 kooperatiflerin, kurulu\u015f ama\u00e7lar\u0131n\u0131 yerine getirmeleri ve ortaklar\u0131na bu kapsamda hizmet sunmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeleri i\u00e7in bu kurulu\u015flar\u0131n basiretli bir tacir gibi y\u00f6netilmesi, \u00e7a\u011fda\u015f y\u00f6netim ilkelerinin dikkate al\u0131nmas\u0131, modern i\u015fletmecilik anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n hayata ge\u00e7irilmesi, dolay\u0131s\u0131yla profesyonel y\u00f6netime ge\u00e7ilmesi b\u00fcy\u00fck \u00f6nem arz etmektedir.<\/p>\n Panbobirlik Ba\u015fkan\u0131 Say\u0131n Recep Konuk (2012), Habert\u00fcrk Gazetesindeki \u201c\u015eekere ABD modeli \u00f6nerisi!\u201d s\u00f6yle\u015fisinde; \u201cABD’nin, \u015feker fabrikalar\u0131nda do\u011fru olan modelin kooperatifler oldu\u011funa karar verdi\u011fini, ABD’deki \u015feker fabrikalar\u0131n\u0131n tamam\u0131 kooperatiflerin oldu\u011funu, ABD\u2019nin \u015feker pancar\u0131ndan \u015feker \u00fcretiminde nas\u0131l \u00f6zel sekt\u00f6rden kooperatif modeline d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc \u015fekliyle T\u00fcrkiye’de de bunun b\u00f6yle olmas\u0131 gerekti\u011fi<\/em>\u201dni ifade etmi\u015ftir. Say\u0131n Konuk, Hollanda’daki \u015feker \u00fcretiminin tamam\u0131n\u0131n, Almanya, Polonya ve Fransa’daki \u015feker pancar\u0131ndan \u015feker \u00fcretiminin b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn kooperatiflerce yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 da belirtmi\u015ftir.<\/p>\n T\u00fcrk \u015eeker Kurumu ve b\u00fcy\u00fck bir \u00e7ift\u00e7i kurulu\u015fu olan Pankobirlik\u2019in, \u015feker pancar\u0131 tar\u0131m\u0131yla T\u00fcrk tar\u0131m\u0131nda ileri teknik ve teknolojilerin kullan\u0131lmas\u0131 ile ekim n\u00f6beti gibi \u00f6nemli bir uygulaman\u0131n \u00f6nderli\u011fini yapm\u0131\u015f olmalar\u0131 dolay\u0131s\u0131yla; orta\u011f\u0131 olan \u00e7ift\u00e7ilerine daha iyi hizmet edebilmesi ve kooperatif\u00e7ili\u011fin ekonomik i\u015fletmelerde etkinli\u011finin art\u0131r\u0131labilmesi i\u00e7in kamu \u015feker fabrikalar\u0131n\u0131n i\u015fletilmek \u00fczere \u015feker konusunda b\u00fcy\u00fck at\u0131l\u0131mlar yapm\u0131\u015f \u00fclkelerde, d\u00fcnya \u015feker \u00fcretimi ve ticaretini y\u00f6nlendiren toplam 14 \u015firketten 12 tanesinin pancar \u00fcreticisi kooperatifler taraf\u0131ndan y\u00f6netildi\u011fini g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131narak, ABD \u015feker sekt\u00f6r\u00fcndeki kooperatif \u00f6rne\u011finde oldu\u011fu gibi \u015feker pancar\u0131ndan \u015feker \u00fcretiminde \u00f6zel sekt\u00f6rden kooperatif modeline d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc sa\u011flayan \u015fekil ve \u015fartlarla Pankobirlik\u2019e devredilmesi uygun olabilir.<\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019de y\u00fcksek enflasyon, y\u00fcksek faiz ve ekonomik krizler, kooperatif i\u015fletmeleri etkilemi\u015f, kooperatifler bu d\u00f6nemlerde uzun vadeli ve uygulanabilir planlar yapamam\u0131\u015f ve faaliyetleri itibariyle zarara u\u011fram\u0131\u015flard\u0131r. Bu durum kooperatifleri mali y\u00f6nden olumsuz etkilemi\u015f, mali deste\u011fe ihtiya\u00e7 duyulmu\u015f ve devlet ile ili\u015fkili hale getirmi\u015ftir. H\u00fck\u00fcmetlerin 1960\u2019l\u0131 y\u0131llardan sonra tar\u0131m sat\u0131\u015f kooperatif ve birliklerine \u00fcr\u00fcn al\u0131m g\u00f6revi vermesi ve s\u0131k aral\u0131klarla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan ekonomik ve mali krizler tar\u0131m sat\u0131\u015f kooperatiflerini mali y\u00f6nden olumsuz etkilerken, idari olarak devletle ili\u015fkili hale getirmi\u015ftir. Bu uygulamalar kooperatif\u00e7ilik ilkeleri bak\u0131m\u0131ndan zafiyet olu\u015ftururken, i\u015fletmecilik bak\u0131m\u0131ndan kooperatiflerin kamu kurulu\u015fu gibi alg\u0131lanmas\u0131na f\u0131rsat vermi\u015f ve sonu\u00e7lar\u0131 itibar\u0131yla mali y\u00f6nden s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi olumsuz etkilemi\u015ftir.<\/p>\n \u00dclkemizde kooperatiflerin ortaya koydu\u011fu b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131 hik\u00e2yeleri yan\u0131nda; ya\u015fanan olumsuzlar nedeniyle, kamuoyunda gerek sade vatanda\u015flar gerekse konuyla ilgili kesimler aras\u0131nda \u201cKooperatif<\/em>\u201d ad\u0131 y\u0131pranm\u0131\u015f, eskimi\u015f ve bunlar\u0131n eski d\u00f6nemlere ait bir kurulu\u015fmu\u015f gibi bir alg\u0131ya yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. B\u00fct\u00fcn bu olumsuz imaj ve alg\u0131lar ile T\u00fcrk Milletinin ge\u00e7mi\u015finde ba\u015fta Osmanl\u0131 Devleti olmak \u00fczere; \u201cVak\u0131f Medeniyeti<\/em>\u201d kurmu\u015f olmas\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131narak, \u00f6zel ve kamu sekt\u00f6r\u00fc yan\u0131nda her zaman vurgulanarak yer alacak ger\u00e7ek \u201c3. Sekt\u00f6r<\/em>\u201d olarak kooperatif\u00e7ili\u011fin yeni bir adland\u0131rmayla ve alg\u0131yla yer almas\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131n\u0131n vakti gelmi\u015ftir.<\/p>\n <\/p>\n Hedefler, Stratejiler ve Politikalar:<\/strong><\/p>\n <\/p>\n KAYNAKLAR:<\/strong><\/p>\n AB T\u00fcrkiye Raporu ”Tar\u0131m, G\u0131da G\u00fcvenli\u011fi, Veterinerlik, Bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k” b\u00f6l\u00fcm\u00fc.<\/p>\n Agah, H. (2012).\u00a0 D\u00fcnya Bankas\u0131\u2019n\u0131n K\u0131rsal Kalk\u0131nma Yakla\u015f\u0131m\u0131 ve T\u00fcrkiye Deneyimleri. (url)<\/a><\/p>\n Ayka\u00e7, B. (2011). Kooperatif\u00e7ili\u011fin Geli\u015fimi ve Yeni Nesil Kooperatif\u00e7ilik, Kar\u0131nca Dergisi, Y\u0131l:76, Say\u0131:893, May\u0131s 2011.<\/p>\n Bak\u0131rc\u0131, M: (2017). K\u0131rsal Kalk\u0131nma. \u0130ller ve Belediyeler Dergisi Eyl\u00fcl-Ekim 2016. Say\u0131:821-822.<\/p>\n Ba\u015faran, H., Birinci, S., Emiro\u011flu, M., \u00d6zsara\u00e7, M. ve U\u00e7an, I. (2015). Yeniden Yap\u0131lanma D\u00f6neminde Tar\u0131msal Kooperatif\u00e7ilik. (url)<\/a><\/p>\n Bayraktar, \u015e. (2017). Tar\u0131mda ba\u015far\u0131n\u0131n s\u0131rr\u0131 kooperatif\u00e7ilikte yat\u0131yor. Eksi\u015fehir G\u00fcndem. (url)<\/a><\/p>\n Cenk\u0131\u015f, S. (2014). Kooperatif ve Birliklerde Profesyonel Y\u00f6netime Ge\u00e7i\u015f. Lebib Yalk\u0131n Mevzuat Dergisi, Eyl\u00fcl 2014, Say\u0131 129.<\/p>\n Demirci, R. (2011). T\u00fcrk Kooperatif\u00e7ilik Hareketi ve Gelece\u011fi. (url)<\/a><\/p>\n DPT 9. Kalk\u0131na Plan\u0131 (2007-2013) 2011 y\u0131l\u0131 program\u0131. (url<\/a>)<\/p>\n Donat, \u0130. (2017). K\u0131rsaldaki Gen\u00e7lerin Y\u00fczde 66\u2019s\u0131 \u00c7ift\u00e7ilik Yapmakta Karars\u0131z.(url<\/a>)<\/p>\n G\u0131da Tar\u0131m ve Hayvanc\u0131l\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 (2017). 2018-2022 Stratejik Plan. (url)<\/a>.<\/p>\n GTHB 2018-2022 Stratejik Plan. (url<\/a>)<\/p>\n G\u00fcl\u00e7ubuk, B. ve Bayaner, A. 2012. K\u0131rsal Yoksullu\u011fun Azalt\u0131lmas\u0131nda ve K\u00fc\u00e7\u00fck \u0130\u015fletmecili\u011fin Ya\u015famas\u0131nda Kooperatif\u00e7ili\u011fin Rol\u00fc. 10. Ulusal Tar\u0131m Ekonomisi Kongresi, 5-7 Eyl\u00fcl 2012. (url)<\/a><\/p>\n G\u00fcmr\u00fck ve Ticaret Bakanl\u0131\u011f\u0131 (GTB) (2015). T\u00fcrkiye Kooperatif\u00e7ilik Raporu 2014. (url)<\/a><\/p>\n Konuk, R. (2012). \u015eekere ABD modeli \u00f6nerisi! (url)<\/a><\/p>\n Ku\u015fat, N. (2014). S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir K\u0131rsal Kalk\u0131nma \u0130\u00e7in Bir Alternatif Olarak K\u0131rsal Turizm ve T\u00fcrkiye\u2019de Uygulanabilirli\u011fi. Ekonomik ve Sosyal Ara\u015ft\u0131rmalar Dergisi, Cilt 10, Y\u0131l 10, Say\u0131 2, 2014. (url<\/a>)<\/p>\n K\u00fc\u00e7\u00fck\u00e7ongar, M.\u00a0 (2003). Avrupa Birli\u011fi ve T\u00fcrkiye\u2019de K\u0131rsal Kalk\u0131nma Politikalar\u0131.<\/p>\n Sa\u011flam, U. (2013). T\u00fcrkiye\u2019de Tar\u0131msal \u00d6rg\u00fctlenme (http:\/\/slideplayer.biz.tr\/slide\/2743735\/<\/a>) (url)<\/a><\/p>\n Tan. S. ve Kara\u00f6nder, \u0130. (2013). T\u00fcrkiye\u2019de Tar\u0131msal \u00d6rg\u00fctlenme Politikalar\u0131n\u0131n ve Mevzuat\u0131n\u0131n \u0130rdelenmesi: Tar\u0131msal Ama\u00e7l\u0131 Kooperatifler \u00d6rne\u011fi. \u00c7OM\u00dc Ziraat Fak\u00fcltesi Dergisi 2013: 1 (1): 87-94. (http:\/\/dergipark.gov.tr\/download\/article-file\/237492<\/a>) (url<\/a>)<\/p>\n TC Tar\u0131m ve K\u00f6yi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 K\u0131rsal Kalk\u0131nma Plan\u0131-2010-2013. (url)<\/a><\/p>\n Tolunay, A. ve Akyol, A. (2006). Kalk\u0131nma ve K\u0131rsal Kalk\u0131nma: Temel Kavramlar ve Tan\u0131mlar. S\u00fcleyman Demirel \u00dcniversitesi Orman Fak\u00fcltesi Dergisi, Seri: A, Say\u0131: 2, Y\u0131l: 2006, ISSN: 1302-7085, Sayfa: 116-127. (url)<\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019nin Stratejik Vizyonu 2023 Projesi \u201cTar\u0131m, G\u0131da ve Hayvanc\u0131l\u0131k\u201d. 2014. (url)<\/a><\/p>\n Yenig\u00fcl, S. B.\u00a0 (2017) K\u0131rsal Kalk\u0131nma Politikalar\u0131nda Yeni Yakla\u015f\u0131mlar ve Bu Yakla\u015f\u0131mlar\u0131n T\u00fcrkiye\u2019nin K\u0131rsal Kalk\u0131nma Politikalar\u0131na Etkisi. Planlama 2017; 27(1): 16\u201325 doi:\u00a0 10.14744\/ planlama. 2016.47450. (url)<\/a><\/p>\n Yercan, M. (2007). T\u00fcrkiye ve Avrupa Birli\u011finde Tar\u0131m\u0131n \u00d6rg\u00fctlenme Deseni ve Tar\u0131msal Kooperatifler. DergiPark<\/a>. Tar\u0131m Ekonomisi Dergisi 2007; 13(1) : 19 \u2013 29. (url)<\/a><\/p>\n\n
\n
\n
\n
\nile gerekse her b\u00f6lgesinde bozulmam\u0131\u015f otantik k\u00fclt\u00fcre sahip k\u00f6yleri ile \u00e7iftlik turizmine son derece uygundur.<\/p>\n
\nimk\u00e2n\u0131 sunmak birinci ama\u00e7 olmal\u0131d\u0131r. \u00c7iftliklerde ziyaret\u00e7ilere konaklama, yeme-i\u00e7me imk\u00e2nlar\u0131 ve bir tak\u0131m a\u00e7\u0131k hava aktiviteleri sunulmaktad\u0131r.<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/misak.millidusunce.com\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/\u00c7iftlik-turzimi-1-300x84.png\")
<\/p>\n\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n