{"id":8444,"date":"2019-10-19T19:30:04","date_gmt":"2019-10-19T16:30:04","guid":{"rendered":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/?p=8444"},"modified":"2019-10-19T16:46:14","modified_gmt":"2019-10-19T13:46:14","slug":"sun-tzudan-gunumuze-hibrit-savas-kavrami","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/sun-tzudan-gunumuze-hibrit-savas-kavrami\/","title":{"rendered":"Sun Tzu\u2019dan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze hibrit sava\u015f kavram\u0131"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/h2>\n

Konumu gere\u011fi T\u00fcrkiye<\/strong><\/h2>\n

T\u00fcrkiye, d\u00fcnya co\u011frafyas\u0131nda b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7 merkezlerinin tam ortas\u0131nda yer alan, farkl\u0131 dinlerin ve k\u00fclt\u00fcrlerin temas alan\u0131 ve kesi\u015fme noktas\u0131nda bulunan merkezi konumu ile g\u00fc\u00e7 dengesinde bir mihenk ta\u015f\u0131d\u0131r. \u00dclkemizin s\u00f6z konusu konumu, kendisine \u00e7oklu jeopolitik ve jeo-stratejik imk\u00e2nlar ve se\u00e7enekler sundu\u011fu gibi, pek \u00e7ok riskle kar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131na da neden olmaktad\u0131r.<\/p>\n

\""Brenton

“…Brenton Tarrant, katliamda kulland\u0131\u011f\u0131 silahlar\u0131n ve \u00fczerine baz\u0131 isimler yazm\u0131\u015f. Bunlar i\u00e7erisinde bence en \u00f6nemlisi ve kilit olan\u0131, 1389\u2019daki Kosova Sava\u015f\u0131\u2019ndan hemen sonra Birinci Murad\u2019\u0131 han\u00e7erleyerek \u015fehit eden ve S\u0131rplar\u0131n y\u00fczy\u0131llard\u0131r \u201culusal kahraman\u201d olarak g\u00f6rd\u00fckleri Milo\u015f Obili\u00e7.”<\/p><\/div>\n

Me\u015fhum Yeni Zelanda olay\u0131<\/strong><\/h2>\n

\u0130\u00e7inde bulundu\u011fumuz y\u00fczy\u0131lda k\u00fcresel ve b\u00f6lgesel geli\u015fmeleri izlemek ve onlar aras\u0131nda bir ba\u011flant\u0131 kurmak giderek zorla\u015fmaktad\u0131r. Teknoloji ve ileti\u015fim alanlar\u0131ndaki devrimlerin de katk\u0131s\u0131yla, k\u00fcreselin ve yerelin birbirlerini etkileme kapasitesi \u00f6nemli oranda artm\u0131\u015ft\u0131r. D\u00fcnya siyasal sistemi de g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00f6ng\u00f6r\u00fclemeyecek \u00f6l\u00e7\u00fcde h\u0131zl\u0131 bir de\u011fi\u015fim ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ge\u00e7irmekte; ge\u00e7mi\u015fin paradigmalar\u0131 olgu ve olaylar\u0131 a\u00e7\u0131klamakta yetersiz kalmaktad\u0131r. T\u0131pk\u0131, yak\u0131n s\u00fcre\u00e7te Yeni Zelanda\u2019da ya\u015fan\u0131lan me\u015fhum olayda oldu\u011fu gibi.<\/p>\n

Katliam\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftiren ter\u00f6rist Brenton Tarrant, katliamda kulland\u0131\u011f\u0131 silahlar\u0131n ve \u00fczerine baz\u0131 isimler yazm\u0131\u015f. Bunlar i\u00e7erisinde bence en \u00f6nemlisi ve kilit olan\u0131, 1389\u2019daki Kosova Sava\u015f\u0131\u2019ndan hemen sonra Birinci Murad\u2019\u0131 han\u00e7erleyerek \u015fehit eden ve S\u0131rplar\u0131n y\u00fczy\u0131llard\u0131r \u201culusal kahraman\u201d olarak g\u00f6rd\u00fckleri Milo\u015f Obili\u00e7. Malumunuz; Sultan 1. Murad, Osmanl\u0131\u2019n\u0131n bir beylikten imparatorlu\u011fa ge\u00e7i\u015finde \u00f6nemli rol oynayan, Rumeli\u2019yi ve Balkan co\u011frafyas\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde T\u00fcrk vatan\u0131 haline getiren b\u00fcy\u00fck bir T\u00fcrk hakan\u0131d\u0131r. Bu ba\u011flamda, katliam\u0131 yapan ter\u00f6ristin, tarihsel olarak t\u00fcm anekdotlar\u0131 iyi et\u00fct eden bir \u00f6rg\u00fct ya da servisle temasta veya angaje oldu\u011fu a\u00e7\u0131k\u00e7a ortadad\u0131r.\u00a0 Dolay\u0131s\u0131yla, bu angajman\u0131n nas\u0131l kuruldu\u011fu \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcrse, T\u00fcrk-\u0130slam co\u011frafyas\u0131n\u0131 bekleyen, olas\u0131 risk ve tehditlerin de belirlenebilece\u011fi ve \u00f6nlenebilece\u011fi kesindir.<\/p>\n

\u0130slamofobi hortlad\u0131<\/strong><\/h2>\n

Ya\u015fan\u0131lan bu me\u015fhum olay a\u00e7\u0131s\u0131ndan, hibrit sava\u015f tan\u0131m\u0131n\u0131 a\u00e7arsak; iki ayr\u0131 taarruz y\u00f6ntemi olan, yani bir melez-karma stratejik sava\u015f olan; \u2018fa\u015fist \u0131rk\u00e7\u0131 reaksiyon ve \u0130slamofobi ter\u00f6r\u00fcn\u00fcn yans\u0131mas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Hibrit sava\u015f<\/strong><\/h2>\n

Art\u0131k, yeni k\u00fcresel d\u00fczende, ya\u015fan\u0131lan her me\u015fhum olay, farkl\u0131 co\u011frafyalara s\u0131\u00e7rayabiliyor. \u0130\u015fte bu; hibrit sava\u015f y\u00f6nteminin en temel \u00f6zelli\u011fidir. Yeni Zelanda\u2019dan t\u00fcm \u0130slam co\u011frafyas\u0131na ve M\u00fcsl\u00fcmanlara y\u00f6nelik yeni bir \u0130slamofobi ter\u00f6r reaksiyonu s\u0131\u00e7rayabilir. Korkar\u0131m, bu reaksiyonu Balkanlarda g\u00f6rebiliriz. Zira ter\u00f6ristin silah\u0131nda yaz\u0131l\u0131 olanlar, bu reaksiyonun art\u0131k kaynama noktas\u0131na geldi\u011fini ve her an Balkan co\u011frafyas\u0131na ve d\u00fcnyan\u0131n her yerindeki M\u00fcsl\u00fcman pop\u00fclasyonuna s\u0131\u00e7rayabilece\u011fini de ortaya koyuyor. Yani, \u015funu net olarak belirtmek istiyorum; Yeni Zelanda cami katliam\u0131 hibrit sava\u015f y\u00f6nteminin kaynama noktas\u0131yd\u0131. S\u0131rada ne var? T\u00fcrkiye ve onun \u00e7evresinde kenetlenmeye \u00e7al\u0131\u015fan T\u00fcrk-\u0130slam co\u011frafyas\u0131, olu\u015fabilecek bu yeni reaksiyonu \u00f6nceden tespit etmek ve \u00f6nlemler almak zorundad\u0131r. E\u011fer hibrit sava\u015f, T\u00fcrk ve \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 olarak, bizim evimize kadar girdiyse, biz de hibrit sava\u015f\u0131n i\u00e7inde yer alan \u2018hibrit istihbarat\u0131\u2019 y\u00f6nteminin gere\u011fi olarak, harekete ge\u00e7mek durumunday\u0131z. \u00dclkemizdeki ve hatta dost T\u00fcrk-\u0130slam co\u011frafyas\u0131 \u00fclkelerindeki ilgili g\u00fcvenlik kurumlar\u0131, \u00e7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131n \u00f6nemli bir jeo-stratejik m\u00fccadele unsuru olan hibrit sava\u015f ve hibrit istihbarat\u0131 konusunda gerekli g\u00fcncellemeleri s\u00fcratle y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe sokmak ve kurumsal ad\u0131mlar\u0131 atmak zorundad\u0131r. Hi\u00e7 ku\u015fkusuz, T\u00fcrk devlet gelene\u011fi ve birikimi, ya\u015fan\u0131lan her t\u00fcrl\u00fc sald\u0131r\u0131 ve risk algoritmas\u0131na kar\u015f\u0131 tedbir ve imk\u00e2n yaratma kabiliyetine sahiptir. Unutmamal\u0131y\u0131z, art\u0131k hibrit sava\u015f ger\u00e7e\u011finin bir gere\u011fi olarak,\u00a0 d\u00fcnyan\u0131n her yerinde ya\u015fanabilecek bir kriz veya sald\u0131r\u0131, d\u00fcnyan\u0131n herhangi bir b\u00f6lgesine s\u0131\u00e7rayabilir ve bir\u00e7ok risk ve tehlikeyi de beraberinde getirebilir.<\/p>\n

G\u00fc\u00e7 dengeleri yerinden oynuyor<\/strong><\/h2>\n

21. y\u00fczy\u0131lda k\u00fcresel g\u00fc\u00e7 olma yolunda ilerleyen \u00fclkelerin d\u00fcnyan\u0131n jeopolitik dengelerini k\u00f6kten de\u011fi\u015ftirebilece\u011fi ve bunun potansiyel etkilerinin b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyay\u0131 etkileyebilece\u011fi tart\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, k\u00fcresel g\u00fc\u00e7 dengeleri bak\u0131m\u0131ndan \u00c7in-Rusya ile \u0130ran-Pakistan aras\u0131ndaki yak\u0131nla\u015fman\u0131n, Avrupa-Atlantik entegrasyonu \u00fczerinde ciddi bir bas\u0131n\u00e7 yapt\u0131\u011f\u0131; bununla beraber, Asya-Pasifik\u2019te Japonya, Yeni Zelanda ve Avustralya\u2019y\u0131 askeri bir g\u00fcce, G\u00fcney Asya\u2019da ise, Hindistan\u2019\u0131 n\u00fckleer bir g\u00fcce d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrecek hamleleri beraberinde getirdi\u011fi g\u00f6zlemlenmektedir.<\/p>\n

K\u00fcresel liderlik m\u00fccadelesi<\/strong><\/h2>\n

K\u00fcresel arenada, 11 Eyl\u00fcl 2001 tarihinde ABD\u2019ye y\u00f6nelik olarak ger\u00e7ekle\u015ftirilen ter\u00f6r sald\u0131r\u0131s\u0131ndan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar Rusya, \u00c7in, Hindistan, Japonya, Meksika, Avustralya ve Yeni Zelanda gibi k\u00fcresel veya b\u00f6lgesel lider olma potansiyeline sahip uluslararas\u0131 akt\u00f6rlerin, ABD\u2019nin k\u00fcresel rakipleri durumuna geldi\u011fi; k\u00fcresel g\u00fc\u00e7 m\u00fccadelesinin Afrika ile Asya-Pasifik ekseni co\u011frafyas\u0131nda ya\u015fand\u0131\u011f\u0131; ABD\u2019nin, eski m\u00fcttefikleri ve yeni kurdu\u011fu i\u015fbirliklerinin yard\u0131m\u0131yla, \u00c7in liderli\u011findeki Do\u011fu ekseninin etki alan\u0131n\u0131 daraltmaya odakl\u0131 politikalar izledi\u011fi; enerji kaynaklar\u0131n\u0131n ve g\u00fczerg\u00e2hlar\u0131n\u0131n daha da \u00f6nem kazand\u0131\u011f\u0131, dinamik, \u00e7ok akt\u00f6rl\u00fc bir uluslararas\u0131 yap\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirilmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla, yeni k\u00fcresel d\u00fczende; d\u00fcnya g\u00fc\u00e7 dengesini belirleyecek kritik b\u00f6lgenin Bat\u0131\u2019dan Do\u011fu\u2019ya do\u011fru kayd\u0131\u011f\u0131 ve Asya-Pasifik\u2019in bir \u00e7ekim merkezine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6zlemlenmektedir. Yeni Zelanda\u2019n\u0131n Asya-Pasifik ekseninde \u0130ngiltere ad\u0131na kontrol ve muhaf\u0131zl\u0131k yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 da unutmamak gerekiyor. Dolay\u0131s\u0131yla Yeni Zelanda\u2019n\u0131n ya\u015fayaca\u011f\u0131 her t\u00fcrl\u00fc risk ve kriz do\u011frudan do\u011fruya \u0130ngiltere\u2019yi de ilgilendirmektedir.<\/p>\n

Sosyolojik a\u00e7\u0131dan hibrit sava\u015f<\/strong><\/h2>\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde, \u2018hibrit sava\u015f\u2019<\/em>, konvansiyonel k\u00f6kenli sava\u015flar\u0131n yerini tamamen almamakla beraber devletler ve devlet d\u0131\u015f\u0131 k\u00fcresel akt\u00f6rler a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli bir etken olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Ku\u015fkusuz, toplumlar\u0131n alg\u0131lama seviyelerindeki evrimsel de\u011fi\u015fimlerin olu\u015fturdu\u011fu tan\u0131mlama ve analiz s\u00fcre\u00e7lerinde yetersiz kalan baz\u0131 konular, sava\u015f i\u00e7in de ge\u00e7erlidir. B\u00fct\u00fcn sava\u015f ve istihbarat y\u00f6ntemlerinde oldu\u011fu gibi hibrit sava\u015f\u0131n ve hibrit istihbarat\u0131n da kendine \u00f6zg\u00fc bir sosyolojisi vard\u0131r. Bu \u00f6zg\u00fcn sosyolojik yakla\u015f\u0131m\u0131n da sava\u015f ve istihbarat y\u00f6ntemleri ba\u011flam\u0131nda, i\u00e7erisinde bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bir\u00e7ok unsur bulunmaktad\u0131r. T\u0131pk\u0131 dini inan\u00e7 unsuru gibi. Bu anlamda ad\u0131na insan denilen \u00f6zel varl\u0131\u011f\u0131 di\u011fer t\u00fcrlerden ay\u0131ran din fakt\u00f6r\u00fc, sosyolojik analizin de temel bir \u00f6\u011fesidir.<\/p>\n

S\u00fcrekli geli\u015fen sava\u015f tipleri<\/strong><\/h2>\n

Sava\u015f\u0131n tarihi geli\u015fim s\u00fcrecinde, sava\u015fan taraflar birbirlerine kar\u015f\u0131 \u201cd\u00fczenli\u201d kuvvetlerin yan\u0131nda \u00e7o\u011fu durumlarda gayri nizami (d\u00fczenli olmayan) kuvvetleri de kullanm\u0131\u015flar; aldatma ve s\u00fcrpriz etkisi yaratacak yeni taktikler uygulam\u0131\u015flar ve hen\u00fcz bilinmeyen silahlara ba\u015fvurmu\u015flard\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde, de\u011fi\u015fen ko\u015fullarla birlikte, kullan\u0131lan silah t\u00fcrleri da de\u011fi\u015fmi\u015ftir. Konvansiyonel, biyolojik, kimyasal, asimetrik, hibrit, total, sivil, k\u00fcresel, siber ve n\u00fckleer sava\u015f gibi yeni kavramlar ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Art\u0131k en iyi t\u00fcfeklere, toplara de\u011fil; en iyi hackerlere, hassas g\u00fcd\u00fcm kitlerine, insans\u0131z hava ara\u00e7lar\u0131na ve bilgi teknolojilerine sahip taraflar \u00fcst\u00fcnl\u00fck sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n

Surkov-Gerasimov ve hibrit sava\u015f<\/strong><\/h2>\n

Hibrit Sava\u015f, sava\u015fanlar\u0131n her t\u00fcrl\u00fc \u015fiddet ve su\u00e7 eylemiyle beraber, medyan\u0131n ve bilgi ak\u0131\u015f\u0131n\u0131n da \u201csilah\u201d olarak kullan\u0131labilece\u011fini \u00f6ng\u00f6r\u00fcyor. Taraflar, birbirleriyle sadece sahada \u00e7at\u0131\u015fm\u0131yor; ayn\u0131 zamanda, hedef kitlelerinin \u201ckalpleri ve zihinleri kazanma sava\u015f\u0131\u201d i\u00e7in ellerinden geleni yap\u0131yor. Sadece s\u0131cak \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 yerlerdeki halklar de\u011fil, ayn\u0131 zamanda uluslararas\u0131 akt\u00f6rler ve kamuoyu da Hibrit Sava\u015f\u2019taki hedef kitlelerden biridir. Di\u011fer bir deyi\u015fle, askeri \u00fcst\u00fcnl\u00fck elde etmek kadar, \u201cmanevi g\u00fc\u00e7 ve zafer\u201d elde etmek i\u00e7in de ger\u00e7ekle\u015ftirilen bir \u201calg\u0131lar\u0131 y\u00f6netme\u201d \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131ndan s\u00f6z ediyorum. Hibrit Sava\u015f s\u00f6ylemi Rusya\u2019da son d\u00f6nemlerde artan \u00f6nemde ilgi \u00e7ekmektedir. Bu kapsamda Putin\u2019in dan\u0131\u015fman\u0131 Surkov ile Rus generali Valery Gerasimov\u2019un yakla\u015f\u0131mlar\u0131 dikkate de\u011ferdir. Surkov, 2014\u2019de yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 makalede Rusya\u2019n\u0131n son d\u00f6nem harek\u00e2tlar\u0131n\u0131 do\u011frusal olmayan (non-linear) sava\u015f, yeni nesil sava\u015f ve \u201ckirli sava\u015f\u201d olarak nitelemektedir. Hibrit sava\u015flar\u0131n en ba\u015fta gelen \u00f6zelliklerinden biri, \u00e7at\u0131\u015fma tipinin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme u\u011framas\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin, 2010\u2019da d\u00fcnyadaki 37 \u00e7at\u0131\u015fmadan sadece 6 tanesinin devletleraras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi; 31 tanesinin ise ter\u00f6rizm tipi \u00e7at\u0131\u015fmalara girdi\u011fi kabul edilmi\u015ftir. Yani ter\u00f6rizm, hibrit sava\u015flarda \u00f6nemli bir yere sahiptir.<\/p>\n

\""Siber

“Siber uzay\u0131n \u00f6neminin di\u011fer boyutu ise hibrit sava\u015f\u0131n do\u011fas\u0131na uygun bi\u00e7imde sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 sald\u0131r\u0131 ortam\u0131d\u0131r.”<\/p><\/div>\n

Siber sald\u0131r\u0131<\/strong><\/h2>\n

Hibrit sava\u015flar\u0131n \u00f6zelliklerinden biri de siber sald\u0131r\u0131lar\u0131 bar\u0131nd\u0131rmas\u0131d\u0131r. Siber uzay, hibrit sava\u015f\u0131n y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi i\u00e7in gereken iki unsurun sa\u011flanmas\u0131nda ve sava\u015f\u0131n kazan\u0131lmas\u0131nda olduk\u00e7a \u00f6nemli bir yere sahiptir. Bu \u00f6nemi iki y\u00f6nl\u00fc olarak g\u00f6rmemiz gerekir. Her \u015feyden \u00f6nce hibrit sava\u015f\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde sava\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fcten asimetrik birliklerle komuta kontrol mekanizmas\u0131 aras\u0131ndaki olduk\u00e7a s\u0131k\u0131 ileti\u015fime dayanmaktad\u0131r. Siber sava\u015f, internet ortam\u0131nda kar\u015f\u0131 taraf\u0131n bilgilerine ula\u015fabilme, stratejik noktalar\u0131 \u00e7\u00f6kertme \u015feklinde ger\u00e7ekle\u015fen sava\u015ft\u0131r. Gerek siber sava\u015f ve a\u011f sava\u015f\u0131 gerekse hibrit sava\u015f, geleneksel olarak tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131 \u015fekliyle ger\u00e7ek sava\u015flar de\u011fildir. Her ikisi de bilgi hakk\u0131nda kimin, neyi, ne zaman, nerede ve ni\u00e7in bildi\u011fi ve bir toplum ya da bir ordunun, kendisi ve d\u00fc\u015fmanlar\u0131 ile ilgili bilgisine ba\u011fl\u0131 olarak ne kadar g\u00fcvende oldu\u011fuyla ilgili bir sava\u015f bi\u00e7imidir. Siber bo\u015fluktaki t\u00fcm silahlar a\u011f sava\u015f\u0131nda, propaganda faaliyetleri ve veri tabanlar\u0131na, bilgi sistemlerine m\u00fcdahalede bulunma ama\u00e7lar\u0131 i\u00e7in kullan\u0131labilmektedir. Siber uzay\u0131n \u00f6neminin di\u011fer boyutu ise hibrit sava\u015f\u0131n do\u011fas\u0131na uygun bi\u00e7imde sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 sald\u0131r\u0131 ortam\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Siber uzay<\/strong><\/h2>\n

Hibrit sava\u015fta sald\u0131ran devletle sald\u0131r\u0131lan devlet aras\u0131nda olmas\u0131 gereken temass\u0131zl\u0131k hali d\u00fczenli birlikle sa\u011flanamazken siber sald\u0131r\u0131 kapasitesi ile sa\u011flanabilmektedir. Siber uzayda yap\u0131lan sald\u0131r\u0131larda verilebilecek zarar kapasitesi her ge\u00e7en g\u00fcn artarken tespit\/isnat sorunu varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmektedir. \u015eebekele\u015fmenin her ge\u00e7en g\u00fcn artmas\u0131 ise tespit\/isnad\u0131 zor gri b\u00f6lgede kullan\u0131lan sald\u0131r\u0131 se\u00e7eneklerini artt\u0131racakt\u0131r. Sonu\u00e7 olarak devletlerin hibrit sava\u015f stratejisine bir uygulay\u0131c\u0131 olarak haz\u0131rlanmas\u0131 gerekmektedir. Bunun da \u00f6tesinde ilgili kurumlar taraf\u0131ndan b\u00f6yle bir sald\u0131r\u0131ya maruz kal\u0131nmas\u0131 durumunda ya\u015fanan \u00f6rnekler \u00fczerinden al\u0131nmas\u0131 gereken dersler oldu\u011funu kabul ederek savunma \u00f6nlemleri \u00fczerine de kuramsal ve kurumsal temelde \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Dejenerasyon sava\u015f ve savunmada da i\u015f ba\u015f\u0131nda<\/strong><\/h2>\n

Son y\u0131llarda asker\u00ee, siyasi literat\u00fcr ve medyada sava\u015f kavramlar\u0131 ve bununla ilgili tasnif ve yorumlarda b\u00fcy\u00fck bir dejenerasyon oldu\u011fu g\u00f6zlemlenmektedir. Neye kar\u015f\u0131l\u0131k geldi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmeksizin, ilgili ilgisiz kullan\u0131lmaya ve moda tabirler haline getirilerek, referansta bulunma \u00e7\u0131lg\u0131nl\u0131\u011f\u0131yla her alana s\u00fcratle yay\u0131lmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlenmektedir. Sanki yeni bir sava\u015f t\u00fcr\u00fc ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f gibi bir hava estirilmekte, bunun anla\u015f\u0131lmas\u0131 ve kullan\u0131ma sunulmas\u0131 halinde de sorunlara g\u00fcm\u00fc\u015f kur\u015fun olma beklentisi olu\u015fturulmaktad\u0131r: Asimetrik, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc nesil, siber, post-modern, kirli, \u00f6rt\u00fcl\u00fc, psikolojik, bilgi, hibrit sava\u015f vb. kavramlar da d\u00fc\u015f\u00fcnceler gibi belli \u015fartlar\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Bir kavram\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 ve yayg\u0131n bir kullan\u0131m alan\u0131na sahip olu\u015fu, onun bir bo\u015flu\u011fu dolduruyor olmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Sava\u015f ve onunla ilgili kavramlar\u0131 kullanma ve referans almada titizlenilmesi gereken y\u00f6nler bulunmaktad\u0131r. \u00d6nemli olan, onun renkli ve albenisi y\u00fcksek s\u0131fatlarla tedav\u00fclde tutulmas\u0131 de\u011fil, m\u00fccadele stratejileri i\u00e7erisinde nas\u0131l i\u015flevsel k\u0131l\u0131nd\u0131klar\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Sun Tzu ve hibrit sava\u015f<\/strong><\/h2>\n

Tarihin her devrinin, kendine \u00f6zg\u00fc sava\u015f tarzlar\u0131, kurallar\u0131 ve istihbarat y\u00f6ntemleri vard\u0131r. \u00d6rne\u011fin, Sun Tzu\u2019nun, \u201c Sadece yedi nota bulunmas\u0131na kar\u015f\u0131n bu yedi notan\u0131n kar\u0131\u015f\u0131m\u0131ndan pek \u00e7ok melodi yarat\u0131l\u0131r<\/em>. \u201d ifadesi ve ayr\u0131ca \u201c Sadece be\u015f ana renk (mavi, sar\u0131, k\u0131rm\u0131z\u0131, beyaz ve siyah) olmas\u0131na kar\u015f\u0131n bu be\u015f rengin kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 ile s\u0131n\u0131rs\u0131z renk \u00fcretilebilir<\/em>. \u201d tespiti ve \u201c Sadece d\u00f6rt tat (ac\u0131, ek\u015fi, tatl\u0131, tuzlu) bulunmas\u0131na kar\u015f\u0131n bu d\u00f6rt tad\u0131n kar\u0131\u015f\u0131mlar\u0131 ile sonsuz lezzet ortaya \u00e7\u0131kar.<\/em> \u201d yakla\u015f\u0131m\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren bu ger\u00e7ekli\u011fin alt\u0131n\u0131 \u00e7izmekte, sava\u015f teori ve prati\u011finin istikametini tayin etmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla, hibrit sava\u015f\u0131n kavram olarak ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131 ve kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 bu anlamda de\u011ferlendirmek gerekti\u011fi hususunda g\u00fc\u00e7l\u00fc bir inan\u00e7 bulunmaktad\u0131r. Sava\u015f\u0131n melezle\u015fmesini iki ayr\u0131 t\u00fcr\u00fcn k\u0131rmas\u0131 gibi g\u00f6rmemek ve anlamamak gerekir. Sava\u015fa etki eden bir\u00e7ok hususun uyumlu birlikteli\u011fi sonucunda, zaman\u0131n ruhuna uygun olarak ortaya \u00e7\u0131kan yeni y\u00f6ntem, yeni bir savunma ve sald\u0131r\u0131 anlay\u0131\u015f\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n

Ya ne yapmal\u0131?<\/strong><\/h2>\n

Hibrit sava\u015f, m\u00fccadelenin de\u011fi\u015fimi ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc kapsam\u0131nda incelenmesi gereken bir konudur. Bu sava\u015f, mill\u00ee g\u00fc\u00e7 unsurlar\u0131n\u0131n tamam\u0131n\u0131, m\u00fccadelenin i\u00e7erisine alan s\u00fcrekli ve s\u0131n\u0131rs\u0131z bir sava\u015ft\u0131r.\u00a0 Hibrit sava\u015f, konvansiyonel\/nizami sava\u015f\u0131n klasik gerilla\/kontrgerilla sava\u015f\u0131 ve onun y\u00f6ntemleri ile etkile\u015fimi sonucunda, ortaya \u00e7\u0131kan yeni bir gayrinizami sava\u015f t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Her ikisinin de \u00f6zelliklerinin harmanland\u0131\u011f\u0131 bile\u015fkede asimetrik sava\u015f\u0131n, d\u00fc\u015f\u00fck yo\u011funluklu sava\u015f\u0131n, psikolojik sava\u015f\u0131n, bilgi sava\u015f\u0131n\u0131n, siber sava\u015f\u0131n, n\u00fckleer sava\u015f\u0131n ve hatta uzay sava\u015f\u0131n\u0131n karakter \u00f6zellikleri vard\u0131r. Sadece sava\u015fla ilgili olanlar de\u011fil sava\u015f d\u0131\u015f\u0131 ara\u00e7lar, olu\u015fumlar ve y\u00f6ntemler de vard\u0131r. Bu ba\u011flamda hibrit sava\u015f\u0131, nesillere g\u00f6re tasnif eden farkl\u0131 bir yakla\u015f\u0131mla incelemenin yerinde olaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Ancak, sava\u015f\u0131n karakterindeki bu anlaml\u0131 de\u011fi\u015fimi do\u011fru okuman\u0131n yolunun, \u00f6ncelikle, onun do\u011fas\u0131n\u0131 anlamaktan ge\u00e7ti\u011fini de bilmek gerekmektedir.<\/p>\n

 <\/p>\n

Konuyla ilgili okuma tavsiyesi<\/strong><\/h2>\n

-Milli Savunma \u00dcniversitesi, Sava\u015f\u0131n De\u011fi\u015fen Modeli: H\u0130BR\u0130T SAVA\u015e, Ankara, 2018.<\/p>\n

-Sun TZU, Sava\u015f Sanat\u0131, \u0130\u015f Bankas\u0131 Yay\u0131nlar\u0131, Ankara, 2017.<\/p>\n

-MGK Genel Sekreterli\u011fi, STRATEJ\u0130 YAZILARI- 1. Cilt (Milli G\u00fcvenlik Perspektifinden \u0130\u00e7 ve D\u0131\u015f Meseleler), Ankara, 2014.<\/p>\n

-\u00d6ZER, Yusuf, Sava\u015f\u0131n De\u011fi\u015fen Karakteri: Teori ve Uygulamada Hibrit Sava\u015f<\/em>, G\u00fcvenlik Bilimleri Dergisi, May\u0131s 2018, 7 (1), 29 \u201356<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sava\u015f\u0131n tarihi geli\u015fim s\u00fcrecinde, sava\u015fan taraflar birbirlerine kar\u015f\u0131 \u201cd\u00fczenli\u201d kuvvetlerin yan\u0131nda \u00e7o\u011fu durumlarda gayri nizami kuvvetleri de kullanm\u0131\u015flar; aldatma ve s\u00fcrpriz etkisi yaratacak yeni taktikler uygulam\u0131\u015flard\u0131r.Konvansiyonel, biyolojik..<\/p>\n","protected":false},"author":41,"featured_media":8466,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_ef_editorial_meta_date_first-draft-date":"","_ef_editorial_meta_paragraph_assignment":"","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[60,2,66],"tags":[1070,1068,1071,1069,1067,719],"coauthors":[51],"class_list":["post-8444","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-teknoloji","category-genel","category-siyaset-tarih","tag-hibrit-istihbarat","tag-hibrit-savas","tag-siber-saldiri","tag-siber-savas","tag-sun-tzu","tag-yeni-zelanda"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8444","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/41"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8444"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8444\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8468,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8444\/revisions\/8468"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8466"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8444"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8444"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8444"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=8444"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}