{"id":7912,"date":"2019-07-01T19:30:00","date_gmt":"2019-07-01T16:30:00","guid":{"rendered":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/?p=7912&#038;preview=true&#038;preview_id=7912"},"modified":"2019-07-01T17:58:41","modified_gmt":"2019-07-01T14:58:41","slug":"turk-rus-iliskilerinde-kirim-cikmazinin-dunu-ve-bugunu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turk-rus-iliskilerinde-kirim-cikmazinin-dunu-ve-bugunu\/","title":{"rendered":"T\u00fcrk-Rus ili\u015fkilerinde K\u0131r\u0131m \u00e7\u0131kmaz\u0131n\u0131n d\u00fcn\u00fc ve bug\u00fcn\u00fc"},"content":{"rendered":"<h2><strong>Rusya&#8217;n\u0131n Avrupa Konseyi&#8217;ne d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc<\/strong><\/h2>\n<p>Avrupa Birli\u011fi kurumlar\u0131ndan\u00a0 ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00a0olan ve\u00a0 47 \u00fcyesi bulunan Avrupa Konseyi, insan haklar\u0131, hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve \u00e7o\u011fulcu demokrasi ilkelerini korumak ve g\u00fc\u00e7lendirmek; az\u0131nl\u0131klar, \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k, ho\u015fg\u00f6r\u00fcs\u00fczl\u00fck ve yabanc\u0131 d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131, sosyal d\u0131\u015flanma, uyu\u015fturucu madde ve \u00e7evre konular\u0131ndaki sorunlara \u00e7\u00f6z\u00fcm aramak, Avrupa k\u00fclt\u00fcrel benli\u011finin olu\u015fmas\u0131na ve geli\u015fmesine katk\u0131da bulunmak \u00a0amac\u0131yla 1949 y\u0131l\u0131nda kurulmu\u015ftur. T\u00fcrkiye kurucu \u00fcyedir. Avrupa Konseyi\u2019nde, b\u00fct\u00fcn taraf \u00fclkelerin bireysel ba\u015fvuru hakk\u0131n\u0131 kabul etti\u011fi yarg\u0131 organ\u0131 olan Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi (A\u0130HM) ba\u015fta olmak \u00fczere, bir\u00e7ok denetim mekanizmas\u0131 bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye, 25 Haziran\u2019da Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi&#8217;nde (AKPM) K\u0131r\u0131m&#8217;\u0131n Rusya taraf\u0131ndan i\u015fgali sonras\u0131 kat\u0131l\u0131m ve oy haklar\u0131 ask\u0131ya al\u0131nan \u00a0\u00a0Rusya\u2019n\u0131n AKPM\u2019ne d\u00f6nmesine ili\u015fkin yap\u0131lan oylamada bir milletvekili hari\u00e7 Moskova&#8217;ya tam destek vermi\u015ftir.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u00a0 Rusya\u2019y\u0131 desteklerken K\u0131br\u0131s konusunda Rusya, T\u00fcrk tezlerine kar\u015f\u0131 bir duru\u015f sergilemektedir. Rusya Federasyonu D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Sergey Lavrov\u00a0Aral\u0131k 2015\u2019te G\u00fcney K\u0131br\u0131s Rum\u00a0 Y\u00f6netimini ziyaret etmi\u015ftir. Rusya ile G\u00fcney K\u0131br\u0131s\u00a0 aras\u0131ndaki ili\u015fkiler her zaman \u00f6zel bir karaktere sahip olmu\u015ftur. Lavrov\u2019un ziyaretinin, T\u00fcrkiye-Rusya aras\u0131ndaki u\u00e7ak gerginli\u011finin hemen ard\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015fmesi dikkat \u00e7ekicidir. Ayr\u0131ca, PKK ve PYD\u2019nin Moskova\u2019da\u00a0 ofisleri vard\u0131r ama bu \u00f6rg\u00fctlerin ABD\u2019de ofisleri yoktur. Rusya,\u00a0 PYD-YPG ile \u00a0PKK\u2019y\u0131 ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fc olarak\u00a0 tan\u0131mam\u0131\u015f, \u00a0onlar\u0131 T\u00fcrkiye\u2019ye kar\u015f\u0131 elindeki kart olarak g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" class=\"aligncenter size-medium_large wp-image-7913\" src=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/1-768x431.jpg\" alt=\"\" width=\"768\" height=\"431\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/1-768x431.jpg 768w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/1-150x84.jpg 150w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/1-300x168.jpg 300w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/1.jpg 788w\" sizes=\"(max-width: 768px) 100vw, 768px\" \/><\/p>\n<p>Russia Today\u00a0 televizyonunun\u00a0 yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 istatisti\u011fe g\u00f6re T\u00fcrkiye, Fransa, S\u0131rbistan, Andora, Avusturya, Azerbaycan, K\u0131br\u0131s, \u0130spanya, \u0130rlanda, \u0130zlanda, Norve\u00e7 ve San Marino&#8217;dan parlamenterlerin tamam\u0131 tasar\u0131y\u0131 onaylam\u0131\u015ft\u0131r. Rusya\u2019n\u0131n geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc 12 \u00fclkenin milletvekilleri oy birli\u011fi ile desteklemi\u015ftir Bu \u00fclkelerden baz\u0131lar\u0131,\u00a0 Moskova\u2019y\u0131 Avrupa Konseyi\u2019nden uzakla\u015ft\u0131rman\u0131n, Rusya\u2019daki insan haklar\u0131 ma\u011fdurlar\u0131n\u0131n Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi\u2019ne ba\u015fvurma hakk\u0131n\u0131 zora sokaca\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc savunmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n<p>11 \u00fclkenin farkl\u0131 partilerden milletvekillerinin\u00a0 \u00e7o\u011funlu\u011fu <em>\u201cevet\u201d<\/em> demi\u015ftir. Bu \u00fclkeler Ermenistan, Bel\u00e7ika, \u0130svi\u00e7re, \u00c7ekya, Almanya, H\u0131rvatistan, \u0130talya, Moldova, Hollanda, Portekiz ve Slovakya\u2019d\u0131r. Oylamada G\u00fcrcistan, Estonya, Letonya Litvanya ve Ukrayna&#8217;y\u0131 temsil eden parlamenterlerin tamam\u0131 hay\u0131r oyu kullanm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcm vekilleri \u00e7ekimser kalan \u00fclkeler Danimarka, Finlandiya, Lihten\u015ftayn, Romanya ve Slovenya olmu\u015ftur. Polonya, \u0130sve\u00e7 ve \u0130ngiliz vekillerin \u00e7o\u011funlu\u011fu tasar\u0131ya \u00a0kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Karar, 62 hay\u0131r ve 10 \u00e7ekimser oyuna kar\u015f\u0131 118 oyla al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Oylamada Rusya lehinde ve aleyhinde karar veren \u00fclkelerin a\u00e7\u0131klanmas\u0131yla Moskova\u2019n\u0131n Avrupal\u0131 dostlar\u0131 ve has\u0131mlar\u0131 da belli olmu\u015ftur.<\/p>\n<p>ABD&#8217;nin BM Daimi Temsilci Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Jonathan Cohen, 13 \u015eubat 2019\u00a0tarihinde Rusya\u2019ya uygulanan yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n, K\u0131r\u0131m tekrar Ukrayna&#8217;ya b\u0131rak\u0131lana kadar devam edece\u011fini\u00a0 a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r: <em>&#8221;Net olmak gerekirse bu krize son vermesi gereken taraf Rusya. Kabul edilebilir tek sonu\u00e7, Rusya&#8217;n\u0131n askeri birliklerini Ukrayna&#8217;n\u0131n do\u011fusundan ve K\u0131r\u0131m&#8217;dan \u00e7ekmesi.&#8221;<\/em> \u00a0K\u0131r\u0131m\u2019\u0131 i\u015fgal eden ve K\u0131r\u0131m T\u00fcrklerini anavatanlar\u0131ndan s\u00fcrg\u00fcne g\u00f6nderen Rusya\u2019ya destek verilmesi,\u00a0 Rusya\u2019dan al\u0131nacak S-400 f\u00fcze sistemi ile ilgili olabilir. K\u0131r\u0131m\u2019\u0131 i\u015fgal eden Rusya\u2019ya verilen\u00a0 destek, Eski\u015fehir K\u0131r\u0131m Derne\u011fi eski ba\u015fkan\u0131 ve K\u0131r\u0131m Geli\u015fim Vakf\u0131 kurucu \u00a0\u00fcyesi olarak beni ve T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fayan K\u0131r\u0131m T\u00fcrklerini \u00fczm\u00fc\u015f ve rencide etmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Avrupa Konseyi\u2019ndeki oylamaya kat\u0131lan T\u00fcrk delegasyonunda; AK Parti Ankara Milletvekili, Ukrayna-T\u00fcrkiye Dostluk Grubu Ba\u015fkan\u0131 Y\u0131ld\u0131r\u0131m Tu\u011frul T\u00fcrke\u015f, AK Parti Konya Milletvekili Ziya Altunyald\u0131z, AK Parti Eski\u015fehir Milletvekili Emine Nur G\u00fcnay, AK Parti Gaziantep Milletvekili Ali \u015eahin, AK Parti \u0130stanbul Milletvekili Mustafa Yenero\u011flu, CHP \u0130stanbul Milletvekili\u00a0 Yunus Emre, CHP \u0130zmir Milletvekili Selin Sayek B\u00f6ke, MHP\u00a0 \u0130stanbul Milletvekili Arzu Erdem, HDP Milletvekilleri Hi\u015fyar \u00d6zsoy ve Feleknas Uca yer alm\u0131\u015ft\u0131r. Oylamaya \u0130Y\u0130 Parti milletvekili\u00a0Zeki Hasan Sidali kat\u0131lmayarak heyet karar\u0131na uymam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Rusya lehine oy kullanan milletvekilleri aras\u0131ndaki Feleknas Uca\u2019y\u0131\u00a0 iyi tan\u0131mak gerekir. 28 \u015eubat 2002 tarihindeki Avrupa Parlamentosu\u00a0 Genel Kurulu\u2019ndaki oylamalara kat\u0131lan 626 milletvekili aras\u0131nda Almanya Sosyal Demokrat Parti \u00fcyesi Ozan Ceyhun, (AKP\u2019den adayd\u0131) s\u00f6zde soyk\u0131r\u0131m i\u00e7in uzla\u015fma \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131na <em>\u201cret\u201d<\/em> oyu verirken,\u00a0 Birle\u015fik Avrupa Solu\/Kuzeyli Ye\u015fil Solu olarak bilinen Demokratik Sosyalizm Partisi\u2019nden (PDS) Avrupa Parlamentosu milletvekili se\u00e7ilen Feleknas Uca,\u00a0 s\u00f6zde soyk\u0131r\u0131m konusundaki uzla\u015fma \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 i\u00e7in <em>\u201ckabul\u201d<\/em> oyu kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Parlamento\u2019nun o tarihte alm\u0131\u015f oldu\u011fu iki karar\u0131 Meclis\u2019te grubu bulunan partiler ortak bir bildiriyle k\u0131nam\u0131\u015flard\u0131r. SBF\u2019den arkada\u015f\u0131m olan Ba\u015fbakan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Mesut Y\u0131lmaz kararlar\u0131n T\u00fcrkiye a\u00e7\u0131s\u0131ndan <em>\u201ch\u00fck\u00fcms\u00fcz\u201d<\/em> oldu\u011funu s\u00f6ylemi\u015ftir.<\/p>\n<p>HDP Diyarbak\u0131r milletvekili Uca, 17 Eyl\u00fcl 1976\u2019da a\u015fa\u011f\u0131 Saksonya Eyaleti\u2019nin Celle kentinde Batmanl\u0131 Yezidi K\u00fcrt bir ailenin \u00e7ocu\u011fu olarak d\u00fcnyaya gelmi\u015ftir. Uca, 1999\u2019da 22 ya\u015f\u0131nda Avrupa Parlamentosu\u2019na se\u00e7ilmi\u015ftir. 2009 y\u0131l\u0131na kadar AP milletvekili olan Uca, Avrupa Birli\u011fi-T\u00fcrkiye Karma Parlamento Komisyonu \u00fcyeli\u011fi de yapm\u0131\u015ft\u0131r. TBMM\u2019deki ilk Yezidi milletvekilidir.<\/p>\n<h2><strong>K\u0131r\u0131m&#8217;a yap\u0131lan ay\u0131p<\/strong><\/h2>\n<p>T\u00fcrk heyetindeki \u00fcyeler \u00a0\u00a0oylama an\u0131nda \u00a0karar vermemi\u015flerdir. \u00d6zellikle AK Parti \u00fcyesi olanlar. Eski\u015fehir Milletvekili\u00a0 Emine Nur G\u00fcnay\u2019\u0131n evet oyu vermesini acaba Eski\u015fehir\u2019de ya\u015fayan on binlerce K\u0131r\u0131m T\u00fcrk\u00fc nas\u0131l kar\u015f\u0131layacak, K\u0131r\u0131m T\u00fcrklerinin y\u00fcz\u00fcne nas\u0131l bakacakt\u0131r? Rahmetli babas\u0131 sa\u011f olsayd\u0131 \u00a0k\u0131z\u0131na acaba ne derdi?<\/p>\n<p>AK Parti milletvekilleri Tu\u011frul T\u00fcrke\u015f, Ziya Altunyald\u0131z, Emine Nur G\u00fcnay,\u00a0 Ali \u015eahin, Mustafa Yenero\u011flu i\u00e7in \u00e7eli\u015fkili bir durum vard\u0131r.\u00a0 \u00c7\u00fcnk\u00fc, 7 Haziran 2018 tarihinde Ankara\u2019da d\u00fczenlenen, benim de kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131m \u00a0iftarda D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Mevl\u00fct \u00c7avu\u015fo\u011flu,\u00a0 <em>\u201cK\u0131r\u0131m davas\u0131n\u0131 hi\u00e7bir zaman unutmad\u0131k, unutmayaca\u011f\u0131z. K\u0131r\u0131m\u2019\u0131n ilhak\u0131n\u0131 tan\u0131mad\u0131k, tan\u0131mayaca\u011f\u0131z\u201d<\/em> demi\u015ftir. Say\u0131n Bakan Avrupa\u2019daki baz\u0131 \u00fclkelerin K\u0131r\u0131m\u2019\u0131 unutmaya ba\u015flad\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015f, son ABD ziyaretindeki temaslar\u0131nda da K\u0131r\u0131m konusunu g\u00fcndeme getirdiklerini \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r:<\/p>\n<p><em>\u201cAnadolu topraklar\u0131 y\u00fczy\u0131llard\u0131r, evlerinden ve yurtlar\u0131ndan ayr\u0131lmak zorunda kalm\u0131\u015f olan pek \u00e7oklar\u0131 gibi Tatar karde\u015flerimize de ev sahipli\u011fi yapm\u0131\u015ft\u0131r. Sizler, y\u0131llar \u00f6nce ana vatan K\u0131r\u0131m\u2019dan ikinci vatan\u0131n\u0131z T\u00fcrkiye\u2019ye gelmi\u015f olan karde\u015flerimizin evlatlar\u0131 olarak, atalar\u0131n\u0131z\u0131n an\u0131s\u0131na sahip \u00e7\u0131k\u0131yorsunuz. \u00a0Bunu T\u00fcrkiye\u2019nin her yerinde g\u00f6r\u00fcyoruz. K\u0131r\u0131m\u2019dan ayr\u0131 kalmak, K\u0131r\u0131m\u2019dan olmak anlam\u0131na gelmez. Sizler, ana vatandan uzakta olsan\u0131z da K\u0131r\u0131m\u2019\u0131 kalplerinizde ve akl\u0131n\u0131zda ya\u015fatmaya devam ediyorsunuz. \u00a0Ge\u00e7mi\u015fte K\u0131r\u0131m Tatar\u0131 soyda\u015flar\u0131m\u0131z zor d\u00f6nemlerden ge\u00e7tiler. Bug\u00fcn de maalesef benzer s\u0131namalarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yalar. <\/em><\/p>\n<p><em>S\u00fcrg\u00fcn\u00fcn ac\u0131s\u0131, yaralar\u0131 kapanmadan \u015fimdi de K\u0131r\u0131m\u2019\u0131n ilhak\u0131<\/em><em>. Zorluklar kar\u015f\u0131s\u0131nda, do\u011fru bildi\u011fi yolda y\u00fcr\u00fcmekten vazge\u00e7meyen K\u0131r\u0131m Tatar halk\u0131, bu dik duru\u015fuyla b\u00fct\u00fcn mazlum halklar i\u00e7inde emsalsiz bir \u00f6rnek te\u015fkil ediyor. K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131n\u0131n, haks\u0131zl\u0131\u011fa boyun e\u011fmeyen, hakk\u0131n\u0131 \u015fiddete ba\u015fvurmadan onurla ve vakarla aramay\u0131 bilen \u00fcst\u00fcn karakteriyle, bug\u00fcn K\u0131r\u0131m ve Ukrayna\u2019daki m\u00fccadelesinden de hak etti\u011fi neticeyle \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131ndan \u015f\u00fcphemiz yok. <\/em><\/p>\n<p><em>Sevgili karde\u015flerim, sosyal, dini, k\u00fclt\u00fcrel, maddi, manevi her t\u00fcrl\u00fc s\u0131k\u0131nt\u0131n\u0131z kar\u015f\u0131s\u0131nda her zaman \u00e7alabilece\u011finiz bir kap\u0131n\u0131z var, T\u00fcrkiye var. Bu kap\u0131 size tarih boyunca a\u00e7\u0131k olmu\u015ftur, ilelebet de a\u00e7\u0131k olacakt\u0131r. T\u00fcrkiye her zaman Ukrayna\u2019n\u0131n s\u0131n\u0131r ve toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcnden yana olmu\u015ftur ve Ukrayna\u2019n\u0131n egemenli\u011fini desteklemi\u015ftir. Bu \u00e7er\u00e7evede yine K\u0131r\u0131m\u2019\u0131n Ukrayna\u2019n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011funu hi\u00e7bir zaman unutmayaca\u011f\u0131z ve her platformda bunu dile getirmeye devam edece\u011fiz. Ukrayna\u2019ya verdi\u011fimiz deste\u011fi s\u00fcrd\u00fcrece\u011fiz.\u201d <\/em><\/p>\n<p>\u00c7avu\u015fo\u011flu\u2019nun son c\u00fcmlesi\u00a0 \u00f6nemlidir: <em>\u201cUkrayna\u2019ya verdi\u011fimiz deste\u011fi s\u00fcrd\u00fcrece\u011fiz.\u201d <\/em>Bu \u00a0\u00a0a\u00e7\u0131klama kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00a0ayn\u0131 partiden olan 5 milletvekili D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131n\u0131 dinlememi\u015fler,\u00a0 Ukrayna ve\u00a0 T\u00fcrkiye aleyhine olan\u00a0 karara destek vermi\u015flerdir. Bu durum yaman bir \u00e7eli\u015fkidir. D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 \u00a0bu duruma ne diyecektir? <em>\u00a0<\/em>T\u00fcrk heyetinin\u00a0 K\u0131r\u0131m\u2019\u0131 i\u015fgal eden, 1944 y\u0131l\u0131nda 300 bin K\u0131r\u0131m Tatar\u0131n\u0131 bir gecede s\u00fcrg\u00fcne g\u00f6nderen ve onlar\u0131n yollarda \u00f6lmesine sebep olan \u00a0\u00a0Rusya lehine\u00a0 oy kullanmas\u0131, T\u00fcrkiye\u2019deki K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan ho\u015f kar\u015f\u0131lanamaz. Bu a\u00e7\u0131dan ret oyu veren Zeki Hasan Sidal\u0131 K\u0131r\u0131m T\u00fcrklerinin g\u00f6nl\u00fcn\u00fc \u00a0fethetmi\u015ftir.<\/p>\n<p>\u00c7avu\u015fo\u011flu iftardaki \u00a0konu\u015fmas\u0131yla T\u00fcrkler ile K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131 aras\u0131ndaki akrabal\u0131k ba\u011flar\u0131n\u0131n ne kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011funu ortaya koymu\u015ftur.<\/p>\n<p>\u00c7avu\u015fo\u011flu\u2019dan sonra konu\u015fan Ukrayna D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Pavel Klimkin, K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131n\u0131n Rus i\u015fgaline kar\u015f\u0131 m\u00fccadele vermeye devam ettiklerini hat\u0131rlatarak Ukrayna\u2019da ya\u015fayan K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131n\u0131n Ukrayna i\u00e7in ayr\u0131lmaz bir b\u00fct\u00fcn oldu\u011funu \u00a0belirtmi\u015ftir: <em>\u201cBug\u00fcnk\u00fc iftarda sizlerle birlikte olmak ve bu g\u00fczel M\u00fcsl\u00fcman gelene\u011fini sizlerle payla\u015fmak benim i\u00e7in \u00e7ok b\u00fcy\u00fck mutluluk ve b\u00fcy\u00fck onurdur.\u201d<\/em><\/p>\n<p>K\u0131r\u0131m Tatar halk\u0131n\u0131n lideri Mustafa Abd\u00fclcemil K\u0131r\u0131mo\u011flu konu\u015fmas\u0131nda\u00a0 iftar\u0131n K\u0131r\u0131m\u2019da i\u015fgal alt\u0131nda bulunan K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131 i\u00e7in b\u00fcy\u00fck manevi destek oldu\u011funu belirtmi\u015ftir. \u00a0T\u00fcrkiye ve Ukrayna D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanlar\u0131 K\u0131r\u0131m Derne\u011fi\u2019ne te\u015fekk\u00fcr ederek, <em>\u201cTopraklar\u0131m\u0131z\u0131 mutlaka bu i\u015fgalci pisliklerden temizleyece\u011fiz\u201d <\/em>demi\u015ftir.<\/p>\n<p>K\u0131r\u0131mo\u011flu\u2019nun 5 \u015eubat 2017\u2019de yap\u0131lan K\u0131r\u0131m Tatar Platformu toplant\u0131s\u0131ndaki de\u011ferlendirmeleri de \u00e7ok \u00f6nemlidir:<em>\u201cBiz K\u0131r\u0131m\u2019\u0131 silah zoruyla de\u011fil, diplomasi ve yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n bask\u0131s\u0131yla kurtarmay\u0131 istiyoruz. \u0130\u015fgalden sonra Ukrayna ve d\u00fcnyada K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131na bak\u0131\u015f bamba\u015fka oldu. Tatarlar\u0131n itibar\u0131 \u00e7ok y\u00fckseldi. Zira ba\u015fka unsurlar da i\u015fgale kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131ksa da, topyekun i\u015fgale bir millet olarak direnen tek topluluk K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131 olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131. Bu f\u0131rsattan faydalan\u0131p halk\u0131m\u0131z ve Ukrayna i\u00e7in uygun ve faydal\u0131 olacak kararlar\u0131n al\u0131nmas\u0131n\u0131 sa\u011flayaca\u011f\u0131z. T\u00fcrkiye d\u00fcnyadaki bir\u00e7ok \u00fclkenin uygulad\u0131\u011f\u0131 yapt\u0131r\u0131mlara kat\u0131lmad\u0131. Tersine, \u015fimdi T\u00fcrkiye-Rusya aras\u0131nda \u2018i\u015fbirli\u011fi\u2019 ve \u2018dostluk\u2019 kelimeleri kullan\u0131l\u0131yor. Ambargoya kat\u0131lmay\u0131 b\u0131rak\u0131n, son zamanlarda iki \u00fclke aras\u0131nda ticaret hacmi art\u0131yor. \u015eimdi d\u00fcnyada bize soruyorlar, T\u00fcrkiye size bu kadar yak\u0131n, en kalabal\u0131k diasporan\u0131z da orada, T\u00fcrkiye niye b\u00f6yle davran\u0131yor diye. Biz<\/em> <em>elimizden geldi\u011fince T\u00fcrkiye\u2019yi savunuyoruz. Ama bunlar \u00e7ok tesirli, \u00e7ok inand\u0131r\u0131c\u0131 olmuyor. Diyorlar ki, akrabal\u0131k b\u00f6yle olmaz.\u201d<\/em><\/p>\n<p>Haf\u0131za-i be\u015fer nisyan ile maluld\u00fcr. T\u00fcrkiye ge\u00e7mi\u015fte M\u0131s\u0131r\u2019\u0131n S\u00fcvey\u015f Kanal\u0131\u2019n\u0131 millile\u015ftirmesi \u00fczerine \u0130ngiltere ve Fransa\u2019n\u0131n, Tunus, Fas ve Cezayir\u2019in ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k m\u00fccadelesinde de Fransa\u2019n\u0131n yan\u0131nda yer alm\u0131\u015ft\u0131r. 13 Aral\u0131k 1952 tarihinde Birle\u015fmi\u015f Milletler\u2019de Araplar Tunus olaylar\u0131 sebebiyle Fransa\u2019n\u0131n k\u0131nanmas\u0131n\u0131 istedikleri zaman da Fransa lehinde oy kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Cezayir\u2019in ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k sava\u015f\u0131 d\u00f6neminde T\u00fcrkiye\u00a0 Cezayir\u2019e kar\u015f\u0131 Fransa\u2019y\u0131 desteklemi\u015ftir. 1954 y\u0131l\u0131nda Cezayir\u2019de olaylar ba\u015flad\u0131ktan sonra T\u00fcrkiye bu durumu daha \u00e7ok Fransa\u2019n\u0131n bir i\u00e7 sorunu olarak de\u011ferlendirmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Birle\u015fmi\u015f Milletler Genel Kurulu\u2019nda Cezayir halk\u0131na ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k verilmesi teklifine kar\u015f\u0131 Birle\u015fmi\u015f Milletler G\u00fcvenlik Konseyi ge\u00e7ici \u00fcyesi olan T\u00fcrkiye, ABD ile \u00e7ekimser oy kullan\u0131rken, Sovyetler Birli\u011fi ve Yunanistan\u00a0 evet oyu vermi\u015ftir. Bu durum, \u00a0K\u0131br\u0131s sorununda\u00a0 Yunanistan\u2019\u0131n\u00a0 Araplardan destek g\u00f6rmesine ortam haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>15 Aral\u0131k 1957 tarihli Milliyet Gazetesindeki Cezayir\u2019in\u00a0 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin\u00a0 haber \u015f\u00f6yledir:\u00a0 <em>\u201cBirle\u015fmi\u015f Milletler Genel Kurulunda Cezayir Hakk\u0131nda Asya-Afrika Memleketleri taraf\u0131ndan haz\u0131rlanm\u0131\u015f olan karar sureti \u00fc\u00e7te iki \u00e7o\u011funluk elde edilemedi\u011fi i\u00e7in reddedilmi\u015ftir. Tasar\u0131 34 lehte,19 aleyhte rey alm\u0131\u015f, 28 delege de m\u00fcstenkif kalm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrkiye m\u00fcstenkif kalanlar aras\u0131ndad\u0131r. Daha evvel Siyasi Komisyonda kabul edilmi\u015f olan tasar\u0131da Cezayir halk\u0131na istiklal hakk\u0131 tan\u0131nmas\u0131 ve Fransa ile muvakkat Cezayir h\u00fck\u00fcmeti aras\u0131nda m\u00fczakerelere giri\u015filmesini tavsiye etmekte idi. Siyasi komisyon ve Genel Kuruldaki m\u00fczakerelere Frans\u0131z delegesi kat\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r.\u201d<\/em>\u00a0 Menderes H\u00fck\u00fcmetlerinin bu \u00e7ekinceli tavr\u0131 iktidarlar\u0131 boyunca devam etmi\u015f ve bu durum TBMM\u2019de baz\u0131 milletvekillerinin tepkisini \u00e7ekmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Aradan onlarca y\u0131l ge\u00e7tikten sonra Cezayir\u2019de yap\u0131lan \u00a0hata\u00a0 tekrar edilmi\u015ftir.T\u00fcrkiye, Fransa\u2019n\u0131n Cezayir\u2019de sekiz y\u0131l s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc sava\u015f\u0131n amac\u0131n\u0131n sahra petrolleri oldu\u011funu g\u00f6rememi\u015ftir. K\u0131r\u0131m\u2019\u0131n Rusya taraf\u0131ndan i\u015fgal edilmesi g\u00f6rmezden gelinmi\u015ftir. Bu oylama t\u0131pk\u0131 Cezayir oylamas\u0131 gibi \u00a0tarihe ge\u00e7ecektir. \u00a0Fransa, \u015fimdi\u00a0 Do\u011fu Akdeniz\u2019de G\u00fcney K\u0131br\u0131s ile birlikte petrol aramaktad\u0131r.<\/p>\n<p>D\u00f6nemin Ba\u015fbakan\u0131 Ahmet Davuto\u011flu, K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131n\u0131n u\u011frad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrg\u00fcn ve bask\u0131lar\u0131 hi\u00e7bir zaman kabul etmediklerini ve etmeyeceklerini kaydederek, <em>&#8220;\u015eimdi yap\u0131lmas\u0131 gereken, K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131n\u0131n refah\u0131 ve kalk\u0131nmas\u0131 i\u00e7in i\u015f d\u00fcnyam\u0131z\u0131n, giri\u015fimcilerimizin aktif bi\u00e7imde mevcut f\u0131rsatlar\u0131 de\u011ferlendirmesidir&#8221; <\/em>demi\u015ftir.<\/p>\n<p>Davuto\u011flu \u0130stanbul\u00a0 Swiss Otel&#8217;de D\u0131\u015f Ekonomik \u0130li\u015fkiler Kurulu Genel Kurulu Toplant\u0131s\u0131&#8217;nda yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada da K\u0131r\u0131m&#8217;\u0131n Rusya taraf\u0131ndan i\u015fgalini tan\u0131mad\u0131k, tan\u0131mayaca\u011f\u0131z demi\u015ftir: <em>&#8220;K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131n\u0131n tarihte u\u011frad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrg\u00fcn ve bask\u0131lar\u0131 kabul etmedik, etmeyece\u011fiz. Bir gece yar\u0131s\u0131 1944 y\u0131l\u0131nda insanlar\u0131n hunharca evlerinden toplanarak kara trenlere bindirilip Sibirya&#8217;ya s\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc o g\u00fcnleri hi\u00e7bir zaman unutmad\u0131k. \u015eimdi yap\u0131lmas\u0131 gereken, K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131n\u0131n refah\u0131 ve kalk\u0131nmas\u0131 i\u00e7in i\u015f d\u00fcnyam\u0131z\u0131n, giri\u015fimcilerimizin aktif bi\u00e7imde mevcut f\u0131rsatlar\u0131 de\u011ferlendirmesidir.&#8221;<\/em><\/p>\n<p>Cezayir\u2019in ilk Cumhurba\u015fkan\u0131 Ahmet Bin Bella, T\u00fcrkiye\u2019nin BM\u2019de Fransa lehine oy kullanmas\u0131 konusunda b\u00fcy\u00fck bir hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na u\u011frad\u0131klar\u0131n\u0131, kendilerinin de ayn\u0131 m\u00fccadeleyi verdikleri\u00a0 d\u00f6nemde M\u00fcsl\u00fcman bir \u00fclkeden beklentilerinin bu olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftir. Cezayir\u2019in ikinci Cumhurba\u015fkan\u0131 Bumedyen ise iktidardaki ilk g\u00fcnlerinde yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamalarda T\u00fcrkiye\u2019ye k\u0131zg\u0131n olduklar\u0131n\u0131, T\u00fcrkiye\u2019nin\u00a0 Fransa\u2019n\u0131n yan\u0131nda yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131, oysa T\u00fcrkiye\u2019nin M\u00fcsl\u00fcman bir \u00fclke oldu\u011funu, \u00fcstelik Cezayir\u2019e \u00fc\u00e7 y\u00fcz\u00a0 y\u0131l h\u00fckmetti\u011fini ama m\u00fccadelede kendilerini desteklemedi\u011fini belirtmi\u015ftir.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019nin Cezayir ile Turgut \u00d6zal zaman\u0131na kadar\u00a0 ili\u015fkisi olmam\u0131\u015f, Turgut \u00d6zal\u2019\u0131n Cezayir ziyareti s\u0131ras\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 \u00f6z\u00fcr a\u00e7\u0131klamas\u0131 sonras\u0131nda ili\u015fkiler yumu\u015fam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Rusya\u2019n\u0131n AKPM\u2019ye geri d\u00f6nmesini sa\u011flayan karara tepki g\u00f6steren Ukrayna heyeti protesto i\u00e7in AKPM&#8217;yi terk etmi\u015f, heyet ba\u015fkan\u0131 Vladimir Ariyev, AKPM&#8217;deki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 ask\u0131ya alacaklar\u0131n\u0131 ve \u00fcyeliklerini g\u00f6zden ge\u00e7ireceklerini duyurmu\u015ftur. \u00a0Ukrayna Devlet Ba\u015fkan\u0131 Vladimir Zelenskiy, karar\u0131n kendisi i\u00e7in hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 oldu\u011funu belirtmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Facebook hesab\u0131ndan a\u00e7\u0131klama yapan Ukrayna D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Pavel Klimkin, AKPM&#8217;nin karar\u0131 sonras\u0131 \u00a0dan\u0131\u015fmalarda bulunmak i\u00e7in Avrupa Konseyi Daimi Temsilcisi&#8217;ni geri \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131klar\u0131n\u0131 \u00a0a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r: <em>&#8220;Avrupa Konseyi&#8217;ne olan g\u00fcvenimizi yitirdik ve bunu yeniden tesis etmek son derece zor olacak. Kurulu\u015f, insan haklar\u0131n\u0131 korumaya y\u00f6nelik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n lideriyken s\u0131radan bir y\u00f6neticiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc.&#8221;<\/em> \u00a0Rusya, oy hakk\u0131n\u0131n \u00a0k\u0131s\u0131tlanmas\u0131 \u00a0sebebiyle Avrupa Konseyi&#8217;ni boykot etmi\u015f, 2017 y\u0131l\u0131nda\u00a0 \u00fcyelik dolay\u0131s\u0131yla y\u0131ll\u0131k \u00f6demesi gereken 46 milyon Euro tutar\u0131nda aidat\u0131 kesmi\u015ftir. Moskova&#8217;n\u0131n AKPM&#8217;ye 75 milyon Euro borcu \u00a0vard\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130\u00e7 y\u00f6netmelikte yap\u0131lan\u00a0 de\u011fi\u015fiklikle oy kullanma hakk\u0131n\u0131 yeniden elde eden Rusya, bu hakk\u0131n\u0131n donduruldu\u011fu son be\u015f y\u0131lda konseye temsilci g\u00f6ndermemi\u015f ve 2017\u2019den itibaren konsey b\u00fct\u00e7esine katk\u0131 pay\u0131n\u0131 \u00f6dememi\u015ftir. \u00a0Rusya\u2019n\u0131n katk\u0131 pay\u0131n\u0131 \u00f6demedi\u011fi son iki bu\u00e7uk \u00a0y\u0131l \u00a0i\u00e7in Avrupa Konseyi\u2019ne faizlerle birlikte 87,2 milyon Euro borcu vard\u0131. Rusya&#8217;n\u0131n \u00f6demelerini durdurmas\u0131 \u00a0Konsey maliyesini olumsuz etkilemi\u015ftir. Moskova,\u00a0 yapt\u0131r\u0131m\u0131n devam etmesi durumunda Avrupa Konseyi \u00fcyeli\u011fini feshetme tehdidinde bulunmu\u015ftur. 24 Haziran\u2019\u0131 25 Haziran\u2019a ba\u011flayan gece, dokuz saat s\u00fcren tart\u0131\u015fmalar\u0131n ard\u0131ndan 118 milletvekilinin evet \u00a0oyu ile konseye geri gelmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Ukraynal\u0131 vekiller,\u00a0 Rusya\u2019ya yeniden oy hakk\u0131 tan\u0131yan i\u00e7 y\u00f6netmelik de\u011fi\u015fikli\u011fi ile ilgili olarak Rusya\u2019n\u0131n\u00a0 K\u0131r\u0131m\u2019\u0131n ilhak\u0131ndan sonra hakk\u0131nda verilen yapt\u0131r\u0131m kararlar\u0131na uymamas\u0131na ra\u011fmen Konsey\u2019in \u00a0Moskova\u2019ya bir k\u0131rm\u0131z\u0131 hal\u0131 serdi\u011fini dile getirmi\u015flerdir. \u00a0Oy hakk\u0131n\u0131n iade edilmesinin ard\u0131ndan bir a\u00e7\u0131klama yapan Rusya D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Sergey Lavrov, <em>&#8220;Rusfobik anlay\u0131\u015fa sahip bir az\u0131nl\u0131k taraf\u0131ndan k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131lan krizin, Avrupa Konseyi\u2019nde, bu organizasyonun t\u00fcz\u00fck prensiplerine d\u00f6n\u00fclmesi temelinde tamamen a\u015f\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011funu umuyorum<\/em>&#8221; demi\u015ftir.<\/p>\n<p>Say\u0131n \u00c7avu\u015fo\u011flu\u2019na K\u0131r\u0131m konusunda g\u00f6sterdi\u011fi hassasiyet ve K\u0131r\u0131m T\u00fcrklerine verdi\u011fi destek i\u00e7in Eski\u015fehir K\u0131r\u0131m Derne\u011fi eski Ba\u015fkan\u0131 ve K\u0131r\u0131m Geli\u015fim Vakf\u0131 Kurucu \u00fcyesi olarak te\u015fekk\u00fcrlerimi sunuyorum. Fakat \u00a0ge\u00e7mi\u015fte Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakan\u0131 Faruk \u00d6zl\u00fc\u2019n\u00fcn <em>\u201cAnkara-Moskova aras\u0131ndaki mesafe, Ankara-Br\u00fcksel aras\u0131ndaki mesafeden daha yak\u0131nd\u0131r\u201d<\/em> a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131 da \u00e7ok anlams\u0131z buluyorum. Bu a\u00e7\u0131klama ile say\u0131n \u00c7avu\u015fo\u011flu\u2019nun iftardaki konu\u015fmas\u0131 aras\u0131na \u00e7ok \u00f6nemli fark vard\u0131r.<\/p>\n<p>Bakan Faruk \u00d6zl\u00fc\u2019n\u00fcn yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klaman\u0131n <em>\u201cfiziki km uzakl\u0131\u011f\u0131 olarak\u201d<\/em> anla\u015f\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi kan\u0131s\u0131nday\u0131m. \u00c7\u00fcnk\u00fc Ankara-Moskova 2,406 km, Ankara -Br\u00fcksel ise 3,121 km\u2019dir. Bunu ba\u015fka bir \u015fekilde anlamak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Say\u0131n Bakan&#8217;\u0131n mant\u0131\u011f\u0131yla hareket edersek \u00e7ok farkl\u0131 bir sonu\u00e7la kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r\u0131z: <em>\u201cAnkara-K\u0131r\u0131m Bah\u00e7esaray aras\u0131ndaki mesafe, Ankara-Moskova aras\u0131ndaki mesafeden daha yak\u0131nd\u0131r.\u201d<\/em> \u00c7\u00fcnk\u00fc bu uzakl\u0131k 1,577 km\u2019dir. Aradaki fark 829\u2019dir. \u00a0Di\u011fer bir deyi\u015fle Bah\u00e7esaray (K\u0131r\u0131m), Ankara\u2019ya Moskova\u2019dan 829 km daha yak\u0131n olup 2,406 rakam\u0131 1,577\u2019den daha b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. A\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6ylemek gerekirse, K\u0131r\u0131m ve K\u0131r\u0131m T\u00fcrkleri T\u00fcrkiye i\u00e7in Rusya ve Ruslardan daha yak\u0131nd\u0131r.<\/p>\n<p>Cumhurba\u015fkan\u0131 Erdo\u011fan ile Rusya Devlet Ba\u015fkan\u0131 Putin, u\u00e7ak krizinin ard\u0131ndan 5\u2019nci defa 3 May\u0131s 2017 tarihinde bir araya gelmi\u015flerdir. Putin <em>\u201c\u0130li\u015fkilerimizin iyile\u015fme s\u00fcreci tamamland\u0131\u201d <\/em>\u00a0g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne Erdo\u011fan <em>\u201cArt\u0131k normalle\u015fme s\u00fcrecinin \u00f6tesine ge\u00e7iyoruz\u201d <\/em>diyerek cevap vermi\u015ftir. Liderler, vize serbestisi ve domatese y\u00f6nelik k\u0131s\u0131tlamalar d\u0131\u015f\u0131ndaki konularda mutab\u0131k kald\u0131klar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klam\u0131\u015flard\u0131r. \u00a0Cumhurba\u015fkan\u0131 Erdo\u011fan ile Putin g\u00f6r\u00fc\u015fmesinden sonra yap\u0131lan bas\u0131n toplant\u0131s\u0131nda \u00f6ne \u00e7\u0131kan ba\u015fl\u0131klardan biri <em>\u201cdomates sorunu \u201d <\/em>olmu\u015ftur.<\/p>\n<p>So\u00e7i\u2019de Putin ile g\u00f6r\u00fc\u015fmesinin ard\u0131ndan bas\u0131n toplant\u0131s\u0131nda konu\u015fan Cumhurba\u015fkan\u0131 Erdo\u011fan<em>, \u201cDomates d\u0131\u015f\u0131nda her konuda mutab\u0131k kal\u0131nd\u0131\u201d <\/em>derken, Putin \u015fu a\u00e7\u0131klamay\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131r: <em>\u201cDomates d\u0131\u015f\u0131nda k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in anla\u015ft\u0131k. Kendi pazar\u0131m\u0131z\u0131 T\u00fcrk domatesine sonsuza kadar kapatmayaca\u011f\u0131z. Fakat bahsetti\u011fim yat\u0131r\u0131m sonu\u00e7lan\u0131nca bu konu da liberalle\u015fecek.\u201d <\/em>G\u00f6r\u00fc\u015fmede K\u0131r\u0131m ve K\u0131r\u0131m\u2019daki insan haklar\u0131 ihlalleri g\u00fcndeme gelmemi\u015ftir.\u00a0 Acaba domates ihracat\u0131 K\u0131r\u0131m\u2019\u0131n Rusya taraf\u0131ndan hukuk d\u0131\u015f\u0131 i\u015fgalinden daha m\u0131 \u00f6nemlidir?<\/p>\n<p>D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 \u00c7avu\u015fo\u011flu Filipinler\u2019in ba\u015fkenti Manila\u2019da Rusya D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Lavrov ile g\u00f6r\u00fc\u015fmesinde <em>\u201c\u2026Yine domates ba\u015fta olmak \u00fczere daha da ekonomik ili\u015fkilerimizi nas\u0131l geli\u015ftiririz, bunlar\u0131 de\u011ferlendirdik\u201d <\/em>demi\u015ftir. Rusya Tar\u0131m Bakan\u0131 Aleksandr Tkachev, ise Rus televizyonu Rossiya 24 Kanal\u0131na yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada kendisine y\u00f6neltilen T\u00fcrkiye\u2019ye y\u00f6nelik domates yasa\u011f\u0131 ile ilgili soruya \u015fu cevab\u0131 vermi\u015ftir: <em>\u201cT\u00fcrkiye\u2019den domates ithal etmeye haz\u0131r de\u011filiz, bunu yapmayaca\u011f\u0131z.\u201d <\/em><\/p>\n<p>Cumhurba\u015fkan\u0131 Erdo\u011fan 4 Temmuz 2017 tarihinde K\u0131r\u0131mo\u011flu\u2019nu Ankara\u2019da kabul etmi\u015ftir. Bas\u0131na kapal\u0131 ger\u00e7ekle\u015fen kabul 45 dakika s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. G\u00f6r\u00fc\u015fmeden sonra K\u0131r\u0131m Haber Ajans\u0131\u2019na (QHA) konu\u015fan K\u0131r\u0131mo\u011flu, <em>\u201cCumhurba\u015fkan\u0131 Erdo\u011fan ile g\u00f6r\u00fc\u015fmem olduk\u00e7a s\u0131cak ve samimi bir ortamda ge\u00e7ti. Yakla\u015f\u0131k 1 saat g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fck. Problemlerimizden bahsettik, T\u00fcrkiye Ukrayna aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin daha iyi hale getirilmesine de\u011findik. K\u0131r\u0131m\u2019\u0131 mecburi olarak terk eden vatanda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n baz\u0131 sorunlar\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc -mesela konut meselesini- ve son olarak Rusya hapislerindeki soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n durumunu konu\u015ftuk\u201d <\/em>demi\u015ftir.<\/p>\n<p>Ger\u00e7e\u011fi s\u00f6ylemek gerekirse K\u0131r\u0131m\u2019\u0131 i\u015fgal eden Rusya ile T\u00fcrkiye\u2019nin d\u00fcnyaya bak\u0131\u015flar\u0131 \u00f6rt\u00fc\u015fmemektedir. Sovyetler Birli\u011fi da\u011f\u0131ld\u0131ktan sonra K\u0131r\u0131m dahil Orta Asya\u2019daki T\u00fcrk Cumhuriyetleri, Rusya ve T\u00fcrkiye aras\u0131nda bir rekabet alan\u0131 olmu\u015ftur. Taraflar aras\u0131nda PKK ve PYD, Yukar\u0131 Karaba\u011f, Kosova, Suriye, K\u0131br\u0131s ve s\u00f6zde Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131 konular\u0131nda temel g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 yok say\u0131lamaz. Halep\u2019te ate\u015fkes i\u00e7in BM G\u00fcvenlik Konseyi\u2019nde yap\u0131lan oylamada Rusya ve \u00c7in\u2019in veto kulland\u0131\u011f\u0131 da unutulmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>K\u0131r\u0131m Tatar T\u00fcrkleri, Almanlarla i\u015fbirli\u011fi yapt\u0131klar\u0131 \u015feklinde haks\u0131z bir gerek\u00e7eyle bir gecede Sovyet lider Stalin taraf\u0131ndan trenlere bindirilerek ba\u015fta \u00d6zbekistan olmak \u00fczere Orta Asya\u2019ya s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n<p>Rusya Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131 18 Nisan 2016 tarihinde, K\u0131r\u0131m Tatar Milli Meclisi\u2019ni a\u015f\u0131r\u0131 faaliyetler sebebiyle \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 durdurulan dini ve sivil toplum \u00f6rg\u00fctleri listesine alm\u0131\u015ft\u0131r ama Moskova\u2019da b\u00fcrosu olan PKK i\u00e7in b\u00f6yle bir karar yoktur. Karar \u00fczerine Avrupa Konseyi Genel Sekreteri Thorbjorn Jagland 26 Nisan\u2019da, T\u00fcrk D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 ise 27 Nisan\u2019da yasaklama karar\u0131n\u0131 k\u0131nam\u0131\u015ft\u0131r. Rusya, K\u0131r\u0131m Tatar T\u00fcrklerinin lideri Mustafa Abd\u00fclcemil K\u0131r\u0131mo\u011flu\u2019nun Rusya\u2019ya giri\u015fini yasaklam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019nin K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131n\u0131n k\u00fclt\u00fcrel ve dini de\u011ferlerini korumaya y\u00f6nelik ad\u0131mlar atmas\u0131, bunun i\u00e7in de Rusya ile ikili ili\u015fkilerini kullanmas\u0131 gerekir. K\u0131r\u0131m Tatar halk\u0131n\u0131n lideri, Ukrayna Milletvekili Mustafa Abd\u00fclcemil K\u0131r\u0131mo\u011flu\u2019nun \u015eubat 2017\u2019de yap\u0131lan K\u0131r\u0131m Tatar Platformu toplant\u0131s\u0131ndaki tespiti, izlenmesi gereken stratejiye \u00f6rnek olu\u015fturmal\u0131d\u0131r:<\/p>\n<p><em>\u201cBiz K\u0131r\u0131m\u2019\u0131 silah zoruyla de\u011fil, diplomasi ve yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n bask\u0131s\u0131yla kurtarmay\u0131 istiyoruz. \u015eimdi d\u00fcnyada bize soruyorlar, T\u00fcrkiye size bu kadar yak\u0131n, en kalabal\u0131k diasporan\u0131z da orada. T\u00fcrkiye niye b\u00f6yle davran\u0131yor diye. Biz elimizden geldi\u011fince T\u00fcrkiye\u2019yi savunuyoruz. Ama bunlar \u00e7ok tesirli, \u00e7ok inand\u0131r\u0131c\u0131 olmuyor. Diyorlar ki, akrabal\u0131k b\u00f6yle olmaz.\u201d <\/em><\/p>\n<p>K\u0131r\u0131m\u2019\u0131n hukuk d\u0131\u015f\u0131 i\u015fgalini T\u00fcrkiye\u2019nin tan\u0131mamas\u0131 uluslararas\u0131 hukukun gere\u011fidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, Avrupa Konseyi \u00fcyesi Rusya\u2019n\u0131n K\u0131r\u0131m\u2019\u0131 i\u015fgali uluslararas\u0131 hukuku yok saymakt\u0131r. K\u0131r\u0131m, K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131n\u0131n anavatan\u0131d\u0131r, onlar\u0131n yeniden bir s\u00fcrg\u00fcn ya\u015famamas\u0131 i\u00e7in t\u00fcm Avrupa Konseyi \u00fcyesi \u00fclkelerin deste\u011fi al\u0131narak K\u0131r\u0131m\u2019\u0131n eski stat\u00fcs\u00fcne d\u00f6n\u00fclmesi i\u00e7in gerekli her t\u00fcrl\u00fc giri\u015fim yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye ile Rusya aras\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclen Rus u\u00e7a\u011f\u0131ndan sonra geli\u015fen ekonomik ili\u015fkiler, K\u0131r\u0131m Tatar T\u00fcrklerinin anavatanlar\u0131nda insan haklar\u0131ndan yoksun olarak ya\u015famalar\u0131na feda edilmemelidir. D\u00f6nemin \u00a0Ekonomi Bakan\u0131 Nihat Zeybek\u00e7i\u2019nin ge\u00e7mi\u015fte s\u00f6yledi\u011fi ekonomik konular i\u00e7in <em>\u201cAram\u0131zda baz\u0131 ufak tefek problemler yok de\u011fil, var\u201d <\/em>tespiti do\u011frudur. Ekonomik konular\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda Rusya ile T\u00fcrkiye aras\u0131nda ba\u015fta K\u0131r\u0131m olmak \u00fczere sorunlar\u0131n oldu\u011fu yads\u0131namaz bir ger\u00e7ektir.<\/p>\n<p>K\u0131r\u0131m, 15. y\u00fczy\u0131ldan 18. y\u00fczy\u0131la kadar Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu, 18. y\u00fczy\u0131ldan 20. y\u00fczy\u0131la kadar Rus \u0130mparatorlu\u011fu, \u00a0\u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda Almanya ve\u00a0 20\u2019nci y\u00fczy\u0131l\u0131n geri kalan\u0131nda Sovyetler Birli\u011fi i\u00e7inde Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti ve Ukrayna Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti taraf\u0131ndan \u00a0y\u00f6netilmi\u015ftir. Sovyetler Birli\u011fi d\u00f6neminde 1954 y\u0131l\u0131ndan 1991\u2019e kadar Ukrayna\u2019ya ba\u011fl\u0131 bir b\u00f6lge (oblast) olmu\u015f, bu y\u0131ldan sonra Rusya\u2019n\u0131n i\u015fgaline kadar Ukrayna\u2019ya ba\u011fl\u0131 K\u0131r\u0131m Otonom Cumhuriyeti (Autonomous Republic of Crimea) olarak kalm\u0131\u015ft\u0131r. Ukrayna Cumhurba\u015fkan\u0131 Viktor Yanukovi\u00e7\u2019in 23 \u015eubat 2014 tarihinde g\u00f6revden al\u0131nmas\u0131 ve Rus\u00e7an\u0131n \u00fclkenin ana dillerinden biri olmas\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131 sonucunda ba\u015flayan Ukrayna krizinde K\u0131r\u0131m, Rusya taraf\u0131ndan i\u015fgal edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Kiev Uluslararas\u0131 Sosyolojik Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Merkezi\u2019nin yapt\u0131\u011f\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fmaya g\u00f6re K\u0131r\u0131m\u2019da halk\u0131n y\u00fczde 97\u2019si, Doneski\u2019de y\u00fczde 93\u2019\u00fc, Luganskaya\u2019da y\u00fczde 89\u2019u, Odesa\u2019da y\u00fczde 85\u2019i, Zaporojskaya\u2019da y\u00fczde 81\u2019i, Harkov\u2019da y\u00fczde 74\u2019\u00fc, Dinepropetrovskaya\u2019da y\u00fczde 72\u2019si ve Nikolayevskaya\u2019da da y\u00fczde 66\u2019n\u0131n Rus\u00e7ay\u0131 ana dil olarak konu\u015fmas\u0131, K\u0131r\u0131m\u2019\u0131n ilhak\u0131 i\u00e7in gerek\u00e7elerden biri olmu\u015ftur.<\/p>\n<p>Rus yanl\u0131s\u0131 milisler, K\u0131r\u0131m yar\u0131madas\u0131ndaki stratejik noktalar\u0131 ele ge\u00e7irerek 26 \u015eubat gecesi K\u0131r\u0131m\u2019\u0131n tek tarafl\u0131 ilhak edilme s\u00fcrecini ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u015fgal sonras\u0131nda olu\u015fan yeni y\u00f6netim, Rusya\u2019ya kat\u0131l\u0131m karar\u0131n\u0131 6 Mart\u2019ta alarak 16 Mart 2014 tarihinde referanduma g\u00f6t\u00fcrece\u011fini a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r. Ayn\u0131 tarihte Birle\u015fmi\u015f Milletler Genel Kurulu referandumu hukuk d\u0131\u015f\u0131 saym\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Almanya Ba\u015fbakan\u0131 Angela Merkel 9 Mart\u2019ta K\u0131r\u0131m\u2019da yap\u0131lacak referandumu Ukrayna\u2019n\u0131n anayasas\u0131na ve uluslararas\u0131 hukuka ayk\u0131r\u0131 buldu\u011fu belirtmesine ra\u011fmen yakla\u015f\u0131k 1 milyon 200 bin se\u00e7menin bulundu\u011fu K\u0131r\u0131m\u2019da referandum yap\u0131lm\u0131\u015f, 23 \u00fclkeden 135 g\u00f6zlemci taraf\u0131ndan izlenmi\u015ftir.<\/p>\n<p>ABD ve Avrupa Birli\u011fi \u00fclkeleri uluslararas\u0131 hukuka ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle referandumu tan\u0131mam\u0131\u015f ve referandumu kanunsuz etkinlik olarak tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r. \u00a015 Mart 2014 tarihinde Birle\u015fmi\u015f Milletler G\u00fcvenlik Konseyi, s\u00f6zde referandumun ge\u00e7ersiz olarak ilan edilmesini \u00f6ng\u00f6ren karar\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Karar Rusya taraf\u0131ndan veto edilmi\u015f, \u00c7in ise \u00e7ekimser kalm\u0131\u015ft\u0131r. Venedik Komisyonu, Avrupa Birli\u011fi ve ABD, yasa d\u0131\u015f\u0131 olarak yap\u0131lan s\u00f6zde referanduma kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Kat\u0131lanlar\u0131n y\u00fczde 93\u2019n\u00fcn Rusya ile birle\u015fmekten yana oy kulland\u0131\u011f\u0131 referandumda K\u0131r\u0131m Tatar T\u00fcrkleri, Ukrayna\u2019n\u0131n toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcnden yana olduklar\u0131ndan referandumu boykot etmi\u015ftir. Referandumda halka<em>, \u201cRusya\u2019ya ba\u011flanmaya raz\u0131 m\u0131s\u0131n\u0131z?\u201d <\/em>ve <em>\u201c1992 y\u0131l\u0131 K\u0131r\u0131m Anayasas\u0131\u2019n\u0131n yeniden y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesi ve K\u0131r\u0131m\u2019\u0131n Ukrayna\u2019n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olmas\u0131na raz\u0131 m\u0131s\u0131n\u0131z?\u201d <\/em>sorular\u0131 y\u00f6neltilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Referandumdan 2 g\u00fcn sonra 18 Mart 2014 tarihinde K\u0131r\u0131m, uluslararas\u0131 hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak Rusya taraf\u0131ndan ilhak edilmi\u015ftir. \u00a0B\u00f6ylece Rusya, 1994 y\u0131l\u0131nda Budape\u015fte Mutabakat\u0131 ile kabul etti\u011fi Ukrayna\u2019n\u0131n toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc K\u0131r\u0131m\u2019\u0131 i\u015fgal ederek ortadan kald\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130lhak, Rusya d\u0131\u015f\u0131nda Afganistan, Nikaragua, Venez\u00fcella ve Suriye taraf\u0131ndan tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bir anlamda Suriye Rusya\u2019n\u0131n do\u011fal m\u00fcttefiki oldu\u011funu bu \u015fekilde g\u00f6stermi\u015ftir.<\/p>\n<p>Bu devletlerin yan\u0131nda de facto devletler Abhazya, Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f ve G\u00fcney Osetya ilhak\u0131 uygun bulmu\u015ftur. Ukrayna devletinin topra\u011f\u0131 olan K\u0131r\u0131m\u2019\u0131n Rusya taraf\u0131ndan ilhak\u0131, ba\u015fta T\u00fcrkiye olmak \u00fczere Avrupa Konseyi ve Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131 taraf\u0131ndan tan\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131r. K\u0131r\u0131m\u2019\u0131n Rusya\u2019ya ba\u011flanmas\u0131 sonras\u0131nda Tatarca K\u0131r\u0131m\u2019daki \u00fc\u00e7 resmi dilinden biri say\u0131lm\u0131\u015f ve Tatarlara parlamento, h\u00fck\u00fcmet ve yerel y\u00f6netimlerde belli oranda temsil hakk\u0131 sa\u011flanmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Fakat buna ra\u011fmen geli\u015fmeler bu y\u00f6nde olmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<h2><strong>Tarihte K\u0131r\u0131m <\/strong><\/h2>\n<p>Tarihte Rus \u00c7arl\u0131\u011f\u0131 ile Osmanl\u0131, Rusya ile T\u00fcrkiye hi\u00e7bir d\u00f6nemde ger\u00e7ek anlamda dost olmam\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrkiye ve Rusya aras\u0131nda 500 y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n ili\u015fkilerde onlarca sava\u015f ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Rusya ve Osmanl\u0131 Devleti aras\u0131ndaki 11 sava\u015f\u0131n sadece d\u00f6rd\u00fcnde Osmanl\u0131lar galip gelebilmi\u015f, yedi sava\u015f a\u011f\u0131r ma\u011flubiyetle sonu\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r. Rus \u00c7ar\u0131 1\u2019nci Nikolay\u2019\u0131n St. Petersburg\u2019da 9 Ocak 1853 tarihinde s\u00f6yledi\u011fi <em>\u201cKollar\u0131m\u0131z aras\u0131nda hasta, a\u011f\u0131r hasta bir adam var\u201d <\/em>ifadesindeki hasta adam Osmanl\u0131 Devleti\u2019dir.<\/p>\n<p>Terim ilk defa 12 May\u0131s 1860 tarihinde The New York Times\u2019ta yer alm\u0131\u015ft\u0131r. Osmanl\u0131 Devleti ile Rus \u00c7arl\u0131\u011f\u0131 aras\u0131ndaki 93 Harbi (1877-1878 Osmanl\u0131-Rus Sava\u015f\u0131) sonras\u0131nda Tatar T\u00fcrklerinin vatan K\u0131r\u0131m\u2019dan ayr\u0131larak T\u00fcrkiye\u2019ye g\u00f6\u00e7 etme s\u00fcreci h\u0131zlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu s\u00fcre\u00e7te babam ve ailesi K\u0131r\u0131m\u2019dan o d\u00f6nemde Osmanl\u0131 topra\u011f\u0131 olan Romanya K\u00f6stence\u2019ye g\u00f6\u00e7 etmi\u015flerdir. Babam rahmetli S\u00fcleyman Karluk 1912 y\u0131l\u0131nda K\u00f6stence\u2019de do\u011fmu\u015f, 1944 y\u0131l\u0131nda da T\u00fcrkiye\u2019ye gelmi\u015ftir. Kuzenlerim K\u00f6stence\u2019de ya\u015famaktad\u0131r. K\u0131r\u0131m\u2019\u0131n Rusya taraf\u0131ndan i\u015fgali sonras\u0131nda g\u00f6\u00e7, bu defa Ukrayna\u2019ya y\u00f6nelik olarak devam etmektedir.<\/p>\n<p>K\u0131r\u0131m Tatar T\u00fcrkleri, 1420 y\u0131l\u0131nda Alt\u0131n Orda (Alt\u0131n Ordu) Devleti\u2019nden (1240-1443) ayr\u0131larak K\u0131r\u0131m Hanl\u0131\u011f\u0131 olarak ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu devletin y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131ndan sonra kurulan K\u0131r\u0131m Hanl\u0131\u011f\u0131, 1774 K\u00fc\u00e7\u00fck Kaynarca Anla\u015fmas\u0131\u2019na kadar Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019na ba\u011fl\u0131 kalm\u0131\u015ft\u0131r. Anla\u015fma ile K\u0131r\u0131m Hanl\u0131\u011f\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131z bir b\u00f6lge (oblast) olarak Osmanl\u0131 Devleti ve Rusya taraf\u0131ndan kabul edilmi\u015ftir. Bunu f\u0131rsat bilen Rusya, K\u0131r\u0131m Hanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yok etmek i\u00e7in giri\u015fime ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Cevdet Pa\u015fa, Tarih-i Cevdet isimli kitab\u0131nda bu duruma dikkati \u00e7ekmi\u015ftir. Cevdet Pa\u015fa, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k kurularak Rusya\u2019n\u0131n K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131 \u00fczerine sa\u011flam\u0131\u015f oldu\u011fu himaye hakk\u0131 ile K\u0131r\u0131m\u2019\u0131 manen istila etti\u011fini yazm\u0131\u015ft\u0131r. Rus \u00c7ari\u00e7esi 2\u2019nci Katerina\u2019n\u0131n Hanl\u0131k taht\u0131ndan Devlet Giray\u2019\u0131 indirip yerine himaye etti\u011fi \u015eahin Giray\u2019\u0131 getirmesi \u00fczerine Osmanl\u0131 Padi\u015fah\u0131 1\u2019nci Sultan Hamit, <em>\u201cRuslar\u0131n as\u0131l amac\u0131n\u0131n K\u0131r\u0131m\u2019\u0131 ilhak etmek oldu\u011funu\u201d <\/em>a\u00e7\u0131klayarak bir tarihi ger\u00e7e\u011fin alt\u0131n\u0131 \u00e7izmi\u015ftir.<\/p>\n<p>K\u0131r\u0131m\u2019\u0131n Rusya taraf\u0131ndan 1783 y\u0131l\u0131nda i\u015fgal edilmesinden sonra K\u0131r\u0131m\u2019dan b\u00fcy\u00fck g\u00f6\u00e7 ba\u015flam\u0131\u015f, 10 Ocak 1792 Ya\u015f Anla\u015fmas\u0131 ile K\u0131r\u0131m Rus \u00c7arl\u0131\u011f\u0131n\u0131n himayesine girmi\u015f, Anla\u015fma sonras\u0131nda Osmanl\u0131lar Dinyester\u2019e kadar t\u00fcm tart\u0131\u015fmal\u0131 b\u00f6lgelerden \u00e7ekilmek zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131r. 1812 B\u00fckre\u015f Anla\u015fmas\u0131 sonras\u0131nda da K\u0131r\u0131m Hanlar\u0131na ait olan t\u00fcm b\u00f6lge Rus egemenli\u011fi alt\u0131na girmi\u015ftir. Anla\u015fma, 28 May\u0131s 1812 tarihinde Osmanl\u0131 Devleti ve Rusya aras\u0131nda imzalanm\u0131\u015f, 5 Temmuz\u2019da onaylanm\u0131\u015f ve 1806-1812 Osmanl\u0131-Rus Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131 sona erdirmi\u015ftir.<\/p>\n<p>K\u0131r\u0131m k\u00f6kenli tarih\u00e7i Prof. Dr. Halil \u0130nalc\u0131k K\u0131r\u0131m\u2019\u0131n Ruslar taraf\u0131ndan i\u015fgalini \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r: <em>\u201cRus kuvvetleri ilk defa 1736\u2019da M\u00fcnnich kumandas\u0131nda K\u0131r\u0131m yar\u0131madas\u0131n\u0131 istila etti. Bah\u00e7esaray zapt edilerek yak\u0131ld\u0131; 2000 ev ile hanlar\u0131n saray\u0131 k\u00fcl oldu. Bu arada Selim Giray\u2019\u0131n kurdu\u011fu zengin k\u00fct\u00fcphane mahvoldu. Kalgaylar\u0131n merkezi Akmescit ayn\u0131 ak\u0131bete u\u011frad\u0131. Ruslar, Lascy idaresinde 1737 ve 1738 y\u0131llar\u0131nda da gelerek tahribat\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fcler.\u201d <\/em><\/p>\n<p><em>\u00a0<\/em>K\u0131r\u0131m k\u00f6kenli, Ankara \u00dcniversitesi SBF yurdunda 1966-67 d\u00f6neminde oda arkada\u015f\u0131m olan \u00a0Prof. Dr. \u0130lber Ortayl\u0131\u00a0 K\u0131r\u0131m\u2019da ya\u015fanan son geli\u015fmeleri \u015f\u00f6yle \u00a0yorumlam\u0131\u015ft\u0131r: <em>&#8220;K\u0131r\u0131m T\u00fcrkleri Osmanl\u0131&#8217;d\u0131r. O T\u00fcrklerin k\u00fclt\u00fcrel devam\u0131n\u0131 korumak zorunday\u0131z. <\/em><em>Bu manzaraya bak\u0131nca T\u00fcrkiye&#8217;nin Rusya ile herhangi bir Bat\u0131 Avrupa \u00fclkesi gibi \u00e7at\u0131\u015fmaya girmemesi bence daha do\u011fru. \u0130ki tarafl\u0131 m\u00fczakereleri izlemek zorundad\u0131r. Bu oradaki k\u00fclt\u00fcrel az\u0131nl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n selameti i\u00e7in de gereklidir. Yapmam\u0131z gereken Putin&#8217;le konu\u015fmakt\u0131r.\u201d<\/em><\/p>\n<p>Kanuni Sultan S\u00fcleyman\u2019\u0131n annesi Ay\u015fe Hafsa Sultan&#8217;\u0131n\u00a0 K\u0131r\u0131m Han\u0131 Mengli Giray&#8217;\u0131n k\u0131z\u0131 oldu\u011fu \u00a0tahmin edilmektedir.\u00a0 Yavuz Sultan Selim&#8217;in e\u015flerinden birisinin Mengli Giray&#8217;\u0131n k\u0131z\u0131, Beyhan ve \u015eah Sultan&#8217;lar\u0131n annesi olan \u00a0ikinci Ay\u015fe Hatun oldu\u011fu bilinmektedir. Fakat \u00a0di\u011fer bir g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re Kanuni Sultan S\u00fcleyman, Mengli Giray&#8217;\u0131n k\u0131z\u0131 olan \u00a0ikinci Ay\u015fe Hatun&#8217;dan de\u011fil, Yavuz Sultan Selim&#8217;in Avrupa k\u00f6kenli ba\u015fka bir e\u015finden d\u00fcnyaya geldi\u011fi de iddia edilmektedir.<\/p>\n<h2><strong>Sonu\u00e7<\/strong><\/h2>\n<p>K\u0131r\u0131m Tatar T\u00fcrklerinin m\u00fccadelesine T\u00fcrkiye gerekli deste\u011fi vermeli, i\u015fgalden sonra K\u0131r\u0131m\u2019da ya\u015fanan insan haklar\u0131 ihlallerinin \u00f6nlenmesi i\u00e7in daha \u00e7ok \u00e7aba harcamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131n\u0131n 1783 y\u0131l\u0131nda K\u0131r\u0131m\u2019\u0131n \u00c7arl\u0131k Rusya\u2019s\u0131n\u0131n kontrol\u00fcne ge\u00e7tikten sonra ba\u015flayan m\u00fccadelesi, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u0130smail Gasp\u0131ral\u0131\u2019n\u0131n <em>\u201cDilde Fikirde \u0130\u015fte Birlik\u201d <\/em>g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc \u00e7izgisinde devam etmektedir. K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131; vatanlar\u0131 K\u0131r\u0131m\u2019da kendi \u00f6zy\u00f6netiminde, insan haklar\u0131na sayg\u0131, hukukun ve demokrasinin \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, \u0131rk, milliyet, din, dil, cinsiyet ve di\u011fer di\u011fer her t\u00fcrl\u00fc ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 olma ilkeleri \u00e7er\u00e7evesinde bar\u0131\u015f, huzur ve refah i\u00e7inde ya\u015fama hakk\u0131na sahiptir.<\/p>\n<p>Bunun sa\u011flanmas\u0131nda b\u00fcy\u00fck sorumluluk T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019ne d\u00fc\u015fer. Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ekonomik \u00e7\u0131karlar \u00f6nemli olmakla beraber, K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131 ile olan tarihsel ve k\u00fclt\u00fcrel ba\u011f\u0131n g\u00f6zetilmesi gereken bir unsur oldu\u011fu unutulmamal\u0131d\u0131r. T\u00fcrkiye, k\u0131sa vadeli de\u011fil, uzun vadeli \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnerek bir strateji geli\u015ftirilmelidir. K\u0131r\u0131m, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti ile Rusya aras\u0131nda bir bar\u0131\u015f ve huzur k\u00f6pr\u00fcs\u00fc olmal\u0131, \u015f\u00f6venist yakla\u015f\u0131mlara ortam haz\u0131rlayan bir alan olmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ba\u015fta Eski\u015fehir olmak \u00fczere K\u0131r\u0131mdaki Tatar n\u00fcfusundan daha \u00e7ok K\u0131r\u0131m T\u00fcrk\u00fc Anadolu\u2019da ya\u015f\u0131yorsa, bunun sebebi K\u0131r\u0131m Hanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n Rus n\u00fcfuzuna ge\u00e7mesidir.<br \/>\nDokuzuncu Cumhurba\u015fkan\u0131m\u0131z merhum S\u00fcleyman Demirel\u2019in 23 May\u0131s 1998 tarihinde ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi K\u0131r\u0131m ziyaretindeki tespit g\u00fcn\u00fcm\u00fcz i\u00e7in de ge\u00e7erlili\u011fini korumaktad\u0131r: <em>\u201cTarihin karanl\u0131k bir d\u00f6neminde zorla, ya\u015fad\u0131klar\u0131 topraklardan kopar\u0131lm\u0131\u015f olan K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131n\u0131n yeniden anayurtlar\u0131na d\u00f6nmeleri, demokrasi ve hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn k\u00fcresel bir mutabakata d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc zaman\u0131m\u0131z\u0131n ruhuna uygun bir tarihi geli\u015fmedir.\u201d<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrkiye&#8217;nin, Rusya&#8217;n\u0131n Avrupa Konseyi&#8217;ne d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcnde oynad\u0131\u011f\u0131 rol\u00fc, T\u00fcrk-Rus ili\u015fkilerinde K\u0131r\u0131m meselesine dair sorunlar\u0131, mevcut geli\u015fmeleri ve tarihi s\u00fcre\u00e7te K\u0131r\u0131m&#8217;\u0131 okuyabilece\u011finiz kapsaml\u0131 bir Sad\u0131k R\u0131dvan Karluk yaz\u0131s\u0131.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":7942,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[70,66,69],"tags":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v16.0.2 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>T\u00fcrk-Rus ili\u015fkilerinde K\u0131r\u0131m \u00e7\u0131kmaz\u0131n\u0131n d\u00fcn\u00fc ve bug\u00fcn\u00fc - M\u0130SAK- Mill\u00ee Strateji Ara\u015ft\u0131rma Kurulu<\/title>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turk-rus-iliskilerinde-kirim-cikmazinin-dunu-ve-bugunu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"T\u00fcrk-Rus ili\u015fkilerinde K\u0131r\u0131m \u00e7\u0131kmaz\u0131n\u0131n d\u00fcn\u00fc ve bug\u00fcn\u00fc - M\u0130SAK- Mill\u00ee Strateji Ara\u015ft\u0131rma Kurulu\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"T\u00fcrkiye&#039;nin, Rusya&#039;n\u0131n Avrupa Konseyi&#039;ne d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcnde oynad\u0131\u011f\u0131 rol\u00fc, T\u00fcrk-Rus ili\u015fkilerinde K\u0131r\u0131m meselesine dair sorunlar\u0131, mevcut geli\u015fmeleri ve tarihi s\u00fcre\u00e7te K\u0131r\u0131m&#039;\u0131 okuyabilece\u011finiz kapsaml\u0131 bir Sad\u0131k R\u0131dvan Karluk yaz\u0131s\u0131.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turk-rus-iliskilerinde-kirim-cikmazinin-dunu-ve-bugunu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"M\u0130SAK- Mill\u00ee Strateji Ara\u015ft\u0131rma Kurulu\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2019-07-01T16:30:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2019-07-01T14:58:41+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/1.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"788\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"442\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\">\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"31 dakika\">\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#organization\",\"name\":\"Mill\\u00ee D\\u00fc\\u015f\\u00fcnce Merkezi\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"sameAs\":[],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#logo\",\"inLanguage\":\"tr\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/mdmLogo-yazisiz.jpg\",\"width\":422,\"height\":422,\"caption\":\"Mill\\u00ee D\\u00fc\\u015f\\u00fcnce Merkezi\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#logo\"}},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#website\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"name\":\"M\\u0130SAK- Mill\\u00ee Strateji Ara\\u015ft\\u0131rma Kurulu\",\"description\":\"D\\u00fcnyaya T\\u00fcrk\\u00e7\\u00fc Bak\\u0131\\u015f\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/?s={search_term_string}\",\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turk-rus-iliskilerinde-kirim-cikmazinin-dunu-ve-bugunu\/#primaryimage\",\"inLanguage\":\"tr\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/1.png\",\"width\":788,\"height\":442},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turk-rus-iliskilerinde-kirim-cikmazinin-dunu-ve-bugunu\/#webpage\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turk-rus-iliskilerinde-kirim-cikmazinin-dunu-ve-bugunu\/\",\"name\":\"T\\u00fcrk-Rus ili\\u015fkilerinde K\\u0131r\\u0131m \\u00e7\\u0131kmaz\\u0131n\\u0131n d\\u00fcn\\u00fc ve bug\\u00fcn\\u00fc - M\\u0130SAK- Mill\\u00ee Strateji Ara\\u015ft\\u0131rma Kurulu\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turk-rus-iliskilerinde-kirim-cikmazinin-dunu-ve-bugunu\/#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2019-07-01T16:30:00+00:00\",\"dateModified\":\"2019-07-01T14:58:41+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turk-rus-iliskilerinde-kirim-cikmazinin-dunu-ve-bugunu\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turk-rus-iliskilerinde-kirim-cikmazinin-dunu-ve-bugunu\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turk-rus-iliskilerinde-kirim-cikmazinin-dunu-ve-bugunu\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"item\":{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"name\":\"Anasayfa\"}},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"item\":{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turk-rus-iliskilerinde-kirim-cikmazinin-dunu-ve-bugunu\/\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turk-rus-iliskilerinde-kirim-cikmazinin-dunu-ve-bugunu\/\",\"name\":\"T\\u00fcrk-Rus ili\\u015fkilerinde K\\u0131r\\u0131m \\u00e7\\u0131kmaz\\u0131n\\u0131n d\\u00fcn\\u00fc ve bug\\u00fcn\\u00fc\"}}]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turk-rus-iliskilerinde-kirim-cikmazinin-dunu-ve-bugunu\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turk-rus-iliskilerinde-kirim-cikmazinin-dunu-ve-bugunu\/#webpage\"},\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#\/schema\/person\/dceabd91d5707fd0a1f581be62144940\"},\"headline\":\"T\\u00fcrk-Rus ili\\u015fkilerinde K\\u0131r\\u0131m \\u00e7\\u0131kmaz\\u0131n\\u0131n d\\u00fcn\\u00fc ve bug\\u00fcn\\u00fc\",\"datePublished\":\"2019-07-01T16:30:00+00:00\",\"dateModified\":\"2019-07-01T14:58:41+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turk-rus-iliskilerinde-kirim-cikmazinin-dunu-ve-bugunu\/#webpage\"},\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turk-rus-iliskilerinde-kirim-cikmazinin-dunu-ve-bugunu\/#primaryimage\"},\"articleSection\":\"RUSYA,S\\u0130YASET-TAR\\u0130H,YAKIN-CO\\u011eRAFYA\",\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turk-rus-iliskilerinde-kirim-cikmazinin-dunu-ve-bugunu\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#\/schema\/person\/dceabd91d5707fd0a1f581be62144940\",\"name\":\"Sad\\u0131k R\\u0131dvan Karluk\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#personlogo\",\"inLanguage\":\"tr\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/0ac86ba3095525619627cdd0589c5b8c?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Sad\\u0131k R\\u0131dvan Karluk\"},\"description\":\"Prof. Dr. S. R\\u0131dvan Karluk, 1970\\u2019de Ankara \\u00dcniversitesi Siyasal Bilgiler Fak\\u00fcltesi\\u2019ni bitirdi. 1975\\u2019te doktor, 1979\\u2019da do\\u00e7ent oldu. 1975 \\u2013 1976\\u2019da Sussex \\u00dcniversitesi\\u2019nde doktora \\u00fcst\\u00fc ara\\u015ft\\u0131rma yapt\\u0131. 1982 y\\u0131l\\u0131nda Devlet Planlama Te\\u015fkilat\\u0131 AET Dairesini (Genel M\\u00fcd\\u00fcrl\\u00fck) kurdu. 1985-1990 y\\u0131llar\\u0131nda Paris\\u2019te, OECD T\\u00fcrkiye B\\u00fcy\\u00fckel\\u00e7ili\\u011fi\\u2019nde Planlama M\\u00fc\\u015faviri olarak \\u00e7al\\u0131\\u015ft\\u0131. 1990-1992 y\\u0131llar\\u0131nda Ba\\u015fbakanl\\u0131k Ba\\u015fm\\u00fc\\u015favirli\\u011fi\\u2019ne atand\\u0131. 1991 y\\u0131l\\u0131nda Anadolu \\u00dcniversitesi\\u2019ne ge\\u00e7mi\\u015f, 2014 y\\u0131l\\u0131nda emekli olmu\\u015ftur. Bu s\\u00fcre i\\u00e7inde \\u0130ktisadi Geli\\u015fme ve Uluslararas\\u0131 Geli\\u015fme Anabilim Dal\\u0131 Ba\\u015fkanl\\u0131\\u011f\\u0131, 2010-2013 d\\u00f6neminde \\u0130ktisat Fak\\u00fcltesi Dekanl\\u0131\\u011f\\u0131 yapm\\u0131\\u015ft\\u0131r. Uluslararas\\u0131 Ekonomi, T\\u00fcrkiye Ekonomisi, Avrupa Birli\\u011fi ve Uluslararas\\u0131 Ekonomik \\u0130li\\u015fkiler konular\\u0131nda 24 kitab\\u0131, 12 ortak ve 3 \\u00e7eviri eseri vard\\u0131r. Ortak yazarl\\u0131 bir ders kitab\\u0131 T\\u00dcBA \\u00fcniversite ders kitaplar\\u0131 2012 y\\u0131l\\u0131 telif ve \\u00e7eviri eser \\u00f6d\\u00fcl\\u00fc olmak \\u00fczere 6 bilimsel ara\\u015ft\\u0131rma \\u00f6d\\u00fcl\\u00fcne sahiptir. Eski\\u015fehir Sakarya gazetesi ile Turkish Forum\\u2019da (ABD) haftal\\u0131k g\\u00fcncel yaz\\u0131lar\\u0131 yay\\u0131nlanmaktad\\u0131r. \\u00d6zge\\u00e7mi\\u015fi WHO\\u2019s WHO D\\u00fcnya, Asya ve T\\u00fcrkiye bask\\u0131lar\\u0131nda yer alm\\u0131\\u015ft\\u0131r.\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7912"}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7912"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7912\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7943,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7912\/revisions\/7943"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7942"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7912"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7912"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7912"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}