{"id":7479,"date":"2019-05-18T20:30:00","date_gmt":"2019-05-18T17:30:00","guid":{"rendered":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/?p=7479&#038;preview=true&#038;preview_id=7479"},"modified":"2020-05-17T15:27:38","modified_gmt":"2020-05-17T12:27:38","slug":"18-mayis-1944-kirim-tatarlarinin-surgunu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/18-mayis-1944-kirim-tatarlarinin-surgunu\/","title":{"rendered":"18 May\u0131s 1944 K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131n\u0131n S\u00fcrg\u00fcn\u00fc"},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-medium_large wp-image-7513\" src=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/1_8q8gXMkT39ioqgRO3Fa6Hw-768x509.jpeg\" alt=\"\" width=\"768\" height=\"509\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/1_8q8gXMkT39ioqgRO3Fa6Hw-768x509.jpeg 768w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/1_8q8gXMkT39ioqgRO3Fa6Hw-150x99.jpeg 150w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/1_8q8gXMkT39ioqgRO3Fa6Hw-300x199.jpeg 300w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/1_8q8gXMkT39ioqgRO3Fa6Hw-1024x679.jpeg 1024w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/1_8q8gXMkT39ioqgRO3Fa6Hw.jpeg 1544w\" sizes=\"auto, (max-width: 768px) 100vw, 768px\" \/><\/p>\n<p>Rus h\u00e2kimiyetine girdi\u011fi 18. Y\u00fczy\u0131ldan itibaren asimilasyon ve sindirme politikalar\u0131na maruz kalan K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131, kitleler h\u00e2linde g\u00f6\u00e7e zorlanm\u0131\u015f ve kendi vatanlar\u0131nda az\u0131nl\u0131k durumuna d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bol\u015fevik ihtil\u00e2li sonras\u0131 da bu durum de\u011fi\u015fmemi\u015ftir. Ya\u015fad\u0131klar\u0131 yerlerin isimleri farkl\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve alfabeleri 10 y\u0131l i\u00e7erisinde iki kez de\u011fi\u015ftirilmi\u015ftir. K\u00fclt\u00fcr varl\u0131klar\u0131 tahrip edilen ve vak\u0131flar\u0131na el konulan K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131, ekonomik yapt\u0131r\u0131mlarla ezilmi\u015flerdir. Kendi topraklar\u0131nda az\u0131nl\u0131k durumuna d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclen K\u0131r\u0131m, 18 May\u0131s 1944\u2019te toplu s\u00fcrg\u00fcne maruz kalm\u0131\u015f, 250 bin K\u0131r\u0131m Tatar T\u00fcrk\u00fc, insanl\u0131k d\u0131\u015f\u0131 \u015fartlarda haftalarca s\u00fcren \u00f6l\u00fcm yolculu\u011funa \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131, \u00d6zbekistan ba\u015fta olmak \u00fczere Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin (Rusya)\u00e7e\u015fitli b\u00f6lgelerine s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. B\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu yolculuk s\u0131ras\u0131nda olmak \u00fczere, 18 ay i\u00e7erisinde, 100 binden fazla insan hayat\u0131n\u0131 kaybetmi\u015ftir.<\/p>\n<h2><strong>Y\u00fczy\u0131llar s\u00fcren Rus emeli<\/strong><\/h2>\n<p>Tarih boyunca K\u0131r\u0131m, Ruslar i\u00e7in hep \u00f6zel bir yere sahip olmu\u015ftur. Rusya\u2019n\u0131n y\u00fczy\u0131llar boyunca s\u00fcren <em>\u201cs\u0131cak denizlere\u201d<\/em> inme hay\u00e2liyle \u00f6rt\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in, K\u0131r\u0131m\u2019da mutlak Rus h\u00e2kimiyeti kurmak en \u00f6nemli politik hedeflerinden biridir. Ruslar\u0131n, Karadeniz ve s\u0131cak denizlere inme politikalar\u0131 s\u00fcreklili\u011fe sahiptir. \u00c7arl\u0131k Rusya, Bol\u015fevik D\u00f6nemi, Sovyetler Birli\u011fi ve Rusya Federasyonu alg\u0131da farkl\u0131l\u0131\u011fa yol a\u00e7sa da, K\u0131r\u0131m ve T\u00fcrkistan co\u011frafyas\u0131 i\u00e7in bu adland\u0131rmalar, kesintisiz Rus tahakk\u00fcm\u00fc demektir.<\/p>\n<p>Cengiz Han\u2019\u0131n soyundan gelen Hac\u0131 Giray taraf\u0131ndan 1441 y\u0131l\u0131nda K\u0131r\u0131m Hanl\u0131\u011f\u0131 kurulmu\u015ftur. Yakla\u015f\u0131k 300 y\u0131l Osmanl\u0131 Devleti himayesinde kalan K\u0131r\u0131m, ayr\u0131 bir stat\u00fcde, K\u0131r\u0131m Hanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan y\u00f6netilmi\u015ftir. 1774 y\u0131l\u0131nda Osmanl\u0131 ve Rusya aras\u0131nda imzalanan K\u00fc\u00e7\u00fck Kaynarca Antla\u015fmas\u0131\u2019ndan sonra, 1783\u2019te tamamen Rus h\u00e2kimiyetine girmi\u015ftir. 1 ve 2. D\u00fcnya Sava\u015flar\u0131 d\u00f6neminde K\u0131r\u0131m\u2019da ge\u00e7ici y\u00f6netimler olmu\u015f ama tam bir ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k m\u00fcmk\u00fcn olmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>1784 y\u0131l\u0131ndan sonra \u00c7arl\u0131k Rusya, K\u0131r\u0131m co\u011frafyas\u0131na yo\u011fun bir Slav n\u00fcfusu ta\u015f\u0131y\u0131p isk\u00e2n etmeye ba\u015flad\u0131. K\u0131r\u0131m Tatar k\u00f6yl\u00fclerinin topraklar\u0131na el konup, b\u00f6lgeye getirilen Slav n\u00fcfusa da\u011f\u0131t\u0131ld\u0131. Tatarlar idar\u00ee i\u015flerden uzakla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131. Yo\u011fun g\u00f6\u00e7 ve isk\u00e2na ba\u011fl\u0131 toprak kayb\u0131, y\u00f6netimden uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmak, gerek bu n\u00fcfus nakli ve ekonomik s\u0131k\u0131nt\u0131lar gerekse yabanc\u0131 bir toplumun bask\u0131s\u0131ndan kaynaklanan din\u00ee, idar\u00ee ve psikolojik s\u0131k\u0131nt\u0131lar, K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131n\u0131n kitleler h\u00e2linde \u00fclkelerini terkederek Osmanl\u0131 Devleti\u2019ne g\u00f6\u00e7 etmelerine yol a\u00e7t\u0131. K\u0131r\u0131m\u2019\u0131n Rusya taraf\u0131ndan ilhak edilmesinden itibaren 150 y\u0131l boyunca kesintisiz devam eden bu g\u00f6\u00e7ler, 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda zirveye ula\u015ft\u0131 ve K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131 kendi topraklar\u0131nda art\u0131k n\u00fcfus ve n\u00fcfuz olarak \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck bir topluluk olmak durumunda kald\u0131. B\u00fcy\u00fck g\u00f6\u00e7 hareketlerinin her Rus-Osmanl\u0131 sava\u015f\u0131 patlak verdi\u011finde ger\u00e7ekle\u015fmesi de tesad\u00fcfi de\u011fildi.<\/p>\n<p>\u201c\u0130nsanl\u0131k tarihinin en vah\u015fi devlet ba\u015fkanlar\u0131ndan biri olarak an\u0131lan Stalin y\u00f6netimindeki Rusya, \u00f6zellikle 2. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda ve sonras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi s\u00fcrg\u00fcnlerle, milyonlarca insan\u0131 vatanlar\u0131ndan ederken, y\u00fczbinlerce insan\u0131n da hayat\u0131n\u0131 kaybetmesine yol a\u00e7t\u0131. 1939\u2019daki 1,5 milyon civar\u0131ndaki n\u00fcfustan s\u00fcrg\u00fcn edilenlerin yakla\u015f\u0131k 400 bini \u00a0Volga Alman\u0131n\u0131n; 1943\u2019te Rusya\u2019n\u0131n \u00e7e\u015fitli b\u00f6lgelerine s\u00fcrg\u00fcn edilen 60 binden fazla Kara\u00e7ay T\u00fcrk\u00fcn\u00fcn, 1944\u2019te yakla\u015f\u0131k 500 bin \u00c7e\u00e7en-\u0130ngu\u015f\u2019un Kazakistan ve K\u0131rg\u0131zistan\u2019a s\u00fcr\u00fclmesi, yine ayn\u0131 y\u0131l 150 bin civar\u0131nda Ah\u0131ska T\u00fcrk\u00fcn\u00fcn vatanlar\u0131ndan zorla \u00e7\u0131kart\u0131larak zorunlu g\u00f6\u00e7 ad\u0131 ile s\u00fcrg\u00fcne maruz b\u0131rak\u0131lmalar\u0131, bu kapsaml\u0131 ve ac\u0131mas\u0131z politikan\u0131n tarihteki ac\u0131 \u00f6rnekleridir. Bu zincirin en \u00f6nemli halkalar\u0131ndan biri de 18 May\u0131s 1944\u2019te Sovyet Rusya\u2019n\u0131n \u00e7e\u015fitli b\u00f6lgelerine da\u011f\u0131t\u0131larak vatanlar\u0131ndan kopart\u0131lan 250 binden fazla K\u0131r\u0131m Tatar\u0131n\u0131n ve K\u0131r\u0131m\u2019da ya\u015fayan di\u011fer baz\u0131 unsurlar\u0131n s\u00fcrg\u00fcn edildi\u011fi hazin olayd\u0131r.\u201d[1]<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-medium_large wp-image-7510\" src=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/kirim-tatarlari_466253-768x930.jpg\" alt=\"\" width=\"768\" height=\"930\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/kirim-tatarlari_466253-768x930.jpg 768w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/kirim-tatarlari_466253-124x150.jpg 124w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/kirim-tatarlari_466253-248x300.jpg 248w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/kirim-tatarlari_466253.jpg 793w\" sizes=\"auto, (max-width: 768px) 100vw, 768px\" \/><\/p>\n<h2><strong>B\u00f6l, par\u00e7ala ya da s\u00fcrg\u00fcn et\u2026<\/strong><\/h2>\n<p>Rusya, kendi varl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in tehlike olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc halklar\u0131 b\u00f6l\u00fcp par\u00e7alama politikas\u0131n\u0131 tarih boyunca sistemli olarak izlemi\u015ftir. Uzun vadeli hedeflerine ula\u015fabilmek i\u00e7in stratejik \u00f6neme sahip b\u00f6lgeleri Slavla\u015ft\u0131rma politikas\u0131yla planl\u0131 hareket ediyor, di\u011fer halklardan olan vatanda\u015flar\u0131n\u0131 \u00e2deta yok say\u0131yordu. \u00a0\u00d6te yandan Rusya, maden, sanayi, tar\u0131m gibi alanlarda kom\u00fcnist rejim i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015facak y\u00fczbinlerce yeni i\u015f\u00e7iye de ihtiya\u00e7 duymaktayd\u0131. B\u00f6ylece s\u00fcrg\u00fcne t\u00e2bi tuttu\u011fu milyonlarca insan\u0131 yeni fabrikalarda, tar\u0131m alanlar\u0131nda ve maden ocaklar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmaya zorlam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Stalin d\u00f6neminde ger\u00e7ekle\u015fen s\u00fcrg\u00fcnler sonucunda 3,5 milyona yak\u0131n ki\u015fi ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yerlerden zorla kopart\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. S\u00fcrg\u00fcne t\u00e2bi tutulanlar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funu T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcman k\u00f6kenli topluluklar olu\u015fturmaktad\u0131r. Bu durumun en \u00f6nemli sebebi, Rusya\u2019n\u0131n kendi topraklar\u0131nda ya\u015fayan T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcman topluluklar\u0131 potansiyel bir tehlike olarak g\u00f6rmesidir. S\u00fcrg\u00fcn karar\u0131 a\u00e7\u0131klan\u0131rken 2. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019nda Alman birliklerine yard\u0131m edilmesi gerek\u00e7e olarak g\u00f6sterilir. Tarih\u00ee ger\u00e7ekler bu gerek\u00e7eleri haks\u0131z \u00e7\u0131kartmaktad\u0131r<\/p>\n<p>Hakan K\u0131r\u0131ml\u0131, s\u00fcrg\u00fcn karar\u0131 verilmesine kadar ge\u00e7en s\u00fcreci \u015f\u00f6yle \u00f6zetler: <em>\u201c1930\u2019lu y\u0131llar\u0131n sonuna kadar K\u0131r\u0131m Tatar Mill\u00ee ayd\u0131n s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ve din adamlar\u0131n\u0131n hemen tamam\u0131 do\u011frudan do\u011fruya kur\u015funa dizilmek veya \u00f6ld\u00fcr\u00fclmek suretiyle ortadan kald\u0131r\u0131ld\u0131. 20. Y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk yar\u0131s\u0131ndaki K\u0131r\u0131m Tatar\u0131, \u00a0bilim, fikir, edebiyat, sanat ve bas\u0131n tarihinin en \u00f6nemli isimleri (&#8230;) \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Bu d\u00f6nemde hapse at\u0131lan veya \u00e7al\u0131\u015fma kamplar\u0131na s\u00fcr\u00fclenlerin say\u0131s\u0131n\u0131 tespit etmek m\u00fcmk\u00fcn olmamakla birlikte \u00e7e\u015fitli kaynaklarda, K\u0131r\u0131m\u2019daki Sovyet h\u00e2kimiyetinin ilk yirmi y\u0131l\u0131nda yakla\u015f\u0131k 150 bin civar\u0131nda insan\u0131n yok edildi\u011fi bilinmektedir. Ter\u00f6r rejimi K\u0131r\u0131m T\u00fcrklerinin k\u00fclt\u00fcr\u00fcne de \u00e7ok b\u00fcy\u00fck darbe vurdu. 1926-1928 y\u0131llar\u0131 i\u00e7inde Arap alfabesinden bir t\u00fcr Latin alfabesine ge\u00e7ildi.1938\u2019de ise Kiril alfabesi mecbur k\u0131l\u0131nd\u0131. Ayr\u0131ca m\u00fcze ve k\u00fct\u00fcphanelerdeki mill\u00ee k\u00fclt\u00fcr miras\u0131n\u0131n pek \u00e7ok eseri de ortadan kald\u0131r\u0131ld\u0131. .Tarih\u00ee cami ve medreseler ya tamamen yerle bir edildi ya da minareleri y\u0131kt\u0131r\u0131larak binalar ba\u015fka ama\u00e7larla kullan\u0131ld\u0131. Resm\u00ee olarak a\u00e7\u0131k g\u00f6z\u00fcken birka\u00e7 camiye ise gitmek fiili olarak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi.\u201d [2]<\/em><\/p>\n<h2><strong>\u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc en zalimlerden birisi: Stalin\u2026<\/strong><\/h2>\n<p>Nisan 1944\u2019te s\u00fcrg\u00fcn haz\u0131rl\u0131klar\u0131na ba\u015flayan Sovyet rejimi, SSCB \u0130\u00e7 \u0130\u015fleri Halk Komiseri Leonid Beriya\u2019n\u0131n raporlar\u0131 do\u011frultusunda bir program haz\u0131rlay\u0131p hayata ge\u00e7irmi\u015ftir. Stalin\u2019e sunulan raporda K\u0131r\u0131ml\u0131lar\u0131n Sovyet rejimine ihanet ettiklerini, dolay\u0131s\u0131yla s\u0131n\u0131r b\u00f6lgelerinde kalmalar\u0131n\u0131n do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131, tar\u0131m, sanayi ve ula\u015f\u0131m gibi alanlarda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmak \u00fczere Rusya\u2019n\u0131n i\u00e7 b\u00f6lgelerine, \u00f6zellikle \u00d6zbekistan b\u00f6lgesine, s\u00fcr\u00fclmeleri gerekti\u011fi ifade edilmi\u015f. Bu do\u011frultuda da 18 May\u0131s 1944\u2019te s\u00fcrg\u00fcn ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>18 May\u0131s\u2019\u0131n ilk saatlerinde evlere yap\u0131lan bask\u0131nlarla uykular\u0131ndan uyand\u0131r\u0131lan K\u0131r\u0131m halk\u0131, kar\u015f\u0131lar\u0131nda kendilerine birka\u00e7 dakika i\u00e7erisinde haz\u0131rlanmalar\u0131n\u0131 emreden Sovyet askerlerini bulmu\u015flard\u0131r. \u00c7ok k\u0131sa bir zaman diliminde, k\u00fc\u00e7\u00fck bir bavul ya da hi\u00e7bir \u015fey alamayan on binlerce insan, istasyonlara sevk edilmi\u015f ve ak\u0131lalmaz \u015fartlarda ger\u00e7ekle\u015ftirilecek \u00f6l\u00fcm yolculu\u011fu ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Sovyet rejiminin insanlar\u0131n, nakil esnas\u0131nda can g\u00fcvenli\u011fi, beslenme ve sa\u011fl\u0131k ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki kararlar\u0131 k\u00e2\u011f\u0131t \u00fcst\u00fcnde kalm\u0131\u015f, aksine, y\u00fczbinlerce insan y\u00fck ve hayvan vagonlar\u0131na t\u0131ka basa doldurulmu\u015ftur.<\/p>\n<p>\u0130nsan ta\u015f\u0131maya uygun olmayan k\u0131p\u0131rdayacak yerin dahi bulunmad\u0131\u011f\u0131 vagonlarda, insanlar hareketsiz bir \u015fekilde haftalarca yolculuk etmek zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131r. B\u0131rak\u0131n insan\u0131, herhangi bir canl\u0131ya bile uygulanamayacak \u015fartlardaki yolculu\u011fun her bir g\u00fcn\u00fcnde yorgunluk, a\u00e7l\u0131k, pislik ve salg\u0131n hastal\u0131k sebebiyle binlerce insan hayat\u0131n\u0131 kaybetmi\u015ftir. Hayatta kalabilenler ise a\u00e7l\u0131k, hastal\u0131k ve sefaletle uzun s\u00fcre m\u00fccadele etmek zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n<p>1944 K\u0131r\u0131m S\u00fcrg\u00fcn\u00fc\u2019ne maruz kalan insan say\u0131s\u0131 kesin bilinmemekle birlikte, Sovyet rejimi taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan raporlarda bu rakam 228 bin, 1966\u2019da K\u0131r\u0131m T\u00fcrk Mill\u00ee Hareketi taraf\u0131ndan yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalara g\u00f6re ise 238 bindir. Ancak bu rakam\u0131 420 bin olarak saptayan ara\u015ft\u0131rmalar da bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Sovyet rejiminin s\u00fcrg\u00fcne gerek\u00e7e olarak sundu\u011fu \u2018<em>vatana ihanet<\/em>\u2019 ve \u2018<em>Almanlarla i\u015fbirli\u011fi\u2019<\/em> su\u00e7lamalar\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k, s\u00fcrg\u00fcn edilen K\u0131r\u0131m T\u00fcrklerinin yakla\u015f\u0131k 8.995\u2019inin K\u0131z\u0131l Ordu mensubu olmas\u0131, bunlardan 524\u2019\u00fcnun subay, 1392\u2019sinin ise astsubay olmas\u0131 ortaya konan \u201c<em>gerek\u00e7e<\/em>\u201d a\u00e7\u0131s\u0131ndan da trajiktir.<\/p>\n<p>K\u0131r\u0131m T\u00fcrk Mill\u00ee Hareketi\u2019nin yapt\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmalara g\u00f6re, yolculuk esnas\u0131nda hayat\u0131n\u0131 kaybeden 10 bin ki\u015fi civar\u0131ndad\u0131r. S\u00fcrg\u00fcn\u00fcn ard\u0131ndan salg\u0131n hastal\u0131k, iklim \u015fartlar\u0131, a\u00e7l\u0131k-yoksulluk gibi a\u011f\u0131r yolculuk \u015fartlar\u0131 ve s\u00fcrg\u00fcne ba\u011fl\u0131 sebeplerle hayat\u0131n\u0131 kaybedenler; ilk 18 ay i\u00e7erisinde n\u00fcfusun yakla\u015f\u0131k %46\u2019s\u0131 kadar, yani 110 bin ki\u015fi civar\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p>Zalimlik bu kadarla da kalmam\u0131\u015ft\u0131r. 18 May\u0131s\u2019ta K\u0131r\u0131m S\u00fcrg\u00fcn\u00fc operasyonu ba\u015flat\u0131l\u0131p, s\u00fcrg\u00fcn tamamlan\u0131nca, K\u0131r\u0131m\u2019da Ruslar kutlama yapmaya ba\u015flarlar. Kutlamalar esnas\u0131nda, K\u0131r\u0131m\u2019\u0131n bir sahil k\u00f6y\u00fc olan Arabat\u2019\u0131n unutuldu\u011fu ve bu sebeple s\u00fcrg\u00fcne d\u00e2hil edilmedi\u011fi haberinin ula\u015fmas\u0131 \u00fczerine, iki saat i\u00e7inde k\u00f6yde tek bir K\u0131r\u0131m T\u00fcrk\u00fcn\u00fcn dahi kalmamas\u0131 emri verilmi\u015ftir. Bunun \u00fczerine, Arabat k\u00f6y\u00fc sakinleri birka\u00e7 saat i\u00e7erisinde apar topar bir geminin mahzenine kapat\u0131larak denize s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ve gemi bat\u0131r\u0131larak t\u00fcm k\u00f6y halk\u0131 katledilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>1953\u2019te Stalin\u2019in \u00f6lmesinden sonra, Sovyet rejiminin t\u00fcm su\u00e7u Stalin\u2019e y\u00fcklenerek bir anlamda g\u00fcnah \u00e7\u0131kart\u0131lmas\u0131 d\u00f6nemi ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. 5 Eyl\u00fcl 1967\u2019de ise Sovyetler Birli\u011fi Y\u00fcksek Sovyet Prezidyumu taraf\u0131ndan yay\u0131mlanan bir kararname ile eskiden K\u0131r\u0131m\u2019da ya\u015fam\u0131\u015f Tatar milletinden yurtta\u015flar\u0131n, Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin her yerinde ya\u015fayabilece\u011fini kabul etmek zorunda kalm\u0131\u015f, yine de K\u0131r\u0131m\u2019a d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek i\u00e7in her t\u00fcrl\u00fc engellemelere devam etmi\u015ftir.<\/p>\n<h2><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-medium_large wp-image-7512\" src=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/kirim-tatarlari_1628162-768x489.jpg\" alt=\"\" width=\"768\" height=\"489\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/kirim-tatarlari_1628162-768x489.jpg 768w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/kirim-tatarlari_1628162-150x95.jpg 150w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/kirim-tatarlari_1628162-300x191.jpg 300w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/kirim-tatarlari_1628162-1024x652.jpg 1024w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/kirim-tatarlari_1628162.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 768px) 100vw, 768px\" \/><\/h2>\n<h2><strong>Men bu yerde ya\u015falmad\u0131m\u2026<\/strong><\/h2>\n<p>1967\u2019de K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131n\u0131n vatanlar\u0131 K\u0131r\u0131m&#8217;\u0131 &#8220;turist&#8221; olarak gezmesine m\u00fcsaade edilmeye ba\u015fland\u0131.<\/p>\n<p>&#8220;Alu\u015fta&#8217;dan esken yeller y\u00fcz\u00fcme vurdu,<\/p>\n<p>Balal\u0131ktan \u00f6sken evge g\u00f6zya\u015f\u0131m d\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n<p>Men bu yerde ya\u015falmad\u0131m ya\u015fl\u0131\u011f\u0131ma toyalmad\u0131m.<\/p>\n<p>Vatan\u0131ma hasret kald\u0131m ey g\u00fczel K\u0131r\u0131m.\u201d<\/p>\n<p>diye ba\u015flayan me\u015fhur <em>&#8220;Ey G\u00fczel K\u0131r\u0131m&#8221;<\/em> \u015fark\u0131s\u0131n\u0131n hat\u0131ras\u0131 da bu y\u0131llardan kalmad\u0131r.<\/p>\n<p>Cengiz Da\u011fc\u0131\u2019n\u0131n \u201c<em>Onlarda \u0130nsand\u0131\u201d<\/em> ve \u201c<em>O Topraklar Bizimdi<\/em>\u201d kitaplar\u0131nda s\u00fcrg\u00fcn \u00f6ncesi K\u0131r\u0131m ve s\u00fcrg\u00fcn s\u0131ras\u0131nda K\u0131r\u0131m, bir romanc\u0131n\u0131n kaleminde ne kadar ger\u00e7e\u011fe uygun tasvir edilip dile getirilebilirse, o kadar ger\u00e7ek\u00e7i \u015fekilde insanl\u0131k belle\u011fine miras olarak b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f. Bu romanlar\u0131 okuyup K\u0131z\u0131lta\u015f, Yalta, Gurzuf ve Akyar\u2019daki K\u0131r\u0131ml\u0131lar\u0131n dram\u0131na \u015fahit olmaman\u0131z imk\u00e2ns\u0131z. Bekir\u2019in tarlas\u0131yla ilgili kurdu\u011fu hay\u00e2llerin \u00fczerine y\u0131k\u0131lan Ku\u015fkaya gibi, s\u00fcrg\u00fcn\u00fcn K\u0131r\u0131ml\u0131lara ya\u015fatt\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm vah\u015fili\u011fi, roman sayfalar\u0131ndan, s\u00fcrg\u00fcn bug\u00fcn ya\u015fan\u0131yormu\u015f\u00e7as\u0131na insanl\u0131\u011fa anlatmaya devam ediyor. Sanki y\u0131k\u0131lan sadece Ku\u015fkaya de\u011fil, insanl\u0131\u011f\u0131n t\u00e2 kendisi&#8230;<\/p>\n<p>Bu tarihten sonra s\u00fcrg\u00fcndeki K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131 K\u0131r\u0131m\u2019a geri d\u00f6nmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Gerek Sovyet rejiminin, gerek K\u0131r\u0131mdaki Slav yerle\u015fimcilerin bask\u0131 ve sindirme politikalar\u0131na ra\u011fmen, K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131 geri d\u00f6nmeye devam etmi\u015ftir. 1980\u2019lerin sonuna kadar K\u0131r\u0131m\u2019a d\u00f6nebilen K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131 10 bin civar\u0131nda kalm\u0131\u015f, fakat 1988\u2019den itibaren kitleler h\u00e2linde K\u0131r\u0131m\u2019a geri d\u00f6n\u00fc\u015fler ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Sovyetler Birli\u011finin da\u011f\u0131lmas\u0131ndan sonra Ukrayna s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde kalan ve Ukrayna\u2019ya ba\u011fl\u0131 \u00f6zerk cumhuriyet stat\u00fcs\u00fcne d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclen K\u0131r\u0131m\u2019da, 1991 y\u0131l\u0131nda kurulan K\u0131r\u0131m Tatar Mill\u00ee Meclisi\u2019nin m\u00fcc\u00e2deleleri olumlu sonu\u00e7 vermi\u015fti. K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131 K\u0131r\u0131m\u2019da e\u011fitim, sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel alanda m\u00fcc\u00e2dele edip sonu\u00e7lar almaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Rusya\u2019n\u0131n Karadeniz\u2019deki h\u00e2kimiyeti a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu durumun zafiyet yaratmas\u0131 nedeniyle, K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131n\u0131n g\u00f6rece bu \u201c<em>huzurlu<\/em>\u201d d\u00f6nemi, Rusya\u2019n\u0131n K\u0131r\u0131m\u2019\u0131 18 Mart 2014\u2019te yeniden ilhak etmesi ile son buldu. Bug\u00fcn dahi K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131, \u00a0h\u00e2l\u00e2 kendi topraklar\u0131 i\u00e7erisinde s\u00f6z sahibi olabilmek i\u00e7in Ruslara kar\u015f\u0131 amans\u0131z bir m\u00fcc\u00e2dele s\u00fcrd\u00fcrmekte ve bundan hi\u00e7 vazge\u00e7memekteler.<\/p>\n<h2><strong>Kaynak:<\/strong><\/h2>\n<p>-Saray, Mehmet \u201cT\u00fcrk-Rus M\u00fcnasebetleri\u201d<\/p>\n<p>-[1] Yirminci Y\u00fczy\u0131lda BM G\u00fcvenlik Konseyi Daimi Temsilcisi 5 Devletin \u0130\u015fledi\u011fi Soyk\u0131r\u0131m ve Katliamlar-UH\u0130M( Uluslararas\u0131 Hak \u0130hl\u00e2lleri \u0130zleme Merkezi)<\/p>\n<p>-[2]K\u0131r\u0131ml\u0131, Hakan \u201cK\u0131r\u0131m\u201d \u0130sl\u00e2m Ansiklopedisi<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tam 75 y\u0131l \u00f6nce bug\u00fcn, g\u00fcn\u00fcn ilk saatlerinde s\u00fcrg\u00fcn s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc ile tan\u0131\u015f\u0131p birka\u00e7 dakika i\u00e7inde k\u00fc\u00e7\u00fck bir bavula koca K\u0131r\u0131m&#8217;\u0131 s\u0131\u011fd\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131 K\u0131r\u0131ml\u0131lar.18 May\u0131s 1944 K\u0131r\u0131m S\u00fcrg\u00fcn\u00fc. \u00d6l\u00fcm yolculu\u011funda K\u0131r\u0131m i\u00e7in hayatta kalan K\u0131r\u0131m T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn an\u0131s\u0131na<\/p>\n","protected":false},"author":75,"featured_media":7514,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_ef_editorial_meta_date_first-draft-date":"","_ef_editorial_meta_paragraph_assignment":"","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[2,66,67,68],"tags":[],"coauthors":[246],"class_list":["post-7479","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","category-siyaset-tarih","category-tehditler","category-turkluk-turkculuk"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7479","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/75"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7479"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7479\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10256,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7479\/revisions\/10256"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7514"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7479"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7479"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7479"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=7479"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}