{"id":7054,"date":"2019-04-24T19:30:00","date_gmt":"2019-04-24T16:30:00","guid":{"rendered":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/?p=7054&preview=true&preview_id=7054"},"modified":"2019-04-24T17:37:05","modified_gmt":"2019-04-24T14:37:05","slug":"devletin-ermeni-isyanina-ve-mezalimine-tedbiri-tehcir-meselesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/devletin-ermeni-isyanina-ve-mezalimine-tedbiri-tehcir-meselesi\/","title":{"rendered":"Devletin Ermeni isyan\u0131na ve mezalimine tedbiri: Tehcir meselesi"},"content":{"rendered":"
\"\u0130syan

\u0130syan eden Ermeni \u00e7etelerin Van’da \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmadan sonra \u015fehrin hali<\/p><\/div>\n

Edit\u00f6rlerimizden Kemal Eray Kurum ve Bur\u00e7in \u00d6ner\u2019in
\n<\/em>Ankara Hac\u0131 Bayram Veli \u00dcniversitesi \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Cemalettin Ta\u015fk\u0131ran ile
\n<\/em>Ermeni tehciri ve as\u0131ls\u0131z Ermeni iddialar\u0131 \u00fczerine yapt\u0131\u011f\u0131 s\u00f6yle\u015fidir.<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

\u0130mparatorlu\u011fun son y\u00fczy\u0131l\u0131na kadar M\u00fcsl\u00fcmanlar ve gayri M\u00fcslimler bar\u0131\u015f ve g\u00fcvenlik i\u00e7inde ya\u015fam\u0131\u015flard\u0131r<\/strong><\/h2>\n

Kurum-\u00d6ner: <\/strong><\/em>1.D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019ndan \u00f6nce Osmanl\u0131\u2019daki Ermenilerin durumu hakk\u0131nda ne s\u00f6yleyebiliriz? \u0130\u015fgal kuvvetlerinin Ermenileri k\u0131\u015fk\u0131rtmak i\u00e7in kullanabilecekleri durumlar var m\u0131yd\u0131? \u00d6rne\u011fin, \u201cErmenilere kar\u015f\u0131 \u0131rk\u00e7\u0131 bir tav\u0131r.\u201d Yoksa Ermeni \u00e7eteler isyan ederken yaln\u0131zca toprak kazanmay\u0131 m\u0131 hedeflemi\u015flerdi?<\/em><\/p>\n

Cemalettin Ta\u015fk\u0131ran: <\/strong><\/em>Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun, imparatorluk b\u00fcnyesindeki M\u00fcsl\u00fcman olmayan halka iyi davrand\u0131\u011f\u0131, \u201cmillet\u201d ad\u0131n\u0131 verdi\u011fi din\u00ee topluluklara kendi kendilerini y\u00f6netme imk\u00e2n\u0131 ve tam bir muhtariyet verdi\u011fi bilinen bir ger\u00e7ektir. \u0130mparatorluktaki M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda belli ba\u015fl\u0131 din\u00ee topluluklar olan Yahudiler, Ermeniler, Rumlar Osmanl\u0131 y\u00f6netiminde kendi din\u00ee y\u00f6neticilerinin idaresinde varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015flerdir. Bunu Bat\u0131l\u0131 tarih\u00e7iler de kabul etmektedirler.<\/p>\n

Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin bu m\u00fcsamahal\u0131 tutumunun sonucu olarak da \u0130mparatorlu\u011fun son y\u00fczy\u0131l\u0131na gelinceye kadar M\u00fcsl\u00fcmanlar ve gayri M\u00fcslimler daima bir bar\u0131\u015f ve g\u00fcvenlik i\u00e7inde ya\u015fam\u0131\u015flard\u0131r. Bu sayede Ortodoks Rumlar ve Gregoryan Ermeniler \u0130stanbul\u2019da bulunan patrikleri taraf\u0131ndan bir hiyerar\u015fik sistem i\u00e7inde y\u00f6netilmi\u015fler; kendi kiliseleri, okullar\u0131, yetimhaneleri, mahkemeleri olmu\u015f; buralarda dillerini ve dinlerini muhafaza ederek, geli\u015ftirmi\u015fler ve k\u00fclt\u00fcr faaliyetlerini y\u00fcr\u00fctebilecek vak\u0131flar kurmu\u015flard\u0131r. Askere de al\u0131nmad\u0131klar\u0131 i\u00e7in ticaret, sanayi ve zanaat ile me\u015fgul olan gayri M\u00fcslimler \u00e7ok k\u0131sa s\u00fcrede refah ve zenginli\u011fe kavu\u015fmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n

Osmanl\u0131 Devleti\u2019ndeki gayri M\u00fcslimler i\u00e7inde \u00f6zellikle Ermeniler sanatk\u00e2rl\u0131klar\u0131 ile Osmanl\u0131\u2019da her yerde \u00e7ok iyi bir muamele ve b\u00fcy\u00fck ho\u015fg\u00f6r\u00fc g\u00f6rm\u00fc\u015flerdir. 1821\u2019de Rumlar\u0131n isyan etmelerinden sonra, Ermenilere \u201cmilleti sad\u0131ka\u201d, \u201cteb\u2019a-i sad\u0131ka\u201d denilmi\u015f; onlara hep g\u00fcvenilmi\u015ftir. Ermeniler saraya, askeriyeye al\u0131nm\u0131\u015f ve onlara \u00e7ok \u00f6nemli mevkiler ve g\u00f6revler verilmi\u015ftir. Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nda \u00e7ok say\u0131da Ermeni pa\u015fas\u0131, bakan\u0131, milletvekili, b\u00fcy\u00fckel\u00e7isi, konsolosu, \u00fcniversite hocas\u0131, y\u00fcksek r\u00fctbeli devlet memuru olmu\u015ftur.<\/p>\n

Elbette, Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin sava\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u00fclkeler de Ermenileri sava\u015f s\u0131ras\u0131nda k\u0131\u015fk\u0131rtmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Ama zaten Ermeniler o y\u0131llarda ayaklanmaya haz\u0131rd\u0131lar.<\/p>\n

Kurum-\u00d6ner:<\/strong><\/em>\u00a0Ermeni \u00e7etelerin sava\u015f esnas\u0131nda T\u00fcrk-M\u00fcsl\u00fcman k\u00f6ylerinde sivil halka, ya\u015fl\u0131-\u00e7ocuk demeden yapt\u0131\u011f\u0131 katliamlar\u0131, zulm\u00fc biliyoruz. Ermeni mezalimi ne boyuttayd\u0131? Ermeni \u00e7etelerin yapt\u0131\u011f\u0131 katliamlar\u0131 anlatabilir misiniz? <\/em><\/p>\n

Ta\u015fk\u0131ran: <\/strong><\/em>Ermeniler, Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n hemen ba\u015flar\u0131nda, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nu zay\u0131flatarak, y\u0131lg\u0131nl\u0131\u011fa d\u00fc\u015f\u00fcrmek ve Ermenilerin kendilerinin sayd\u0131klar\u0131 topraklar\u0131n Osmanl\u0131 ile sava\u015fan Rusya taraf\u0131ndan bir an \u00f6nce i\u015fgal edilmesini sa\u011flamak amac\u0131yla, imparatorlu\u011fun bir\u00e7ok yerinde bir ayaklanma pl\u00e2n\u0131 yapm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n

Sava\u015f s\u0131ras\u0131nda Osmanl\u0131 askeri olarak M\u00fcsl\u00fcmanlarla birlikte cephede Ruslara kar\u015f\u0131 sava\u015fan az say\u0131da Ermeni de olmu\u015ftur, ama Ermenilerin \u00e7o\u011funlu\u011fu cephede d\u00fc\u015fmanla birlikte Osmanl\u0131 askerlerine kar\u015f\u0131 sava\u015fm\u0131\u015f, cephe gerisinde olanlar da kad\u0131n, \u00e7ocuk, ya\u015fl\u0131 demeden T\u00fcrk olan, M\u00fcsl\u00fcman olan herkese kar\u015f\u0131 katliama giri\u015fmi\u015fler ve i\u00e7inde ya\u015fad\u0131klar\u0131 \u00fclkeyi par\u00e7alayarak ba\u011f\u0131ms\u0131z bir devlet kurmak \u00e7abas\u0131na d\u00fc\u015fm\u00fc\u015flerdir.<\/p>\n

1914 y\u0131l\u0131 ortalar\u0131ndan ba\u015flayarak Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun Do\u011fu b\u00f6lgesindeki yerle\u015fim yerlerinde kurulan gizli Ermeni \u00e7etelerine sil\u00e2h ve cephane da\u011f\u0131t\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Sava\u015f\u0131n ba\u015flamas\u0131ndan hemen sonra da Ermeniler, Van \u015fehri b\u00f6lgesinde ayaklanm\u0131\u015flar, \u00e7evredeki M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 katlederek o b\u00f6lgede ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 il\u00e2n etmi\u015f Van Vilayeti Ermeni h\u00fck\u00fcmetini kurmu\u015flard\u0131r. Bu \u201cdevlet i\u00e7inde devlet<\/em>\u201d demektir ve d\u00fcnyada hi\u00e7bir egemen devlet, hi\u00e7bir onurlu devlet buna izin vermez. Osmanl\u0131 Devleti de izin vermemi\u015ftir. Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin, isyanlar\u0131 ve Ermenilerin Ruslar\u0131 desteklemelerini \u00f6nleme \u00e7abalar\u0131 \u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131 olmad\u0131.<\/p>\n

Rus kuvvetlerinin Do\u011fu Anadolu\u2019da T\u00fcrk topraklar\u0131na girmeye ba\u015flamas\u0131yla birlikte, II. Me\u015frutiyet\u2019ten sonra Osmanl\u0131 ordusuna al\u0131nan Ermeniler sil\u00e2hlar\u0131yla birlikte Osmanl\u0131 birliklerinden ka\u00e7maya, Rus kuvvetlerine kat\u0131lmaya ve \u00e7eteler kurarak civardaki T\u00fcrk yerle\u015fim yerlerine sald\u0131rmaya ba\u015flad\u0131lar. Rus ordusunda bulunan g\u00f6n\u00fcll\u00fc Ermeni alaylar\u0131n\u0131n faaliyetleri, Osmanl\u0131 ordusundan firar eden Ermenilerin faaliyetleri, Ermeni kiliselerinin faaliyetleri, Ermeni komitelerinin faaliyetleri, Osmanl\u0131 topraklar\u0131nda toplu olarak bulunan Ermenilerin faaliyetleri sonucu, b\u00f6lge her an patlamaya haz\u0131r bir bomba haline gelmi\u015fti.<\/p>\n

\u201c\u2026Toplu ayaklanmay\u0131 ba\u015flatman\u0131n en uygun zaman\u0131 Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin sava\u015fa girdi\u011fi zamand\u0131\u2026\u201d<\/strong><\/h2>\n

Kurum-\u00d6ner: <\/strong><\/em>Ermeni \u00e7eteler, sivilleri katlederken neyi ama\u00e7lad\u0131? Onlar\u0131 destekleyen i\u015fgalci g\u00fc\u00e7ler, bu katliamlarla nereye varmak istedi? Bu katliamlar\u0131n i\u015fgalci g\u00fc\u00e7lerin elini g\u00fc\u00e7lendirici bir etkisi oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir mi? <\/em><\/p>\n

Ta\u015fk\u0131ran:<\/strong><\/em> Elbette bu \u00e7ete faaliyetleri d\u00fc\u015fman g\u00fc\u00e7lerin i\u015flerini ve ilerlemelerini kolayla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin 1 Kas\u0131m 1914\u2019de Almanlar\u0131n yan\u0131nda I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019na kat\u0131lmas\u0131 Osmanl\u0131 Devleti i\u00e7inde ve d\u0131\u015f\u0131nda ya\u015fayan Ermeniler taraf\u0131ndan b\u00fcy\u00fck bir f\u0131rsat olarak de\u011ferlendirildi. Ermeni tarih\u00e7i Nalbantyan, Ermeni olaylar\u0131n\u0131 anlatt\u0131\u011f\u0131 kitab\u0131nda bu durumu \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131kl\u0131yor: \u201c…Ermeni Komiteleri i\u00e7in, hedeflerini ger\u00e7ekle\u015ftirecek toplu ayaklanmay\u0131 ba\u015flatman\u0131n en uygun zaman\u0131 Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin sava\u015fa girdi\u011fi zamand\u0131<\/em>…\u201d<\/p>\n

Asl\u0131nda, daha Osmanl\u0131 Devleti sava\u015fa girmeden, sava\u015f patlak verir vermez Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin seferberlik il\u00e2n etmesi \u00fczerine Fransa\u2019da ya\u015fayan Ermeniler bildiriler yay\u0131mlam\u0131\u015flar ve T\u00fcrkiye\u2019deki Ermenileri k\u0131\u015fk\u0131rtm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019deki Ermeni ayd\u0131nlar\u0131 sava\u015f ba\u015f\u0131nda \u015fu \u015fekilde harekete karar vermi\u015flerdir: Harp il\u00e2n\u0131na kadar sessizce itaatlerini korumak, harp il\u00e2n edilirse ordudaki Ermeni erler sil\u00e2hlar\u0131yla d\u00fc\u015fman taraf\u0131na ge\u00e7mesi; ordumuz ilerlerse sessizlik ve itaati korumak; ordumuz geri \u00e7ekiliyorsa silahlan\u0131p \u00e7ete h\u00e2line ge\u00e7mek ve bize kar\u015f\u0131 harekete ge\u00e7mek.<\/em><\/p>\n

Fakat sava\u015f\u0131n gidi\u015fat\u0131n\u0131 beklemeden silahlanarak kendi devletlerine isyan etmeye ve d\u00fc\u015fmanlarla i\u015fbirli\u011fine giri\u015fmi\u015flerdir. Ermeniler, bir yandan Osmanl\u0131 ordusundan ka\u00e7\u0131yor, onu arkadan vurmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor bir yandan da babalar\u0131, e\u015fleri, karde\u015fleri askerde olan, yerle\u015fim yerlerindeki kad\u0131nlara, k\u0131zlara, \u00e7ocuklara ve ya\u015fl\u0131lara sald\u0131r\u0131yorlard\u0131. Askerlerimiz bunlardan haberdar oluyor ve geride b\u0131rakt\u0131klar\u0131 ailelerine neler oldu\u011fu konusunda endi\u015fe ve kayg\u0131 ya\u015f\u0131yorlard\u0131. Asl\u0131nda Ermenilerin faaliyetleri sadece isyan hareketlerine kat\u0131lmak, ordudan firar etmek, k\u00f6ylerdeki savunmas\u0131z birka\u00e7 \u00e7ocuk ve ya\u015fl\u0131lara sald\u0131rmak, yol ve k\u00f6pr\u00fcleri imha etmek, yaral\u0131 askerleri \u00f6ld\u00fcrmekle s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildi. Bunlar kadar \u00f6nemli bir ba\u015fka faaliyetleri de Ermenilerin d\u00fc\u015fman kuvvetlerine ettikleri yard\u0131mlard\u0131. Ermeniler d\u00fc\u015fman kuvvetlerine, T\u00fcrk birliklerinin durum ve konu\u015fu ile ilgili istihbarat bilgileri veriyorlard\u0131.<\/p>\n

\"Van'\u0131

Van’\u0131 i\u015fgal eden Ermeni \u00e7etelerin kurduklar\u0131 savunma hatt\u0131<\/p><\/div>\n

Kurum-\u00d6ner: <\/strong><\/em>Osmanl\u0131 Devleti, Ermeni isyan\u0131na ve mezalimine \u00f6nlem olarak tehcirden evvel farkl\u0131 y\u00f6ntemler denedi mi? Yoksa ilk uygulama tehcir mi olmu\u015ftu?<\/em><\/p>\n

Ta\u015fk\u0131ran: <\/strong><\/em>Elbette tehcirden \u00f6nce yap\u0131lacak olanlar yap\u0131ld\u0131, at\u0131lacak ad\u0131mlar at\u0131ld\u0131. Mesela hem halk hem Ermenilerin dini liderleri uyar\u0131ld\u0131. <\/em>Osmanl\u0131 Devleti, ba\u015fta do\u011fu vil\u00e2yetleri olmak \u00fczere Anadolu\u2019da ba\u015flayan Ermeni isyanlar\u0131n\u0131 ald\u0131\u011f\u0131 mahall\u00ee tedbirlerle yat\u0131\u015ft\u0131rmaya u\u011fra\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak mahall\u00ee tedbirler \u00e7ok etkili olamam\u0131\u015f, bunun sonucu olarak da Ermeniler, \u00f6zellikle Do\u011fu Anadolu\u2019da hem sava\u015f alan\u0131nda, hem cephe gerilerinde, hem ordu i\u00e7in hem de sivil halk i\u00e7in ger\u00e7ek bir tehlike olu\u015fturur konuma gelmi\u015ftir. Asl\u0131nda Osmanl\u0131 Devleti \u00e7ok daha \u00f6nceden, istihbarat\u0131 sayesinde, do\u011fuda Ruslara kar\u015f\u0131 yap\u0131lacak bir sava\u015fta Ermenilere Osmanl\u0131 topraklar\u0131 \u00fczerinde ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k vaat edildi\u011fini ve Ruslar\u0131n Osmanl\u0131 Devleti\u2019nden alaca\u011f\u0131 topraklar\u0131n Ermenilere b\u0131rak\u0131laca\u011f\u0131na dair s\u00f6z verdi\u011fini \u00f6\u011frenmi\u015f durumdayd\u0131.<\/p>\n

Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu, Ermenileri yat\u0131\u015ft\u0131rma amac\u0131yla sava\u015f\u0131n ba\u015flar\u0131ndan itibaren bir tak\u0131m uyar\u0131larda bulunmu\u015ftur. D\u00f6nemin D\u00e2hiliye Naz\u0131r\u0131 Talat Pa\u015fa, Erzurum mebusu Vartkes Efendi\u2019yle; Enver Pa\u015fa da Ermeni Patri\u011fi ile g\u00f6r\u00fc\u015ferek bu tip faaliyetler kar\u015f\u0131s\u0131nda sert \u00f6nlemler al\u0131naca\u011f\u0131n\u0131 iletmi\u015flerdir. Bu uyar\u0131lara ra\u011fmen, 3. Ordu Komutanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6nderilen mesajlarda silahl\u0131 Ermeni \u00f6rg\u00fctlerinin Ruslar\u0131n Kafkaslardaki ilerleyi\u015fine yard\u0131m etti\u011fi bildirilmi\u015ftir.<\/p>\n

Asl\u0131nda 24 Nisan\u2019da Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin yapt\u0131\u011f\u0131 da bir nevi ikazd\u0131. Osmanl\u0131 Devleti, ortaya \u00e7\u0131kan son durumu kontrol alt\u0131na almak ad\u0131na 24 Nisan 1915 tarihinde bir genelge yay\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r. Bu genelgede; Ta\u015fnak, H\u0131n\u00e7ak ve benzeri Ermeni komitelerinin kapat\u0131lmas\u0131, belgelerine el konulmas\u0131, liderleri ile zararl\u0131 faaliyetleri bilinen Ermenilerin tutuklanmas\u0131 ve bulunduklar\u0131 yerde kalmalar\u0131 sak\u0131ncal\u0131 g\u00f6r\u00fclenlerin uygun bir yerde toplanmas\u0131 talimat\u0131 verilmi\u015ftir.\u00a0S\u00f6z konusu genelge \u00fczerine \u0130stanbul\u2019da bu \u00f6rg\u00fctlere mensup oldu\u011fu tespit edilenlerin bir k\u0131sm\u0131 tutuklanm\u0131\u015ft\u0131r. Tutuklananlar\u0131n say\u0131s\u0131 hakk\u0131nda ise farkl\u0131 bilgiler bulunmaktad\u0131r. M\u0131s\u0131r\u2019da bulunan \u0130ngiliz Askeri Ofisi\u2019ne gelen bilgiye g\u00f6re 1800 Ermeni tutuklanm\u0131\u015ft\u0131r. Fransa D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019na bildirilen say\u0131 ise 2500 civar\u0131ndad\u0131r. T\u00fcrk kaynaklar\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ise \u0130stanbul\u2019da 235 ki\u015finin tutuklanarak Ankara\u2019ya g\u00f6nderildi\u011finden bahsedilmektedir.<\/a>\u00a0\u0130stanbul d\u0131\u015f\u0131ndan da 321 ki\u015fi olmak \u00fczere toplam 556 Ermeni komitecinin tutukland\u0131\u011f\u0131 tespit edilmektedir.\u00a0Ancak s\u00f6z konusu kaynaklar\u0131n hepsinde bulunan ortak nokta, tutuklananlar\u0131n s\u0131radan Ermeniler de\u011fil, komite faaliyetlerine kat\u0131lan Ermeniler oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcndedir. Osmanl\u0131 belgeleri g\u00f6re, tutuklanan Ermenilerin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131n serbest b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, bir k\u0131sm\u0131n\u0131n tehcir edildi\u011fini, su\u00e7u a\u011f\u0131r olan bir k\u0131sm\u0131n\u0131n da sava\u015f sonu\u00e7lanana kadar g\u00f6zetim alt\u0131nda tutuldu\u011funu g\u00f6stermektedir.<\/p>\n

Tehcir Kanunu yaln\u0131zca Ermenilerle ilgili de\u011fildir, isyan edenlerle ilgilidir<\/strong><\/h2>\n

Bu olay Tehcir de\u011fildir. Tehcir karar\u0131 daha sonra al\u0131nacakt\u0131r. Osmanl\u0131 H\u00fck\u00fbmeti de tamamen asker\u00ee g\u00fcvenlik d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle 27 May\u0131s 1915\u2019te \u201cTehcir Kanunu\u201d (G\u00f6\u00e7 Ettirme Kanunu) olarak bilinen bir kanun h\u00fckm\u00fcnde kararname \u00e7\u0131kard\u0131. Buna g\u00f6re:<\/p>\n

\u201c1. Sava\u015f h\u00e2linde ordu, kolordu, t\u00fcmen ve mevki kumandanlar\u0131, yurt savunmas\u0131, asayi\u015fin korunmas\u0131 ve h\u00fckumet emirlerine kar\u015f\u0131 halk taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131 koyma, direnme veya silahl\u0131 tecav\u00fcz vaki olursa buna kar\u015f\u0131 derhal askeri kuvvet kullanarak hareketi bast\u0131rmaya, tecav\u00fcz ve direnmeyi yok etmeye yetkili ve mecburdur.<\/em><\/p>\n

2. Ordu, kolordu ve t\u00fcmen kumandanlar\u0131 asker\u00ee gerekler kar\u015f\u0131s\u0131nda casusluk, h\u0131yanet h\u00e2linde g\u00f6recekleri kasaba ve k\u00f6y halk\u0131n\u0131, teker teker veya toplu halde di\u011fer yerlere sevk ve isk\u00e2n ettirebilirler.<\/em>\u201d<\/p>\n

Kanun dikkatle incelenince bunun sadece Ermenilerle ilgili olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, esasen kanunda hi\u00e7 Ermeni ad\u0131n\u0131n zikredilmedi\u011fini, s\u00f6z konusu edilenlerin Osmanl\u0131 Devleti\u2019ne isyan edenler oldu\u011funu hemen fark etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n

Bu kanuna g\u00f6re Ermenilerin Osmanl\u0131 Devleti\u2019ne isyan\u0131 ve Osmanl\u0131\u2019n\u0131n sava\u015ft\u0131\u011f\u0131 Ruslara yapt\u0131klar\u0131 yard\u0131mlar dikkate al\u0131narak bunlardan sorumlu olan Ermenilerin g\u00f6\u00e7 ettirilme i\u015flemlerine ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu g\u00f6\u00e7 i\u015flemi \u00f6nce Do\u011fu Anadolu\u2019daki Ermenilere uygulanm\u0131\u015f; daha sonra \u0130zmit ve di\u011fer i\u00e7 b\u00f6lgelerdeki Ermeniler de olay \u00e7\u0131kar\u0131nca b\u00fct\u00fcn Anadolu g\u00f6\u00e7 kapsam\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Zira \u00f6zellikle k\u0131y\u0131 b\u00f6lgelerdeki Ermeniler, kendileri kabul etmeseler de, Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin sava\u015ft\u0131\u011f\u0131 m\u00fcttefik \u00fclkelerin donanmalar\u0131na istihbarat raporlar\u0131 veriyorlard\u0131. Mesel\u00e2 Silivri\u2019deki Ermeni tayfalar \u0130ngiliz denizalt\u0131lar\u0131n\u0131n ikmalini yap\u0131yor; D\u00f6rtyol\u2019da ise \u0130skenderun K\u00f6rfezi\u2019ndeki bir Ermeni k\u00f6y\u00fc \u0130ngiliz ve Frans\u0131z filolar\u0131na i\u015faretler veriyorlard\u0131. Ancak T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fayan Katolik ve Protestan Ermeniler bu mecbur\u00ee g\u00f6\u00e7\u00fcn d\u0131\u015f\u0131nda tutulmu\u015f, sadece isyan ve olay \u00e7\u0131karan Gregoryan Ermeniler g\u00f6\u00e7 ettirilmi\u015flerdir.<\/p>\n

Tehcir, \u201cs\u00fcrg\u00fcn\u201d demek de\u011fildir<\/strong><\/h2>\n

Kurum-\u00d6ner: <\/strong><\/em>Osmanl\u0131, tehcir karar\u0131 ald\u0131\u011f\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir sava\u015f\u0131n i\u00e7indeydi. Yurti\u00e7inde de b\u00fcy\u00fck s\u0131k\u0131nt\u0131lar ya\u015fan\u0131yordu. B\u00f6yle bir ortamda, tehcir gibi ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir uygulamada olumsuzluklarla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lmas\u0131 maalesef ola\u011fan bir durum. Elbette, ya\u015fanan b\u00fct\u00fcn ac\u0131lar b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Fakat o g\u00fcn\u00fcn \u015fartlar\u0131nda de\u011ferlendirdi\u011fimizde tehcir s\u0131ras\u0131nda ya\u015fanan sorunlar Ermeni taraf\u0131n\u0131n anlatt\u0131\u011f\u0131 kadar b\u00fcy\u00fck m\u00fcyd\u00fc? Ya\u015fananlar\u0131 \u201csoyk\u0131r\u0131m\u201d olarak tan\u0131mlayan bir kesim var, bunu nas\u0131l de\u011ferlendiriyorsunuz?<\/em><\/p>\n

Ta\u015fk\u0131ran:<\/strong><\/em> O y\u0131llarda ac\u0131 her iki tarafta da, T\u00fcrklerde de Ermenilerde de ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. Ac\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc k\u00fc\u00e7\u00fc\u011f\u00fc olmaz. Ya\u015fayan taraflar i\u00e7in ac\u0131 \u0131st\u0131rap verici bir durumdur.<\/p>\n

Arap\u00e7a as\u0131ll\u0131 bir kelime olan tehcir,\u00a0<\/strong>\u201cbir yerden ba\u015fka bir yere g\u00f6\u00e7 ettirmek, yer de\u011fi\u015ftirmek, hicret ettirmek (immigration, emigration)<\/em>\u201d\u00a0manas\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131r; bir\u00a0\u201cs\u00fcrg\u00fcn<\/em>\u201d,\u00a0bir\u00a0\u201cdeportation<\/em>\u201d manas\u0131 yoktur. Bununla birlikte;\u00a0\u201cTehcir Kanunu\u201d\u00a0<\/strong>diye adland\u0131r\u0131lan kanunun ad\u0131 da asl\u0131nda\u00a0\u201cSava\u015f zaman\u0131nda h\u00fck\u00fcmet uygulamalar\u0131na kar\u015f\u0131 gelenler i\u00e7in askeri taraf\u0131ndan uygulanacak \u00f6nlemler hakk\u0131na ge\u00e7ici kanun\u201ddur. Bu kanuna dayan\u0131larak ger\u00e7ekle\u015ftirilen yer de\u011fi\u015ftirme uygulamas\u0131n\u0131n anlat\u0131m\u0131nda kullan\u0131lan\u00a0\u201ctenkil<\/em> (nakletme)\u201d\u00a0<\/strong>tabiri de Bat\u0131 dillerinde\u00a0\u201cs\u00fcrg\u00fcn\u201d anlam\u0131na gelen\u00a0\u201cdeportation<\/em>\u201d, \u201cexile<\/em>\u201d\u00a0<\/strong>veya\u00a0\u201cproscription<\/em>\u201d\u00a0<\/strong>gibi terimlere kar\u015f\u0131l\u0131k de\u011fildir.<\/p>\n

Ba\u015fta Van olmak \u00fczere yurdun pek \u00e7ok yerinde ba\u015flayan Ermeni isyan ve katliamlar\u0131na \u00f6nlem almak amac\u0131yla Talat Pa\u015fa’n\u0131n ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131, h\u00fck\u00fbmet ve meclisin de uygun g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc yer de\u011fi\u015ftirme,\u00a0<\/strong>do\u011frudan do\u011fruya cephelerin g\u00fcvenli\u011fini sarsacak b\u00f6lgelerde uygulanm\u0131\u015ft\u0131r. Bunlardan birincisi, Kafkas ve \u0130ran Cephesinin geri b\u00f6lgesini olu\u015fturan Erzurum, Van ve Bitlis dolaylar\u0131; ikincisi ise, Sina Cephesi gerilerini olu\u015fturan Mersin-\u0130skenderun b\u00f6lgeleridir. Ermeniler, her iki b\u00f6lgede de d\u00fc\u015fmanla i\u015fbirli\u011fi yapm\u0131\u015f ve onlar\u0131n \u00e7\u0131karma yapmalar\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131racak faaliyetlerde bulunmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n

Yer de\u011fi\u015ftirme uygulamas\u0131 daha sonralar\u0131, isyan \u00e7\u0131karan, d\u00fc\u015fmanla i\u015fbirli\u011fi yapan ve Ermeni komitac\u0131lar\u0131na yatakl\u0131k eden di\u011fer vil\u00e2yetlerdeki Ermenileri de kapsayacak \u015fekilde geni\u015fletilmi\u015ftir. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta Katolik ve Protestan Ermeniler uygulama d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131ld\u0131klar\u0131 halde, daha sonra bunlardan zararl\u0131 faaliyetleri g\u00f6r\u00fclenler de g\u00f6\u00e7 ettirilmi\u015flerdir.<\/p>\n

Ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fi 1915\u2019ten g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar yer de\u011fi\u015ftirme uygulamas\u0131 hakk\u0131nda \u00e7ok \u015fey yaz\u0131l\u0131p \u00e7izilmi\u015ftir. Ermeniler, uydurma belgelerin arkas\u0131na gizlenerek, d\u00fcnya kamuoyunu uzun s\u00fcre kand\u0131rmay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015flard\u0131r. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta \u00fc\u00e7 y\u00fcz binlerden ba\u015flay\u0131p, \u00fc\u00e7 milyonlara kadar varan rakamlarla ifade edilen Ermeni katliam\u0131 hik\u00e2yelerinin hi\u00e7bir dayana\u011f\u0131 bulunmamaktad\u0131r. Nitekim \u0130stanbul’un i\u015fgal edildi\u011fi d\u00f6nemde \u0130ngilizler ve Frans\u0131zlar, Osmanl\u0131 ar\u015fivini yeterince ara\u015ft\u0131rmalar\u0131na ra\u011fmen soyk\u0131r\u0131m\u0131 ima edecek tek bir belgeye dahi rastlamam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n

\u015eayet, Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin Ermenileri \u201csoyk\u0131r\u0131m\u201da tabi tutmak gibi bir amac\u0131 olsayd\u0131; bulunduklar\u0131 yerlerde bu d\u00fc\u015f\u00fcncesini ger\u00e7ekle\u015ftiremez miydi? Bunun i\u00e7in \u201cyer de\u011fi\u015ftirme\u201d gibi bir uygulamaya ne gerek vard\u0131? Kafilelerin g\u00fcvenli\u011fi, sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve ge\u00e7imlerinin temini i\u00e7in b\u00fcy\u00fck maddi fedak\u00e2rl\u0131klara ne gerek vard\u0131? 1915 May\u0131s\u2019\u0131ndan 1916 Ekim ay\u0131na kadar yakla\u015f\u0131k bir bu\u00e7uk y\u0131l devam eden g\u00f6\u00e7 ettirme ve yerle\u015ftirme s\u0131ras\u0131nda, emirler \u00e7er\u00e7evesinde ve mahallinde ald\u0131\u011f\u0131 tedbirlerle, o g\u00fcn\u00fcn zor sava\u015f \u015fartlar\u0131na ra\u011fmen, Ermenilerin can ve mallar\u0131n\u0131 koruma alt\u0131na almas\u0131na ne gerek vard\u0131? \u00c2deta yeni bir cephe a\u00e7m\u0131\u015f gibi idar\u00ee, asker\u00ee ve mal\u00ee y\u00fck\u00fcn alt\u0131na girmeye ne gerek vard\u0131?<\/p>\n

B\u00fct\u00fcn bu sorular\u0131n cevaplar\u0131, Osmanl\u0131 Devleti’nin as\u0131l niyetinin anla\u015f\u0131lmas\u0131na yetecektir. Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin, y\u00fczlerce y\u0131l devlete olan ba\u011fl\u0131l\u0131klar\u0131ndan dolay\u0131\u00a0\u201cmillet-i sad\u0131ka\u201d\u00a0olarak nitelendirdi\u011fi bir halka kar\u015f\u0131, birdenbire tav\u0131r de\u011fi\u015ftirmesinin de mant\u0131kl\u0131 bir izah\u0131 yoktur. De\u011fi\u015fen Osmanl\u0131 de\u011fil, Rusya ve \u0130tilaf Devletlerinin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k vaatlerine kanan Ermenilerdir. Cephelerde sava\u015f\u0131n g\u00fcvenle s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi ve yurt i\u00e7inde de emniyetin sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in ba\u015fka yol da yoktur. Bu tamamen bir asker\u00ee tedbirdir.<\/p>\n

As\u0131ls\u0131z Ermeni iddialar\u0131n\u0131n destek\u00e7ileri \u00f6ld\u00fcr\u00fclen 3 milyondan fazla M\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrk\u2019ten hi\u00e7 bahsetmiyorlar<\/strong><\/h2>\n

Soyk\u0131r\u0131m meselesine gelince, \u201cSoyk\u0131r\u0131m\u201d kavram\u0131n\u0131 \u00e7ok dikkatli kullanmak gerekir. \u201cSil\u00e2hs\u0131z ve savunmas\u0131z bir toplumun b\u00fct\u00fcn bireylerinin, hi\u00e7 ayr\u0131m g\u00f6zetilmeksizin pl\u00e2nl\u0131 bir \u015fekilde ve silahl\u0131 bir toplum taraf\u0131ndan tamamen yok edilmesi\u201dne soyk\u0131r\u0131m diyoruz. Dolay\u0131s\u0131yla her sava\u015f\u0131, her \u00f6ld\u00fcrme olay\u0131n\u0131, her \u00e7arp\u0131\u015fmay\u0131 soyk\u0131r\u0131m olarak nitelendirmek ne insaf ne de bilim \u00f6l\u00e7\u00fclerine s\u0131\u011far.<\/p>\n

ABD\u2019den tarih\u00e7i Prof. Dr. Justin McCarthy\u2019nin dedi\u011fi gibi \u201cHerhangi bir sava\u015fta sadece tek taraf\u0131n \u00f6l\u00fclerini sayarsan\u0131z, bu bir \u201csoyk\u0131r\u0131m\u201d gibi g\u00f6r\u00fcnecektir. Mesel\u00e2 Amerikan \u0130\u00e7 Sava\u015f\u0131nda sadece Kuzey\u2019in verdi\u011fi kay\u0131plar\u0131 incelerseniz, G\u00fcney\u2019i; sadece G\u00fcney\u2019dekilerin ba\u015f\u0131na gelenlere bakarsan\u0131z da Kuzey\u2019i \u201csoyk\u0131r\u0131m\u201d yapmakla su\u00e7layabilirsiniz…<\/em>\u201d Ger\u00e7ekten de gerek Ermeniler, gerekse onlara \u00e7e\u015fitli siyas\u00ee sebeplerle sempati duyanlar, I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda \u00f6ld\u00fcr\u00fclen 3 milyondan fazla M\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrk\u2019ten hi\u00e7 bahsetmezler.<\/p>\n

Tarih bilimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir soyk\u0131r\u0131mdan bahsetmek i\u00e7in mutlaka bir belgeye dayanmak gerekir. Uydurma ve ger\u00e7eklerle ilgisi olmayan \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f insan rakamlar\u0131yla \u201csoyk\u0131r\u0131m\u201d iddias\u0131nda bulunmak bilimsel de\u011fil, art niyetli siyas\u00ee bir yakla\u015f\u0131md\u0131r.<\/p>\n

Bilindi\u011fi gibi I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonunda Osmanl\u0131 Devleti\u2019ni par\u00e7a par\u00e7a etmek isteyen \u00fclkelerin ba\u015f\u0131nda gelen \u0130ngiltere, sava\u015ftan hemen sonra \u00e7ok \u015fiddetli bir \u015fekilde, tutuklad\u0131\u011f\u0131 ve esir ald\u0131\u011f\u0131 Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin ileri gelenlerini \u201cErmeni katliam\u0131ndan su\u00e7lu\u201d olarak yarg\u0131lamak istemekteydi. Bunda da o derece kararl\u0131yd\u0131 ki, \u0130stanbul\u2019da \u0130ngiltere Temsilcisi olarak bulunan Amiral Webb, \u0130ngiltere\u2019ye g\u00f6nderdi\u011fi bir telgrafta: \u201c…Ermenilere zulmeden herkesi cezaland\u0131rmak i\u00e7in T\u00fcrkleri toptan idam etmeli<\/em>\u00bc<\/em>Y\u00fcksek g\u00f6revlileri ibret verici bir \u015fekilde yarg\u0131layarak cezaland\u0131rmal\u0131…<\/em>\u201d diyor.<\/p>\n

\u0130ngilizler bu kinle bir asker\u00ee mahkeme kurmu\u015flar ve yarg\u0131lamaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r. Ama bir t\u00fcrl\u00fc sonu\u00e7land\u0131ramam\u0131\u015flard\u0131r. Zira \u201csoyk\u0131r\u0131m\u201d\u0131 ispat edecek hi\u00e7bir kan\u0131t yoktur. Yani Osmanl\u0131 Devleti y\u00f6neticilerinin: \u201cB\u00fct\u00fcn Ermenileri yok edin\u201d \u015feklinde ne yaz\u0131l\u0131 ne de s\u00f6zl\u00fc bir emri bulunabilmi\u015ftir. Mahkemelerde g\u00f6rm\u00fc\u015flerdir ki bulunan b\u00fct\u00fcn belgeler Ermenilere zarar verilmesinin \u00f6nlenmesini istemektedir. Ama T\u00fcrkleri \u201ccezaland\u0131rmada\u201d kararl\u0131 olan \u0130ngilizler resmi olarak Amerika Birle\u015fik Devletlerine ba\u015fvururlar ve \u201cT\u00fcrkler aleyhine delil\u201d bulunmas\u0131n\u0131 isterler. Amerika\u2019daki \u0130ngiliz b\u00fcy\u00fckel\u00e7isinin giri\u015fimleri de bir sonu\u00e7 vermez ve B\u00fcy\u00fckel\u00e7i Craige 23.7.1921\u2019de \u0130ngiltere\u2019ye ABD\u2019nin resm\u00ee cevab\u0131n\u0131 bildirir: \u201c…Amerikan ar\u015fivlerinde T\u00fcrkler aleyhine hi\u00e7bir delil bulunamam\u0131\u015ft\u0131r…<\/em>\u201d<\/p>\n

Kurulan mahkemelerde \u0130ttihat ve Terakki d\u00fc\u015fmanlar\u0131 g\u00f6rev alm\u0131\u015ft\u0131r<\/strong><\/h2>\n

Daha \u00f6nce Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin de \u201cg\u00f6\u00e7 ettirilen Ermenilere k\u00f6t\u00fc davrananlar\u0131\u201d yarg\u0131lad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bunlardan baz\u0131lar\u0131n\u0131 da cezaland\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftik. Son g\u00fcnlerde Ermenilerin ve Ermeni yanl\u0131lar\u0131n\u0131n yeni bir as\u0131ls\u0131z iddias\u0131 daha ortaya at\u0131ld\u0131. Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin yapt\u0131\u011f\u0131 yarg\u0131lamalar\u0131 Ermeniler ve Ermeni yanl\u0131lar\u0131 \u201cOsmanl\u0131 Devleti de soyk\u0131r\u0131m\u0131 kabul etti ve yapanlar\u0131 yarg\u0131lad\u0131\u201d gibi dayanaks\u0131z bir iddia i\u00e7indeler.<\/p>\n

Soyk\u0131r\u0131m Osmanl\u0131 h\u00fck\u00fbmeti taraf\u0131ndan kabul edilmi\u015f ve bunu ger\u00e7ekle\u015ftirenler yarg\u0131lanm\u0131\u015f de\u011fildir. Yarg\u0131lama g\u00f6\u00e7 ettirilen Ermenilere, g\u00f6\u00e7 yollar\u0131nda ve konaklama yerlerinde sald\u0131ran, k\u00f6t\u00fc davranan, e\u015fyalar\u0131n\u0131, mallar\u0131n\u0131 \u00e7alanlarla, bunlar\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in gerekli tedbiri almayan y\u00f6neticiler i\u00e7indir. Daha \u00f6nce de s\u00f6yledi\u011fimiz gibi yarg\u0131lananlar aras\u0131nda Ermeni olanlar da vard\u0131r. Bu arada Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin kurdu\u011fu bu mahkemelerde g\u00f6rev alanlar, amans\u0131z denilebilecek kadar \u0130ttihat ve Terakki Partisi mensuplar\u0131na d\u00fc\u015fman olan H\u00fcrriyet ve \u0130til\u00e2f Partisi yanl\u0131lar\u0131d\u0131r. Bu y\u00fczden bu mahkemelerde verilen kararlar\u0131n ve ifade edilen rakamlar\u0131n adaletin yerine getirilmesinden \u00e7ok siyas\u00ee d\u00fc\u015fmanlara zarar verme, onlardan \u00f6\u00e7 alma duygusuyla al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zden uzak tutmamak l\u00e2z\u0131md\u0131r. Divan-\u0131 Harb\u00ee-i \u00d6rf\u00ee kararlar\u0131n\u0131 bu \u00e7er\u00e7evede de\u011ferlendirmek daha ger\u00e7ek\u00e7i olacakt\u0131r.<\/p>\n

\u015eimdi 1915\u2019lerde de\u011filiz. 85 y\u0131l \u00f6ncesinin olaylar\u0131n\u0131, bilimsel verileri bir yana atarak siyas\u00ee \u00e7\u0131kar amac\u0131yla devaml\u0131 g\u00fcndeme getirmek ne Ermenilere ne de onlara sempati duyanlara yarar getirir. Globalle\u015fmenin \u00e7ok h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde, tarihten gelen baz\u0131 problemlerin \u00e7arp\u0131t\u0131larak d\u00fcnya kamuoyunun yanl\u0131\u015f y\u00f6nlendirilmesi, toplumlar aras\u0131ndaki kin ve d\u00fc\u015fmanl\u0131k duygular\u0131n\u0131 azaltmak yerine artt\u0131r\u0131r. Toplumlar birbirlerine ve kar\u015f\u0131s\u0131ndakilere sempati duyanlara d\u00fc\u015fmanl\u0131k ve k\u00f6t\u00fcl\u00fck etme \u00f6nyarg\u0131lar\u0131n\u0131 gittik\u00e7e artt\u0131r\u0131rlar. Bu da toplumlarda ve bu toplumlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgelerde s\u00fcrekli bir huzursuzlu\u011fun var olmas\u0131na sebep olur. Oysa modern devletlere ve \u00e7a\u011fda\u015f y\u00f6neticilere d\u00fc\u015fen bu t\u00fcr \u00f6nyarg\u0131lar\u0131n ve duygular\u0131n azalt\u0131lmas\u0131 hatta yok edilmesi i\u00e7in \u00e7aba g\u00f6stermektir.<\/p>\n

Kurum-\u00d6ner: <\/strong><\/em>Devlet yetkilileri, tehcir s\u0131ras\u0131nda ya\u015fanan sorunlar\u0131 \u00f6nlemek, engellemek i\u00e7in tedbirler alm\u0131\u015f m\u0131yd\u0131? Devlet, Ermenileri ve Ermenilerin mallar\u0131n\u0131 korumak konusunda yetersiz miydi? O \u015fartlar alt\u0131nda, tehciri ve tehcirin uygulanmas\u0131n\u0131 nas\u0131l de\u011ferlendiriyorsunuz? <\/em><\/p>\n

Ta\u015fk\u0131ran: <\/strong><\/em>Asl\u0131nda asker\u00ee b\u00f6lgedeki Ermenileri ba\u015fka yerlere g\u00f6\u00e7 ettirme olay\u0131, \u201cTehcir Kanunu\u201dnun \u00e7\u0131kmas\u0131ndan \u00f6nce ba\u015flad\u0131. Enver Pa\u015fa\u2019n\u0131n daha \u00f6nce bildirilen 2 May\u0131s tarihli telgraf\u0131nda belirtilen iki ihtimalden birisi isti\u015fare sonucu se\u00e7ildi. D\u00e2hiliye Nezareti 23 May\u0131s 1915\u2019te Erzurum valisine \u015fifreli bir mesaj g\u00f6nderdi ve bu b\u00f6lgedeki Ermenilerin Urfa, Musul, Deirezzor\u2019a do\u011fru g\u00f6\u00e7 ettirilerek b\u00f6lgenin tahliye edilmesini istedi. Ayn\u0131 tarihte Van ve Bitlis valilerine g\u00f6nderilen \u015fifreli telgrafta da ayn\u0131 direktif vard\u0131. Her iki telgrafta da \u201cErmenilerin mallar\u0131n\u0131 ve canlar\u0131n\u0131 korumak; yol boyunca ve konaklamalar\u0131 esnas\u0131nda kollamak, ia\u015fe ve ikmallerini sa\u011flamak valilere aittir.<\/em>\u201d notu yer al\u0131yordu.<\/p>\n

D\u00e2hiliye Naz\u0131r\u0131 Talat Pa\u015fa, b\u00fct\u00fcn sorumlulu\u011fu \u00fczerine alarak Van, Bitlis, Erzurum, Adana gibi yerlerdeki Ermenilerin asker\u00ee sebepler y\u00fcz\u00fcnden, acilen tehcir ettirilmesi i\u00e7in daha kanun \u00e7\u0131kmadan gereken emirleri vermi\u015f ve ayn\u0131 emri Ermenilerin isk\u00e2n edilece\u011fi Musul, Urfa, Deirezzor valiliklerine de g\u00f6ndermi\u015fti.\u00a0 Ancak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki Talat Pa\u015fa telgraf emrinde bile baz\u0131 acil ve \u00f6nemli tedbirleri ihmal etmemi\u015f, tehcir olay\u0131n\u0131n nas\u0131l yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi hususunda da valiliklere sorumluluk vermi\u015ftir.<\/p>\n

Talat Pa\u015fa daha sonra Ba\u015fbakanl\u0131\u011fa, 26 May\u0131s 1915\u2019te bir \u00f6nerge vermi\u015ftir. Bu \u00f6nergede; tehcir olay\u0131n\u0131n gerek\u00e7eleri, nas\u0131l ve nerelere yap\u0131laca\u011f\u0131 belirtilmi\u015f ve de tehcir edilenlerin isk\u00e2n b\u00f6lgesine s\u0131k\u0131nt\u0131 \u00e7ekmeden gidip yerle\u015fmeleri, g\u00fczerg\u00e2hlar\u0131nda istirahatlerinin temini, mal ve can emniyetinin sa\u011flanmas\u0131, ia\u015felerinin muhacirin tahsisat\u0131ndan kar\u015f\u0131lanmas\u0131, kendilerine eski durumlar\u0131na g\u00f6re eml\u00e2k ve arazi verilmesi, ihtiyac\u0131 olanlara mesken yapt\u0131r\u0131lmas\u0131, \u00e7ift\u00e7i ve zanaatk\u00e2rlara tohumluk \u00e2let ve edevat verilmesi, memleketlerinde kalan mal ve e\u015fyalar\u0131n\u0131n veya de\u011ferlerinin kendilerine iadesi, menkul ve gayrimenkullerinin miktarlar\u0131n\u0131n tespit edilerek sat\u0131\u015f veya kira kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirilip, sonradan kendilerine verilmek \u00fczere emaneten mal sand\u0131klar\u0131na b\u0131rak\u0131lmas\u0131; b\u00fct\u00fcn bu i\u015fler i\u00e7in ge\u00e7ici komisyonlar kurulmas\u0131 ve maa\u015fl\u0131 memur al\u0131narak b\u00f6lgeye g\u00f6nderilmesi gibi son derece teferruatl\u0131 konular yer alm\u0131\u015ft\u0131r. Talat Pa\u015fa\u2019n\u0131n bu teklifi 30 May\u0131s 1915\u2019te Meclis-i V\u00fckel\u00e2da aynen kabul edilmi\u015f ve kanunla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Bu kanuna g\u00f6re de D\u00e2hiliye Nezareti \u0130sk\u00e2n-\u0131 A\u015f\u00e2ir ve Muhacirin M\u00fcd\u00fcriyeti (\u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 A\u015firet ve G\u00f6\u00e7menleri Yerle\u015ftirme M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc) taraf\u0131ndan, 30 May\u0131s 1915 tarihli bir talimatnameye g\u00f6re g\u00f6\u00e7 ettirilenlerin sevkinin mahall\u00ee memurlarca yap\u0131laca\u011f\u0131, Ermenilerin ta\u015f\u0131nabilecek mallar\u0131n\u0131 yanlar\u0131nda g\u00f6t\u00fcrebilecekleri, yolda can, mal emniyetinin, ia\u015fe ve istirahatlerinin sa\u011flanmas\u0131ndan mahall\u00ee memurlar\u0131n sorumlu olaca\u011f\u0131, Ermenilerin vard\u0131klar\u0131 yerde yerle\u015ftirildikleri yerlerin uygun ve sa\u011fl\u0131k \u015fartlar\u0131n\u0131n elveri\u015fli olmas\u0131, fakir olanlar\u0131n evlerinin devlet\u00e7e yap\u0131lmas\u0131 i\u00e7in muhacirin komisyonlar\u0131nca yap\u0131lmas\u0131 talimatlar\u0131 vard\u0131. 10 Haziran 1915 tarihinde daha teferruatl\u0131 bir y\u00f6netmelik yay\u0131mland\u0131. 34 maddeden olu\u015fan bu teferruatl\u0131 y\u00f6netmelikte ise Ermenilerin ta\u015f\u0131n\u0131r ve ta\u015f\u0131nmaz mallar\u0131, gelirleri, kira ve sat\u0131\u015f bedellerinin sahiplerine ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, hatta terk ettikleri yerlerdeki kiliselerde bulunan e\u015fya ve kitaplar\u0131n yap\u0131lacak tespitlerle yeni yerle\u015fim yerlerine nakledilmesi gibi olduk\u00e7a ayr\u0131nt\u0131l\u0131 h\u00fck\u00fcmler vard\u0131.<\/p>\n

G\u00f6\u00e7le birlikte s\u00f6z konusu kanun ve talimatlarda yer almayan yeni durumlar ortaya \u00e7\u0131kmaya ba\u015flam\u0131\u015f ve D\u00e2hiliye Nezareti bir seri yeni emirlerle bu problemlerin halledilmesini ama\u00e7lam\u0131\u015ft\u0131r. \u201c…Baz\u0131 yerlerde talimatlar\u0131n yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve bir\u00e7ok yerlerde su\u00e7lu olmay\u0131p g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcnen ki\u015filerin tutuklanarak… <\/em>ve bir\u00e7ok yerlerde de ger\u00e7ek k\u00f6t\u00fc ki\u015filer hakk\u0131nda hi\u00e7bir i\u015flem yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/em>\u201d diyerek su\u00e7lu ve zararl\u0131 kimselerin \u00fczerinde durulmas\u0131 gerekti\u011fi bildirilmektedir. D\u00e2hiliye Nezareti 9 Haziran, 14 Haziran, 21 Haziran, 22 Haziran, 23 Haziran, 26 Haziran, 1 Temmuz, 4 Temmuz, 5 Temmuz, 12 Temmuz tarihlerinde kendisine ula\u015fan bilgiler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda Musul, Zor, Elaz\u0131\u011f, Trabzon, Sivas, Diyarbak\u0131r, Canik gibi yerle\u015fim yerlerine g\u00f6nderdi\u011fi telgraflarla g\u00f6\u00e7\u00fcn iyi bir \u015fekilde y\u00fcr\u00fct\u00fclmesine, meydana gelen yanl\u0131\u015f anlamalara ve yanl\u0131\u015f uygulamalara son verilmesine,\u00a0 \u00f6zellikle can ve mal emniyetinin sa\u011flanmas\u0131n\u0131n zaruretine ve bunun i\u00e7in de gerekli tedbirlerin al\u0131nmas\u0131na dair emirler vermi\u015ftir.\u00a0 B\u00fct\u00fcn bu orijinal belgelerin hi\u00e7birisinde \u201ckatliam\u201d \u201csoyk\u0131r\u0131m\u201d gibi ifadelere yer verilmedi\u011fi gibi b\u00f6yle bir \u015fey ima dahi edilmemi\u015ftir.<\/p>\n

\u0130tilaf Devletleri sava\u015f su\u00e7lusu ad\u0131 alt\u0131nda, tan\u0131nm\u0131\u015f isimleri tutukluyordu<\/strong><\/h2>\n
\"Bo\u011fazl\u0131yan

“Sevgili vatanda\u015flar\u0131m, ben bir T\u00fcrk memuruyum. Ald\u0131\u011f\u0131m emri yerine getirdim. Vazifemi yapt\u0131\u011f\u0131ma vicdan\u0131m emindir. Sizlere yemin ederim ki ben masumum, son s\u00f6z\u00fcm bu g\u00fcn de budur, yar\u0131n da budur. Ecnebi devletlere yaranmak i\u00e7in beni as\u0131yorlar…”<\/p><\/div>\n

Kurum-\u00d6ner: <\/strong><\/em>Tehcir s\u0131ras\u0131nda ya\u015fanan elim bir hadise var: Bo\u011fazl\u0131yan Kaymakam\u0131 Kemal Bey\u2019in idam\u0131. Bu idam hakk\u0131nda ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz. Kemal Bey; bu idam cezas\u0131n\u0131n, d\u00f6nemin h\u00fck\u00fcmeti taraf\u0131ndan s\u0131rf yabanc\u0131lara \u201cyaranmak\u201d i\u00e7in uyguland\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylemi\u015fti. Sizce bu do\u011fru mudur? Do\u011fru ise h\u00fck\u00fcmet bu idamla i\u015fgal kuvvetlerine \u201cyaranabilmi\u015f\u201d midir?<\/em><\/p>\n

Ta\u015fk\u0131ran:<\/strong><\/em> Sondan ba\u015flayal\u0131m. \u0130\u015fgalcilere yaran\u0131lmaz. Onlar sadece kullan\u0131r. Merhum Bo\u011fazlayan Kaymakam\u0131 Kemal Bey de b\u00f6yle bir anlay\u0131\u015f\u0131n kurban\u0131 olmu\u015ftur. Kemal Bey, \u0130ngiliz Muhipleri Cemiyeti\u00a0\u00fcyesi\u00a0Nemrut Mustafa\u00a0Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131ndaki mahkeme taraf\u0131ndan idam\u0131na karar verilen,\u00a0Ermeni lobisi\u00a0ve\u00a0Ermeni ter\u00f6r\u00fcne \u015fehit verdi\u011fimiz ilk devlet g\u00f6revlisidir.\u00a0Kemal Bey, 12 Haziran 1915’te Bo\u011fazl\u0131yan Kaymakaml\u0131\u011f\u0131na getirildi. Tehcir s\u0131ras\u0131nda da Kemal Bey bir kaymakam olarak h\u00fck\u00fbmetin kendisine tebli\u011f etti\u011fi emirleri uygulamaktayd\u0131.<\/p>\n

1918 yaz\u0131nda, Bo\u011fazl\u0131yan’daki g\u00f6revi s\u0131ras\u0131nda tehcire tabi tutulan ahalinin mallar\u0131n\u0131n ya\u011fmalan\u0131p gayrimenkullerinin talan edilmesine m\u00fcsaade verdi\u011fi ve olaylar s\u0131ras\u0131nda tedbirsiz davrand\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle yarg\u0131land\u0131. Fakat\u00a0Yozgat’ta g\u00f6r\u00fclen dava Kemal Bey’e beraat karar\u0131 verdi. Bundan sonra da\u00a0Konya’ya tayin edilip 1918 sonunda tutuklanana kadar bu g\u00f6revini s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. Kemal Bey, Aral\u0131k 1918’de Mondros Ate\u015fkesi sonras\u0131nda tutukland\u0131\u011f\u0131 zaman, birka\u00e7 ay evvele kadar devletin en kritik makamlar\u0131ndaki b\u00fcrokratlar\u0131 ve ordunun en y\u00fcksek mevkilerindeki pa\u015falar\u0131 yan\u0131nda g\u00f6rd\u00fc. \u0130ttihat ve Terakki h\u00fck\u00fbmeti da\u011f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. \u0130tilaf Devletleri ise\u00a0sava\u015f\u00a0su\u00e7lusu ad\u0131 alt\u0131nda, tan\u0131nm\u0131\u015f isimleri tutukluyorlard\u0131.<\/p>\n

Kemal Bey “pe\u015fin h\u00fck\u00fcml\u00fc” Nemrut Mustafa Pa\u015fa ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131ndaki mahkeme taraf\u0131ndan 8 Kas\u0131m 1919’da idama mahk\u00fbm edilir. Bu,\u00a0“sava\u015f su\u00e7lusu” aleyhine verilen ilk idam cezas\u0131 idi.<\/p>\n

\u0130dam karar\u0131 tasdik edilmek \u00fczere saraya g\u00f6nderilir. Padi\u015fah\u0131n idam karar\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnen D\u00e2hiliye Naz\u0131r\u0131 Mehmed Ali Bey ile Adliye M\u00fcste\u015far\u0131 ve \u0130ngiliz Muhibleri Cemiyeti Reisi Said Molla, padi\u015fah\u0131 kand\u0131rmas\u0131 i\u00e7in Damat Ferit Pa\u015fa\u2019y\u0131 saraya g\u00f6ndermi\u015flerdi. Karar saraydan da onaylan\u0131r.<\/p>\n

Daha sonra Bekira\u011fa B\u00f6l\u00fc\u011f\u00fc\u2019nde kalan Kemal Bey ak\u015fam buradan al\u0131narak Beyaz\u0131t Meydan\u0131\u2019na getirilir. \u0130dam sehpas\u0131n\u0131n etraf\u0131n\u0131 polis ve jandarma sararak, halk yakla\u015ft\u0131r\u0131lmaz. Kemal Bey sehpada halka d\u00f6nerek son s\u00f6zlerini s\u00f6yler:<\/p>\n

“Sevgili vatanda\u015flar\u0131m, ben bir T\u00fcrk memuruyum. Ald\u0131\u011f\u0131m emri yerine getirdim. Vazifemi yapt\u0131\u011f\u0131ma vicdan\u0131m emindir. Sizlere yemin ederim ki ben masumum, son s\u00f6z\u00fcm bu g\u00fcn de budur, yar\u0131n da budur. Ecnebi devletlere yaranmak i\u00e7in beni as\u0131yorlar. E\u011fer adalet buna diyorlarsa kahrolsun adalet!..<\/em><\/p>\n

Benim sevgili karde\u015flerim, asil T\u00fcrk milletine \u00e7ocuklar\u0131m\u0131 emanet ediyorum. Bu kahraman millet, elbette onlara bakacakt\u0131r. Vatan u\u011frunda cephede \u00f6len bir insan gibi \u015fehit gidiyorum. Allah vatan ve milletimize zeval vermesin\u2026 Amin!..”<\/em><\/p>\n

Kemal Bey\u2019in cenazesi b\u00fcy\u00fck bir t\u00f6renle kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00f6reni Kad\u0131k\u00f6y, Mecidiyek\u00f6y, \u00dcsk\u00fcdar Derg\u00e2h \u015eeyhi M\u00fcnib Efendi idare eder. \u00c7ok say\u0131da subay ve erin de kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 cenazeyi T\u0131bbiye talebeleri\u00a0“T\u00fcrklerin b\u00fcy\u00fck \u015fehidi Kemal Bey”<\/em> yaz\u0131l\u0131 bir \u00e7elenkle kar\u015f\u0131larlar. Cenaze alay\u0131 ge\u00e7erken Kad\u0131k\u00f6y \u0130tfaiye Karakolu \u00f6n\u00fcndeki bir manga asker sel\u00e2m durur. Tabut omuzlar \u00fczerinde de\u011fil, bir \u00e7\u0131\u011f gibi b\u00fcy\u00fcyen kalabal\u0131\u011f\u0131n elleri \u00fczerinde kabristana getirilir.<\/p>\n

Kurum-\u00d6ner: <\/strong><\/em>Tehcirden sonra ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fc ASALA\u2019n\u0131n T\u00fcrk diplomat ve vatanda\u015flar\u0131 katletmesi, Karaba\u011f\u2019da ya\u015fanan katliam gibi mezalimler, as\u0131ls\u0131z Ermeni iddialar\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr diyebilir miyiz? As\u0131ls\u0131z Ermeni iddialar\u0131n\u0131 tan\u0131ma yar\u0131\u015f\u0131na giren bir\u00e7ok devlet bu katliamlar\u0131 g\u00f6r\u00fcyor mu? Ermeniler as\u0131ls\u0131z iddialar\u0131nda bu kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc iken, bizim hakl\u0131 m\u00fccadelemizde g\u00fc\u00e7s\u00fcz ve su\u00e7lu g\u00f6r\u00fclmemiz sizce nedendir? T\u00fcrkler, bu hususta \u00fczerine d\u00fc\u015feni yap\u0131yor mu?<\/em><\/p>\n

Ta\u015fk\u0131ran:<\/strong><\/em> Elbette \u00f6yle. Ermeniler Azerbaycanl\u0131, Anadolulu ayr\u0131m yapm\u0131yor. B\u00fct\u00fcn politikalar\u0131n\u0131 T\u00fcrk d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinden y\u00fcr\u00fct\u00fcyorlar. Ermeniler \u00e7ok iyi propaganda yap\u0131yorlar, Bat\u0131l\u0131 devletler (bilhassa AB-ABD ikilisi) dinda\u015flar\u0131 Ermenilere \u00e7ok yo\u011fun destek veriyorlar.<\/p>\n

T\u00fcrklerin de birlikte hareket etmesi etkinlik sa\u011flar, cayd\u0131r\u0131c\u0131 olur. Ermenistan\u2019\u0131n hem T\u00fcrkiye\u2019den hem Azerbaycan\u2019dan toprak talepleri var. \u00d6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc de i\u015fgal etmi\u015f durumda. T\u00fcrkiye\u2019den istedi\u011fi toprak, asl\u0131nda Azerbaycan\u2019dan i\u015fgal etti\u011fi topraklardan \u00e7ok daha fazla. Bir kere, b\u00fct\u00fcn Do\u011fu Anadolu\u2019yu kendi topra\u011f\u0131 say\u0131yor. Do\u011fu Anadolu\u2019ya \u201cBat\u0131 Ermenistan\u201d ad\u0131n\u0131 veriyor. Gelecekte ba\u015fkentini Van\u2019a ta\u015f\u0131may\u0131 planl\u0131yor. A\u011fr\u0131 Da\u011f\u0131\u2019n\u0131 milli amblemi yap\u0131yor ve kullan\u0131yor. Bununla da yetinmeyip, Karadeniz\u2019e \u00e7\u0131k\u0131\u015f istiyor. A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 Do\u011fu Karadeniz b\u00f6lgesi de Ermenilerin hedefleri aras\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n

Ermeni diasporas\u0131 i\u00e7in tehcir olay\u0131<\/strong> tarihi <\/strong>bir <\/strong>olaydan \u00e7ok siyasi <\/strong>malzemedir<\/strong><\/h2>\n

Ermeniler b\u00fct\u00fcn politika ve faaliyetlerini Anadolu\u2019dan ve Kafkaslardan toprak alma \u00fczerine kurmu\u015ftur. S\u00f6zde soyk\u0131r\u0131m\u0131n uluslararas\u0131 camiada tan\u0131nmas\u0131, s\u00f6zde soyk\u0131r\u0131m\u0131n T\u00fcrkiye\u2019ye kabul ettirilmesi daha sonra gerek s\u00f6zde soyk\u0131r\u0131m ve gerekse g\u00f6\u00e7 sonunda u\u011frand\u0131\u011f\u0131 iddia edilen zararlar\u0131n tazmin edilmesi ve son olarak da Ermeni diasporas\u0131n\u0131n atalar\u0131na ait oldu\u011funu iddia ettikleri topraklar\u0131n kendilerine verilmesi talepleri birbirini izleyecektir.<\/p>\n

S\u0131k s\u0131k d\u00fczenlenen Ermeni Konferanslar\u0131, S\u00f6zde Soyk\u0131r\u0131m\u0131 anma g\u00fcnleri, k\u00fclt\u00fcrel ama\u00e7l\u0131 toplant\u0131lar, \u00e7e\u015fitli parlamentolara verilen s\u00f6zde soyk\u0131r\u0131m\u0131 tan\u0131yan ve k\u0131nayan \u00f6nergeler, Ermeni Ara\u015ft\u0131rma Merkezi\u2019nin kurulmas\u0131 gibi faaliyetler hep T\u00fcrkiye\u2019den toprak almaya y\u00f6nelik nihai hedefi ger\u00e7ekle\u015ftirmeyi ama\u00e7layan faaliyetlerdir.<\/p>\n

Ermeni Diasporas\u0131 ni\u00e7in, tarihi ger\u00e7ekler ortada dururken, mevcut konjonkt\u00fcrel \u015fartlar belliyken b\u00f6yle bir talebin pe\u015findedir? Bu soru \u00fczerinde de biraz durmakta yarar var. Ermeni diasporas\u0131 i\u00e7in tehcir olay\u0131, s\u00f6zde soyk\u0131r\u0131m olay\u0131, bir tarihi olaydan \u00e7ok bir siyasi malzemedir. Ermenilerle konu\u015ftu\u011funuzda, onlar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funlu\u011funun T\u00fcrklerin Ermenileri bilerek ve isteyerek, milyonlarla ifade edilen bir say\u0131da yok ettiklerine inand\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar\u0131n b\u00fct\u00fcn bilgileri, tarihi belge ve bilgilerden \u00e7ok, g\u00f6\u00e7 eden Ermenilerin anlatt\u0131klar\u0131 s\u00f6zl\u00fc hik\u00e2yelerdir. Zaten, diaspora \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n pek \u00e7o\u011fu, g\u00f6\u00e7menlerin ki\u015fisel anlat\u0131lar\u0131na dayan\u0131r. Zaman i\u00e7erisinde de s\u00f6zl\u00fc anlat\u0131lar \u00e7ok abart\u0131l\u0131 boyutlara ula\u015fm\u0131\u015f ve kar\u015f\u0131 taraf i\u00e7in bir kine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n

Ermeni tezleri atalar\u0131ndan duyduklar\u0131 hik\u00e2yeler \u00fczerine kuruludur<\/strong><\/h2>\n

Ermeni Diasporas\u0131, atalar\u0131ndan, sadece tarihin kendileri taraf\u0131ndaki b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc dinlemi\u015flerdir. Bunu da de\u011fi\u015fmez bir tarihi ger\u00e7ek olarak alg\u0131lam\u0131\u015flar ve faaliyetlerini bu hik\u00e2yeler \u00fczerine kurmu\u015flard\u0131r. Baz\u0131 Bat\u0131l\u0131 siyaset\u00e7i ve gazetecilerin de bu y\u00f6ndeki \u00e7abalar\u0131 olay\u0131 tarihi ve bilimsel boyuttan \u00e7\u0131karm\u0131\u015f, siyasi boyuta getirmi\u015ftir. Ermeni diasporas\u0131, sadece g\u00f6\u00e7 s\u0131ras\u0131nda \u00f6len veya \u00f6ld\u00fcr\u00fclen atalar\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 ve dramatik hik\u00e2yeleri biliyor. Anadolu\u2019daki Ermeni isyanlar\u0131n\u0131, Ermeni isyanlar\u0131nda katledilen ve ya\u015fad\u0131klar\u0131 yerden s\u00fcr\u00fclen T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131, I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda T\u00fcrk ordusuna ve halk\u0131na yap\u0131lan ihaneti ve o d\u00f6nemde T\u00fcrklerin ya\u015fad\u0131klar\u0131 s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 ve kay\u0131plar\u0131 bilmiyorlar. \u0130\u015fin garip taraf\u0131, bilmek de istemiyorlar.<\/p>\n

Ama g\u00fcne\u015f bal\u00e7\u0131kla s\u0131vanmaz. Tarihi ger\u00e7ekleri sonsuza kadar \u00e7arp\u0131tmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ger\u00e7ekler er veya ge\u00e7 ortaya \u00e7\u0131kar. Bize d\u00fc\u015fen bu ger\u00e7ekleri ortaya \u00e7\u0131karmak ve ortaya \u00e7\u0131kan ger\u00e7ekleri hem Ermenilere hem de siyasi olarak onlar\u0131 destekleyenlere duyurmakt\u0131r. Bunlar\u0131 da s\u00fcrekli, planl\u0131 ve etkili bir \u015fekilde yapmal\u0131y\u0131z. Bu t\u00fcr \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, sadece diplomatlar\u0131m\u0131z\u0131 kaybetti\u011fimiz zaman, bir yabanc\u0131 parlamentoda \u201cT\u00fcrkler Soyk\u0131r\u0131m yapm\u0131\u015flard\u0131r\u201d gibi bir karar al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 zaman veya herhangi bir yere bir Ermeni an\u0131t\u0131 dikildi\u011fi zaman de\u011fil, sistemli ve planl\u0131 bir \u015fekilde s\u00fcrekli yapmal\u0131y\u0131z.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Osmanl\u0131, sava\u015f s\u0131ras\u0131nda devlete isyan eden, sivilleri katleden, d\u00fc\u015fmanla bir olup orduyu arkadan vuran gruplar\u0131 tehcir etmi\u015ftir. Bu durum, devletin me\u015fru m\u00fcdafaas\u0131d\u0131r. Cemalettin Ta\u015fk\u0131ran, bu s\u00f6yle\u015fide Ermeni tehcirindeki ger\u00e7ekleri anlat\u0131yor.<\/p>\n","protected":false},"author":69,"featured_media":7056,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[2,66,67],"tags":[780,832,831,738,834,833,646,795],"yoast_head":"\nDevletin Ermeni isyan\u0131na ve mezalimine tedbiri: Tehcir meselesi - M\u0130SAK- Mill\u00ee Strateji Ara\u015ft\u0131rma Kurulu<\/title>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/devletin-ermeni-isyanina-ve-mezalimine-tedbiri-tehcir-meselesi\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Devletin Ermeni isyan\u0131na ve mezalimine tedbiri: Tehcir meselesi - M\u0130SAK- Mill\u00ee Strateji Ara\u015ft\u0131rma Kurulu\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Osmanl\u0131, sava\u015f s\u0131ras\u0131nda devlete isyan eden, sivilleri katleden, d\u00fc\u015fmanla bir olup orduyu arkadan vuran gruplar\u0131 tehcir etmi\u015ftir. Bu durum, devletin me\u015fru m\u00fcdafaas\u0131d\u0131r. Cemalettin Ta\u015fk\u0131ran, bu s\u00f6yle\u015fide Ermeni tehcirindeki ger\u00e7ekleri anlat\u0131yor.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/devletin-ermeni-isyanina-ve-mezalimine-tedbiri-tehcir-meselesi\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"M\u0130SAK- Mill\u00ee Strateji Ara\u015ft\u0131rma Kurulu\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2019-04-24T16:30:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2019-04-24T14:37:05+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/ermeni-tehciri.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"682\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"350\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\">\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"30 dakika\">\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#organization\",\"name\":\"Mill\\u00ee D\\u00fc\\u015f\\u00fcnce Merkezi\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"sameAs\":[],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#logo\",\"inLanguage\":\"tr\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/mdmLogo-yazisiz.jpg\",\"width\":422,\"height\":422,\"caption\":\"Mill\\u00ee D\\u00fc\\u015f\\u00fcnce Merkezi\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#logo\"}},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#website\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"name\":\"M\\u0130SAK- Mill\\u00ee Strateji Ara\\u015ft\\u0131rma Kurulu\",\"description\":\"D\\u00fcnyaya T\\u00fcrk\\u00e7\\u00fc Bak\\u0131\\u015f\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/?s={search_term_string}\",\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/devletin-ermeni-isyanina-ve-mezalimine-tedbiri-tehcir-meselesi\/#primaryimage\",\"inLanguage\":\"tr\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/ermeni-tehciri.jpg\",\"width\":682,\"height\":350},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/devletin-ermeni-isyanina-ve-mezalimine-tedbiri-tehcir-meselesi\/#webpage\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/devletin-ermeni-isyanina-ve-mezalimine-tedbiri-tehcir-meselesi\/\",\"name\":\"Devletin Ermeni isyan\\u0131na ve mezalimine tedbiri: Tehcir meselesi - M\\u0130SAK- Mill\\u00ee Strateji Ara\\u015ft\\u0131rma Kurulu\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/devletin-ermeni-isyanina-ve-mezalimine-tedbiri-tehcir-meselesi\/#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2019-04-24T16:30:00+00:00\",\"dateModified\":\"2019-04-24T14:37:05+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/devletin-ermeni-isyanina-ve-mezalimine-tedbiri-tehcir-meselesi\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/devletin-ermeni-isyanina-ve-mezalimine-tedbiri-tehcir-meselesi\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/devletin-ermeni-isyanina-ve-mezalimine-tedbiri-tehcir-meselesi\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"item\":{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"name\":\"Anasayfa\"}},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"item\":{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/devletin-ermeni-isyanina-ve-mezalimine-tedbiri-tehcir-meselesi\/\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/devletin-ermeni-isyanina-ve-mezalimine-tedbiri-tehcir-meselesi\/\",\"name\":\"Devletin Ermeni isyan\\u0131na ve mezalimine tedbiri: Tehcir meselesi\"}}]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/devletin-ermeni-isyanina-ve-mezalimine-tedbiri-tehcir-meselesi\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/devletin-ermeni-isyanina-ve-mezalimine-tedbiri-tehcir-meselesi\/#webpage\"},\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#\/schema\/person\/ef8a122ebdabfbd597eb7e3df71d648c\"},\"headline\":\"Devletin Ermeni isyan\\u0131na ve mezalimine tedbiri: Tehcir meselesi\",\"datePublished\":\"2019-04-24T16:30:00+00:00\",\"dateModified\":\"2019-04-24T14:37:05+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/devletin-ermeni-isyanina-ve-mezalimine-tedbiri-tehcir-meselesi\/#webpage\"},\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/devletin-ermeni-isyanina-ve-mezalimine-tedbiri-tehcir-meselesi\/#primaryimage\"},\"keywords\":\"1915 olaylar\\u0131,24 Nisan,24 Nisan 1915,As\\u0131ls\\u0131z Ermeni iddialar\\u0131,Ermeni isyan\\u0131,Ermeni mezalimi,S\\u00f6zde Ermeni soyk\\u0131r\\u0131m\\u0131,tehcir\",\"articleSection\":\"S\\u0130YASET-TAR\\u0130H,TEHD\\u0130TLER\",\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/devletin-ermeni-isyanina-ve-mezalimine-tedbiri-tehcir-meselesi\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#\/schema\/person\/ef8a122ebdabfbd597eb7e3df71d648c\",\"name\":\"Kemal Eray Kurum\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#personlogo\",\"inLanguage\":\"tr\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/46547ee812d5b971bb358437882eb1cb?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Kemal Eray Kurum\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7054"}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/69"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7054"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7054\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7056"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7054"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7054"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7054"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}