{"id":9479,"date":"2020-02-17T19:30:02","date_gmt":"2020-02-17T16:30:02","guid":{"rendered":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/?p=9479"},"modified":"2020-02-17T10:44:00","modified_gmt":"2020-02-17T07:44:00","slug":"turk-hanedanlari-sonrasi-iran","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turk-hanedanlari-sonrasi-iran\/","title":{"rendered":"T\u00fcrk hanedanlar\u0131 sonras\u0131 \u0130ran"},"content":{"rendered":"<p><em>&#8220;Bu yaz\u0131 MDM\/M\u0130SAK yazarlar\u0131ndan S\u00fcleyman Karahan&#8217;\u0131n &#8216;\u0130ran&#8217;da T\u00fcrk Varl\u0131\u011f\u0131 Hunlar&#8217;dan \u0130ran \u0130slam Cumhuriyeti&#8217;ne Turan&#8217;dan \u0130ran&#8217;a&#8217; ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131s\u0131n\u0131n ikinci k\u0131sm\u0131 olup \u0130ran&#8217;daki T\u00fcrk Hanedanl\u0131klar\u0131n&#8217;dan sonraki d\u00f6nemi kapsamaktad\u0131r.&#8221;\u00a0<\/em><\/p>\n<h2><img loading=\"lazy\" class=\"aligncenter wp-image-9480 size-large\" src=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/pehlevi-hanedan\u0131-1024x585.png\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"585\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/pehlevi-hanedan\u0131-1024x585.png 1024w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/pehlevi-hanedan\u0131-300x172.png 300w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/pehlevi-hanedan\u0131-150x86.png 150w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/pehlevi-hanedan\u0131-768x439.png 768w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/pehlevi-hanedan\u0131.png 1200w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/h2>\n<h2><strong>Pehlevi Hanedan\u0131 (1925-1979)<\/strong><\/h2>\n<p>Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131n\u0131 izleyen istikrars\u0131z d\u00f6nemde, Ka\u00e7ar hanedan\u0131n\u0131n son h\u00fck\u00fcmdar\u0131 Ahmed \u015eah yurtd\u0131\u015f\u0131nda iken yap\u0131lan bir darbeyle devrilmi\u015ftir. Darbeyi d\u00fczenleyen Albay R\u0131za Han \u00fclkede askeri bir y\u00f6netim kurmu\u015f ve daha sonra R\u0131za \u015eah Pehlevi ad\u0131 alt\u0131nda Pehlevi hanedan\u0131n\u0131 ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131r. <sup>[4]<\/sup><\/p>\n<p>Tamamen \u0130ngiliz organizasyonu olan bir darbenin arac\u0131s\u0131 durumunda olan Seyyid R\u0131za ve darbeyle \u0130ran \u015eah\u0131 ilan edilen R\u0131za \u015eah\u2019\u0131n kurdu\u011fu Pehlevi Hanedan\u0131\u2019n\u0131n h\u00fck\u00fcmdarlar\u0131, b\u00fct\u00fcn iktidarlar\u0131 boyunca \u0130ngiliz \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n hizmetinde olmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n<p>Pehlevi soyad\u0131n\u0131 alarak kendisini ve y\u00f6netimini \u0130slam \u00f6ncesi Sasani Krall\u0131\u011f\u0131\u2019yla ili\u015fkilendiren R\u0131za \u015eah, \u0130ran\u2019daki Fars olmayan b\u00fct\u00fcn unsurlara ve \u00f6zellikle b\u00fct\u00fcn T\u00fcrklere kar\u015f\u0131 adeta sava\u015f a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Sadece \u00fclkenin ad\u0131n\u0131 de\u011fil, milletin ad\u0131n\u0131 da Aryanlar\u2019\u0131n \u00fclkesi anlam\u0131nda \u201c\u0130ran\u201d s\u00f6z\u00fcyle ifade etmi\u015ftir.<sup> [1]<\/sup><\/p>\n<p>Ka\u00e7arlar devrinde geleneksel yap\u0131s\u0131ndan s\u0131yr\u0131lmaya y\u00fcz tutan \u0130ran, R\u0131z\u00e2 \u015eah Pehlev\u00ee\u2019nin Bat\u0131l\u0131la\u015fma ve modernizasyon uygulamalar\u0131yla daha b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fimler ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r. Herhangi bir doktrini ya da ideolojisi olmadan son derece k\u00f6kl\u00fc reform program\u0131na y\u00f6nelen R\u0131z\u00e2 \u015eah i\u015fe \u00f6nce askeriyeden ba\u015flam\u0131\u015f, b\u00fct\u00e7enin \u00fc\u00e7te birini orduya ay\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Kamu hizmetlerini Bat\u0131 tarz\u0131nda d\u00fczenleyen R\u0131za \u015eah, hukuk ve e\u011fitim alanlar\u0131nda yap\u0131lan d\u00fczenlemeler ile \u0130sl\u00e2m Hukukunun g\u00f6z ard\u0131 edilmesine, ulem\u00e2n\u0131n mevkiinin ciddi \u015fekilde sars\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Ekonomide de birtak\u0131m hamlelere giri\u015fen R\u0131z\u00e2 \u015eah, \u0130ngiltere ve Rusya kar\u015f\u0131s\u0131nda \u0130ran ekonomisini g\u00fc\u00e7lendirmek i\u00e7in pek \u00e7ok sekt\u00f6rde devlet tekelleri kurarak, siyas\u00ee partileri, sendikalar\u0131 ve bas\u0131n\u0131 tamam\u0131yla kendi kontrol\u00fc alt\u0131na alm\u0131\u015f ve meclisi yaln\u0131zca bir imza makam\u0131 haline getirmi\u015ftir.<\/p>\n<div id=\"attachment_9481\" style=\"width: 460px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img aria-describedby=\"caption-attachment-9481\" loading=\"lazy\" class=\"wp-image-9481 size-full\" src=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/r\u0131za-\u015fah.jpg\" alt=\"Pehlevi\" width=\"450\" height=\"659\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/r\u0131za-\u015fah.jpg 450w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/r\u0131za-\u015fah-205x300.jpg 205w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/r\u0131za-\u015fah-102x150.jpg 102w\" sizes=\"(max-width: 450px) 100vw, 450px\" \/><p id=\"caption-attachment-9481\" class=\"wp-caption-text\">R\u0131za \u015eah Pehlevi<\/p><\/div>\n<p>R\u0131z\u00e2 \u015eah d\u00f6neminde meydana gelen \u00f6nemli geli\u015fmelerden biri de Almanlar\u2019\u0131n siyas\u00ee ve iktisad\u00ee olarak \u0130ran\u2019a s\u0131zmas\u0131d\u0131r. Bunun \u00fczerine \u0130ngiltere ve Rusya, 1941 y\u0131l\u0131nda R\u0131z\u00e2 \u015eah\u2019a bir \u00fcltimatom vererek casus telakki ettikleri pek \u00e7ok Alman\u2019\u0131n s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 edilmesini istediler. \u015eah\u0131n reddetmesi \u00fczerine 25 A\u011fustos 1941\u2019de \u0130ngiliz ve Rus asker\u00ee birlikleri \u0130ran\u2019\u0131 i\u015fgal ederek \u015fah\u0131 tahttan indirdiler. Johannesburg\u2019a s\u00fcrg\u00fcne g\u00f6nderilen R\u0131z\u00e2 \u015eah Pehlev\u00ee burada 1944\u2019te \u00f6l\u00fcnce \u0130ngiliz ve Amerikal\u0131lar\u2019\u0131n muvafakatiyle o\u011flu Muhammed R\u0131z\u00e2 \u0130ran taht\u0131na ge\u00e7ti.<\/p>\n<p>Muhammed R\u0131z\u00e2 \u015eah iktidara gelir gelmez bir taraftan \u00c2yetullah K\u00e2\u015f\u00e2n\u00ee\u2019nin ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ekti\u011fi Fid\u00e2iyy\u00e2n-\u0131 \u0130sl\u00e2m, di\u011fer taraftan 1942 y\u0131l\u0131nda kurulmu\u015f olan solcu Tudeh Partisi\u2019nin bask\u0131s\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131. Tudeh Partisi, 1945\u2019te Ruslar\u2019\u0131n da deste\u011fiyle Azerbaycan ve K\u00fcrt B\u00f6lgesindeki merkez\u00ee otoriteyi y\u0131kt\u0131. Ruslar\u2019\u0131n 1946 May\u0131s\u0131nda b\u00f6lgeden \u00e7ekilmesiyle destekten mahrum kalan Otonom Azerbaycan Cumhuriyeti ile K\u00fcrdistan Cumhuriyet\u00e7i Halk Partisi \u0130ran ordusuna kar\u015f\u0131 direnemeyerek \u00e7\u00f6kt\u00fcler.<\/p>\n<p>1941 y\u0131l\u0131nda Almanlar\u2019\u0131n \u0130ran\u2019dan \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131yla bo\u015falan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc g\u00fc\u00e7 fakt\u00f6r\u00fcn\u00fc Amerika Birle\u015fik Devletleri doldurdu. Bu tarihten sonra Amerikal\u0131lar\u2019\u0131n \u0130ran\u2019daki n\u00fcfuzu ve asker\u00ee varl\u0131\u011f\u0131 giderek g\u00fc\u00e7lendi. Nihayet 1947\u2019de Truman doktrinine \u0130ran\u2019\u0131n da d\u00e2hil edilmesiyle \u0130ran\u2019\u0131n siyas\u00ee konumu belirginle\u015fmi\u015f oldu. \u00d6te yandan Tudeh Partisi\u2019nin \u015fiddete ba\u015fvurmas\u0131 \u00fczerine \u00fclke anar\u015fiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131. Bir Tudeh \u00fcyesi \u015eubat 1949\u2019da \u015faha suikast d\u00fczenleyince parti kapat\u0131larak \u00fclkede s\u0131k\u0131y\u00f6netim il\u00e2n edildi. Ayn\u0131 y\u0131l Muhammed Musadd\u0131k\u2019\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ekti\u011fi Cephe-i Mill\u00ee kuruldu. Cephe-i Mill\u00ee, Hizb-i Zahmetke\u015f\u00e2n, Hizb-i Millet-i \u00cer\u00e2n, C\u00e2mia-yi M\u00fcc\u00e2hid\u00een-i \u0130sl\u00e2m, Fid\u00e2iyy\u00e2n-\u0131 \u0130sl\u00e2m ve \u00e7e\u015fitli sol entelekt\u00fcellerin bir araya gelerek \u015eah Muhammed R\u0131z\u00e2\u2019n\u0131n diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcne kar\u015f\u0131 olu\u015fturdu\u011fu bir hareketti.<\/p>\n<div id=\"attachment_9484\" style=\"width: 1034px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img aria-describedby=\"caption-attachment-9484\" loading=\"lazy\" class=\"wp-image-9484 size-large\" src=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/musadd\u0131k-1024x575.jpeg\" alt=\"\u0130ran\" width=\"1024\" height=\"575\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/musadd\u0131k-1024x575.jpeg 1024w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/musadd\u0131k-300x169.jpeg 300w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/musadd\u0131k-150x84.jpeg 150w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/musadd\u0131k-768x432.jpeg 768w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/musadd\u0131k.jpeg 1251w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><p id=\"caption-attachment-9484\" class=\"wp-caption-text\">Musadd\u0131k<\/p><\/div>\n<p>\u015eah, 1950\u2019de h\u00e2nedan\u0131n topraklar\u0131n\u0131 topraks\u0131z k\u00f6yl\u00fclere da\u011f\u0131tmak \u00fczere kurdu\u011fu bir vakfa transfer etti. Ancak ba\u015fbakanl\u0131\u011fa getirdi\u011fi Ali Rezm\u00e2r\u00e2\u2019n\u0131n 1951 y\u0131l\u0131 Mart ay\u0131nda bir Fid\u00e2iyy\u00e2n-\u0131 \u0130sl\u00e2m \u00fcyesi taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi y\u00fcz\u00fcnden \u015fah\u0131n bu te\u015febb\u00fcs\u00fc sonu\u00e7suz kald\u0131. 29 Nisan 1951\u2019de ba\u015fbakan olan Musadd\u0131k petrol\u00fc mill\u00eele\u015ftirdi. Bu arada Cephe-i Mill\u00ee ittifak\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fclmeye ba\u015flad\u0131. Musadd\u0131k\u2019\u0131n uygulamalar\u0131ndan rahats\u0131z olan muhafazak\u00e2r kanat deste\u011fini \u00e7ekti. \u0130ran di\u011fer taraftan, Bat\u0131l\u0131 \u015firketlerin uygulad\u0131\u011f\u0131 ambargo sebebiyle yakla\u015f\u0131k \u00fc\u00e7 y\u0131l boyunca petrol gelirlerinden mahrum kald\u0131. \u00dclke ekonomik krizle y\u00fcz y\u00fcze geldi. Musadd\u0131k giderek bir diktat\u00f6r gibi hareket etmeye ba\u015flad\u0131. \u00d6nce senatoyu, Temmuz 1952\u2019de Anayasa Mahkemesini, A\u011fustos 1953\u2019te de Meclisi kapatt\u0131. S\u0131k\u0131y\u00f6netim il\u00e2n ederek bas\u0131n\u0131 susturdu. Neticede Cephe-i Mill\u00ee tamam\u0131yla da\u011f\u0131ld\u0131. Menfaatleri tehlikeye giren \u0130ngiltere, Amerika\u2019y\u0131 \u0130ran\u2019da darbe yapmas\u0131 i\u00e7in ikna etti. Central Intelligence Agency\u2019nin (CIA) plan\u0131na uygun olarak 13 A\u011fustos\u2019ta Musadd\u0131k azledilerek yerine General Z\u00e2hid\u00ee getirildi. Musadd\u0131k\u2019\u0131n direnmesi \u00fczerine \u015fah ge\u00e7ici bir s\u00fcre \u00fclkeyi terketmek zorunda kald\u0131, fakat Z\u00e2hid\u00ee\u2019nin Tahran\u2019da kontrol\u00fc ele ge\u00e7irmesi \u00fczerine geri d\u00f6nd\u00fc. <sup>[5]<\/sup><\/p>\n<p>1951-1953 y\u0131llar\u0131nda Ba\u015fbakan Musadd\u0131k petrol end\u00fcstrisini millile\u015ftirmi\u015fti. \u015eah \u00fclkeden ayr\u0131lmak zorunda kalm\u0131\u015f, ancak, Musadd\u0131k\u2019\u0131n devrilmesi \u00fczerine k\u0131sa s\u00fcre sonra geri d\u00f6nm\u00fc\u015ft\u00fcr. Kontrol\u00fc yeniden sa\u011flayan \u015eah 1960\u2019l\u0131 y\u0131llar\u0131n ba\u015flar\u0131ndan itibaren Beyaz Devrimi ba\u015flatm\u0131\u015f, \u00f6zellikle toprak reformuna giri\u015fmi\u015ftir. 1963\u2019te reformlara kar\u015f\u0131 muhalefet ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. <sup>[4]<\/sup><\/p>\n<p>Petrol krizi Musadd\u0131k\u2019\u0131n devrilmesinden sonra A\u011fustos 1954\u2019te \u00e7\u00f6z\u00fcld\u00fc. Buna g\u00f6re \u0130ngiliz, Amerikan, Hollanda ve Frans\u0131z firmalar\u0131ndan olu\u015fan bir konsorsiyum \u0130ran Mill\u00ee Petrol \u015eirketi ad\u0131na petrol \u00e7\u0131karacakt\u0131. \u0130ran 3 Kas\u0131m 1955 tarihinde T\u00fcrkiye, Irak, Pakistan ve \u0130ngiltere\u2019nin olu\u015fturdu\u011fu Ba\u011fdat Pakt\u0131\u2019na girdi. 1959\u2019da Irak\u2019\u0131n ayr\u0131lmas\u0131yla pakt Merkez\u00ee Antla\u015fma Te\u015fkil\u00e2t\u0131 (CENTO) ad\u0131n\u0131 ald\u0131. 1957 y\u0131l\u0131nda Amerika\u2019n\u0131n yard\u0131mlar\u0131yla istihbarat \u00f6rg\u00fct\u00fc S\u00e2zm\u00e2n-\u0131 Itt\u0131l\u00e2\u00e2t ve Emniyyet-i Ki\u015fver (SAVAK) kuruldu.<\/p>\n<p>\u015eah\u0131n hayata ge\u00e7irdi\u011fi en \u00f6nemli uygulama 15 Ocak 1962 tarihli toprak reformudur. Buna g\u00f6re toprak sahipleri birden fazla k\u00f6y\u00fc ellerinde bulunduramayacak, fazla topraklar devlet taraf\u0131ndan sat\u0131n al\u0131n\u0131p topraks\u0131z k\u00f6yl\u00fclere da\u011f\u0131t\u0131lacakt\u0131. Asl\u0131nda toprak reformu, Ocak 1963 tarihli referandumla kabul edilmi\u015f olan ve i\u00e7inde kad\u0131n haklar\u0131n\u0131n iyile\u015ftirilmesi, okuma yazma seferberli\u011fi gibi radikal reformlar da bulunan \u015fah\u0131n alt\u0131 maddelik program\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. \u201c<em>Ak Devrim<\/em>\u201d olarak bilinen bu programla \u015fah\u0131n ger\u00e7ek hedefi, kendisiyle halk aras\u0131ndaki ileti\u015fimi engelledi\u011fine inand\u0131\u011f\u0131 a\u015firet, ulem\u00e2 ve toprak zenginleri gibi g\u00fc\u00e7 odaklar\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmakt\u0131. \u015eah\u0131n bu niyetini anlayan ulem\u00e2 ve Cephe-i Mill\u00ee Ak Devrim\u2019e kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131. Eyl\u00fcl 1963\u2019te se\u00e7imlere gidildi. Cephe-i Mill\u00ee\u2019nin boykot etti\u011fi se\u00e7imlerde yeni kurulmu\u015f olan ve \u015fah\u0131n program\u0131n\u0131 destekleyen Mill\u00ee Birlik Partisi mecliste \u00e7o\u011funlu\u011fu elde etti.<\/p>\n<p>Bu arada \u015fahla ulem\u00e2 aras\u0131ndaki \u00e7eki\u015fme 1963 y\u0131l\u0131nda doru\u011fa ula\u015ft\u0131. Toprak reformu konusunda referanduma gidilmesinin teklif edilmesi ve Kum \u015fehrinde ulem\u00e2n\u0131n faaliyetlerinin polis taraf\u0131ndan engellenmesi \u00fczerine \u00c2yetullah Humeyn\u00ee liderli\u011finde mitingler yap\u0131ld\u0131. Tutuklanarak \u00f6l\u00fcm cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131lan \u00c2yetullah Humeyn\u00ee, \u00c2yetullah \u015eer\u00eeatmed\u00e2r\u00ee\u2019nin giri\u015fimiyle \u00f6l\u00fcmden kurtularak \u00f6nce T\u00fcrkiye\u2019ye, sonra da Irak\u2019a s\u00fcrg\u00fcne g\u00f6nderildi.<\/p>\n<p>\u00d6te yandan Ak Devrim\u2019le sosyal ve ekonomik kalk\u0131nman\u0131n ger\u00e7ekle\u015fece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnen \u015fah tam aksi bir sonu\u00e7la kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131. Sermaye ve teknik donan\u0131mdan yoksun \u00e7ift\u00e7i, toprak reformu ile elde etti\u011fi topra\u011f\u0131n\u0131 tefecilere ve eski toprak sahiplerine kapt\u0131rd\u0131. Bunun sonucunda \u015fehirlere g\u00f6\u00e7 eden milyonlarca insan buralarda i\u015fsizler ordusu meydana getirdi. Petrol gelirlerinin halka yans\u0131mamas\u0131, a\u015f\u0131r\u0131 silahlanma, y\u00fcksek enflasyon ve en ufak muhalefetin \u0130ran Gizli Servisi taraf\u0131ndan sert bir tav\u0131rla bast\u0131r\u0131lmas\u0131, hayat standartlar\u0131 iyice d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olan halk\u0131n \u015faha kar\u015f\u0131 olan nefretini giderek artt\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Bu ekonomik tablonun yan\u0131 s\u0131ra din\u00ee d\u00fc\u015f\u00fcncedeki birtak\u0131m geli\u015fmeler de halk\u0131n faal olmas\u0131nda etkiliydi. Gaip imam\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc beklemektense ulem\u00e2n\u0131n aktif bi\u00e7imde siyasete kat\u0131lmas\u0131n\u0131 savunan Mehd\u00ee B\u00e2zerg\u00e2n\u2019\u0131n yan\u0131 s\u0131ra \u015e\u00eea\u2019y\u0131 bir protesto hareketi olarak telakki eden Ali \u015eer\u00eeat\u00ee\u2019nin g\u00f6r\u00fc\u015fleri de kitleler \u00fczerinde tesirli oluyordu. \u00d6te yandan s\u00fcrg\u00fcnde bulundu\u011fu Irak\u2019taki faaliyetleriyle \u00c2yetullah Humeyn\u00ee de \u0130ran\u2019daki geli\u015fmeler \u00fczerinde son derece etkiliydi. Humeyn\u00ee, Necef\u2019te 1969 y\u0131l\u0131nda yay\u0131mlanan \u1e24\u00fck\u00fbmet-i \u0130sl\u00e2m\u00ee y\u00e2 Vel\u00e2yet-i Fa\u1e33\u012bh adl\u0131 kitab\u0131yla \u015ei\u00ee \u0130sl\u00e2m tarihinde yepyeni bir tez savunuyordu. Buna g\u00f6re monar\u015fi gayri \u0130sl\u00e2m\u00ee bir kurumdu. Monar\u015finin yerine y\u00f6netimi fukahan\u0131n elinde olan \u0130sl\u00e2m\u00ee bir h\u00fck\u00fcmet kurulmal\u0131yd\u0131.<\/p>\n<p>Milyonlarca insan\u0131n kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 mitingler, Kum\u2019daki medrese \u00f6\u011frencilerinin \u0130ran Gizli Servisi aleyhine yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6sterilerle ba\u015flad\u0131. Daha \u00f6nce \u015fah taraf\u0131ndan bast\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olan Halk\u0131n Fed\u00e2\u00eeleri ve \u00f6zellikle \u00fcniversite \u00f6\u011frencileri aras\u0131nda geni\u015f taban bulan Halk\u0131n M\u00fccahidleri \u00d6rg\u00fct\u00fc yeniden canland\u0131. \u0130ranl\u0131lar kitleler halinde en y\u00fcksek din\u00ee otorite kabul ettikleri \u00c2yetullah Humeyn\u00ee\u2019nin \u015femsiyesi alt\u0131nda \u015faha kar\u015f\u0131 seferber oldular. \u015eah\u0131n \u00e7ok g\u00fcvendi\u011fi ordu bu isyan\u0131 bast\u0131ramad\u0131.<\/p>\n<div id=\"attachment_9482\" style=\"width: 716px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img aria-describedby=\"caption-attachment-9482\" loading=\"lazy\" class=\"wp-image-9482 size-full\" src=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/\u015fah-pehlevi.jpg\" alt=\"Pehlevi\" width=\"706\" height=\"431\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/\u015fah-pehlevi.jpg 706w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/\u015fah-pehlevi-300x183.jpg 300w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/\u015fah-pehlevi-150x92.jpg 150w\" sizes=\"(max-width: 706px) 100vw, 706px\" \/><p id=\"caption-attachment-9482\" class=\"wp-caption-text\">Pehlevi Hanedan\u0131<\/p><\/div>\n<p>\u00dclkede kontrol\u00fc yeniden sa\u011flamak isteyen \u015eah Muhammed R\u0131z\u00e2 birtak\u0131m \u00e7abalar i\u00e7erisine girdi. 1975\u2019te Hizb-i Rest\u00e2h\u00eez\u2019i kurarak tek partili sisteme y\u00f6neldi ve partinin genel sekreteri Em\u00eer Abbas H\u00fcveyd\u00e2\u2019y\u0131 ba\u015fbakan olarak tayin etti. Ocak 1979\u2019da Cephe-i Mill\u00ee\u2019nin eski ba\u015fkan yard\u0131mc\u0131s\u0131 \u015eahbur Bahtiyar\u2019\u0131 ba\u015fbakanl\u0131\u011fa getirdi. Bahtiyar h\u00fck\u00fcmeti \u0130ran Gizli Servisi\u2019ni da\u011f\u0131tmaya, G\u00fcney Afrika ve \u0130srail\u2019e yap\u0131lan petrol ihrac\u0131n\u0131 durdurmaya ve Filistin davas\u0131n\u0131 \u00fcstlenmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ysa da muhalefeti engelleyemedi. 15 Ocak 1979 tarihinde \u015eah Muhammed R\u0131z\u00e2\u2019n\u0131n \u00fclkeyi terk etmesiyle \u0130ran\u2019da yepyeni bir d\u00f6nem ba\u015flam\u0131\u015f oldu. <sup>[5]<\/sup><\/p>\n<h2><strong>\u0130ran \u0130slam Cumhuriyeti (1979)<\/strong><\/h2>\n<p><img loading=\"lazy\" class=\"aligncenter wp-image-9483 size-medium\" src=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/humeyni-300x169.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"169\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/humeyni-300x169.jpg 300w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/humeyni-150x84.jpg 150w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/humeyni-768x432.jpg 768w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/humeyni.jpg 880w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<p>\u00dclkedeki muhalefet S\u00fcrg\u00fcndeki Ayetullah Ruhullah Humeyni\u2019nin liderli\u011finde \u015eah rejimine kar\u015f\u0131 genel ayaklanmaya d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, 1979\u2019da \u015eah\u0131n \u00fclkeyi terk etmesiyle Pehlevi hanedan\u0131 sona ermi\u015f \u0130ran \u0130slam Cumhuriyeti kurulmu\u015ftur. <sup>[4]<\/sup><\/p>\n<p>\u015eah\u0131n \u00fclkeden ayr\u0131lmas\u0131ndan sonra \u00c2yetullah Humeyn\u00ee Fransa\u2019dan \u0130ran\u2019a geri d\u00f6nd\u00fc. Paris\u2019te iken \u0130sl\u00e2m Devrimi Konseyi\u2019ni kuran Humeyn\u00ee\u2019ye \u00f6nceleri direnen Bahtiyar, \u015fiddet olaylar\u0131n\u0131n patlak vermesi ve ordunun deste\u011fini kaybetmesi \u00fczerine 11 \u015eubat 1979\u2019da istifa etti. Daha \u00f6nce 6 \u015eubat\u2019ta Humeyn\u00ee taraf\u0131ndan ge\u00e7ici ba\u015fbakan olarak tayin edilen Mehd\u00ee B\u00e2zerg\u00e2n bir ay sonra h\u00fck\u00fcmeti kurdu. Mart sonunda referandum yap\u0131ld\u0131 ve 1 Nisan tarihinde \u0130sl\u00e2m Cumhuriyeti il\u00e2n edildi. \u00c2yetullah Humeyn\u00ee\u2019nin ortaya att\u0131\u011f\u0131, devlet y\u00f6netimini ulem\u00e2n\u0131n uhdesine veren \u201cvel\u00e2yet-i fak\u012bh\u201d teorisini anayasaya yerle\u015ftirilmesiyle b\u00fcy\u00fck bir de\u011fi\u015fikli\u011fe gidilmi\u015f oldu.<\/p>\n<p>Halk\u0131n M\u00fccahidleri \u00d6rg\u00fct\u00fc yan\u0131 s\u0131ra rejim, ulem\u00e2n\u0131n kendi i\u00e7indeki ihtil\u00e2flar sebebiyle de b\u00fcy\u00fck bir s\u0131k\u0131nt\u0131ya girdi. Ulem\u00e2dan \u00c2yetullah T\u00e2lek\u0101n\u00ee ve \u00f6zellikle k\u0131demli bir \u00e2yetullah olan \u015eer\u00eeatmed\u00e2r\u00ee, devrim sonras\u0131 y\u00f6netim bi\u00e7imi konusunda \u00c2yetullah Humeyn\u00ee\u2019den farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncelere sahiptiler. Rejim ayr\u0131ca kom\u00fcnist Tudeh Partisi\u2019yle de m\u00fccadele halinde idi. <a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/iran#4-safevilerden-gunumuze-kadar\"><sup>[5]<\/sup><\/a><\/p>\n<h2><strong>Son s\u00f6z hen\u00fcz s\u00f6ylenmedi<\/strong><\/h2>\n<p><img loading=\"lazy\" class=\"aligncenter wp-image-8242 size-full\" src=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/azeri-turkleri.jpg\" alt=\"\" width=\"960\" height=\"547\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/azeri-turkleri.jpg 960w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/azeri-turkleri-150x85.jpg 150w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/azeri-turkleri-300x171.jpg 300w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/azeri-turkleri-768x438.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 960px) 100vw, 960px\" \/><\/p>\n<p>1978-1979\u2019da \u0130ran\u2019daki rejim de\u011fi\u015fikli\u011fi, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde Azerbaycan T\u00fcrklerinin \u00e7aba ve m\u00fccadelesi ile ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Fakat devrim ortas\u0131nda vaat edilenler daha sonra b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde unutulmu\u015f, T\u00fcrk liderler tasfiye edilmi\u015f, anayasal haklara ra\u011fmen T\u00fcrklere y\u00f6nelik bask\u0131 artt\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, S\u00fcrekli olarak k\u00fclt\u00fcrel ve medeni haklar\u0131 ihlal edilen T\u00fcrkler, \u0130ran y\u00f6netimince artan oranda asimileye tabi tutulmu\u015ftur.<\/p>\n<p>\u0130ran \u0130slam Cumhuriyeti\u2019nin kuruldu\u011fu y\u0131llarda T\u00fcrklere nispi \u00f6zg\u00fcrl\u00fck verilmi\u015ftir. Bu y\u0131llarda T\u00fcrklerin kurdu\u011fu baz\u0131 siyasi ve k\u00fclt\u00fcrel cemiyetler ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Azerbaycan Demokrat Partisi ilk olarak faaliyete ba\u015flam\u0131\u015f, Azerbaycan gazetesi ve dergisi yay\u0131n organ\u0131 olarak hizmet vermi\u015ftir. Ancak bu k\u0131sa \u00f6m\u00fcrl\u00fc olmu\u015f, 1980 yaz\u0131ndan itibaren faaliyetine son verilmi\u015ftir. <em>Varl\u0131k<\/em>\u00a0dergisi bunlardan h\u00e2l\u00e2 yay\u0131n hayat\u0131na devam etmektedir.\u00a0<em>Varl\u0131k<\/em>, \u00f6zellikle G\u00fcney Azerbaycan T\u00fcrklerinin k\u00fclt\u00fcrel geli\u015fimine katk\u0131da bulunmay\u0131 ana hedef olarak belirlemi\u015ftir.<strong><sup>[2]<\/sup><\/strong><\/p>\n<p>R\u0131za Han taraf\u0131ndan kabul edilen yeni bir kanunla 1935\u2019de \u00fclkenin ad\u0131n\u0131 resmi \u015fekilde T\u00fcrk kar\u015f\u0131t\u0131 (S\u00f6z konusu T\u00fcrkiye de\u011fil, \u0130ran T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr. T\u00fcrkiye ile gayet iyi ili\u015fkiler kurulmu\u015ftur.) olarak nitelendirilmeye ba\u015flayan \u201c\u0130ran\u201d ve \u201c\u0130ran-Pers\u201d ilan etmi\u015flerdir.<strong><sup> [<\/sup><\/strong><strong><sup>9<\/sup><\/strong><strong><sup>]<\/sup><\/strong><\/p>\n<p>Son y\u00fcz y\u0131lda ulusal ve uluslararas\u0131 kurum ve kurulu\u015flar taraf\u0131ndan Pers kimli\u011fi ile tan\u0131mlanmak istenen \u0130ran, ger\u00e7ek anlamda Pers mi? Cevadbeyli, \u201c18-19. y\u00fczy\u0131llarda Avrasya T\u00fcrk egemenliklerine kar\u015f\u0131 siyasi ama\u00e7lar do\u011frultusunda baz\u0131 oryantalistler taraf\u0131ndan esasen \u201c\u015eehname\u201d \u00fczerinden hareket edilerek \u0130ran-Turan deyimiyle Ari \u0131rk ve Turani \u0131rk diye tasnife gidilerek \u0130ran, T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131na itilmi\u015ftir.\u201d demektedir.<\/p>\n<p>10 bin y\u0131ll\u0131k kurulu medeniyetin kimler taraf\u0131ndan kuruldu\u011funa de\u011finilmeden toplam 600 y\u0131ll\u0131k \u015faibeli ve net bilgi bulunmadan Ahamenid ve Sasaniler \u00fczerinden \u0130ran\u2019\u0131n Pers yap\u0131lmas\u0131 ne kadar do\u011fru ve objektif yakla\u015f\u0131md\u0131r? <strong><sup>[<\/sup><\/strong><sup>10<\/sup><strong><sup>]<\/sup><\/strong><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" class=\"aligncenter wp-image-8244 size-full\" src=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/e9af45edf89c41685a19635b9541d936.jpg\" alt=\"\" width=\"800\" height=\"450\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/e9af45edf89c41685a19635b9541d936.jpg 800w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/e9af45edf89c41685a19635b9541d936-150x84.jpg 150w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/e9af45edf89c41685a19635b9541d936-300x169.jpg 300w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/e9af45edf89c41685a19635b9541d936-768x432.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/p>\n<p>T\u00fcrkl\u00fck bilincine dayal\u0131 faaliyetlerin \u201cmill\u00ee hareket\u201d olarak topluma mal edilmesi, temel itibar\u0131yla 1979 y\u0131l\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen \u0130slami Devrim\u2019den sonra baz\u0131 T\u00fcrk ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n bireysel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 sonucunda m\u00fcmk\u00fcn olmu\u015ftur. Bu mill\u00ee hareketin \u00e7ok da \u00f6n plana \u00e7\u0131kmayan ve g\u00f6r\u00fclmeyen as\u0131l fikr\u00ee temelleri, Osmanl\u0131 ve Ka\u00e7ar T\u00fcrk \u0130mparatorluklar\u0131n\u0131n son d\u00f6nemlerinde gayrim\u00fcslim m\u00fcttefik kuvvetlerine kar\u015f\u0131 T\u00fcrk-\u0130slam Birli\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnen Sultan \u0130kinci Abd\u00fclhamit ile Ka\u00e7ar \u015eahlar\u0131, Nasireddin ve M\u00fczefereddin \u015eah ile ba\u015flayan \u00fclk\u00fcye dayan\u0131r.<\/p>\n<p>Ka\u00e7ar T\u00fcrk Devleti\u2019nin 1925 tarihinde \u00e7\u00f6kmesi ve \u0130ngiltere-Rusya eksenli T\u00fcrk kar\u015f\u0131t\u0131 Fars etnisitesine dayal\u0131 Pehlevi sisteminin kurulmas\u0131yla her \u015fey T\u00fcrk milletinin aleyhine cereyan etmi\u015ftir.<\/p>\n<p>\u0130ran T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fc, yakla\u015f\u0131k 55 y\u0131l i\u00e7inde (1925-1979) ger\u00e7ekten yok edilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu 55 y\u0131l i\u00e7inde T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fc savunan say\u0131l\u0131 \u00e7al\u0131\u015fkan, faal ayd\u0131n ve yeterince aktif olamayan siyasi \u015fahsiyetimiz d\u0131\u015f\u0131nda dikkate de\u011fer bir harekete rastlam\u0131yoruz.<\/p>\n<p>1979 Devrimi\u2019nden sonra ikilem aras\u0131ndaki \u00e7atlaktan yararlanan T\u00fcrkl\u00fck, mill\u00ee hareket olarak do\u011fdu.<\/p>\n<p>1979 Devrimi sonras\u0131 ABD yanl\u0131s\u0131 olmakla su\u00e7lanan ve ac\u0131mas\u0131z m\u00fcdahale ile bast\u0131r\u0131lan en b\u00fcy\u00fck halk hareketi, yine 1925 tarihinde kendi egemenli\u011fini kaybeden T\u00fcrkler oldu. T\u00fcrklerin; Ayetullah \u015eeriatmedari\u2019nin \u00f6nderli\u011finde kurmu\u015f olduklar\u0131 \u201cM\u00fcsl\u00fcman Halk Partisi\u201d \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131nda 60 y\u0131ll\u0131k T\u00fcrk d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131na son verilmesi, tamamen demokratik de\u011ferleri kapsayan, \u00e7a\u011fda\u015f, hukuki d\u00fczenin kurulmas\u0131 amac\u0131yla ba\u015flatm\u0131\u015f olduklar\u0131 sivil m\u00fccadele, Azerbaycan ba\u015fta olmak \u00fczere Ka\u015fkaylar ve Horasan T\u00fcrklerinin ABD i\u015fbirlik\u00e7isi olmak ve ayr\u0131mc\u0131l\u0131kla su\u00e7lanmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Bu hareket, Ayetullah Humeyni taraf\u0131ndan a\u011f\u0131r bir bi\u00e7imde bast\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>T\u00fcrk milleti i\u00e7in en hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131yan ve olmazsa olmaz talep, kendi kimli\u011fini yok etme siyasetinin tamamen ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n yasal g\u00fcvenceye al\u0131nmas\u0131; T\u00fcrk dilinin Fars dili ile beraber resm\u00ee, hukuki devlet dili olmas\u0131 ve ulusal \u00f6zerkli\u011finin tan\u0131nmas\u0131 olmu\u015ftur.<\/p>\n<p>Devrim sonras\u0131 Tebriz\u2019de Ba\u011f\u0131ms\u0131z Azerbaycan Demokrat Partisi\u2019ni kuran Prof. Dr. M.T. Kiri\u015f\u00e7i, T\u00fcrk milletinin hak ve hukukunun yasal g\u00fcvenceye al\u0131nmas\u0131n\u0131 parti program\u0131 olarak sundu\u011fu ve sistemin baz\u0131 hassas damarlar\u0131na bast\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Pant\u00fcrkist damgas\u0131yla yarg\u0131lan\u0131p hapse at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Yani sistem t\u00fcm muhalefeti var g\u00fcc\u00fcyle bast\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Bu s\u00fcre\u00e7, 1988 y\u0131l\u0131na kadar devam etmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Hapisten tahliye olduktan sonra farkl\u0131 etkinlikler ortaya koyan en b\u00fcy\u00fck ve etkin \u015fahsiyetimiz \u00fcnl\u00fc Tarih\u00e7i ve T\u00fcrkolog Prof. Dr. Muhammed Tagi Kiri\u015f\u00e7i\u2019nin, mill\u00ee hareketimizin hem eylemsel y\u00f6n\u00fcn\u00fcn hem de ilm\u00ee ve teorik taraf\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7 kazanmas\u0131nda e\u015fsiz eme\u011fi olmu\u015ftur.<sup> [<\/sup><sup>11<\/sup><sup>]<\/sup><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" class=\"aligncenter wp-image-8259 size-large\" src=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/WhatsApp-Image-2019-08-18-at-21.50.32-1024x648.jpeg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"648\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/WhatsApp-Image-2019-08-18-at-21.50.32-1024x648.jpeg 1024w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/WhatsApp-Image-2019-08-18-at-21.50.32-150x95.jpeg 150w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/WhatsApp-Image-2019-08-18-at-21.50.32-300x190.jpeg 300w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/WhatsApp-Image-2019-08-18-at-21.50.32-768x486.jpeg 768w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/WhatsApp-Image-2019-08-18-at-21.50.32.jpeg 1600w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/p>\n<p>Kadim ve bilinen T\u00fcrk yurtlar\u0131ndan biri olan ve h\u00e2li haz\u0131rda 36 milyondan fazla T\u00fcrk n\u00fcfusu ile T\u00fcrkiye&#8217;den sonra en \u00e7ok T\u00fcrk n\u00fcfusu bar\u0131nd\u0131ran \u0130ran pek \u00e7ok k\u00fclt\u00fcrel mesele ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r. T\u00fcrk\u00e7e e\u011fitim-\u00f6\u011fretimin yasak olu\u015fu meselesi, alfabe meselesi, bas\u0131n-yay\u0131n meselesi, tiyatro-sinema, resim ve heykel gibi g\u00fczel sanatlar sahas\u0131ndaki faaliyetlerinin engellenmesi meselesi, k\u00fclt\u00fcrel faaliyetlerin s\u0131n\u0131rlanmas\u0131 meselesi bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda gelmektedir.<\/p>\n<p>Pek \u00e7ok olumsuzlu\u011fa ra\u011fmen \u0130ran T\u00fcrkleri b\u00fct\u00fcn k\u00fclt\u00fcr ve sanat varl\u0131klar\u0131n\u0131 koruma ve geli\u015ftirme gayreti i\u00e7erisindedirler.<\/p>\n<p>Mevcut \u0130ran Anayasas\u0131n\u0131n 19. maddesinde \u00fclke vatanda\u015flar\u0131n\u0131n \u0131rk dil etnik grup ve kabile ayr\u0131m\u0131 yap\u0131lmaks\u0131z\u0131n e\u015fit oldu\u011fu, 15. maddesinde de di\u011fer etnik gruplar\u0131n dilleri ile de okullarda e\u011fitim \u00f6\u011fretim yap\u0131labilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc halde, Anayasan\u0131n bu h\u00fck\u00fcmleri y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130ran&#8217;daki T\u00fcrkler, anayasan\u0131n mahalli dillerin \u00f6\u011frenimini serbest denilmesine ra\u011fmen okul ve \u00fcniversitelerde T\u00fcrk\u00e7e \u00f6\u011frenmek ve dillerini ya\u015fatma hakk\u0131ndan mahrumdurlar.<\/p>\n<p>Uluslararas\u0131 normlarda bas\u0131n h\u00fcrriyetinin olmamas\u0131, \u00e7ok s\u0131k\u0131 devlet sans\u00fcr\u00fcn\u00fcn devam etmesi, \u0130ran T\u00fcrk bas\u0131n\u0131n\u0131 geri b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Ayr\u0131ca T\u00fcrk\u00e7e veya T\u00fcrk\u00e7e-Fars\u00e7a \u00e7\u0131kar\u0131lan gazete ve dergilerin s\u0131k\u00e7a kapat\u0131lmas\u0131, birka\u00e7 say\u0131dan fazla yay\u0131nlanmas\u0131na izin ve f\u0131rsat verilmemesi \u0130ran T\u00fcrk bas\u0131n\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fck engelleri olmu\u015ftur.<\/p>\n<p>M\u00fczik eserleri olsun, resim, minyat\u00fcr eserleri olsun, ne yaz\u0131k ki Fars k\u00fclt\u00fcr\u00fc ve Medeniyeti ad\u0131na D\u00fcnya pazarlar\u0131na sunulmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Ne yaz\u0131k ki bug\u00fcnk\u00fc Tahran y\u00f6netimi Pehlevi y\u00f6netimi gibi \u0130ran T\u00fcrklerinin kendi konular\u0131n\u0131, kendi kahramanlar\u0131n\u0131, kendi \u00f6nemli g\u00fcn ve bayramlar\u0131n\u0131 anmaya f\u0131rsat vermemektedir.<strong><sup> [1]<\/sup><\/strong><\/p>\n<h2><strong>Bir futbol kul\u00fcb\u00fcn\u00fcn ifade ettikleri<\/strong><\/h2>\n<p><img loading=\"lazy\" class=\"aligncenter wp-image-8252 size-full\" src=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/iran-da-bir-turk-takimi-tractor-sazi_83453_b.jpg\" alt=\"\" width=\"660\" height=\"444\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/iran-da-bir-turk-takimi-tractor-sazi_83453_b.jpg 660w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/iran-da-bir-turk-takimi-tractor-sazi_83453_b-150x101.jpg 150w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/iran-da-bir-turk-takimi-tractor-sazi_83453_b-300x202.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 660px) 100vw, 660px\" \/><\/p>\n<p>D\u00fcnyada en fazla (35 milyon) T\u00fcrk taraftara sahip oldu\u011fu -yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar neticesinde- belirlenen Traktor Futbol Kul\u00fcb\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p>\u0130ran futbol liginde m\u00fccadele eden Traktor, yakla\u015f\u0131k 50 y\u0131ll\u0131k ge\u00e7mi\u015fi olan yar\u0131m as\u0131rl\u0131k bir \u00e7\u0131nard\u0131r. Ad\u0131n\u0131 Tebriz\u2019deki en b\u00fcy\u00fck trakt\u00f6r fabrikas\u0131ndan alan kul\u00fcp 1970 y\u0131l\u0131nda kurulmu\u015f ve o g\u00fcnden beri \u0130ran T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn sesi olagelmi\u015ftir.<\/p>\n<p>\u201c \u0130ran\u2019da Bir Futbol Kul\u00fcb\u00fc \u2013 Traktor Sazi ve \u0130ran\u2019daki T\u00fcrk Kimli\u011fi\u201d adl\u0131 eserin m\u00fcellifi Yasin Sar\u0131, \u201cTraktor Sazi Futbol Kul\u00fcb\u00fc \u0130ran\u2019daki en y\u00fcksek futbol ligine 2009 y\u0131l\u0131nda \u00e7\u0131kmas\u0131ndan itibaren \u0130ran\u2019daki Azerbaycan T\u00fcrkleri i\u00e7in ne anlama gelmektedir?\u201d sorusuna arad\u0131\u011f\u0131 yan\u0131t \u00fczerine bu eseri kaleme ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmektedir.<\/p>\n<p>Trakt\u00f6r taraftarlar i\u00e7in \u00f6ncelikli olan, \u0130ran T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn sosyal konular\u0131d\u0131r. Bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda da anadilde e\u011fitim, kad\u0131n haklar\u0131, az\u0131nl\u0131k haklar\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k konular\u0131 gelir. Taraftarlar tak\u0131mlar\u0131n\u0131n her ma\u00e7\u0131nda bu konular hakk\u0131nda protestolar\u0131n\u0131 dile getirerek haklar\u0131n\u0131 aramaya, seslerini d\u00fcnyaya duyurmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar.<\/p>\n<p>Traktor kul\u00fcb\u00fcn\u00fcn meselelerinden biri olan anadilde e\u011fitim, trib\u00fcndeki \u00e7e\u015fitli mar\u015f ve sloganlardan anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere en b\u00fcy\u00fck problemlerden biri olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. \u201cT\u00fcrk dilinde medrese olmal\u0131d\u0131r herkese\u201d ve \u201cAnadilde e\u011fitim herkesin hakk\u0131d\u0131r\u201d (s.103) gibi sloganlar buna \u00f6rnek verilebilir. Rejimin T\u00fcrk\u00e7e\u2019ye olan alerjisinin boyutu ise kul\u00fcp isminin T\u00fcrk\u00e7e yaz\u0131lmas\u0131n\u0131n yasak olmas\u0131ndan bile anla\u015f\u0131labilir.<\/p>\n<p>Az\u0131nl\u0131k haklar\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k konusunda \u0130ran T\u00fcrklerinin \u00e7e\u015fitli g\u00f6r\u00fc\u015flerinin oldu\u011fu, yazar\u0131n ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 sonucunda ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. \u0130leti\u015fime ge\u00e7ilen taraftarlardan kimisi T\u00fcrkiye\u2019ye kimisi Azerbaycan\u2019a ba\u011flanmay\u0131 siyasi a\u00e7\u0131dan sorun olarak g\u00f6rmemektedir. Birtak\u0131m taraftarlar da az\u0131nl\u0131k haklar\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131 \u015fart\u0131yla \u0130ran\u2019a ba\u011fl\u0131 kalmay\u0131 uygun bulmaktad\u0131r. Bu konuda yazar\u0131n \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7lardan biri Traktor taraftarlar\u0131n\u0131n karakterini g\u00f6stermesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan bizce \u00e7ok k\u0131ymetlidir: \u201c<em>Traktor taraftarlar\u0131 silahl\u0131 bir m\u00fccadeleyi bir \u00e7\u00f6z\u00fcm veya se\u00e7enek olarak g\u00f6rmemektedir. Haklar\u0131n\u0131 silah kullanmadan, kan d\u00f6kmeden, demokratik yollarla elde etmek istiyorlar. \u00dclke d\u0131\u015f\u0131na seslerini duyurma istekleri de zaten bu duru\u015fla ilintili<\/em>.\u201d<\/p>\n<p><em>\u201cBir\u00e7ok Traktor taraftar\u0131na g\u00f6re Traktor Sazi tak\u0131m\u0131 Azerbaycan T\u00fcrkleri aras\u0131ndaki milli bilin\u00e7 ve milliyet\u00e7ili\u011fi artt\u0131rmakta ve yaymaktad\u0131r. Traktor Sazi taraftarlar\u0131 i\u00e7in kul\u00fcp, bir nevi \u2018uyan\u0131\u015f\u2019\u0131n ve \u0130ran T\u00fcrkleri aras\u0131nda y\u00fckselen milli bilincin kul\u00fcb\u00fcd\u00fcr.\u201d<\/em>\u00a0<sup>[<\/sup><sup>12<\/sup><sup>]<\/sup><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" class=\"aligncenter wp-image-8256 size-medium\" src=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/pixiz-17-08-2019-23-03-01-300x300.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/pixiz-17-08-2019-23-03-01-300x300.jpg 300w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/pixiz-17-08-2019-23-03-01-150x150.jpg 150w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/pixiz-17-08-2019-23-03-01.jpg 700w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<p>Kiri\u015f\u00e7i\u2019nin mill\u00ee hareketle ilgili baz\u0131 \u00f6nemli s\u00f6zleri:<\/p>\n<p>\u201cMill\u00ee hareketin zaferi T\u00fcrkl\u00fck \u00fczerinden milletle\u015fmek yoluyla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.\u201d \u201cBizim milletimiz T\u00fcrkl\u00fck bilincini y\u00fckseltmeli, kendi kimli\u011fini bilin\u00e7li olarak alg\u0131lamal\u0131 ve benimsemelidir.\u201d \u201cBizim, milletle\u015fmeden zafer kazanmam\u0131z m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.\u201d \u201cHer \u015feyden \u00f6nce T\u00fcrkl\u00fck \u00fczerinden milletle\u015fmeliyiz, bunu da ilk \u00f6nce k\u00fclt\u00fcrel faaliyetlerimizle yapmal\u0131y\u0131z.\u201d<\/p>\n<p>T\u00fcrkl\u00fck bilincine dayal\u0131 mill\u00ee hareketin \u00f6rg\u00fctlenmesi konusu en temel sorun olarak kar\u015f\u0131m\u0131zdad\u0131r.<\/p>\n<p>Sonu\u00e7 olarak 40 milyon \u0130ran T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u2013 G\u00fcney Azerbaycan\u2019\u0131 temsilde iddial\u0131 olan, ama yeterli olmayan kurulu\u015flarla bir yere var\u0131lmaz ve var\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bunun i\u00e7in potansiyel olarak say\u0131s\u0131 milyonlarla \u00f6l\u00e7\u00fclebilecek kapasiteye sahip bir hareketin do\u011fru ve mevcut ko\u015fullara uygun stratejiyle \u00f6rg\u00fctlenmesi \u00f6nem arz etmektedir.<sup>[<\/sup><sup>11<\/sup><sup>]<\/sup><\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u0130ran\u2019da T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck hareketi bir etnik \u00fcst\u00fcnl\u00fck arama ve \u201cetnik milliyet\u00e7ilik\u201d de\u011fil; Pehleviler ve \u0130ran \u0130slam H\u00fck\u00fcmeti d\u00f6neminde uygulanan ac\u0131mas\u0131z asimilasyon politikalar\u0131 s\u00fcrecinde zamanla d\u0131\u015flanan ve yok olmaya s\u00fcr\u00fcklenen asla d\u00f6n\u00fc\u015f hareketidir. \u0130ran T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fc; Kadim T\u00fcrk Yurdunda d\u0131\u015flanmaya, yok say\u0131lmaya kar\u015f\u0131 bir ba\u015fkald\u0131r\u0131, bir \u00f6zg\u00fcven kazanma ve aidiyet \u015fuuru olarak kendini ortaya koymaktad\u0131r. <sup>[1]<\/sup><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" class=\"aligncenter wp-image-8247 size-full\" src=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/iran-da-t\u00fcrkler.png\" alt=\"\" width=\"320\" height=\"283\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/iran-da-t\u00fcrkler.png 320w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/iran-da-t\u00fcrkler-150x133.png 150w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/iran-da-t\u00fcrkler-300x265.png 300w\" sizes=\"(max-width: 320px) 100vw, 320px\" \/><\/p>\n<p><strong>Kaynaklar:<\/strong><\/p>\n<p>[1] Metin Erondor, \u0130ran\u2019da T\u00fcrk Kimli\u011fi, Kamer Yay\u0131nlar\u0131, 2018.<\/p>\n<p>[2] Reha Y\u0131lmaz, \u201cK\u00fcreselle\u015fen \u0130ran\u2019da \u00d6tekile\u015fen T\u00fcrkler\u201d, 2015, https:\/\/www.turkyurdu.com.tr\/yazar-yazi.php?id=1016<\/p>\n<p>[4] T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u00a0Tahran B\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fi, \u201c\u0130ran Tarihi\u201d, http:\/\/tahran.be.mfa.gov.tr\/Mission\/ShowInfoNote\/200929<\/p>\n<p>[5] \u0130smail Safa \u00dcst\u00fcn, \u201c\u0130ran&#8221;, https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/iran#4-safevilerden<a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/iran#4-safevilerden-gunumuze-kadar\">&#8211;<\/a>gunumuze-kadar<\/p>\n<p>[9] Rahim Cavadbeyli, \u201c6. y\u00fczy\u0131ldan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze T\u00fcrkiye \u0130ran ili\u015fkileri ve K\u00fcrtler, 2018, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/16-yuzyildan-gunumuze-turkiye-iran-iliskileri-ve-kurtler\/<\/p>\n<p>[10] Rahim Cavadbeyli, \u201c\u0130ran\u2019\u0131n kimli\u011fi \u00fczerine\u201d, 2019, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/iranin-kimligi-uzerine\/<\/p>\n<p>[11] Rahim Cavadbeyli, \u201c\u0130ran\u2019da T\u00fcrkl\u00fck bilincine dayal\u0131 mill\u00ee hareketin yeniden do\u011fu\u015fu\u201d, 2019, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/iranda-turkluk-bilincine-dayali-milli-hareketin-yeniden-dogusu\/<\/p>\n<p>[12] \u00d6mer Karabay\u0131r, \u201c\u0130ran\u2019da Bir Futbol Kul\u00fcb\u00fc \u2013 Traktor Sazi ve \u0130ran\u2019daki T\u00fcrk Kimli\u011fi (1)\u201d, Milli Devlet, 2019. https:\/\/www.millidevletgazetesi.net\/iranda-bir-futbol-kulubu-traktor-sazi-ve-irandaki-turk-kimligi-1\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yakla\u015f\u0131k 1000 y\u0131l boyunca T\u00fcrkler taraf\u0131ndan y\u00f6netilen \u0130ran co\u011frafyas\u0131 Pehlevilerin iktidara gelmesinden sonra T\u00fcrkl\u00fckten ar\u0131nd\u0131r\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ran \u0130slam Cumhuriyeti de T\u00fcrkleri asimile etme politikas\u0131 g\u00fctm\u00fc\u015ft\u00fcr. Fakat daha son s\u00f6z s\u00f6ylenmedi<\/p>\n","protected":false},"author":21,"featured_media":7496,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[66,68,69],"tags":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v16.0.2 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>T\u00fcrk hanedanlar\u0131 sonras\u0131 \u0130ran - M\u0130SAK- Mill\u00ee Strateji Ara\u015ft\u0131rma Kurulu<\/title>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turk-hanedanlari-sonrasi-iran\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"T\u00fcrk hanedanlar\u0131 sonras\u0131 \u0130ran - M\u0130SAK- Mill\u00ee Strateji Ara\u015ft\u0131rma Kurulu\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Yakla\u015f\u0131k 1000 y\u0131l boyunca T\u00fcrkler taraf\u0131ndan y\u00f6netilen \u0130ran co\u011frafyas\u0131 Pehlevilerin iktidara gelmesinden sonra T\u00fcrkl\u00fckten ar\u0131nd\u0131r\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ran \u0130slam Cumhuriyeti de T\u00fcrkleri asimile etme politikas\u0131 g\u00fctm\u00fc\u015ft\u00fcr. Fakat daha son s\u00f6z s\u00f6ylenmedi\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turk-hanedanlari-sonrasi-iran\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"M\u0130SAK- Mill\u00ee Strateji Ara\u015ft\u0131rma Kurulu\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-02-17T16:30:02+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2020-02-17T07:44:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/iran_thumbnail_0.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1600\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"900\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\">\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"20 dakika\">\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#organization\",\"name\":\"Mill\\u00ee D\\u00fc\\u015f\\u00fcnce Merkezi\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"sameAs\":[],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#logo\",\"inLanguage\":\"tr\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/mdmLogo-yazisiz.jpg\",\"width\":422,\"height\":422,\"caption\":\"Mill\\u00ee D\\u00fc\\u015f\\u00fcnce Merkezi\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#logo\"}},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#website\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"name\":\"M\\u0130SAK- Mill\\u00ee Strateji Ara\\u015ft\\u0131rma Kurulu\",\"description\":\"D\\u00fcnyaya T\\u00fcrk\\u00e7\\u00fc Bak\\u0131\\u015f\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/?s={search_term_string}\",\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turk-hanedanlari-sonrasi-iran\/#primaryimage\",\"inLanguage\":\"tr\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/iran_thumbnail_0.jpg\",\"width\":1600,\"height\":900},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turk-hanedanlari-sonrasi-iran\/#webpage\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turk-hanedanlari-sonrasi-iran\/\",\"name\":\"T\\u00fcrk hanedanlar\\u0131 sonras\\u0131 \\u0130ran - M\\u0130SAK- Mill\\u00ee Strateji Ara\\u015ft\\u0131rma Kurulu\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turk-hanedanlari-sonrasi-iran\/#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2020-02-17T16:30:02+00:00\",\"dateModified\":\"2020-02-17T07:44:00+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turk-hanedanlari-sonrasi-iran\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turk-hanedanlari-sonrasi-iran\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turk-hanedanlari-sonrasi-iran\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"item\":{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/\",\"name\":\"Anasayfa\"}},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"item\":{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turk-hanedanlari-sonrasi-iran\/\",\"url\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turk-hanedanlari-sonrasi-iran\/\",\"name\":\"T\\u00fcrk hanedanlar\\u0131 sonras\\u0131 \\u0130ran\"}}]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turk-hanedanlari-sonrasi-iran\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turk-hanedanlari-sonrasi-iran\/#webpage\"},\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#\/schema\/person\/6367255e599013f9872bc77a10468fc5\"},\"headline\":\"T\\u00fcrk hanedanlar\\u0131 sonras\\u0131 \\u0130ran\",\"datePublished\":\"2020-02-17T16:30:02+00:00\",\"dateModified\":\"2020-02-17T07:44:00+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turk-hanedanlari-sonrasi-iran\/#webpage\"},\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turk-hanedanlari-sonrasi-iran\/#primaryimage\"},\"articleSection\":\"S\\u0130YASET-TAR\\u0130H,T\\u00dcRKL\\u00dcK-T\\u00dcRK\\u00c7\\u00dcL\\u00dcK,YAKIN-CO\\u011eRAFYA\",\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/turk-hanedanlari-sonrasi-iran\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#\/schema\/person\/6367255e599013f9872bc77a10468fc5\",\"name\":\"S\\u00fcleyman Karahan\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/#personlogo\",\"inLanguage\":\"tr\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f927f0d3bd67d8dd3abe70aae1419518?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"S\\u00fcleyman Karahan\"},\"description\":\"Dr. S\\u00fcleyman Karahan, 1979\\u2019da Atat\\u00fcrk \\u00dcniversitesi Ziraat Fak\\u00fcltesi\\u2019nden mezun oldu. 1990-1992 y\\u0131llar\\u0131nda \\u0130ngiltere Birmingham ve Reading \\u00dcniversitelerinde MPhil yapt\\u0131. Konya Sel\\u00e7uk \\u00dcniversitesinde 1995 y\\u0131l\\u0131nda Doktoras\\u0131n\\u0131 tamamlad\\u0131. 1979-1988 y\\u0131llar\\u0131 aras\\u0131nda Tar\\u0131m Bakanl\\u0131\\u011f\\u0131 Ara\\u015ft\\u0131rma Enstit\\u00fclerinde ara\\u015ft\\u0131rmac\\u0131, 1988-2008 y\\u0131llar\\u0131nda Tar\\u0131msal Ara\\u015ft\\u0131rmalar Genel M\\u00fcd\\u00fcrl\\u00fc\\u011f\\u00fcnde \\u015eube M\\u00fcd\\u00fcr\\u00fc olarak g\\u00f6rev yapt\\u0131. Bakanl\\u0131ktaki paralel devlet yap\\u0131lanmas\\u0131 nedeniyle 2008 y\\u0131l\\u0131nda Tar\\u0131m Bakanl\\u0131\\u011f\\u0131ndan kendi iste\\u011fiyle emekli oldu ve 2008-2013 y\\u0131llar\\u0131 aras\\u0131nda Pankobirlik\\u2019te Tohum \\u00dcretimi ve Ar-Ge sorumlusu olarak g\\u00f6rev yapt\\u0131. 2014-2015 y\\u0131llar\\u0131nda FAO ile Ekonomik \\u0130\\u015fbirli\\u011fi Te\\u015fkilat\\u0131 (E\\u0130T\/ECO) ortakl\\u0131\\u011f\\u0131yla y\\u00fcr\\u00fct\\u00fclen tohumculuk projesinin Genel Koordinat\\u00f6rl\\u00fc\\u011f\\u00fcn\\u00fc y\\u00fcr\\u00fctt\\u00fc. Halen \\u00f6zel bir tohumculuk firmas\\u0131nda AR-GE koordinat\\u00f6r\\u00fc olarak g\\u00f6rev yapmaktad\\u0131r. \\u00c7ok say\\u0131da ulusal ve uluslararas\\u0131 toplant\\u0131, kongre ve \\u00e7al\\u0131\\u015ftaylara \\u00fclke ve kurum temsilcisi olarak kat\\u0131lm\\u0131\\u015f ve \\u00e7ok say\\u0131da tar\\u0131msal projenin y\\u00fcr\\u00fctmesini ve y\\u00fcr\\u00fct\\u00fclmesinin organizasyonunu yapm\\u0131\\u015ft\\u0131r. \\u00c7ok say\\u0131da teknik yaz\\u0131lar\\u0131 ba\\u015fta ulusak kaynaklarda olmak \\u00fczere, uluslararas\\u0131 kaynaklarda yay\\u0131nlanm\\u0131\\u015ft\\u0131r. Mesleki uzmanl\\u0131k: Tah\\u0131l \\u0131slah ve geneti\\u011fi, tohumculuk ve tar\\u0131msal AR-GE y\\u00f6netimi. Dr. S\\u00fcleyman Karahan Milli D\\u00fc\\u015f\\u00fcnce Merkezi \\u00fcyesidir ve M\\u0130SAK\\u2019ta g\\u00f6rev almaktad\\u0131r.\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9479"}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/21"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9479"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9479\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9506,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9479\/revisions\/9506"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7496"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9479"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9479"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9479"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}