{"id":766,"date":"2017-12-29T20:20:49","date_gmt":"2017-12-29T17:20:49","guid":{"rendered":"http:\/\/misak.millidusunce.com\/?p=766"},"modified":"2018-03-10T11:50:52","modified_gmt":"2018-03-10T08:50:52","slug":"zazaca-konusan-alevilerde-koc-heykelli-mezar-taslari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/zazaca-konusan-alevilerde-koc-heykelli-mezar-taslari\/","title":{"rendered":"Zazaca konu\u015fan Alev\u00eelerde ko\u00e7 heykelli mezar ta\u015flar\u0131"},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-767\" src=\"http:\/\/misak.millidusunce.com\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/Kocbasi1-300x200.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"200\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/Kocbasi1-300x200.jpg 300w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/Kocbasi1-150x100.jpg 150w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/Kocbasi1-768x512.jpg 768w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/Kocbasi1.jpg 800w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<p>Toplumlar\u0131n ge\u00e7i\u015f d\u00f6nemleri do\u011fum, evlilik ve \u00f6l\u00fcm olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda incelenmektedir. B\u00fct\u00fcn toplumlar\u0131n k\u00fclt\u00fcrel ya\u015fam\u0131nda ge\u00e7i\u015f d\u00f6nemleri, renkli t\u00f6renlere sahne olmakta, her toplulukta de\u011fi\u015fik madd\u00ee k\u00fclt\u00fcr unsurlar\u0131 \u00fcretilmektedir.<\/p>\n<p>Zazaca konu\u015fan Alev\u00eelerde de, bu ge\u00e7i\u015f d\u00f6nemleri ile ilgili bir\u00e7ok t\u00f6ren ve madd\u00ee k\u00fclt\u00fcr unsuru bulunmaktad\u0131r. Bu yaz\u0131da ba\u015fta Tunceli olmak \u00fczere Erzincan, Erzurum, Mu\u015f ve Bing\u00f6l illerinde ya\u015fayan ve Zazaca konu\u015fan Alev\u00ee topluluklar\u0131nda g\u00f6r\u00fclen ko\u00e7, koyun, da\u011f ke\u00e7isi ve at heykelli mezar ta\u015flar\u0131<a href=\"#_edn1\" name=\"_ednref1\"><sup>[i]<\/sup><\/a> incelenmi\u015ftir.<\/p>\n<h2>Anadolu\u2019da ko\u00e7 heykelli mezar ta\u015flar\u0131n\u0131n tarihi<\/h2>\n<p>Ko\u00e7 heykelli mezar ta\u015flar\u0131, Anadolu\u2019da ilk defa 7. y\u00fczy\u0131lda g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. 7. y\u00fczy\u0131lda Ermeni tarih\u00e7i Moisey Kagankatvas\u00ee taraf\u0131ndan yaz\u0131lan <em>\u201cA\u011fvan Tarihi\u201d<\/em> adl\u0131 kaynakta Do\u011fu Anadolu ve Azerbaycan arazisinde yurt tutmu\u015f topluluklar \u015fu \u015fekilde anlat\u0131lmaktad\u0131r: <em>\u201cBu topluluklar uzun sa\u00e7l\u0131, mahir ok atan kimseler olup ta\u015ftan ko\u00e7, at vb. heykeller yontmakta usta idiler. En b\u00fcy\u00fck ilahlar\u0131na Han Tanr\u0131 derler<a href=\"#_edn2\" name=\"_ednref2\"><sup><strong>[ii]<\/strong><\/sup><\/a>.\u201d<\/em><\/p>\n<p>G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere yukar\u0131da say\u0131lan b\u00fct\u00fcn hususiyetler, T\u00fcrklere ait olan \u00f6zelliklerdir. S\u00f6z konusu kaynakta s\u00f6z\u00fc edilen T\u00fcrk boyu, taraf\u0131m\u0131zdan yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmada Sabir T\u00fcrkleri olarak tahmin edilmi\u015ftir<a href=\"#_edn3\" name=\"_ednref3\"><sup>[iii]<\/sup><\/a>. Bu toplulu\u011fu Hazar T\u00fcrklerinden g\u00f6renler de vard\u0131r<a href=\"#_edn4\" name=\"_ednref4\"><sup>[iv]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>Bu mezar ta\u015flar\u0131n\u0131n 7. y\u00fczy\u0131lda yani daha \u0130sl\u00e2miyet\u2019in b\u00f6lgede yay\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemlerden itibaren \u00fcretilmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse bunlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131n \u00fczerinde H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131 sembolize edilen i\u015faretlerin bulunmas\u0131 son derece do\u011fal kar\u015f\u0131lanmal\u0131d\u0131r<a href=\"#_edn5\" name=\"_ednref5\"><sup>[v]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>Sabir T\u00fcrklerinden sonra b\u00f6lgede yerle\u015fen ve ko\u00e7 heykelli mezar ta\u015f\u0131 yontan bir di\u011fer T\u00fcrk boyu Arap tarih\u00e7ilerinin K\u0131p\u00e7ak dedi\u011fi Kuman T\u00fcrkleri olmu\u015ftur. K\u0131p\u00e7aklar Anadolu\u2019ya \u00fc\u00e7 g\u00f6\u00e7 dalgas\u0131yla gelip yerle\u015fmi\u015flerdir. Birincisinde 10. y\u00fczy\u0131lda Bizans devleti taraf\u0131ndan Arap ak\u0131nlar\u0131na kar\u015f\u0131 s\u0131n\u0131r boylar\u0131na yerle\u015ftirildiler. \u0130kincisi 1118-1195 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda oldu<a href=\"#_edn6\" name=\"_ednref6\"><sup>[vi]<\/sup><\/a>. Ortodoks mezhebini benimseyen Kuman T\u00fcrkleri, \u00f6nce G\u00fcrcistan\u2019da yo\u011funla\u015ft\u0131lar, ard\u0131ndan K\u00fcr ve \u00c7oruh boylar\u0131na ve \u00c7\u0131ld\u0131r G\u00f6l\u00fc \u00e7evresine yerle\u015ftiler<a href=\"#_edn7\" name=\"_ednref7\"><sup>[vii]<\/sup><\/a>. Buradan da daha g\u00fcneye Do\u011fu Anadolu\u2019nun kuzeyi ile Karadeniz\u2019in g\u00fcneydo\u011fu k\u0131y\u0131lar\u0131na indikleri anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00f6lgede h\u00e2l\u00e2 ko\u00e7 heykelli mezar ta\u015flar\u0131na <em>\u201cK\u0131p\u00e7ak mezar\u0131\u201d<\/em> ya da <em>\u201cKuman mezar\u0131\u201d<\/em> denilmektedir<a href=\"#_edn8\" name=\"_ednref8\"><sup>[viii]<\/sup><\/a>. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc K\u0131p\u00e7ak g\u00f6\u00e7\u00fc ise 1239-1240 y\u0131llar\u0131nda Trabzon\u2019a oldu. Trabzon krallar\u0131n\u0131n en sek\u00e7in birliklerini sava\u015f\u00e7\u0131 K\u0131p\u00e7ak T\u00fcrkleri te\u015fkil ediyordu<a href=\"#_edn9\" name=\"_ednref9\"><sup>[ix]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>K\u0131p\u00e7aklardan sonra O\u011fuz T\u00fcrkleri, Anadolu\u2019ya adeta ak\u0131n etmeye ba\u015flad\u0131lar. Bilhassa Do\u011fu ve G\u00fcneydo\u011fu Anadolu\u2019da h\u00e2kimiyet kuran Karakoyunlu ve Akkoyunlu T\u00fcrkmen devletlerinin etkisi b\u00fcy\u00fck oldu. Bug\u00fcn Do\u011fu ve G\u00fcneydo\u011fu Anadolu\u2019da Akkoyunlu Devleti\u2019nin m\u00fchr\u00fc a\u00e7\u0131k \u015fekilde g\u00f6r\u00fclmektedir. B\u00f6lgedeki bir\u00e7ok tarih\u00ee eser Akkoyunlu d\u00f6neminden kalmad\u0131r<a href=\"#_edn10\" name=\"_ednref10\"><sup>[x]<\/sup><\/a>. B\u00f6lgede bulunan ko\u00e7 heykelli mezar ta\u015flar\u0131n\u0131n Karakoyunlu ve Akkoyunlu T\u00fcrkmen devletlerinden kald\u0131\u011f\u0131na dair genel bir kan\u0131 da bulunmaktad\u0131r<a href=\"#_edn11\" name=\"_ednref11\"><sup>[xi]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalarda Anadolu\u2019muzun bir\u00e7ok yerinde ko\u00e7 heykelli mezar ta\u015flar\u0131na rastlanm\u0131\u015ft\u0131r. \u015eimdiye kadar yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar sonucunda Tunceli, Erzincan, Erzurum, Sivas, Bing\u00f6l, Diyarbak\u0131r, Malatya, Mu\u015f, Erci\u015f (Van), Bitlis, A\u011fr\u0131, Kars, I\u011fd\u0131r, Re\u015fadiye (Tokat), Ak\u015fehir (Konya), Afyonkarahisar, Artvin, Rize<a href=\"#_edn12\" name=\"_ednref12\"><sup>[xii]<\/sup><\/a>, Y\u00fcksekova (Hakk\u00e2ri)<a href=\"#_edn13\" name=\"_ednref13\"><sup>[xiii]<\/sup><\/a> ve Bayburt<a href=\"#_edn14\" name=\"_ednref14\"><sup>[xiv]<\/sup><\/a>\u2019ta ko\u00e7 heykelli mezar ta\u015flar\u0131 tespit edilmi\u015ftir. Ancak ko\u00e7 heykelli mezar ta\u015flar\u0131, genel olarak I\u011fd\u0131r-Erzincan ile Van-Rize aras\u0131nda yo\u011funla\u015fmakta, en \u00e7ok bulundu\u011fu yer ise Tunceli olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n<h2>Zazaca konu\u015fan Alev\u00eelerde ko\u00e7 heykelli mezar ta\u015flar\u0131<\/h2>\n<p>Anadolu\u2019da Zazaca konu\u015fan Alev\u00eelerde ko\u00e7 heykelli mezar ta\u015flar\u0131 yayg\u0131n \u015fekilde bulunmaktad\u0131r. <em>Anadolu\u2019nun di\u011fer yerlerinde bu mezar ta\u015flar\u0131 yerin alt\u0131nda iken, Zazaca konu\u015fan Alev\u00eelerde yerin \u00fcst\u00fcndedir.<\/em> Di\u011fer b\u00f6lgelerde kullan\u0131m\u0131 uzun s\u00fcre \u00f6nce terk edilen ko\u00e7 heykelli mezar ta\u015flar\u0131, Zazaca konu\u015fan Alev\u00eelerde yak\u0131n zamana kadar diri \u015fekilde ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Zazaca konu\u015fan Alev\u00eelerin ya\u015fam sahas\u0131nda bug\u00fcne kadar tespit edilen ko\u00e7 heykelli mezar ta\u015flar\u0131n\u0131n listesi \u015fu \u015fekildedir:<\/p>\n<ul>\n<li>Bing\u00f6l da\u011flar\u0131n\u0131n eteklerinde kurulan k\u00f6y ve mezralarda,<\/li>\n<li>Varto, H\u0131n\u0131s, Karl\u0131ova ve Su\u015fehri\u2019nde<\/li>\n<li>Bing\u00f6llerin yamac\u0131nda olan Kuzik (G\u00f6rg\u00fc), Caneseran (Da\u011fc\u0131lar), \u015eaman (Ta\u015fl\u0131yayla), Si\u011firen (Diktepeler), K\u00f6\u015fkar (Yarl\u0131su), Ke\u00e7an (Seki), G\u00fcl\u00fckler k\u00f6ylerinde<a href=\"#_edn15\" name=\"_ednref15\"><sup>[xv]<\/sup><\/a>,<\/li>\n<li>Tunceli\u2019nin merkez il\u00e7esine ba\u011fl\u0131 \u00c7\u0131lga, Aktoluk, \u00c7al\u0131\u00f6z\u00fc (Vasgirt), Ko\u00e7p\u0131nar, P\u0131narlar, Aia\u011f\u0131 G\u00fclbah\u00e7e (A. K\u00f6mres), Tozkoporan, Arpal\u0131, Derek\u00f6y k\u00f6ylerinde,<\/li>\n<li>Tunceli\u2019nin \u00c7emi\u015fgezek il\u00e7esine ba\u011fl\u0131 O\u011fuzlar, H\u0131droz (H\u0131d\u0131r-O\u011fuz) k\u00f6ylerinde,<\/li>\n<li>Tunceli\u2019nin Mazgirt il\u00e7esinin Kupik, Yukari Sindan, \u0130lanl\u0131, \u015e\u00f6bek, Tarpese, \u015eilik, Ricik, Kurkirik, Kardere, Muhundu, Manekrek, Hodan, H\u00fcl\u00fcman, Tirkil, Ba\u015fmezra ve Kale k\u00f6ylerinde,<\/li>\n<li>Tunceli\u2019nin Naz\u0131miye il\u00e7esinin Ayranl\u0131 k\u00f6y\u00fcnde,<\/li>\n<li>Tunceli\u2019nin Ovac\u0131k il\u00e7esinde,<\/li>\n<li>Tunceli\u2019nin Pertek il\u00e7esinin Til ve Zeve k\u00f6ylerinde,<\/li>\n<li>Tunceli\u2019nin P\u00fcl\u00fcm\u00fcr il\u00e7esinin Sa\u011flamta\u015f ve S\u00fcleymanu\u015fa\u011f\u0131 k\u00f6ylerinde<a href=\"#_edn16\" name=\"_ednref16\"><sup>[xvi]<\/sup><\/a>,<\/li>\n<li>Sivas\u2019\u0131n \u0130mranl\u0131 il\u00e7esinin Bahadunlu k\u00f6y\u00fcnde<a href=\"#_edn17\" name=\"_ednref17\"><sup>[xvii]<\/sup><\/a>,<\/li>\n<li>Erzincan\u2019\u0131n \u00dcz\u00fcml\u00fc il\u00e7esine ba\u011fl\u0131 G\u00f6ller k\u00f6y\u00fcnde<a href=\"#_edn18\" name=\"_ednref18\"><sup>[xviii]<\/sup><\/a><\/li>\n<\/ul>\n<p>kesin olarak tespit edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-777 aligncenter\" src=\"http:\/\/misak.millidusunce.com\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/1-3-300x207.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"207\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/1-3-300x207.jpg 300w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/1-3-150x104.jpg 150w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/1-3.jpg 372w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><em>Resim<\/em>: Tunceli&#8217;de ko\u00e7 heykelli bir mezar ta\u015f\u0131<\/p>\n<p>\u015e\u00fcphesiz bu liste, Zazaca konu\u015fan Alev\u00eelerin k\u00fclt\u00fcr co\u011frafyas\u0131nda var olan ko\u00e7 heykelli mezar ta\u015flar\u0131n\u0131n \u00e7ok az bir k\u0131sm\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k gelmektedir. Yap\u0131lan bilimsel ve sistematik incelemeler sonucunda bu listenin en az\u0131ndan birka\u00e7 misli daha uzayaca\u011f\u0131 kesindir.<\/p>\n<h2>Ko\u00e7 heykelli mezar ta\u015flar\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131<\/h2>\n<p>Yap\u0131lan bilimsel ara\u015ft\u0131rmalarda <em>ko\u00e7 heykelli mezar ta\u015flar\u0131n\u0131n T\u00fcrkistan T\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr\u00fcnden kaynakland\u0131\u011f\u0131 ve bir\u00e7ok T\u00fcrk boyu taraf\u0131ndan ya\u015fat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ortaya konulmu\u015ftur. Konuyla ilgili yap\u0131lan b\u00fct\u00fcn ara\u015ft\u0131rmalarda da bu hususun ittifakla alt\u0131 \u00e7izilmi\u015ftir<\/em><a href=\"#_edn19\" name=\"_ednref19\"><sup>[xix]<\/sup><\/a>. \u00d6yle ki, Zazaca konu\u015fan Alev\u00eelerin ya\u015fam alanlar\u0131nda bulunan ko\u00e7 heykelli mezar ta\u015flar\u0131, 5000 y\u0131ll\u0131k T\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn en orijinal \u00fcr\u00fcnleri aras\u0131nda say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r<a href=\"#_edn20\" name=\"_ednref20\"><sup>[xx]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>Daha milat \u00f6ncesinde T\u00fcrkler, 1000\u2019li y\u0131llarda \u00f6len alplerin mezar ta\u015flar\u0131na da\u011f tekesi, ko\u00e7, koyun gibi fig\u00fcrler \u00e7iziyorlard\u0131. Paz\u0131r\u0131k kurganlar\u0131nda lahitler \u00fczerinde bulunan da\u011f ke\u00e7ileri de bu k\u00fclt\u00fcrel unsura \u00f6rnek olarak verilmektedir<a href=\"#_edn21\" name=\"_ednref21\"><sup>[xxi]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>T\u00fcrkler (muhtemelen \u0130skit veya daha d\u00fc\u015f\u00fck bir ihtimal Hun T\u00fcrkleri) kurganlar\u0131na (mezar) mumyalanm\u0131\u015f ah\u015fap at heykeli koyuyorlard\u0131<a href=\"#_edn22\" name=\"_ednref22\"><sup>[xxii]<\/sup><\/a>. K\u0131rg\u0131z T\u00fcrklerine ait kurganlarda ise 7. y\u00fczy\u0131la ait ah\u015faptan yap\u0131lm\u0131\u015f koyun heykelleri bulunmu\u015ftur<a href=\"#_edn23\" name=\"_ednref23\"><sup>[xxiii]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>Bug\u00fcn Alev\u00ee Zaza co\u011frafyas\u0131nda g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u015fekliyle T\u00fcrklerin ko\u00e7 heykelli mezar ta\u015flar\u0131, K\u00f6k-T\u00fcrklerden kalma K\u00f6l-Tigin mezar k\u00fclliyesinde de bulunmaktad\u0131r<a href=\"#_edn24\" name=\"_ednref24\"><sup>[xxiv]<\/sup><\/a>. De\u011ferli sanat tarih\u00e7isi Emel Esin, <em>oturmu\u015f ko\u00e7 heykellerini Mo\u011folistan\u2019daki G\u00f6k-T\u00fcrk muhitine has g\u00f6rmektedir. Ona g\u00f6re ko\u00e7 heykelleri, T\u00fcrk mezarlar\u0131n\u0131n bir hususiyeti olarak, T\u00fcrklerin g\u00f6\u00e7 etti\u011fi yollar boyunca dizilmi\u015f ve Mang\u0131\u015flak\u2019tan ge\u00e7erek Anadolu\u2019ya kadar uzanm\u0131\u015ft\u0131r<\/em><a href=\"#_edn25\" name=\"_ednref25\"><sup>[xxv]<\/sup><\/a><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-785 aligncenter\" src=\"http:\/\/misak.millidusunce.com\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/2-300x194.jpeg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"194\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/2-300x194.jpeg 300w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/2-150x97.jpeg 150w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/2-768x498.jpeg 768w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/2.jpeg 932w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><em>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 Resim<\/em>: K\u00f6k-T\u00fcrklerden kalma K\u00f6l Tigin mezar k\u00fclliyesinde iki adet mezar ta\u015f\u0131<br \/>\n(C. Aly\u0131lmaz&#8217;dan)<\/p>\n<p>Dede Korkut\u2019un Kazakistan\u2019da bulunan temsili kabrinde de ko\u00e7 heykelli mezar ta\u015f\u0131 vard\u0131r. Mo\u011folistan\u2019da \u00fczerinde tamga bulunan bir ko\u00e7 heykelli mezar ta\u015f\u0131 de\u011ferli bilim insan\u0131 Cengiz Aly\u0131lmaz taraf\u0131ndan tespit edilmi\u015ftir<a href=\"#_edn26\" name=\"_ednref26\"><sup>[xxvi]<\/sup><\/a>. \u00a0Yeni Korgan\/Kazakistan\u2019da bulunan <em>Horasan Ata t\u00fcrbesi<\/em>nde ve di\u011fer b\u00fct\u00fcn t\u00fcrbelerde de ko\u00e7ba\u015f\u0131 bulunmaktad\u0131r<a href=\"#_edn27\" name=\"_ednref27\"><sup>[xxvii]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>Bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda Ask\u0131s Nehri a\u011fz\u0131n\u0131n biraz kuzeyinde bir koyun heykeli ile eski T\u00fcrk merkezlerinden Minusinsk\u2019te, T\u00fcrkmenistan\u2019da<a href=\"#_edn28\" name=\"_ednref28\"><sup>[xxviii]<\/sup><\/a>, Altaylarda, Mang\u0131\u015flak\u2019ta, Almaata\u2019da, Azerbaycan ve Nah\u00e7ivan\u2019da<a href=\"#_edn29\" name=\"_ednref29\"><sup>[xxix]<\/sup><\/a> \u00e7ok miktarda ko\u00e7 heykelli mezar ta\u015f\u0131 tespit edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Ko\u00e7 heykelli mezar ta\u015flar\u0131, T\u00fcrklerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ve da\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 co\u011frafyada yayg\u0131n \u015fekilde g\u00f6r\u00fclmektedir. Do\u011fuda Japon Denizi\u2019nden itibaren Anadolu\u2019nun i\u00e7lerine kadar yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Hatta bu gelenek, kom\u015fu halklar\u0131 mesela Korelileri<a href=\"#_edn30\" name=\"_ednref30\"><sup>[xxx]<\/sup><\/a>, G\u00fcrc\u00fcleri ve Ermenileri de k\u0131smen etkilemi\u015ftir.<\/p>\n<h2>T\u00fcrk K\u00fclt\u00fcr\u00fcnde ve Zazaca konu\u015fan Alev\u00eelerde ko\u00e7 motifinin de\u011feri<\/h2>\n<p>T\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde ko\u00e7, koyun, da\u011f ke\u00e7isi ve at gibi hayvanlar \u00f6nemli yer tutmaktad\u0131r. Ba\u015fta giyim ku\u015fam olmak \u00fczere, s\u00fcs, mutfak ve ev e\u015fyalar\u0131nda, sava\u015f, ev ve m\u00fczik aletlerinde, at ko\u015fumlar\u0131nda, d\u00f6\u011fmelerde, tamgalarda ve beng\u00fcta\u015flarda de\u011fi\u015fik sembol ve tasvirler \u015feklinde kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir<a href=\"#_edn31\" name=\"_ednref31\"><sup>[xxxi]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>Elbette bunlar\u0131n mukayesesi bizlere bir\u00e7ok ipucu ve bilgi verecektir. Ancak ko\u00e7 heykelli mezar ta\u015flar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda burada sadece T\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr\u00fc ile Zazaca konu\u015fan Alev\u00eelerde bulunan iki k\u00fclt\u00fcrel \u00f6zellik \u00fczerinde durmakla yetinece\u011fiz.<\/p>\n<p>Bunlardan birincisi T\u00fcrk toplulukalr\u0131n\u0131n hal\u0131 ve kilimleri ile Zazaca konu\u015fan Alev\u00eelerin kilimlerinde bulunan ko\u00e7ba\u015f\u0131 damgas\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. T\u00fcrk toplulukalr\u0131n\u0131n hal\u0131 ve kilimlerinde bulunan ko\u00e7ba\u015f\u0131 damgas\u0131 ile Zazaca konu\u015fan Alev\u00eelerin kilim ve hal\u0131lar\u0131nda bulunan ko\u00e7ba\u015f\u0131 damgas\u0131 bire bir ayn\u0131d\u0131r. Hatta baz\u0131 Zazac\u0131 site ve yay\u0131nlarda bu damga, amblem ve fig\u00fcr olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r. Ko\u00e7ba\u015f\u0131 ya da boynuz damgas\u0131, O\u011fuzlar, Avarlar, K\u0131rg\u0131zlar, Karakalpaklar, \u00c7uva\u015flar, Bulgarlar gibi bir\u00e7ok T\u00fcrk topluluklar\u0131nda az de\u011fi\u015fikliklerle her \u00e7e\u015fit malzemeyi s\u00fcslemek i\u00e7in kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r<a href=\"#_edn32\" name=\"_ednref32\"><sup>[xxxii]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-779 aligncenter\" src=\"http:\/\/misak.millidusunce.com\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/3-2.jpg\" alt=\"\" width=\"236\" height=\"235\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/3-2.jpg 236w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/3-2-150x150.jpg 150w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/3-2-32x32.jpg 32w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/3-2-50x50.jpg 50w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/3-2-64x64.jpg 64w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/3-2-96x96.jpg 96w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/3-2-128x128.jpg 128w\" sizes=\"auto, (max-width: 236px) 100vw, 236px\" \/><em>Resim<\/em>: T\u00fcrk hal\u0131 ve kiliminden ko\u00e7ba\u015f\u0131 damgas\u0131<br \/>\n(Mustafa Aksoy ar\u015fivinden)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-780 aligncenter\" src=\"http:\/\/misak.millidusunce.com\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/4.jpg\" alt=\"\" width=\"176\" height=\"110\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/4.jpg 176w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/4-150x94.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 176px) 100vw, 176px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><em>Resim<\/em>: Sovyet Bilimler Akademisinin Altay b\u00f6lgesindeki T\u00fcrkler hakk\u0131ndaki bir\u00a0kitab\u0131n\u0131n kapa\u011f\u0131nda ko\u00e7ba\u015f\u0131 damgas\u0131 (Mustafa Aksoy ar\u015fivinden)<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" style=\"max-width: 102px;\" src=\"http:\/\/misak.millidusunce.com\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/5.jpg\" alt=\"Zazaca okuma yazma el kitab\u0131 kapa\u011f\u0131\" width=\"102\" height=\"132\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><em>Resim<\/em>: Zazalar hakk\u0131nda bir kitap kapa\u011f\u0131nda ko\u00e7ba\u015f\u0131 damgas\u0131<br \/>\n(Mustafa Aksoy ar\u015fivinden)<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-782 aligncenter\" src=\"http:\/\/misak.millidusunce.com\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/6.png\" alt=\"\" width=\"161\" height=\"149\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/6.png 256w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/6-150x138.png 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 161px) 100vw, 161px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">\u00a0<em>Resim<\/em>: Avrupa Dersim Dernekleri Federasyonu ambleminde ko\u00e7ba\u015f\u0131 damgas\u0131<\/p>\n<p>\u0130kinci husus ko\u00e7, koyun ve ke\u00e7i isimlerinin baz\u0131 boylara ve a\u015firetlere verilmi\u015f olmas\u0131d\u0131r. Mesela Af\u015far T\u00fcrkleri aras\u0131nda bir kabilenin ad\u0131 <em>Ko\u00e7igiri\u2019<\/em>dir<a href=\"#_edn33\" name=\"_ednref33\"><sup>[xxxiii]<\/sup><\/a>. Bilindi\u011fi \u00fczere Dersim a\u015firetlerinden biri de <em>Ko\u00e7giri <\/em>ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Kazakistan\u2019da Kuday-Berdi-Atagay oyma\u011f\u0131 i\u00e7inde bir kabilenin ad\u0131 <em>Ko\u00e7kul\u0131\u2019<\/em>d\u0131r<a href=\"#_edn34\" name=\"_ednref34\"><sup>[xxxiv]<\/sup><\/a>. Yine bilindi\u011fi \u00fczere \u015eeyh Hasanl\u0131 a\u015firetlerine ba\u011fl\u0131 bir a\u015firetin ad\u0131 da <em>Ko\u00e7u\u015fa\u011f<\/em><strong>\u0131<\/strong>\u2019d\u0131r. \u0130\u015fin ilgin\u00e7 taraf\u0131, Ko\u00e7giri ve Ko\u00e7u\u015fa\u011f\u0131 a\u015firetleri tarihte \u00f6nemli isyanlar\u0131n lokomotifi olmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n<h2>Sonu\u00e7<\/h2>\n<p>Zazaca konu\u015fan Alev\u00eelerin k\u00fclt\u00fcr co\u011frafyas\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fc \u015fekilde g\u00f6r\u00fclen ko\u00e7 heykelli mezar ta\u015flar\u0131, T\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Kayna\u011f\u0131 kadim T\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr\u00fcd\u00fcr. T\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr co\u011frafyas\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olan Zazaca konu\u015fan Alev\u00eelerin ya\u015fam alanlar\u0131nda bu mezar ta\u015flar\u0131 yak\u0131n zamana kadar ya\u015fayarak bug\u00fcne kadar ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Do\u011fa ko\u015fullar\u0131n\u0131n g\u00fcc\u00fc kar\u015f\u0131s\u0131nda ve bilin\u00e7siz insanlar\u0131m\u0131z\u0131n zararlar\u0131yla gittik\u00e7e tahrip olan ko\u00e7 heykelli mezar ta\u015flar\u0131n\u0131n tespiti, koruma alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 ve bilimsel bir d\u00f6k\u00fcm\u00fcn\u00fcn \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 zorunlu h\u00e2le gelmi\u015ftir. Sadece Anadolu\u2019dakiler de\u011fil, b\u00fct\u00fcn Avrasya\u2019ya yay\u0131lan ko\u00e7 heykelli mezar ta\u015flar\u0131n\u0131n tespit edilip, bunlar\u0131n b\u00fct\u00fcn \u00f6zelliklerinin bilhassa ya\u015flar\u0131n\u0131n tespit edilmesi, bir\u00e7ok soruya da \u0131\u015f\u0131k tutacak hatta baz\u0131 hususlarda kesin cevap te\u015fkil edecektir. Ayr\u0131ca bu mezar ta\u015flar\u0131 \u00fczerinde bulunan \u015fekil ve sembollerin, uzmanlar taraf\u0131ndan incelenerek k\u00f6klerinin ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131 her bak\u0131mdan faydal\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n<p>Zazaca konu\u015fan Alev\u00eelerin k\u00fclt\u00fcr\u00fc tam olarak tespit edildi\u011finde ve kadim T\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr\u00fc ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda daha g\u00fc\u00e7l\u00fc benzerlikler bulunaca\u011f\u0131ndan kimsenin \u015f\u00fcphesi olmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref1\" name=\"_edn1\">[i]<\/a> Yaz\u0131m\u0131z boyunca kolayl\u0131k olmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan ko\u00e7, koyun, da\u011f ke\u00e7isi ve at heykelli mezar ta\u015flar\u0131ndan \u201cko\u00e7 heykelli mezar ta\u015flar\u0131\u201d \u015feklinde bahsedece\u011fiz.<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref2\" name=\"_edn2\">[ii]<\/a> Komisyon, <em>T\u00fcrk Mill\u00ee B\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc \u0130\u00e7erisinde Do\u011fu Anadolu, <\/em>Bo\u011fazi\u00e7i Yay\u0131nlar\u0131, Ankara, 1992, s.3<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref3\" name=\"_edn3\">[iii]<\/a> Detaylar i\u00e7in bkz.: Ali R\u0131za \u00d6zdemir, <em>Ko\u00e7 Heykelli Mezarlar\u0131n \u0130zinde: Zazalar ve T\u00fcrkl\u00fck, <\/em>Kripto Yay\u0131nlar\u0131, Ankara, \u0130kinci bask\u0131, 2010, s.79-86<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref4\" name=\"_edn4\">[iv]<\/a> Dr. Yunus Berkli, <em>\u201cErzurum\u2019da Yeni Bulunan Ha\u00e7 Motifli Ko\u00e7 Heykelinin D\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrd\u00fckleri\u201d, <\/em>A.\u00dc. T\u00fcrkiyat Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Enstit\u00fcs\u00fc Dergisi, Say\u0131: 34, Erzurum, 2007, s.228-229<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref5\" name=\"_edn5\">[v]<\/a> Bunlardan birisi i\u00e7in bkz: Dr. Yunus Berkli, <em>\u201cErzurum\u2019da Yeni Bulunan Ha\u00e7 Motifli Ko\u00e7 Heykelinin D\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrd\u00fckleri\u201d, <\/em>s.215 vd.<\/p>\n<p>B\u00f6yle olmakla birlikte bu ta\u015flar\u0131n ya\u015f\u0131 tespit edilerek daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 sonu\u00e7lar elde edilebilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bug\u00fcn bizim ha\u00e7 olarak bildi\u011fimiz i\u015faret, eski bir T\u00fcrk tamgas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bir \u00f6rnek i\u00e7in bkz.: Dr. Cengiz Aly\u0131lmaz, <em>(K\u00f6k)T\u00fcrk Harfli Yaz\u0131tlar\u0131n \u0130zinde, <\/em>Karam Yay\u0131nlar\u0131, Ankara 2007, s.71<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref6\" name=\"_edn6\">[vi]<\/a> Detaylar i\u00e7in bkz.: Ali R\u0131za \u00d6zdemir, <em>Ko\u00e7 Heykelli Mezarlar\u0131n \u0130zinde: Zazalar ve T\u00fcrkl\u00fck, <\/em>s.79 vd.<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref7\" name=\"_edn7\">[vii]<\/a> Prof. Dr. M. Fahrettin K\u0131rz\u0131o\u011flu, <em>Yukar\u0131 K\u00fcr ve \u00c7oruk Boylar\u0131nda K\u0131p\u00e7aklar, <\/em>T\u00fcrk Tarih Kurumu Yay\u0131nlar\u0131, Ankara, 1992, s.104 vd.<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref8\" name=\"_edn8\">[viii]<\/a> Prof. Dr. Abdulhal\u00fbk M. \u00c7ay, <em>T\u00fcrk Mill\u00ee K\u00fclt\u00fcr\u00fcnde Hayvan Motifleri (Koyun ve Ke\u00e7i Etraf\u0131nda Olu\u015fan Gelenekler), <\/em>T\u00fcrk K\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc Ara\u015ft\u0131rma Enstit\u00fcs\u00fc Yay\u0131nlar\u0131, Ankara, 1990, s.257<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref9\" name=\"_edn9\">[ix]<\/a> \u0130brahim Kafeso\u011flu, <em>T\u00fcrk Mill\u00ee K\u00fclt\u00fcr\u00fc, <\/em>\u00d6t\u00fcken Yay\u0131nlar\u0131, Ankara, 2003, s.191<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref10\" name=\"_edn10\">[x]<\/a> Detaylar i\u00e7in bkz.: Do\u00e7. Dr. Hazma Kele\u015f, <em>\u201cAnadolu\u2019da Akkoyunlu K\u00fclt\u00fcr Miras\u0131: Tarih\u00ee Eserler\u201d, <\/em>www.hbektasveli.gazi.edu.tr\/dergi_dosyalar\/0%204hamza_keles.pdf<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref11\" name=\"_edn11\">[xi]<\/a> Ertu\u011frul Dan\u0131k, <em>Ko\u00e7 ve At \u015eeklindeki Tunceli Mezarta\u015flar\u0131, <\/em>T\u00fcrk K\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc Ara\u015ft\u0131rma Enstit\u00fcs\u00fc Yay\u0131nlar\u0131, Ankara, 1990, s.29 vd.<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref12\" name=\"_edn12\">[xii]<\/a> Bunlar\u0131n tam envanteri i\u00e7in bkz.: Prof. Dr. Abdulhal\u00fbk M. \u00c7ay, <em>T\u00fcrk Mill\u00ee K\u00fclt\u00fcr\u00fcnde Hayvan Motifleri (Koyun ve Ke\u00e7i Etraf\u0131nda Olu\u015fan Gelenekler), <\/em>s.257<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref13\" name=\"_edn13\">[xiii]<\/a> http: \/\/www.kenthaber.com\/dogu-anadolu\/hakkari\/merkez\/Rehber\/anit-ve-heykeller\/hakkari-koc-heykelleri<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref14\" name=\"_edn14\">[xiv]<\/a> http: \/\/www.kanalahaber.com\/koc-heykeli-calindi-mi-haberi-55435.htm<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref15\" name=\"_edn15\">[xv]<\/a> Mehmet \u015eerif F\u0131rat, <em>Do\u011fu \u0130lleri ve Varto Tarihi, <\/em>T\u00fcrk K\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc Ara\u015ft\u0131rma Enstit\u00fcs\u00fc Yay\u0131nlar\u0131, Ankara, 1983, s.63<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref16\" name=\"_edn16\">[xvi]<\/a> Bunlar\u0131n tam envanteri i\u00e7in bkz.: Prof. Dr. Abdulhal\u00fbk M. \u00c7ay, <em>T\u00fcrk Mill\u00ee K\u00fclt\u00fcr\u00fcnde Hayvan Motifleri (Koyun ve Ke\u00e7i Etraf\u0131nda Olu\u015fan Gelenekler), <\/em>s.46 vd.; Ertu\u011frul Dan\u0131k, <em>Ko\u00e7 ve At \u015eeklindeki Tunceli Mezarta\u015flar\u0131, bir\u00e7ok yer.<\/em><\/p>\n<p><a href=\"#_ednref17\" name=\"_edn17\">[xvii]<\/a> http: \/\/bahadun.blogspot.com\/<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref18\" name=\"_edn18\">[xviii]<\/a> Taraf\u0131m\u0131zdan tespit edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref19\" name=\"_edn19\">[xix]<\/a> Bunlar\u0131n b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131n\u0131 i\u00e7eren bir liste i\u00e7in bkz.: Dr. Yunus Berkli, <em>\u201cErzurum\u2019da Yeni Bulunan Ha\u00e7 Motifli Ko\u00e7 Heykelinin D\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrd\u00fckleri\u201d, <\/em>s.215 vd.<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref20\" name=\"_edn20\">[xx]<\/a> Prof. Dr. Abdulhal\u00fbk M. \u00c7ay, <em>\u201cTunceli Mezarta\u015flar\u0131 ve T\u00fcrk K\u00fclt\u00fcr\u00fcndeki Yeri\u201d, <\/em>T\u00fcrk K\u00fclt\u00fcr\u00fc \u0130brahim Kafeso\u011flu Arma\u011fan\u0131, Ankara, 1985, s.15,<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref21\" name=\"_edn21\">[xxi]<\/a> Prof. Dr. Abdulhal\u00fbk M. \u00c7ay, <em>T\u00fcrk Mill\u00ee K\u00fclt\u00fcr\u00fcnde Hayvan Motifleri (Koyun ve Ke\u00e7i Etraf\u0131nda Olu\u015fan Gelenekler), <\/em>s.37<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref22\" name=\"_edn22\">[xxii]<\/a> <em>\u201cAltay-Mumya Sava\u015f\u00e7\u0131s\u0131\u201d<\/em> Atlas Dergisi, Say\u0131: 164, Kas\u0131m 2006<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref23\" name=\"_edn23\">[xxiii]<\/a> Dr. Yunus Berkli, <em>\u201cErzurum\u2019da Yeni Bulunan Ha\u00e7 Motifli Ko\u00e7 Heykelinin D\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrd\u00fckleri\u201d, <\/em>s.220<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref24\" name=\"_edn24\">[xxiv]<\/a> Dr. Cengiz Aly\u0131lmaz, <em>Orhun Yaz\u0131tlar\u0131n\u0131n Bug\u00fcnk\u00fc Durumu, <\/em>Kurmay Yay\u0131nlar\u0131, Ankara, 2005, s.86-87<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref25\" name=\"_edn25\">[xxv]<\/a> Emel Esin<em>, \u201c\u00d6t\u00fcken \u0130llerinde M. S.Sekizinci ve Dokuzuncu Y\u00fczy\u0131llarda T\u00fcrk Abidelerinde San\u2019atkar Adlar\u0131\u201d, <\/em>T\u00fcrk K\u00fclt\u00fcr\u00fc El Kitab\u0131, Cilt II, K\u0131s\u0131m Ia, \u0130stanbul, 1972.<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref26\" name=\"_edn26\">[xxvi]<\/a> Dr. Cengiz Aly\u0131lmaz, <em>(K\u00f6k)T\u00fcrk Harfli Yaz\u0131tlar\u0131n \u0130zinde, <\/em>Karam Yay\u0131nlar\u0131, Ankara 2007, s.71<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref27\" name=\"_edn27\">[xxvii]<\/a> Dr. Mustafa Aksoy, <em>\u201cMezar Ta\u015flar\u0131\u201d, <\/em><\/p>\n<p><em>\u00a0<\/em>http: \/\/www.mustafaaksoy.com\/default.asp?inc=mzrtas<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref28\" name=\"_edn28\">[xxviii]<\/a> Prof. Dr. Abdulhal\u00fbk M. \u00c7ay, <em>T\u00fcrk Mill\u00ee K\u00fclt\u00fcr\u00fcnde Hayvan Motifleri (Koyun ve Ke\u00e7i Etraf\u0131nda Olu\u015fan Gelenekler), <\/em>s.37-38<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref29\" name=\"_edn29\">[xxix]<\/a> Dr. Mustafa Aksoy, <em>\u201cMezar Ta\u015flar\u0131\u201d, <\/em><\/p>\n<p><em>\u00a0<\/em>http: \/\/www.mustafaaksoy.com\/default.asp?inc=mzrtas<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref30\" name=\"_edn30\">[xxx]<\/a> Prof. Dr. Abdulhal\u00fbk M. \u00c7ay, <em>T\u00fcrk Mill\u00ee K\u00fclt\u00fcr\u00fcnde Hayvan Motifleri (Koyun ve Ke\u00e7i Etraf\u0131nda Olu\u015fan Gelenekler), <\/em>s.38<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref31\" name=\"_edn31\">[xxxi]<\/a> Prof. Dr. Abdulhal\u00fbk M. \u00c7ay, <em>T\u00fcrk Mill\u00ee K\u00fclt\u00fcr\u00fcnde Hayvan Motifleri (Koyun ve Ke\u00e7i Etraf\u0131nda Olu\u015fan Gelenekler), <\/em>s.25-35<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref32\" name=\"_edn32\">[xxxii]<\/a> Nejat Diyarbekirli, <em>Hun Sanat\u0131, <\/em>\u0130stanbul, 1972, s.92.<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref33\" name=\"_edn33\">[xxxiii]<\/a> L. N. Lezina-A. V. Superanskaya, <em>B\u00fct\u00fcn T\u00fcrk Halklar\u0131, <\/em>Selenge Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, 2009, s.363<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref34\" name=\"_edn34\">[xxxiv]<\/a> L. N. Lezina-A. V. Superanskaya, <em>B\u00fct\u00fcn T\u00fcrk Halklar\u0131, <\/em>s.363<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Zazaca konu\u015fan Alev\u00eelerin k\u00fclt\u00fcr co\u011frafyas\u0131nda g\u00f6r\u00fclen ko\u00e7 heykelli mezar ta\u015flar\u0131, T\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Kayna\u011f\u0131 kadim T\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr\u00fcd\u00fcr. T\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr co\u011frafyas\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olan Zazaca konu\u015fan Alev\u00eelerin ya\u015fam alanlar\u0131nda bu mezar ta\u015flar\u0131 bug\u00fcne kadar ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"author":33,"featured_media":767,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_ef_editorial_meta_date_first-draft-date":"","_ef_editorial_meta_paragraph_assignment":"","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[61,2,68],"tags":[],"coauthors":[35],"class_list":["post-766","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-din","category-genel","category-turkluk-turkculuk"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/766","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/33"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=766"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/766\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/767"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=766"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=766"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=766"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=766"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}