{"id":711,"date":"2017-12-24T08:00:26","date_gmt":"2017-12-24T05:00:26","guid":{"rendered":"http:\/\/misak.millidusunce.com\/?p=711"},"modified":"2018-03-10T11:52:17","modified_gmt":"2018-03-10T08:52:17","slug":"bilinmeyen-turkes","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/bilinmeyen-turkes\/","title":{"rendered":"Bilinmeyen T\u00fcrke\u015f"},"content":{"rendered":"
\"\"

Solda uzun boylu H\u00fcseyin Nam\u0131k Orkun’dur. Sa\u011fa do\u011fru: Haluk Karama\u011fral\u0131, Bedriye Ats\u0131z, H. Nihal Ats\u0131z, Alparslan T\u00fcrke\u015f, Zeki Sofuo\u011flu. Oturan k\u0131v\u0131rc\u0131k sa\u00e7l\u0131 Selahattin Ert\u00fcrk. Di\u011fer iki ki\u015fiyi bilenler l\u00fctfen bildirsin.<\/p><\/div>\n

\u00c7a\u011fda\u015f\u0131 oldu\u011fumuz tarih\u00ee \u015fahsiyetleri ilk defa nerde ve ne zaman tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131z bizim i\u00e7in \u00f6nemlidir. Ankara T\u00fcrk Ocakl\u0131 gen\u00e7ler Kurmay Yarbay Alparslan T\u00fcrke\u015f\u2019i ilk kez 18 Mart 1959 g\u00fcn\u00fc asker g\u00f6z\u00fcyle \u00c7anakkale Zaferi’ni de\u011ferlendirirken tan\u0131m\u0131\u015f. Asker\u00ee y\u00f6n\u00fcyle zaferi de\u011ferlendirecek birine ihtiya\u00e7lar\u0131 oldu\u011funu rahmetli Zeki Sofuo\u011flu\u2019na s\u00f6ylediklerinde, \u201cTamam, bizim Alparslan\u2019a s\u00f6yleriz, o konu\u015fur<\/em>\u201d der ve o kimdir sorusuna, \u201cAlparslan T\u00fcrke\u015f, bizim 44\u2019l\u00fclerden\u2026<\/em> <\/a>\u201c diye gen\u00e7lere hat\u0131rlat\u0131r.<\/p>\n

Sonra, 27 May\u0131s\u2019a giden yoldaki k\u00f6\u015fe ta\u015flar\u0131ndan 28-29 Nisan g\u00f6sterileri s\u0131ras\u0131nda, bu sefer onu, yine 44\u2019l\u00fclerden Refet K\u00f6r\u00fckl\u00fc ile konu\u015furken g\u00f6r\u00fcrler. Bu defa sivil giyindi\u011fi i\u00e7in tan\u0131makta g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ekerler. T\u00fcrke\u015f, K\u00f6r\u00fckl\u00fc\u2019ye, \u201cAmca <\/em>(44\u2019l\u00fcler birbirine b\u00f6yle hitap ederler) bu gemi bat\u0131yor. Bizim milliyet\u00e7i arkada\u015flara s\u00f6yleyin, Tevfik \u0130leri, Sait Bilgi\u00e7 gibilere, gemiyi terk etsinler<\/em>.\u201d demektedir.<\/p>\n

Dikkat dikkat!<\/strong><\/p>\n

Sonra 27 May\u0131s 1960 g\u00fcn\u00fc radyodan o anons duyulur. \u201cDikkat dikkat. B\u00fcy\u00fck T\u00fcrk milleti!<\/em>\u201d Bu ihtilalin kudretli albay\u0131n\u0131n sesidir. T\u00fcrkiye T\u00fcrke\u015f\u2019i ve uzun y\u0131llar unutmayaca\u011f\u0131 o davud\u00ee sesini o anonsla tan\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. Fakat 44\u2019l\u00fcler sesi hemen tan\u0131rlar ve daha o sabah saatlerinden itibaren bir \u00fcmit beslenme\u011fe ba\u015flan\u0131r.<\/p>\n

Ses o kadar etkili ve ak\u0131lda kal\u0131c\u0131d\u0131r ki izleyen y\u0131llarda yap\u0131lacak K\u0131br\u0131s mitinglerini \u0130zmir\u2019de organize eden T\u00fcrk\u00e7\u00fc gen\u00e7ler, mitingden \u00f6nceki ak\u015famlarda halk\u0131 mitinge ayn\u0131 anonsla ve o sesi taklit ederek \u00e7a\u011f\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r: \u201cDikkat, dikkat. B\u00fcy\u00fck T\u00fcrk milleti!<\/em>\u201d<\/p>\n

T\u00fcrke\u015f Ba\u015fbakanl\u0131k M\u00fcste\u015far\u0131 olmu\u015ftur ve o tarihe kadar ad\u0131 pek duyulmam\u0131\u015f bu makam\u0131n ne kadar etkili olabilece\u011fi onun o koltu\u011fa oturu\u015fuyla anla\u015f\u0131l\u0131r. Devlet Planlama Te\u015fkilat\u0131 (DPT), T\u00fcrkiye Bilimsel ve Teknik Ara\u015ft\u0131rma Kurumu (T\u00dcB\u0130TAK), T\u00fcrk K\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc Ara\u015ft\u0131rma Enstit\u00fcs\u00fc gibi ge\u00e7en asr\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019nin rotas\u0131n\u0131 \u00e7izen, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de \u00f6nemini koruyan m\u00fcesseseler hep bu d\u00f6nemde hayata ge\u00e7irilir.<\/p>\n

Ancak T\u00fcrke\u015f ve arkada\u015flar\u0131 ile Mill\u00ee Birlik Komitesi\u2019nin di\u011fer \u00fcyeleri aras\u0131nda gerilim vard\u0131r. \u0130htilal b\u00fcy\u00fck \u00e7apta CHP\u2019nin etkisiyle ve CHP\u2019yi iktidara getirmek maksad\u0131yla yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Bunu sonu\u00e7land\u0131rmak i\u00e7in komitenin CHP tarafl\u0131s\u0131 \u00fcyeleri, yeni bir anayasa yap\u0131l\u0131p hemen se\u00e7ime gidilmesini isterler. Ge\u00e7mi\u015f se\u00e7imlerde iktidar yar\u0131\u015f\u0131 DP ile CHP aras\u0131nda cereyan ederken, darbe DP\u2019yi kapatm\u0131\u015f, i\u00e7inde \u201cdemokrat\u201d kelimesi ge\u00e7en isimle bile ba\u015fka bir parti kurulmas\u0131 yasaklanm\u0131\u015f, meydan tamamen CHP\u2019ye kalm\u0131\u015ft\u0131. Hemen se\u00e7ime gitmek, se\u00e7menin y\u00fczde ellisinin partisi te\u015fkilatlanmam\u0131\u015fken, \u00fclkenin idaresini CHP\u2019ye teslim etmek demekti. T\u00fcrke\u015f ve arkada\u015flar\u0131, CHP\u2019li olmayan kesimlerin siyas\u00ee te\u015fkilat kurabilmeleri i\u00e7in zamana ihtiya\u00e7 bulundu\u011funu ve bu bekleme d\u00f6neminde \u00fclkenin ihtiyac\u0131 olan reformlar\u0131n yap\u0131lmas\u0131 fikrini savunuyorlard\u0131.<\/p>\n

\"Cemal

Milli Birlik Komitesi bas\u0131n toplant\u0131s\u0131. Ortada Cemal G\u00fcrsel, sa\u011f\u0131nda Alparslan T\u00fcrke\u015f.<\/p><\/div>\n

Saray darbesi: \u201c14\u2019ler\u201din do\u011fu\u015fu<\/strong><\/p>\n

Darbeciler, 13 Kas\u0131m\u2019da, bu sefer bir saray darbesi denilebilecek bir darbe daha yapt\u0131lar ve kendi i\u00e7lerinde CHP\u2019li olmayanlar\u0131 27 May\u0131s\u2019tan alt\u0131 ay sonra elimine ettiler. 14\u2019ler denilen T\u00fcrke\u015f ve arkada\u015flar\u0131 yurt d\u0131\u015f\u0131na, sefaretlerimize, mecbur\u00ee \u00a0dan\u0131\u015fmanl\u0131\u011fa\u00a0 g\u00f6nderildi. T\u00fcrke\u015f\u2019e Yeni Delhi d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. Bu d\u00f6nemde Yass\u0131ada duru\u015fmalar\u0131 sonu\u00e7lanm\u0131\u015f, DP\u2019nin baz\u0131 ileri gelenlerine idam cezas\u0131 verilmi\u015fti. T\u00fcrke\u015f, MBK Ba\u015fkan\u0131 Orgeneral Cemal G\u00fcrsel\u2019e g\u00f6nderdi\u011fi mektupla idamlara kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Gerek\u00e7eleri; zaman\u0131m\u0131zda siyasi su\u00e7lardan dolay\u0131 idam yap\u0131lmamas\u0131, hukuki bak\u0131mdan da Kurucu Meclis\u2019in te\u015fkilinden sonra Mill\u00ee Birlik Komitesi\u2019nin tek ba\u015f\u0131na Yasama Organl\u0131\u011f\u0131 vasf\u0131n\u0131 kaybetmesidir. S\u0131rf MBK\u2019nin onay\u0131 ile idamlar\u0131n yap\u0131lmas\u0131, hukuken m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u00a0Her \u015feye ra\u011fmen mahkemenin 15 Eyl\u00fcl 1961\u2019de verdi\u011fi 15 idam cezas\u0131ndan 3\u2019\u00fc; Adnan Menderes, Hasan Polatkan ve Fatin R\u00fc\u015ft\u00fc Zorlu hakk\u0131nda olanlar infaz edilmi\u015ftir.<\/p>\n

Bir s\u00fcre sonra 27 May\u0131s\u2019\u0131 yapan ve 14\u2019leri tasfiye eden ekip 1961\u2019de se\u00e7ime gider. CHP planland\u0131\u011f\u0131 gibi birinci parti \u00e7\u0131kar ama komitenin sundu\u011fu b\u00fct\u00fcn avantajlara ra\u011fmen tek ba\u015f\u0131na iktidar olamaz. B\u00fcy\u00fck \u00e7apta milliyet\u00e7ilerin te\u015fkilatland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ve bas\u0131ndaki m\u00fccadelesini verdi\u011fi Adalet Partisi ile koalisyon yapmak zorunda kal\u0131r.<\/p>\n

Milliyet\u00e7iler siyasette<\/strong><\/p>\n

G\u00f6khan Evliyao\u011flu ve Hami Tezkan, \u00f6nce Son Havadis, sonra Yeni \u0130stanbul gazetelerinde muhalefeti organize etmektedirler. Bu yay\u0131n organlar\u0131 ve Sadettin Bilgi\u00e7, Fethi Teveto\u011flu, Tahsin Demiray, Ethem Cahit Okurer ve Ferruh Bozbeyli gibi milliyet\u00e7iler, CHP\u2019ye kar\u015f\u0131 Adalet Partisi\u2019nin te\u015fkilatlanmas\u0131nda \u00f6nc\u00fc rol\u00fcn\u00fc oynasa da onlar\u0131n da sonu 14\u2019lere benzemi\u015f ve bilahare partiden tasfiye edilmi\u015flerdir. Siyas\u00ee hayatta \u201cT\u00fcrk\u00e7\u00fc\u201d denilebilecek bir partinin olu\u015fmas\u0131 yine engellenmi\u015ftir. \u0130\u015fte bu, partiyi ve hareketi T\u00fcrke\u015f hayata ge\u00e7irecektir.<\/p>\n

1962\u2019de T\u00fcrk\u00e7\u00fcler Derne\u011fi kurulur. Hareketin fikir liderleri, Ats\u0131z, San\u00e7ar ve \u00f6n plana \u00e7\u0131kmadan cidd\u00ee y\u00fck ta\u015f\u0131yan \u0130smet T\u00fcmt\u00fcrk, haftal\u0131k bir siyas\u00ee dergi \u00e7\u0131karmaya ba\u015flarlar: Mill\u00ee Yol. T\u00fcrk\u00e7\u00fclerin kula\u011f\u0131 Yeni Delhi\u2019dedir. Oradan gelen haberler Mill\u00ee Yol\u2019da imalar, i\u015faretler halinde duyurulmaktad\u0131r. Son Havadis r\u00f6portaj yapmak i\u00e7in Yeni Delhi\u2019ye muhabir yollar; fakat r\u00f6portaj\u0131n yay\u0131n\u0131 yar\u0131da kesilir. Stratejinin, i\u015faretlerin, hep Delhi- Avrupa- \u0130stanbul hatt\u0131yla ve Ats\u0131z\u2019\u0131n koordinat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcnde y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc s\u00f6ylenmektedir.<\/p>\n

T\u00fcrke\u015f tekrar T\u00fcrkiye\u2019de<\/strong><\/p>\n

22 \u015eubat 1963 T\u00fcrke\u015f\u2019in T\u00fcrkiye\u2019ye d\u00f6n\u00fc\u015f tarihidir. Siyasette te\u015fkilatlanmay\u0131, bir parti kurmay\u0131 planlamaktad\u0131r. Bu y\u00fczden kolay yolu, u\u00e7a\u011f\u0131 tercih etmez, Kap\u0131kule\u2019den kara yoluyla yurda girer. Oradan Edirne \u00fczerinden \u0130stanbul\u2019a kadar kalabal\u0131k bir kar\u015f\u0131lama konvoyuyla gelir. \u0130lerleyen g\u00fcnlerde b\u00fct\u00fcn merkezleri dola\u015f\u0131r. \u0130l il T\u00fcrk\u00e7\u00fclere dan\u0131\u015farak ilerler. \u0130zmirli T\u00fcrk\u00e7\u00fcler onunla ilk defa, Galip Erdem\u2019in de avukatl\u0131k staj\u0131n\u0131 yap\u0131\u011f\u0131 \u0130hsan Kolo\u011flu\u2019nun hukuk b\u00fcrosunda dar bir toplant\u0131da g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcrler. Hepsine mesleklerini sorar, \u0130skender \u00d6ks\u00fcz kimya dedi\u011finde, son derece ikna edici bir tav\u0131rla, \u201cKimya esast\u0131r<\/em>\u201d cevab\u0131n\u0131 al\u0131r. Bilim ve tekni\u011fe verdi\u011fi \u00f6nem, k\u0131sa Ba\u015fbakanl\u0131k M\u00fcste\u015farl\u0131\u011f\u0131 d\u00f6neminde kurdu\u011fu kurumlardan da bellidir zaten. Dokuz I\u015f\u0131k\u2019taki \u201c\u0130limcilik ve teknik\u00e7ilik<\/em>\u201dten de… Fakat bu c\u00fcmlede ba\u015fka bir \u015fey daha vard\u0131r: \u201cBen seni dinliyorum, \u00f6nemsiyorum!<\/em>\u201d mesaj\u0131. Te\u015fkilat kurabilmenin temellerinden biri de bu mesajd\u0131r. Kendine g\u00fcvenen ve fikrini yaymak isteyen b\u00fcy\u00fck \u00fclk\u00fc sahibi insanlar da hep bu tav\u0131r g\u00f6r\u00fcl\u00fcr: Ben seni dikkatle dinliyorum, sen \u00f6nemlisin, fikirlerin benim i\u00e7in \u00f6nemlidir. D\u00fcndar Ta\u015fer\u2019den de, Nihal Ats\u0131z\u2019dan da, \u0130zmir\u2019de 1960 neslini yeti\u015ftiren H\u00fcsamettin G\u00fclc\u00fcr\u2019den de hep bu mesaj\u0131 al\u0131rd\u0131n\u0131z. Kendine sayg\u0131 duyan insanlar\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131ndakini de t\u0131pk\u0131 kendi gibi sayg\u0131de\u011fer g\u00f6rmesinin tabi\u00ee tezah\u00fcr\u00fcd\u00fcr bu. \u015eimdi elini \u00f6pt\u00fcr\u00fcrken ba\u015fka tarafa bakan \u201cliderlerle\u201d ne b\u00fcy\u00fck tenakuzdur ya Rabbim! Kendinden emin olmaman\u0131n, kendine sayg\u0131 duymaman\u0131n, kendi de\u011ferinden duydu\u011fu \u015f\u00fcpheyle savunmaya \u00e7ekilmenin tezah\u00fcr\u00fc de budur i\u015fte. B\u00fcy\u00fck olamayanlar b\u00fcy\u00fckl\u00fck taslar.<\/p>\n

T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn ilk siyas\u00ee partisi<\/strong><\/p>\n

T\u00fcrke\u015f T\u00fcrk\u00e7\u00fc harekete iki; T\u00fcrk siyasetine \u00fc\u00e7 yenilik getirdi. T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fc\u011fe siyas\u00ee parti ve birlik fikrinin zaruretini; \u00a0siyasete felsefe\/doktrin\/e\u011fitim fikrini ve \u00e7o\u011fu bilmez, tahmin de etmez, T\u00fcrk siyasetine ilk ve son defa, parti i\u00e7i demokrasiyi.<\/p>\n

T\u00fcrk\u00e7\u00fclerin fikir k\u00f6kleri, T\u00fcrklerin k\u00fclt\u00fcr miras\u0131 kadar geni\u015f bir zaman ve mek\u00e2n boyutuna uzan\u0131r. Te\u015fkilat\u00e7\u0131l\u0131klar\u0131 da ayn\u0131 ge\u00e7mi\u015fe dayan\u0131r. \u0130l ve t\u00f6re b\u00f6yle te\u015fekk\u00fcl etmi\u015fti. Fakat T\u00fcrke\u015f\u2019e kadar, T\u00fcrk\u00e7\u00fc bir siyas\u00ee partide te\u015fkilatlanmak teredd\u00fctle kar\u015f\u0131lanm\u0131\u015ft\u0131. Bu teredd\u00fcd\u00fcn makul gerek\u00e7eleri de vard\u0131. T\u00fcrk Milliyet\u00e7ili\u011fi, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin temelindeki kurucu fikirdir ve milletin tamam\u0131na aittir. Dolay\u0131s\u0131yla bir partiye m\u00fcnhas\u0131r k\u0131l\u0131nmamal\u0131d\u0131r. Asl\u0131nda bu de\u011ferlendirme Atat\u00fcrk d\u00f6nemi i\u00e7in do\u011frudur. Fakat\u2014rahmetli Tahsin Y\u0131lmaz \u00d6ztuna\u2019n\u0131n tabiridir– \u0130n\u00f6n\u00fc revizyonizmiyle kurucu fikir T\u00fcrkiye\u2019nin y\u00f6netiminden d\u0131\u015flanm\u0131\u015f, hatta 1944\u2019ten sonra aktif \u015fekilde, su\u00e7lan\u0131p kovu\u015fturulmu\u015ftu.<\/a><\/p>\n

Buna ra\u011fmen T\u00fcrk milliyet\u00e7ileri i\u00e7inde siyas\u00ee te\u015fkilatlanmaya kar\u015f\u0131 diren\u00e7, T\u00fcrke\u015fli y\u0131llara kadar s\u00fcrd\u00fc. T\u00fcrk Milliyet\u00e7ileri, b\u00fct\u00fcn faaliyetlerini derneklerin, dergilerin \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131nda y\u00fcr\u00fctt\u00fc. T\u00fcrke\u015f partile\u015fmeye kalk\u0131\u015f\u0131nca, bu gelenekten itirazlar y\u00fckseldi. Zaman T\u00fcrke\u015f\u2019in hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterecektir. Art\u0131k pek az T\u00fcrk Milliyet\u00e7isi siyasile\u015fmeden y\u00fcr\u00fcmenin daha avantajl\u0131 oldu\u011funu iddia edebilir.<\/p>\n

\"Alparslan

Genel Kurul: Soldan sa\u011fa: Sadi Somuncuo\u011flu, Mustafa Kemal Erkovanl\u0131, \u0130brahim Metin, , Alparslan T\u00fcrke\u015f, Necati Uslu, Nihat Yazar, Hasan \u00c7ulhao\u011flu, S\u0131tk\u0131 \u00c7\u00f6rto\u011flu, Sadrettin Tosbi, Ya\u015far Ay\u0131kbilgin<\/p><\/div>\n

\u00d6nce CKMP, sonra de\u011fi\u015ftirilen ad\u0131yla MHP ile iktidara gelinemedi. Ger\u00e7i 80 darbesi olmasayd\u0131 \u2013 ki bu darbe b\u00fcy\u00fck \u00e7apta bu geli\u015fi engellemek i\u00e7in yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131 \u2013 sonu\u00e7 farkl\u0131 olabilirdi\u2026 Ancak siyas\u00ee hareket, 80\u2019li y\u0131llara kadar \u00e7ok geni\u015f kadrolar\u0131n e\u011fitilip T\u00fcrk fikir ve siyaset hayat\u0131na enjekte edilmesini sa\u011flad\u0131. \u00d6yle ki bug\u00fcn se\u00e7ilmek isteyen hi\u00e7bir siyas\u00ee parti, T\u00fcrk Milliyet\u00e7ili\u011fini ihmal edemez. Etti\u011fini, T\u00fcrk Milliyet\u00e7ili\u011fini ayaklar\u0131 alt\u0131na ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylese de k\u0131sa zamanda \u00e7ark etmenin yollar\u0131n\u0131 aramak zorunda kal\u0131r. \u201cMilletimiz\u201d, \u201cnecip milletimiz\u201d, \u201caziz milletimiz\u201d s\u00f6ylemlerindeki hilelerle de olsa\u2026 O y\u0131llar\u0131n \u00fclke \u00e7ap\u0131nda yeti\u015ftirdi\u011fi kadrolar T\u00fcrkiye\u2019de hemen b\u00fct\u00fcn partilerde rol alm\u0131\u015ft\u0131r. Anla\u015f\u0131l\u0131yor ki siyas\u00ee \u00e7al\u0131\u015fma, \u00f6\u011frenilen bir \u015feydir ve bu 1960 \u2013 1980 d\u00f6neminde T\u00fcrke\u015f\u2019in ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ekti\u011fi siyas\u00ee hareket i\u00e7inde \u00f6\u011frenilmi\u015ftir.<\/p>\n

\u0130htilalin kudretli albay\u0131 olma mecburiyeti<\/strong><\/p>\n

T\u00fcrk\u00e7\u00fcler T\u00fcrke\u015f\u2019i 1944\u2019ten tan\u0131r ama kamuoyunun zihnine yerle\u015fen g\u00f6r\u00fcnt\u00fc \u201c\u0130htilalin kudreti albay\u0131\u201dd\u0131r. 27 May\u0131s 1960 sabah\u0131 duyulan o \u00e7ok karakteristik ses de bu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcy\u00fc destekler. Belki bu y\u00fczdendir, T\u00fcrke\u015f d\u0131\u015far\u0131ya kar\u015f\u0131 kendisinden beklenen imaj\u0131 vermektedir. \u00c2deta, \u201cT\u00fcrke\u015f Bey, T\u00fcrke\u015f\u2019i taklit ediyordu<\/em>\u201d. Vefat\u0131ndan sonra onun imaj\u0131na yerle\u015fmek isteyenler de T\u00fcrke\u015f Bey\u2019in, T\u00fcrke\u015f\u2019i taklit etmesini taklit etmi\u015flerdi. H\u00e2lbuki yak\u0131ndan tan\u0131yanlar, bilgili, k\u00fclt\u00fcrl\u00fc, kararl\u0131, fakat b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n yan\u0131nda diplomat, nazik ve kar\u015f\u0131s\u0131ndakini sayan, dinleyen, anlamaya \u00e7al\u0131\u015fan ve arkada\u015flar\u0131n\u0131 seven bir T\u00fcrke\u015f g\u00f6r\u00fcrlerdi. Bu T\u00fcrke\u015f, ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir han\u0131mefendi olan Muzaffer T\u00fcrke\u015f\u2019le birlikte, yak\u0131nlar\u0131na bir T\u00fcrk Bey ailesinin asil s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131, ilk defa tan\u0131yanlara da kusursuz bir diplomat nezaketini yans\u0131t\u0131rd\u0131.<\/p>\n

\u0130ncelik, dikkat ve sevgi<\/strong><\/p>\n

Siyas\u00ee parti bahsine ge\u00e7meden \u00f6nce, ince, diplomat ve kurmay T\u00fcrke\u015f\u2019e i\u015faret eden birka\u00e7 hat\u0131ray\u0131 aktaral\u0131m.<\/p>\n

\"Alparslan

Alparslan T\u00fcrke\u015f zaman\u0131n \u00fcnl\u00fc sanat\u00e7\u0131s\u0131 T\u00fcrk\u00e2n \u015eoray’la.<\/p><\/div>\n

T\u00fcrke\u015f Beyler, Ankara\u2019da Gaziosmanpa\u015fa Kader Soka\u011f\u0131 3 numarada otururken, \u0130skender \u00d6ks\u00fcz ve e\u015fi Emine I\u015f\u0131nsu \u00d6ks\u00fcz, 1 numarada, yan kom\u015fudur. Bir ak\u015fam\u00fcst\u00fc \u00d6ks\u00fczlerin cam\u0131 vurulur. T\u00fcrke\u015f Bey\u2019dir. Kap\u0131ya \u00f6nce Emine I\u015f\u0131nsu, ard\u0131ndan \u0130skender yeti\u015firler. T\u00fcrke\u015f Bey duraklar, I\u015f\u0131nsu\u2019nun y\u00fcz\u00fcne bakar ve usulca sorar, \u201cMetin misiniz han\u0131mefendi?<\/em>\u201d. Bu muhatab\u0131n\u0131 haz\u0131rlamak i\u00e7indir. K\u00f6t\u00fc bir haberin geldi\u011fi bellidir: D\u00fcndar Bey\u2019i kaybettik!<\/em> \u00d6ks\u00fczler dostlar\u0131, a\u011fabeyleri, fikir ve g\u00f6n\u00fcl arkada\u015flar\u0131 D\u00fcndar Ta\u015fer\u2019in \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc b\u00f6yle duyarlar.<\/p>\n

\u0130ngilizceyi rahat\u00e7a okuyacak kadar bu dile h\u00e2kim olan T\u00fcrke\u015f Bey, \u00d6ks\u00fczlerin kitapl\u0131\u011f\u0131nda iki kitapla bilhassa ilgilenir. Biri evvelce okuyup be\u011fendi\u011fi, von Clausewitz\u2019in \u201cHarbe Dair\u201d kitab\u0131n\u0131n \u0130ngilizcesidir. Di\u011feri, daha yeni bir siyaset bilimci yazar\u0131n, Edward Luttwak\u2019\u0131n, H\u00fck\u00fcmet Darbesi (Coup d\u2019Etat) kitab\u0131d\u0131r. \u0130kinciyi \u00f6d\u00fcn\u00e7 al\u0131r.<\/p>\n

12 Eyl\u00fcl haberi<\/strong><\/p>\n

9 Eyl\u00fcl 1980 g\u00fcn\u00fc, \u0130skender\u2019e bir telefon gelir. Telefondaki ses, kendini tan\u0131tmadan hemen konu\u015fmaya ba\u015flar; sesinin tan\u0131naca\u011f\u0131n\u0131 bilmektedir. Sesin sahibi Genel Kurmay\u2019da, \u00d6zel Harek\u00e2t\u2019tan bir subayd\u0131r, \u201cBurada ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir hareketlilik var. Mutlaka tahkik edilmeli.<\/em>\u201d der ve telefonu kapat\u0131r. \u0130skender, mutad\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 halde MHP\u2019ye telefon eder, kendini tan\u0131t\u0131r ve derhal Genel Ba\u015fkan\u2019a ba\u011flanmak ister ve ba\u011flan\u0131r. T\u00fcrke\u015f Bey, dinler ve konuyu derhal de\u011fi\u015ftirir. \u0130ki taraf da bir birinin mesaj\u0131n\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131r oysa. \u0130ki g\u00fcn sonra T\u00fcrke\u015f, Genel \u0130dare Kurulu toplant\u0131s\u0131nda, bu konu\u015fmay\u0131 arkada\u015flar\u0131na nakledecektir.<\/p>\n

Siyas\u00ee partide doktrin<\/strong><\/p>\n

T\u00fcrke\u015f\u2019in, siyasete girme planlar\u0131 ile, ki bu T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn de siyasete giri\u015fi demekti, bir siyas\u00ee partinin bir doktrini olmas\u0131 gere\u011fi hissedildi. Dokuz I\u015f\u0131k\u2019\u0131n izini epey eskilere s\u00fcrebilirsiniz. Prof. Dr. Ahmet Bican Ercilasun, 6 Aral\u0131k 2017 tarihli Mill\u00ee D\u00fc\u015f\u00fcnce Merkezi Bilgi \u015e\u00f6leni konu\u015fmas\u0131nda \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor:<\/p>\n

\u201cT\u00fcrke\u015f Bey\u2019in yazm\u0131\u015f oldu\u011fu Dokuz I\u015f\u0131k\u2019\u0131n ilk bi\u00e7imi \u015eubat 1962 say\u0131s\u0131nda Orkun\u2019da \u00e7\u0131kt\u0131. Daha sonra 2 Mart 1962\u2019de Milli Yol Dergisi\u2019nde g\u00f6r\u00fcyoruz.\u00a0 Daha sonra yay\u0131nlanan Dokuz I\u015f\u0131k\u2019\u0131n t\u0131pk\u0131s\u0131 de\u011fil ama hemen hemen ayn\u0131: 1.\u00a0T\u00fcrk\u00e7\u00fcy\u00fcz, 2. Ar\u0131nm\u0131\u015f T\u00fcrk\u00e7eciyiz, 3. Yasac\u0131y\u0131z, 4.\u00a0Toplumcuyuz, 5.\u00a0Milli gelenek\u00e7iyiz, 6.\u00a0Demokrasiye taraftar\u0131z, 7.\u00a0Ahlak\u00e7\u0131y\u0131z, 8.\u00a0Bilimciyiz, 9.\u00a0Teknik\u00e7iyiz\u201d<\/em><\/p>\n

Dokuz I\u015f\u0131k bug\u00fcn bir\u00e7ok y\u00f6n\u00fcyle tart\u0131\u015f\u0131labilir. Fakat \u015furas\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r ki T\u00fcrke\u015f\u2019e kadar siyas\u00ee partilerin neyin nesi olduklar\u0131 ancak kaba \u00e7izgilerle belliydi ve b\u00fct\u00fcn partilerin programlar\u0131 bir birine benzerdi. Bunlar birer iyi niyet mecmuas\u0131 gibiydi. Fakirlik azalacak, g\u00fcvenlik artacak vs\u2026 Dokuz I\u015f\u0131k\u2019la birlikte, Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn Alt\u0131 Ok\u2019undan beri siyaset alan\u0131nda ilk defa bir ilkeler dizisi ilan ediliyordu ve bu ilkeler, o g\u00fcn\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019sinin \u015fartlar\u0131, bilim ve fikir adamlar\u0131yla tart\u0131\u015f\u0131larak k\u00e2\u011f\u0131da d\u00f6k\u00fcl\u00fcyordu. Katk\u0131 yapanlar aras\u0131nda 44\u2019l\u00fclerden ba\u015fka M\u00fcmtaz Turhan, Tar\u0131k Bu\u011fra gibi isimler de vard\u0131r.<\/p>\n

Parti i\u00e7i demokrasi<\/strong><\/p>\n

Ayn\u0131 ideale g\u00f6n\u00fcl veren arkada\u015flar\u0131na kar\u015f\u0131 dikkat, sevgi ve sayg\u0131, parti idaresine de kendili\u011finden demokrasi olarak yans\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrke\u015f Bey, gerek bir kurmay subay, gerekse uluslararas\u0131 arenadan tecr\u00fcbeli bir diplomat ve y\u00f6netici olarak bu konuda zaten tecr\u00fcbelidir. Fakat bu \u00f6zelli\u011fi kamuoyunca ne beklenen ne de bilinen bir \u015feydir. Daha \u00f6nce de bahsedildi\u011fi gibi kamuoyu onu \u201cDikkat dikkat!\u201d anonsuyla tan\u0131m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

O MHP nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131?<\/strong><\/p>\n

Sadi Somuncuo\u011flu\u2019nun g\u00f6zlem ve hat\u0131ralar\u0131 T\u00fcrke\u015f Bey\u2019in ve 1980 \u00f6ncesi MHP\u2019sinin bu y\u00f6n\u00fcne \u0131\u015f\u0131k tutar:<\/p>\n

\u201c1969\u2019da MHP\u2019de Genel \u0130dare Kurulu\u2019na se\u00e7ildim. 1980\u2019e kadar T\u00fcrke\u015f\u2019le beraber olduk. Divanda, Genel \u0130dare Kurulu\u2019nda ve Parti Grubu\u2019nda yaz\u0131l\u0131 bir g\u00fcndemle toplan\u0131l\u0131r. Genel \u0130dare Kurulu ayda bir; Parti Gurubu ve Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131 her hafta toplan\u0131r. Hatta onun d\u0131\u015f\u0131nda acil konular olursa acil toplant\u0131lar yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n

\u201cG\u00fcndem ile \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131l\u0131r. G\u00fcndem nedir? Madde madde k\u00e2\u011f\u0131da yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Birinci madde bitti, s\u00f6z alan olmad\u0131 m\u0131 madde oylan\u0131r. Oylanacak madde \u00e7ok \u00f6nemliyse k\u00e2\u011f\u0131t da\u011f\u0131t\u0131l\u0131r, gizli oylama yap\u0131l\u0131r. Orta derecede ise el kald\u0131r\u0131larak, \u00fczerinde kolay anla\u015f\u0131lacak bir konuysa uzla\u015fmayla, hani konsensus dedikleri siyasi metotla yap\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n

\u201cHer toplant\u0131da 3-5 madde vard\u0131r. Her maddenin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmesinde 3-5 teklif olur. Bu hesapla 1969\u2019dan 1980\u2019e kadar binlerce teklif g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. T\u00fcrke\u015f genellikle fikir beyan etmezdi. Fikrini \u00e7ok nadir beyan ederdi. Peki, nas\u0131l karar al\u0131n\u0131rd\u0131?\u00a0 Herkes s\u00f6z\u00fcn\u00fc bitirince oylamaya gidilirdi. \u0130lk defa kat\u0131lanlar \u015fa\u015f\u0131r\u0131rd\u0131.<\/p>\n

Tek adam de\u011fil, tak\u0131m\u0131n ortak akl\u0131<\/strong><\/p>\n

Trabzon milletvekili \u00d6mer \u00c7ak\u0131ro\u011flu Adalet Partisi\u2019nden bize ge\u00e7ti. Bir toplant\u0131 iki toplant\u0131, Karadenizli ve Oflu oldu\u011fu i\u00e7in kendisi, n\u00fckte de yapar onlar biliyorsunuz… Karar\u0131 ald\u0131k, \u2018itiraz\u0131m var!\u2019 diye ba\u011f\u0131rd\u0131. T\u00fcrke\u015f Bey, \u2018Hayrola \u00d6mer Bey neye itiraz\u0131n var?<\/em>\u2019 dedi. \u2018Efendim\u2019<\/em> dedi. \u2018dinine yand\u0131\u011f\u0131m Adalet Partisi\u2019nden daha demokrat parti oldu\u011funu bilsem MHP\u2019ye gelmezdim, fa\u015fist Parti diye ben buraya geldim, orda bile b\u00f6yle oylama usul\u00fc yok. Grup toplant\u0131s\u0131 yap\u0131lmadan \u00f6nce tahtaya tebe\u015firle g\u00fcndem yaz\u0131l\u0131r, Beyefendi mutad\u0131 gere\u011fince yar\u0131m saat ge\u00e7 gelir, do\u011fru k\u00fcrs\u00fcye \u00e7\u0131kar, yerine oturmaz, Birinci maddeden son maddeye kadar partinin ne yapmas\u0131 laz\u0131m geldi\u011fini anlat\u0131r, grup biter. Baz\u0131 idealist yeni gelmi\u015f milletvekilleri s\u00f6z al\u0131rlar; bunlar acemidir, \u00e7\u0131karlar k\u00fcrs\u00fcye Genel Ba\u015fkan S\u00fcleyman Demirel\u2019in ne kadar \u00f6nemli \u015feyler s\u00f6yledi\u011fini, takdirlerini, hayranl\u0131klar\u0131n\u0131 belirttikten sonra, efendim filan madde ile ilgili ben de hadisenin i\u00e7inde bulundu\u011fum i\u00e7in bilgi arz etmek istiyorum diye heyete konu\u015fur. Beyefendinin adamlar\u0131 onu daire i\u00e7ine al\u0131rlar. Bu ilerde bize problem olacak birisidir derler ve onun siyasi hayat\u0131 biter. Buraya geliyorum, konu\u015f konu\u015f sonra oylama yap\u0131l\u0131yor.<\/em>\u2019<\/p>\n

\u201cT\u00fcrke\u015f bey sordu, \u2018Peki \u00d6mer Bey ne teklif ediyorsun?<\/em>\u2019<\/p>\n

\u201c’Efendim herkes konu\u015fsun karar\u0131 siz verin.\u2019<\/em><\/p>\n

\u201c\u2018Bak \u00d6mer Bey, biz ba\u015f\u0131ndan itibaren bu usul\u00fc uyguluyoruz. Bundan \u00e7ok memnunuz. Sabredersen ilerde sen de memnun olursun.<\/em>\u2019 dedi.<\/p>\n

\u201c\u00d6mer \u00c7ak\u0131ro\u011flu 80 darbesinin mahkemesinde yarg\u0131lan\u0131rken bunu anlatt\u0131. \u2018Ve hakikaten g\u00f6rd\u00fcm ki do\u011fru olan buymu\u015f, demokrasi buymu\u015f, bizim bildi\u011fimiz de\u011filmi\u015f<\/em>\u2019 dedi.<\/p>\n

***<\/p>\n

\u201cGenel \u0130dare Kurulu ile Meclis grubu ortak toplanm\u0131\u015ft\u0131k. G\u00fcndemde \u00fclkenin i\u00e7inde bulundu\u011fu anar\u015fi konusu vard\u0131. Sadi Somuncuo\u011flu, son Kahramanmara\u015f olaylar\u0131ndan bahsederek, \u2018G\u00fcvenli\u011fin emniyet g\u00fc\u00e7leriyle sa\u011flanamayaca\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0 Acil ve etkili tedbir, Anayasan\u0131n emri olan S\u0131k\u0131y\u00f6netime ba\u015fvurulmas\u0131d\u0131r; g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmesini teklif ediyorum<\/em>\u201d dedi.<\/p>\n

\u201cT\u00fcrke\u015f, \u00e7ok nadir g\u00f6r\u00fclen bir \u015fekilde d\u00fc\u015f\u00fcncesini ba\u015ftan a\u00e7\u0131klayarak \u2018Arkada\u015flar, askerler siyaset i\u015flerinden pek anlamazlar, gelin s\u0131k\u0131y\u00f6netim istemeyelim\u2019 <\/em>dedi.\u00a0 M\u00fczakere ba\u015flad\u0131; s\u00f6z alan \u00fcyeler teklifin lehinde ve aleyhinde konu\u015fmalar yapt\u0131lar. S\u00f6z bitince gizli oylamaya ge\u00e7ildi, say\u0131mda s\u0131k\u0131y\u00f6netimin ilan\u0131 gereklidir karar\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131. \u00a0Bu karar\u0131m\u0131z bas\u0131na a\u00e7\u0131kland\u0131; TBMM toplanarak konuyu g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc ve 26.12. 1978 g\u00fcn\u00fc 13 ilde s\u0131k\u0131y\u00f6netim ilan\u0131na karar verildi.<\/p>\n

Teklifi kabul edilmeyen T\u00fcrke\u015f, bu sonucu \u00e7ok normal g\u00f6rd\u00fc ve \u201carkada\u015flar karar verilmi\u015ftir. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda s\u00f6ylenenler h\u00fck\u00fcms\u00fczd\u00fcr; unutulmal\u0131d\u0131r. Bu kap\u0131dan ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z karar\u0131n zaferi i\u00e7in \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131z.\u201d<\/em> dedi. Herkes mutlu, kendinden emin ve kararl\u0131 bir \u015fekilde toplant\u0131dan ayr\u0131ld\u0131.<\/p>\n

***<\/p>\n

\u201cSivas M\u00fcft\u00fcs\u00fc Ali G\u00fcrb\u00fcz bize kat\u0131ld\u0131. Bizim gelene\u011fimize yeni. O da\u00a0 bir ka\u00e7 toplant\u0131 bekledi. T\u00fcrke\u015f Bey\u2019e \u2018Efendim, siz fikir beyan etmiyorsunuz, biz sizin fikrinizi \u00f6\u011frenmek istiyoruz?<\/em>\u2019 dedi.<\/p>\n

\u201c\u2018Ali Bey! Benim fikirlerim s\u00f6ylenmese, elbette ben de s\u00f6ylerim, arkada\u015flar ifade ediyorlar sen merak etme!<\/em> \u2018<\/p>\n

***<\/p>\n

\u201cT\u00fcrke\u015f Bey, \u2018Adana\u2019dan aday olmayaca\u011f\u0131m, Ankara\u2019dan aday olmak istiyorum<\/em>\u2019 dedi. Onun i\u00e7in m\u00fczakere a\u00e7\u0131ld\u0131. S\u00f6z al\u0131n\u0131yor, bir arkada\u015f\u0131m\u0131z,\u00a0 siz Adana ile b\u00fct\u00fcnle\u015ftiniz tekrar Adana\u2019da devam etmeniz laz\u0131m, bunu rakip partiler istismar eder, Ankara\u2019dan aday olman\u0131z do\u011fru de\u011fil diyor. Bir ba\u015fka arkada\u015f\u0131m\u0131z, Ankara\u2019dan aday olman\u0131z do\u011fru diyor. Bir genel ba\u015fkan ben Adana\u2019dan de\u011fil Ankara\u2019dan aday olmak istiyorum diyor, orda bulunan y\u00f6netim kurulu \u00fcyesi bu do\u011fru de\u011fil diyor veya s\u00f6z al\u0131yor bu do\u011fru efendim diyor. Gizli oylama i\u00e7in k\u00e2\u011f\u0131t da\u011f\u0131t\u0131ld\u0131. Oyland\u0131, Adana \u00e7\u0131kt\u0131 ve Adana\u2019dan aday oldu.<\/p>\n

\u201cBunu bug\u00fcn hi\u00e7bir lider yapamaz. O g\u00fcn de yapamazd\u0131. Kendine demokrat de\u011fil \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fclerin kral\u0131 dese yapamaz.<\/p>\n

O muazzam g\u00fc\u00e7 b\u00f6yle do\u011far<\/strong><\/p>\n

\u201cBuradaki \u00fcst\u00fcnl\u00fck herkesin fikirlerini, hi\u00e7bir endi\u015fe, hi\u00e7bir \u00e7ekinceye kap\u0131lmadan, hi\u00e7bir teredd\u00fct duymadan, rahat\u00e7a ifade edebilece\u011fi bir ortam\u0131 meydana getirmek ve b\u00f6yle y\u00f6netmek. \u0130\u015fte demokrasi budur! \u0130nsan haysiyetine, \u015fahsiyetine hizmet budur! Fikirlerine de\u011fer vermek budur! Bunu temin eden insan oldu\u011fu i\u00e7in herkes T\u00fcrke\u015f\u2019e, sonsuz h\u00fcrmet ve ba\u011fl\u0131l\u0131k g\u00f6sterdi. Ger\u00e7ek liderlik buydu.\u201c<\/p>\n

Yaln\u0131z merkezde de\u011fil, \u00fclke \u00e7ap\u0131nda te\u015fkil\u00e2tlarda da ayn\u0131 h\u00fcr hava h\u00e2kimdi. B\u00f6lge toplant\u0131lar\u0131, il toplant\u0131lar\u0131 yap\u0131l\u0131rd\u0131. Orada mahall\u00ee y\u00f6neticiler, merkezin \u015fu veya bu tutumuna, beyanat\u0131na kar\u015f\u0131 tenkitlerini dile getirirlerdi. T\u00fcrke\u015f Bey, dikkatle dinler, not al\u0131r, dinledi\u011fini konu\u015fana kuvvetle hissettirerek dinler ki buna \u201caktif dinleme\u201d deniyor; ve sonra cevap verirdi. Konuya g\u00f6re dinlerken ald\u0131\u011f\u0131 notalara bakarak s\u00f6ylenenleri madde madde cevapland\u0131r\u0131r ve olup bitenin ni\u00e7in \u00f6yle de\u011ferlendirildi\u011fini uzun uzun izah eder; hakl\u0131 tenkitleri te\u015fekk\u00fcrle vurgular; arkada\u015flar bunun \u00fczerinde duraca\u011f\u0131z der ve hesap verirdi.<\/p>\n

\"B\u00fcy\u00fck

Ankara, 15 Nisan 1978, B\u00fcy\u00fck Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f: Soldan sa\u011fa: Mehmet Do\u011fan, G\u00fcn Sazak, Alparslan T\u00fcrke\u015f, Sadi Somuncuo\u011flu, Turan Ko\u00e7al<\/p><\/div>\n

\u0130\u015fte h\u00e2l\u00e2 yurt \u00e7ap\u0131nda b\u00fct\u00fcn partilerde, b\u00fct\u00fcn toplum faaliyetlerinde h\u00e2l\u00e2 o d\u00f6nem yeti\u015fenlerin ve onlardan sonra gelen MHP neslinin etkilerinin devam\u0131n\u0131n sebebi budur.<\/p>\n

\u201cVe\u201d diyor Somuncuo\u011flu, \u201cbu s\u00fcrekli al\u0131\u015fveri\u015f, h\u00fcr ve sayg\u0131l\u0131 atmosfer i\u00e7inde, k\u0131sa zamanda gerek merkez organlar\u0131 gerekse b\u00fct\u00fcn parti te\u015fkilat\u0131, tek ve birle\u015fik bir ortak ak\u0131l haline geldi. \u00d6yle ki, herhangi bir olay kar\u015f\u0131s\u0131nda, Genel \u0130dare Kurulu\u2019nun herhangi bir \u00fcyesine veya \u0130stanbul, \u0130zmir veya Kars veya Konya te\u015fkilat\u0131ndan bir y\u00f6neticiye, T\u00fcrkiye siyaseti ile ilgili herhangi bir \u015fey sorsan\u0131z, hayret verici \u015fekilde ayn\u0131 cevab\u0131 al\u0131rd\u0131n\u0131z. Bu fikir birli\u011fi te\u015fkil\u00e2tlardan taraftara yay\u0131ld\u0131. Etkisi bug\u00fcne kadar uzanan MHP hareketinin s\u0131rr\u0131 burada; bu h\u00fcrriyet ve demokrasi anlay\u0131\u015f\u0131nda ve onun sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 \u015fahs\u00ee<\/em> inisiyatif ve sorumluluk hissindedir. <\/em><\/p>\n

Bug\u00fcne ders: Mill\u00ee D\u00fc\u015f\u00fcnce Merkezi<\/strong><\/p>\n

\u201cBu y\u00fczden biz, Mill\u00ee D\u00fc\u015f\u00fcnce Merkezi Derne\u011fi\u2019ni kurarken de ilk beyan\u0131m\u0131z, \u2018buras\u0131 h\u00fcr bir ortamd\u0131r, herkes fikrini serbest\u00e7e s\u00f6yler<\/em>\u2019 oldu<\/em>.<\/p>\n

\u201cG\u00f6rerek \u00f6\u011frendik ki fikir birli\u011fini sa\u011flaman\u0131n yolu, farkl\u0131 fikirleri susturmak de\u011fil tam tersine, sayg\u0131yla dinlemek, ikna olmak, ikna etmek, oylamakt\u0131r. Bu yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda da elinize hidrojen bombas\u0131ndan etkili dev bir g\u00fc\u00e7 ge\u00e7er. \u0130\u015fte 1980\u2019e kadar MHP budur.<\/em>\u201d<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck, T\u00fcrk\u00e7\u00fcler, B\u00fcy\u00fck T\u00fckiye ideali, T\u00fcrke\u015f ve \u00f6rt\u00fcl\u00fc i\u015fgal hareketlerine direni\u015f… T\u00fcrkiye’nin muhtemel bir Sovyet i\u015fgaline u\u011framas\u0131n\u0131 engelleyen siyasi hareketin lideri T\u00fcrke\u015f, bilinmeyen y\u00f6nleriyle anlat\u0131l\u0131yor. <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":714,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_ef_editorial_meta_date_first-draft-date":"","_ef_editorial_meta_paragraph_assignment":"","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[2,66,68],"tags":[],"coauthors":[5,9],"class_list":["post-711","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","category-siyaset-tarih","category-turkluk-turkculuk"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/711","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=711"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/711\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/714"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=711"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=711"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=711"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=711"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}