{"id":8760,"date":"2019-12-11T19:30:00","date_gmt":"2019-12-11T16:30:00","guid":{"rendered":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/?p=8760&#038;preview=true&#038;preview_id=8760"},"modified":"2019-12-11T16:40:50","modified_gmt":"2019-12-11T13:40:50","slug":"oguz-bitigi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/oguz-bitigi\/","title":{"rendered":"T\u00fcrklerin O\u011fuz Biti\u011fi adl\u0131 s\u00f6zl\u00fc tarihi yahut Nehir Destan O\u011fuzname Oguz Bitig"},"content":{"rendered":"<div id=\"attachment_8766\" style=\"width: 778px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-8766\" class=\"size-full wp-image-8766\" src=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/dede-korkut-masallari-768x408.jpg\" alt=\"dede korkut masallar\u0131\" width=\"768\" height=\"408\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/dede-korkut-masallari-768x408.jpg 768w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/dede-korkut-masallari-768x408-300x159.jpg 300w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/dede-korkut-masallari-768x408-150x80.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 768px) 100vw, 768px\" \/><p id=\"caption-attachment-8766\" class=\"wp-caption-text\">Dede Korkut Hik\u00e2yeleri<\/p><\/div>\n<h2><strong>Kam\u00e7\u0131lay\u0131c\u0131 ve k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 bir eser<sup> <a href=\"#_edn1\" name=\"_ednref1\">[i]<\/a><\/sup><\/strong><\/h2>\n<p>Yak\u0131nlarda \u00e7\u0131kan <em>Nehir Destan O\u011fuzname (Oguz Bitig)<\/em> adl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ile Ahmet B. Ercilasun, kendi deyi\u015fi ile <em>kam\u00e7\u0131lay\u0131c\u0131<\/em>, bana g\u00f6re <em>k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131<\/em> nitelikte yeni bir eseri bilim ve k\u00fclt\u00fcr hayat\u0131na kazand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>T\u00fcrk s\u00f6zl\u00fc tarih anlat\u0131lar\u0131 aras\u0131nda en kadim yarat\u0131lar\u0131ndan birisi <em>\u2018Ulu Han Ata Bitigi\u2019<\/em> ise, \u00f6teki de XIV. y\u00fczy\u0131l ba\u015flar\u0131nda ad\u0131 ilk kez <em>\u2018O\u011fuzn\u00e2me\u2019<\/em> diye tarihi kay\u0131tlara ge\u00e7en <em>\u2018Oguz Bitigi\u2019<\/em>dir. Bunlar\u0131n her ikisinin de varl\u0131\u011f\u0131, Meml\u00fbk Devleti tarih\u00e7isi \u0130bn Aybek \u2018in muhtasar\u0131 <em>\u2018D\u00fcrer\u00fc\u2019t-Tic\u00e2n\u2019<\/em> ve mufassal\u0131 olan <em>\u2018Kenz\u00fc\u2019d-D\u00fcrer\u2019<\/em> adl\u0131 eserlerinde yer alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<h2><strong>T\u00fcrklerde s\u00f6zl\u00fc tarih anlat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131<\/strong><\/h2>\n<p>T\u00fcrklerin s\u00f6zl\u00fc tarih anlat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda kadimden XIV. y\u00fczy\u0131l ba\u015flar\u0131na kadar s\u00f6z ve ezgi birlikteli\u011fi i\u00e7inde yarat\u0131lm\u0131\u015f bir manzum anlat\u0131m dili kulland\u0131\u011f\u0131 ve bunun anlat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 da toplum ya\u015fam\u0131nda ak\u0131ll\u0131, bilge ki\u015filerin yapt\u0131\u011f\u0131 \u0130bn Aybek taraf\u0131ndan yaz\u0131lan tarihten anla\u015f\u0131l\u0131r. Ayr\u0131ca, anlat\u0131mlar\u0131n kopuz e\u015fli\u011finde ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fi de bellidir.<\/p>\n<h2><strong>S\u00f6zl\u00fc tarih ve manzum anlat\u0131c\u0131l\u0131k<\/strong><\/h2>\n<p>\u201cT\u00fcrkler, neden s\u00f6zl\u00fc tarih anlat\u0131m\u0131nda manzum yap\u0131y\u0131 tercih etmi\u015ftir?\u201d sorusunun yan\u0131t\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz, yaz\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131, s\u00f6z\u00fcn ve ezginin egemenli\u011fini toplum ya\u015fam\u0131nda korudu\u011fu \u00e7a\u011flarda yeg\u00e2ne saklay\u0131c\u0131, \u2018bellek\u2019 yani haf\u0131za denen yetenek ve kapasitedir. S\u00f6ze kadim \u00e7a\u011flarda kal\u0131c\u0131l\u0131k, saklay\u0131c\u0131l\u0131k g\u00fcc\u00fc, ezberlenebilirlik nitelikleri kazand\u0131ran temel \u00f6zelik, onun anlat\u0131m bi\u00e7imidir. \u015e\u00fcphesiz yarat\u0131c\u0131lar, anlat\u0131c\u0131lar bu s\u00fcrece bir anda girmemi\u015flerdir. S\u00f6z\u00fcn ve ezginin birlikteli\u011fini yaratm\u0131\u015flar ve bu yol ile s\u00f6zl\u00fc tarih anlat\u0131lar\u0131na, ge\u00e7mi\u015f toplum olaylar\u0131n\u0131n anlat\u0131mlar\u0131na s\u00fcreklilik kazand\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Kadim zamanlardan yaz\u0131ya al\u0131n\u0131ncaya kadar s\u00f6zl\u00fc tarih anlat\u0131lar\u0131 uzun bir s\u00fcre s\u00f6z ve ezgi birlikteli\u011fi i\u00e7inde ak\u0131ll\u0131 ve bilge ozanlar\u0131n dilinde gelecek ku\u015faklara aktar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<h2><strong>S\u00f6zl\u00fc tarih yaz\u0131ya ge\u00e7ince\u2026<\/strong><\/h2>\n<p>S\u00f6zl\u00fc tarih anlat\u0131lar\u0131n\u0131n yaz\u0131ya al\u0131nmalar\u0131ndan sonra, ak\u0131ll\u0131 ve bilge ozanlar\u0131n bunlar\u0131 ezberlemek yolu ile belleklerine ald\u0131klar\u0131, dinleyici \u00f6n\u00fcnde kopuz e\u015fli\u011finde \u00e7al\u0131p \u00e7\u0131\u011f\u0131rd\u0131klar\u0131 \u0130bn Aybek\u2019in ad\u0131 ge\u00e7en eserlerindeki kay\u0131tlar\u0131ndan anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Bana sorarsan\u0131z, hem <em>\u2018Ulu Han Ata Bitigi\u2019<\/em> ve hem de \u2018<em>Oguz Bitigi\u2019<\/em> adl\u0131 anlat\u0131lar\u0131n tamam\u0131n\u0131n anlat\u0131m dili s\u00f6z ve ezgi birlikteli\u011fi i\u00e7inde yarat\u0131lm\u0131\u015f manzum yap\u0131dad\u0131r. Yaz\u0131ya al\u0131nm\u0131\u015f olmalar\u0131 onlar\u0131n bu temel \u00f6zelli\u011fini, dinleyiciye ozanlar\u0131n sunum bi\u00e7imlerini de\u011fi\u015ftirmez, diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n<h2><strong>T\u00f6r\u00fck ve O\u011fuz k\u0131r\u0131lmas\u0131na dair<\/strong><\/h2>\n<p>Acaba diyorum, kadim T\u00fcrkler, ne zaman \u2018T\u00f6r\u00fck\u2019 ve \u2018O\u011fuz\u2019 b\u00fcy\u00fck k\u0131r\u0131lmas\u0131na u\u011frad\u0131? Acaba diyorum, <em>\u2018\u015eecere-i Ter\u00e2kime\u2019<\/em> ve <em>\u2018\u015eecere-i T\u00fcrk\u2019<\/em> ayr\u0131m\u0131, bir k\u0131r\u0131lman\u0131n yans\u0131mas\u0131 m\u0131d\u0131r? Acaba diyorum, Re\u015fideddin, T\u00fcrkleri ve O\u011fuzlar\u0131 ayr\u0131 ayr\u0131 zikrederek bu iktidar kavgas\u0131n\u0131n amca \u00e7ocuklar\u0131 aras\u0131nda cerayan etmi\u015f oldu\u011funu mu vurguluyor? Mo\u011folla\u015fan T\u00fcrklerden kas\u0131t nedir? <em>\u2018Ulu Han Ata Bitigi\u2019<\/em>nin sadece kadim T\u00fcrklerden Mo\u011follar ve K\u0131p\u00e7aklar aras\u0131nda reva\u00e7 g\u00f6rmesi, O\u011fuzlar\u0131n kendi anlat\u0131lar\u0131n\u0131 ihtiva eden <em>\u2018O\u011fuzn\u00e2me\u2019<\/em>ye k\u0131ymet vermesi acaba T\u00fcrk s\u00f6zl\u00fc tarih anlat\u0131lar\u0131n\u0131 hangi zamanlardan itibaren bir de\u011fi\u015fime sokmu\u015ftur? Bunlar \u00f6nemli olmakla beraber, bunlar\u0131n hepsini hen\u00fcz yan\u0131tlar\u0131n\u0131 \u015fahsen bilmedi\u011fim sorunlar, diye kendim i\u00e7in tan\u0131ml\u0131yorum.<\/p>\n<h2><strong>Kahraman\u0131n ya\u015fam anlat\u0131s\u0131<\/strong><\/h2>\n<p>T\u00fcrk s\u00f6zl\u00fc tarih anlat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir ba\u015fka temel \u00f6zelli\u011fi, her bir anlat\u0131n\u0131n bir kahraman\u0131n <em>\u2018ya\u015fam anlat\u0131s\u0131\u2019<\/em> bi\u00e7iminde d\u00fczenlenmesidir. Bir ikinci temel \u00f6zelli\u011fi ise, anlat\u0131lar\u0131n <em>\u2018soy a\u011fac\u0131\u2019<\/em> modeline g\u00f6re d\u00fczenlenmi\u015f olmalar\u0131d\u0131r. Bu durum T\u00fcrk tarih yaz\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na da yans\u0131m\u0131\u015ft\u0131r.<em>\u2019Bengg\u00fc Ta\u015f Bitig\u2019<\/em>ler <em>[=\u00d6l\u00fcms\u00fcz Ta\u015f Kitap]\u2019<\/em>lar dedi\u011fim <em>\u2018Orhun\/\u00d6t\u00fcken An\u0131tlar\u0131\u2019<\/em> da tarih yaz\u0131m\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu modele ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Tabii, bin y\u0131llar\u0131n, y\u00fczy\u0131llar\u0131n i\u00e7inden ozanlar\u0131n bilgelikleri, bellekleri g\u00fcc\u00fc ile ge\u00e7mi\u015ften gelece\u011fe y\u00fcr\u00fcyen bu anlat\u0131lar \u00e7a\u011f\u0131m\u0131zda anlat\u0131c\u0131 ve dinleyici \u00e7evrelerini yitirse bile, yaz\u0131ya al\u0131nm\u0131\u015f bi\u00e7imleri o b\u00fcy\u00fcl\u00fc anlat\u0131mlar\u0131n\u0131 korumay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmektedir. Onlar\u0131 okuyanlar\u0131n, ge\u00e7mi\u015flerine tarih ba\u011flam\u0131nda yabanc\u0131 kalmam\u0131\u015flar ise, hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz o b\u00fcy\u00fcl\u00fc d\u00fcnyan\u0131n i\u00e7inde dola\u015fmaktan, ge\u00e7mi\u015fin yi\u011fitlerinin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00fcnyaya girmekten mutlu olacaklar\u0131n\u0131 san\u0131yorum.<\/p>\n<h2><strong>Dede Korkut ve O\u011fuzn\u00e2me<\/strong><\/h2>\n<p>T\u00fcrk s\u00f6zl\u00fc tarih anlat\u0131lar\u0131n\u0131n \u2018s\u00f6zl\u00fc\u2019 ve yaz\u0131ya al\u0131nm\u0131\u015f bi\u00e7imleri bug\u00fcn her biri bir yana da\u011f\u0131lm\u0131\u015f, bir yazmada, bir bellekte kalm\u0131\u015f \u2018destans\u0131\u2019&lt;epik&gt; niteliklere sahip anlat\u0131lard\u0131r. Her bir par\u00e7as\u0131 ya \u2018Kit\u00e2b\u0131-\u0131 Dedem Korkut\u2019 ve \u2018Hik\u00e2yet-i O\u011fuzn\u00e2me\u2019 bi\u00e7imlerinde birer mecmua \u015feklinde yahut elyazmas\u0131 tarih kitaplar\u0131nda, manzum ve mensur &lt;Uygur yaz\u0131s\u0131yla&gt; kay\u0131tlarda yahut terc\u00fcmelerde &lt;Fars\u00e7a, Arap\u00e7a&gt;, T\u00fcrk dilinde t\u00fcrl\u00fc kay\u0131tlarda kalm\u0131\u015ft\u0131r. Burada ilgin\u00e7 bir durum, her bir anlat\u0131n\u0131n \u2018o\u011fuzn\u00e2me\u2019 diye adland\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. \u2018Kit\u00e2b-\u0131 Dedem Korkut\u2019 anlat\u0131lar\u0131n\u0131n her birisi i\u00e7in \u2018Bu O\u011fuzn\u00e2me (filan\u0131n\/falan\u0131n) olsun.\u2019 gibi bir tan\u0131mlaman\u0131n Dede Korkut\/Korkut Ata taraf\u0131ndan kullan\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131ndan neyi anlamam\u0131z icap eder? Bana g\u00f6re bu tan\u0131mlama burada \u2018n\u00e2me\u2019 s\u00f6z\u00fcn\u00fcn \u2018boy\u2019, tarih, ya\u015fam anlat\u0131s\u0131 anlamlar\u0131n\u0131 kapsay\u0131c\u0131 bir genellemeden ibarettir.<\/p>\n<p>Ercilasun, \u2018Nehir Destan O\u011fuzname (Oguz Bitig)\u2019 adl\u0131 eserinde,\u2019S\u00f6z Ba\u015f\u0131\u2019nda T\u00fcrk s\u00f6zl\u00fc tarih anlat\u0131lar\u0131n\u0131n zaman i\u00e7inde d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc destan anlat\u0131mlar\u0131 \u00fczerine \u015fu tespitlerde bulunur: \u201cAtalardan devreden efsane ve destanlar s\u0131radan insanlara eski ihti\u015faml\u0131 g\u00fcnleri hat\u0131rlat\u0131r; bu hat\u0131rlamalar da belli belirsiz bir gelecek \u00f6zlemine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Bazen asker\u00ee ve siyasi \u00f6nderler, bazen de b\u00fcy\u00fck bilge ve ozanlar bu belirsiz \u00f6zlemi belirgin bir \u00fclk\u00fc h\u00e2line getirirler. O zaman y\u00f6neticiler de s\u0131radan insanlar da kendi milletlerinin cihana h\u00e2kim olmas\u0131n\u0131 isterler.\u201d Bu tespit yerinde ve do\u011frudur.<\/p>\n<div id=\"attachment_8767\" style=\"width: 268px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-8767\" class=\"wp-image-8767 \" src=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/kitap.jpeg\" alt=\"\" width=\"258\" height=\"374\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/kitap.jpeg 186w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/kitap-103x150.jpeg 103w\" sizes=\"auto, (max-width: 258px) 100vw, 258px\" \/><p id=\"caption-attachment-8767\" class=\"wp-caption-text\">Ahmet Bican Ercilasun-Nehir Destan O\u011fuzname<\/p><\/div>\n<h2><strong>T\u00fcrk Oca\u011f\u0131, T\u00fcrk Yurdu ve T\u00fcrk\u2019\u00fcn tarihi y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc<\/strong><\/h2>\n<p>Biliyorsunuz, Almanlar\u0131n Bo\u011fazi\u00e7i\u2019ni g\u00f6rd\u00fckten sonra T\u00fcrkler hakk\u0131nda tespitleri, \u2018romantizm\u2019den kopuk ya\u015fad\u0131klar\u0131d\u0131r. Arka arkaya gelen yenilgilerin kayna\u011f\u0131nda T\u00fcrklerin as\u0131l kimliklerine, T\u00fcrkl\u00fcklerine big\u00e2ne kal\u0131\u015flar\u0131 Almanlar\u0131 \u015fa\u015f\u0131rtm\u0131\u015ft\u0131r. Y\u0131k\u0131l\u0131\u015f s\u00fcrecinde dirili\u015f k\u0131v\u0131lc\u0131mlar\u0131 olan \u2018T\u00fcrk Yurdu\u2019 ve \u2018T\u00fcrk Oca\u011f\u0131\u2019 gibi dernekler o big\u00e2neli\u011fe bir ba\u015fkald\u0131r\u0131yd\u0131. \u2019Kuvay-\u0131 Milliye\u2019yi o k\u0131v\u0131lc\u0131mlar\u0131n yeniden diriltti\u011fi T\u00fcrkl\u00fck ruhu,yakt\u0131\u011f\u0131 ate\u015f yaratt\u0131; ba\u011f\u0131ms\u0131z Cumhuriyeti, ba\u011f\u0131ms\u0131z T\u00fcrk devletini ve T\u00fcrk milletini kendi vatan\u0131nda yeniden tarih sahnesine \u00e7\u0131kard\u0131 ve tarih\u00ee y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc ba\u015flatt\u0131.<\/p>\n<p>\u015eimdi i\u00e7erden ve d\u0131\u015far\u0131dan elbirli\u011fi yaparak devletimizi \u00e7\u00f6kertmeye \u00e7al\u0131\u015fanlara kar\u015f\u0131 direnci ve m\u00fccadele azmini peki\u015ftirme \u00e7a\u011f\u0131nday\u0131z. Ercilasun, bana g\u00f6re d\u00f6rt bir yana da\u011f\u0131lm\u0131\u015f ge\u00e7mi\u015f zaman anlat\u0131lar\u0131n\u0131 toplaman\u0131n \u00e7a\u011f\u0131 geldi\u011fini g\u00f6rm\u00fc\u015f ve \u00e7arenin, bunlar\u0131 bir araya getirip birle\u015ftirerek, ge\u00e7mi\u015flerini unutanlara, ruhlar\u0131n\u0131 karartanlara bu yolla bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu a\u00e7mak istemi\u015ftir. \u00d6yle olmas\u0131 dile\u011fimizdir.<\/p>\n<p>D\u00f6rt bir yana da\u011f\u0131lm\u0131\u015f ve yaz\u0131ya ge\u00e7mi\u015f destans\u0131 T\u00fcrk s\u00f6zl\u00fc tarih anlat\u0131lar\u0131n\u0131 \u2018kolaj\u2019 tekni\u011finden yararlanarak bir araya getirmesi, ilgili okuyucu i\u00e7in de \u00e7ok yararl\u0131 olmu\u015ftur. B\u00f6ylece O\u011fuz T\u00fcrklerinin s\u00f6zl\u00fc tarihine ait yaz\u0131ya al\u0131nm\u0131\u015f her kay\u0131t Ercilasun\u2019un bu kapsaml\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ile bir araya gelmi\u015ftir.<\/p>\n<h2><strong>Nehir Destan O\u011fuzname<\/strong><\/h2>\n<p>Ahmet B. Ercilasun\u2019un \u2018Nehir Destan O\u011fuzname (Oguz Bitig)\u2019 adl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n \u2018S\u00f6z Ba\u015f\u0131\u2019, ara\u015ft\u0131rman\u0131n dayand\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n d\u00fczeninin a\u00e7\u0131klanmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemlidir. Yukar\u0131da bu k\u0131s\u0131mdan al\u0131nt\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>\u2018Nehir Destan O\u011fuzname (Oguz Bitig)\u2019 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n omurgas\u0131: I.1.Yap\u0131; 2. O\u011fuznameler; 3. Olaylar ve Kahramanlar-D\u00f6nemler-Katmanlar; 4. O\u011fuzname\u2019nin olu\u015fma zaman\u0131; 5. O\u011fuzname miras\u0131; II. Nehir Destan O\u011fuzname \u2019Metin\u2019; III.Kaynaklar; IV. Ekler: O\u011fuz Ka\u011fan Destan\u0131; V. Makale ve Bildiriler; VI. Dizin. \u00c7al\u0131\u015fma bu ana b\u00f6l\u00fcmlerden olu\u015fur. Ba\u015fl\u0131klardan anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere, O\u011fuz Bitigi\u2019nin \u00e7e\u015fitli y\u00f6nleri \u00fczerinde durulmu\u015f ve her bir \u2018O\u011fuzname\u2019nin nitelikli par\u00e7alarla ilgili tespitleri bir araya getirilmi\u015ftir. Bu, ara\u015ft\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131n onu bir ba\u015fvuru kitab\u0131 gibi kullanmalar\u0131 i\u00e7in yeterlidir.<\/p>\n<p>\u00dc\u00e7l\u00fc yap\u0131ya gelince, kat\u0131l\u0131yorum ama s\u0131ralamada ayr\u0131l\u0131yorum. Bu \u00fc\u00e7l\u00fc yap\u0131, T\u00fcrk s\u00f6zl\u00fc tarih anlat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n anlat\u0131m d\u00fczeni bak\u0131m\u0131ndan ilk ozanlar\u0131n kurmu\u015f oldu\u011fu bir de\u011fi\u015fmez temel \u00f6zellik olsa gerek<a href=\"#_edn2\" name=\"_ednref2\">[ii]<\/a>. Bilge ozanlar, toplumun yol g\u00f6stericileri, d\u00fc\u011f\u00fcm olmu\u015f sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcc\u00fcleri idiler. Kaml\u0131k \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n yerini hanlar\/beyler ald\u0131\u011f\u0131 ve \u00f6zelliklerin \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc y\u00fcklendi\u011fi \u00e7a\u011fda, bilgelik ve s\u00f6z\u00fc ezgiye kat\u0131p kopuz ile anlat\u0131lar\u0131 dinleyiciye eri\u015ftirme i\u015fi ve ermi\u015flik&lt;deneyim ve bilgi birikimi&gt;, Korkut Ata\/Dede Korkut gibi kam-ozanlara kalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130bn Aybek\u2019in anlatt\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re \u2018O\u011fuzname\u2019 Ercilasun\u2019un dedi\u011fi gibi atas\u00f6z\u00fc de\u011ferinde \u00f6\u011f\u00fctleri, O\u011fuzlar\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131, O\u011fuz Ka\u011fan\u2019\u0131 ve O\u011fuzlar\u0131n aras\u0131nda dola\u015fan anlat\u0131lar\u0131 da ihtiva ediyor. Anlad\u0131\u011f\u0131ma g\u00f6re bu \u00fc\u00e7l\u00fc yap\u0131n\u0131n giri\u015fini \u00f6\u011f\u00fct verici, atas\u00f6z\u00fc niteli\u011finde, deneyime, bilgeli\u011fe dayal\u0131 s\u00f6zler al\u0131yor. Hik\u00e2ye anlat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda buna \u2018d\u00f6\u015feme\u2019 diyorlar. Dede Korkut \/ Korkut Ata\u2019da bu s\u00f6yleyi\u015fler, \u2018soy soylama\u2019 diye ifade edilir ki bu, kadimden s\u00fcr\u00fcp geliyor olmal\u0131d\u0131r. D\u00f6\u015feme \/ soy soylama ile dinleyici, ozan taraf\u0131ndan as\u0131l konuya haz\u0131rlan\u0131r. Anlataca\u011f\u0131 anlat\u0131dan ba\u015fka, da\u011farc\u0131\u011f\u0131nda bulunan ba\u015fka konuya ba\u011fl\u0131 veya ba\u011fs\u0131z anlat\u0131 kahramanlar\u0131ndan, seferlerinden s\u00f6z a\u00e7abilir. Hatta \u2018Kar\u0131lar d\u00f6rt topdur\u2019 gibi k\u0131sa bir konu da hik\u00e2ye edebilir. B\u00fct\u00fcn bunlar anlat\u0131c\u0131n\u0131n anlat\u0131m yetene\u011fi, bilgeli\u011fi, s\u00f6z da\u011farc\u0131\u011f\u0131, dinleyici \u00e7evresinde bilinirli\u011fi ve g\u00fcvenilirli\u011fi ile ba\u011fl\u0131d\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, bana g\u00f6re, gerek \u2018Ulu Han Ata Bitigi\u2019 ve gerekse \u0130bn Aybek\u2019in Oguzname&lt;Oguz Bitigi&gt; b\u00f6yle bir anlat\u0131 yap\u0131s\u0131na, b\u00f6yle bir giri\u015f ile ba\u015fl\u0131yordu. Demek ki, T\u00fcrk s\u00f6zl\u00fc tarih anlat\u0131lar\u0131n\u0131 kopuz e\u015fli\u011finde dinleyiciye sunmadan \u00f6nce, onlar\u0131 konuya, anlat\u0131lara, onlar\u0131n havas\u0131na haz\u0131rlama a\u00e7\u0131s\u0131ndan kadimden XIV. y\u00fczy\u0131l ba\u015flar\u0131na kadar b\u00f6yle bir anlat\u0131m d\u00fczeni s\u00fcrd\u00fcrmekteydiler.<\/p>\n<p>Ercilasun\u2019un bir araya getirdi\u011fi O\u011fuznameler bu ger\u00e7e\u011fi anlatmada yeterli kan\u0131t vermektedir.\u2019Kit\u00e2b-\u0131 Dede Korkut\u2019 bu b\u00f6l\u00fcm\u00fc ve hanlar\/beylerle ba\u011fl\u0131 ya\u015fam anlat\u0131lar\u0131 olan \u2018Boy\u2019lar\u0131, yani \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc k\u0131sm\u0131 ihtiva etmektedir. D\u00f6\u015femeden sonra ikinci k\u0131sm\u0131 bana g\u00f6re, O\u011fuzlar\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 ve O\u011fuz Ka\u011fan olu\u015fturmakta idi ki, Dresden ve Vatikan yazmalar\u0131nda bu k\u0131s\u0131m yok. Ancak, bu da Fars\u00e7aya terc\u00fcme edilmi\u015ftir. Bununla birlikte \u0130bn Aybek\u2019in anlatmas\u0131ndan birinci k\u0131s\u0131m s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fi \u2018O\u011fuzname\u2019 n\u00fcshas\u0131nda mukayyet imi\u015f. T\u00fcrk s\u00f6zl\u00fc tarih anlatmalar\u0131 konusunda bu \u00fc\u00e7l\u00fc yap\u0131 b\u00f6yledir. \u00d6zg\u00fcn \u2018Ulu Han Ata Bitigi\u2019 ve \u2018Oguz Bitigi\u2019 elyazmalar\u0131 ba\u015flang\u0131\u00e7tan beri, yaz\u0131ya al\u0131n\u0131ncaya ve yaz\u0131ya al\u0131nd\u0131ktan sonra da ezberlenerek kopuz e\u015fli\u011finde \u00e7al\u0131p ezgi ile \u00e7\u0131\u011f\u0131r\u0131larak anlat\u0131lacak \u00f6l\u00e7\u00fcde \u2018manzum\u2019 anlat\u0131m yap\u0131s\u0131na sahip idiler.<\/p>\n<p>\u2018\u015eecere-i Ter\u00e2kime\u2019 ve \u2018\u015eecere-i T\u00fcrk\u2019 adl\u0131 eserlerinde Ebulgazi Bahad\u0131r Han \u00e7evresinden de edindi\u011fi bilgiler ile kadim T\u00fcrk ve O\u011fuz T\u00fcrkleri tarihine dair zengin bilgiler kayda alm\u0131\u015ft\u0131r. Dedi\u011fim gibi Ercilasun, muhtelif yazma eserlerde kayda ge\u00e7mi\u015f t\u00fcm par\u00e7alar\u0131, bir araya getirip yarat\u0131l\u0131\u015ftan bu yana T\u00fcrk s\u00f6zl\u00fc tarih anlat\u0131m\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn par\u00e7alar\u0131ndan, yay\u0131nlanm\u0131\u015f t\u00fcm yay\u0131nlardan, t\u0131pk\u0131 bas\u0131mlardan istifade ederek, hepsinden yararlanarak ve kendi katk\u0131lar\u0131n\u0131 da ekleyerek ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u2018kolaj\u2019 yapmaya muvaffak olmu\u015ftur. Olduk\u00e7a kapsaml\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma ve kolaj, ek metin, t\u0131pk\u0131bas\u0131m, bildiri ve makaleler ile kusursuz denecek \u00f6l\u00e7\u00fcde ba\u015far\u0131l\u0131 bir elkitab\u0131 h\u00fcviyeti ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Eminim okuyucular aras\u0131nda, bu merak kam\u00e7\u0131lay\u0131c\u0131 ve k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma arkas\u0131ndan yeni \u00e7al\u0131\u015fmalara kap\u0131 a\u00e7\u0131lacakt\u0131r. Ercilasun\u2019u kutluyorum.<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref1\" name=\"_edn1\">[i]<\/a> Ahmet Bican Ercilasun, Nehir Destan O\u011fuzname (Oguz Bitig), Derg\u00e2h Yay\u0131nevi, \u0130stanbul, 2019<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref2\" name=\"_edn2\">[ii]<\/a> \u00c7\u00fcnk\u00fc bu anlay\u0131\u015f a\u015fk, kahramanl\u0131k konular\u0131n\u0131 kapsam\u0131na alan T\u00fcrk s\u00f6zl\u00fc hik\u00e2ye anlat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na da sirayet etmi\u015f ve kadim ozanlar i\u00e7in belirtti\u011fim \u00e7er\u00e7eve anlat\u0131m d\u00fczeni ve dinleyiciye sunum bi\u00e7imi zaman\u0131m\u0131za kadar s\u00fcr\u00fcp gelmi\u015ftir. \u00c2\u015f\u0131k \u015eeref Ta\u015fl\u0131ova rahmetli bu t\u00fcr anlat\u0131mlar\u0131n bildi\u011fim son temsilcisiydi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Devletimizi \u00e7\u00f6kertmeye \u00e7al\u0131\u015fanlara kar\u015f\u0131 direnci ve m\u00fccadele azmini peki\u015ftirme \u00e7a\u011f\u0131nday\u0131z. Ercilasun, ge\u00e7mi\u015f zaman anlat\u0131lar\u0131n\u0131 toplaman\u0131n \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n geldi\u011fini g\u00f6rm\u00fc\u015f ve \u00e7arenin, bunlar\u0131 bir araya getirip birle\u015ftirerek, bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu a\u00e7mak istemi\u015ftir.<\/p>\n","protected":false},"author":57,"featured_media":8768,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_ef_editorial_meta_date_first-draft-date":"","_ef_editorial_meta_paragraph_assignment":"","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[62,66,68],"tags":[1119,1117,1118,1112,1114,1113,851,220,1116,1115],"coauthors":[192],"class_list":["post-8760","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-egitim-kultur","category-siyaset-tarih","category-turkluk-turkculuk","tag-ahmet-bican-ercilasun","tag-destanlar","tag-efsaneler","tag-nehir-destan-oguzname","tag-oguz-bitig","tag-oguzname","tag-turk-destanlari","tag-turk-ocaklari","tag-turk-sozlu-anlatim-gelenegi","tag-turk-yurdu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8760","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/57"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8760"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8760\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8772,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8760\/revisions\/8772"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8768"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8760"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8760"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8760"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=8760"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}