{"id":9511,"date":"2020-02-24T19:30:00","date_gmt":"2020-02-24T16:30:00","guid":{"rendered":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/?p=9511&#038;preview=true&#038;preview_id=9511"},"modified":"2020-02-23T13:20:55","modified_gmt":"2020-02-23T10:20:55","slug":"__trashed","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/__trashed\/","title":{"rendered":"Bilgi bilgi \u00fcst\u00fcne kurdum d\u00fcnyay\u0131!"},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium_large wp-image-9516 aligncenter\" src=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/bilgi-1-768x511.jpg\" alt=\"\" width=\"768\" height=\"511\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/bilgi-1-768x511.jpg 768w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/bilgi-1-300x200.jpg 300w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/bilgi-1-150x100.jpg 150w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/bilgi-1.jpg 900w\" sizes=\"auto, (max-width: 768px) 100vw, 768px\" \/><\/p>\n<p>Kurar iken g\u00f6rd\u00fcm Leyl\u00e2\u2019y\u0131\u2026 (Yalan\u0131m varsa iki g\u00f6z\u00fcm \u00f6n\u00fcme aks\u0131n!)<\/p>\n<p>Biraz y\u00fczs\u00fczl\u00fck etmi\u015f olabilirim. Yani akademisyen bir arkada\u015f\u0131m var diye, T\u00fcrk\u00e7\u00fc bir entelekt\u00fcel muhite b\u00f6yle patavats\u0131zca girmem sizi k\u0131zd\u0131rabilir. \u015eu anda \u00e7o\u011funuz, MDM\u2019 de(Milli D\u00fc\u015f\u00fcnce Merkezi) hi\u00e7 g\u00f6rmedi\u011finiz, b\u00fcy\u00fcklerinizden hi\u00e7 birinin size bahsetmedi\u011fi, Karanfil\u2019de veya Konur\u2019da beraber \u00e7ay i\u00e7medi\u011finiz tuhaf bir adam\u0131n z\u0131rvalar\u0131na neden devam etti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz herhalde. (Bizde \u201ca\u011fabeylik\u201d, \u201creislik\u201d, \u201chocal\u0131k\u201d vs. her \u015feydir. Tart\u0131\u015f\u0131lmaz bir akademik titriniz, genel ge\u00e7er bir dernek y\u00f6neticili\u011finiz, siyaset\u00e7ili\u011finiz falan yoksa\u2026 Olmasan\u0131z da olur\u2026 \u201cDolay\u0131s\u0131yla bilemiyorum\u2026\u201d {B\u00f6yle bir \u015fark\u0131 s\u00f6z\u00fc oldu\u011funu biliyor muydunuz?})<\/p>\n<p>Her neyse\u2026 Feyerabend \u201cAbi\u201dyi okudu\u011fumda, \u201cYok daha neler?\u201d demi\u015ftim. Bahsi ge\u00e7en abimizin savundu\u011fu ana fikir \u015fudur: \u201c<em>Herhangi bir kabile b\u00fcy\u00fcc\u00fcs\u00fcn\u00fcn yapt\u0131\u011f\u0131 \u015fey de bir molek\u00fcler biyolo\u011funki kadar \u2018bilimdir\u2019<\/em>.\u201d Tam bu anda: \u201cHadi be oradan!\u201d demeniz gerekiyor. \u015eahsen ben \u00f6yle demi\u015ftim.<\/p>\n<p>Hadi biraz i\u015fin dedikodu fasl\u0131na gireyim: Bu Feyerabend Abi, vakt-i zaman\u0131nda Popper \u00dcstad\u0131n asistanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapm\u0131\u015f\u2026 (Arada k\u0131z meselesi falan var diyorlar, <em>obal\u0131 g\u00fcnah\u0131 onlar\u0131n boynuna<\/em>\u2026 \u015eaka be \u015faka! K\u0131z m\u0131z yok!) \u015eimdi\u2026 Her an, \u201c<em>Biz daha Feyerabend kim, anlayamad\u0131k, araya bir de Popper diye birini mi soktun? Bizim ocaklarda b\u00f6yle adamlar yok! Elin g\u00e2vurlar\u0131yla ahl\u00e2k\u0131m\u0131z\u0131 m\u0131 bozacaks\u0131n pis casus<\/em>?\u201d demenizi bekliyorum. (Milliyet\u00e7i camiada en sevdi\u011fim su\u00e7lama budur: \u201cCasusluk\u201d! Neden bu kadar s\u0131k kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131m, hi\u00e7 bilmiyorum\u2026)<\/p>\n<h2><strong>Nerede kalm\u0131\u015ft\u0131k? <\/strong><\/h2>\n<p>Nerede kalm\u0131\u015ft\u0131k? Ha! Bir casus bir casusa \u201cGel beraber bir berber d\u00fckk\u00e2n\u0131 a\u00e7al\u0131m!\u201d demi\u015f ya hani\u2026 O s\u0131rada Feyerabend Abi \u201cNe yani? \u015eimdi bu \u00f6nl\u00fckl\u00fc, doktoral\u0131 adamlar, bilgiyi tekellerine mi alacaklar?\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f ve koskoca Yanl\u0131\u015flamac\u0131l\u0131k Okulu\u2019nun kurucusu Karl Popper\u2019\u0131n asistanl\u0131\u011f\u0131ndan vazge\u00e7mi\u015f. (Tekrar ediyorum, l\u00fctfen i\u015fin i\u00e7inde k\u0131z meselesi oldu\u011funu s\u00f6yleyenlere itibar etmeyiniz!)<\/p>\n<p>\u201cAnar\u015fizm \u00dczerine Tezler\u201d, Feyerabend\u2019i anlamak i\u00e7in temel kitap. (Bak\u0131n, bazen ciddi bir c\u00fcmle de kurabiliyorum).<\/p>\n<p>\u015eimdi ba\u015fka bir dala atl\u0131yorum, <em>tikat<\/em>! Sene doksanlar\u0131n ba\u015f\u0131yd\u0131\u2026 (B\u00f6yle de tarihleme mi olur yahu?) Evet evet ba\u015f\u0131yd\u0131\u2026 \u015eimdilerde ABD\u2019de emeklilik g\u00fcnlerini bir fak\u00fcltede huzur i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015farak ge\u00e7iren bir ba\u015fka profes\u00f6r arkada\u015f\u0131m\u0131n, \u015eebnem\u2019in evinde g\u00f6r\u00fcp de okudu\u011fum, daha sonra da edindi\u011fim, Robert Ornstein adl\u0131 yazar\u0131n \u201cYeni Bir Psikoloji\u201d adl\u0131 kitab\u0131yla kafamda kocaman bir salon ayd\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131. (G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz gibi kafam\u0131n i\u00e7inde gayet geni\u015f ve karanl\u0131k bo\u015fluklar bulunuyor\u2026 Ayr\u0131ca ne \u00e7ok profes\u00f6r arkada\u015f\u0131m\u0131n oldu\u011fu, umar\u0131m dikkatinizi \u00e7ekmi\u015ftir.)<\/p>\n<p>Peki ama bu adamlar\u0131n birbirleriyle ne ili\u015fkisi olabilir ki? Aralar\u0131nda bir k\u0131z meselesi olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ger\u00e7ekten bilmiyorum ama\u2026 \u201cKolektif bilin\u00e7alt\u0131\u201d kuram\u0131yla g\u00f6n\u00fclleri fethetti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm <em>Rahmetlik<\/em> Jung\u2019u do\u011frularcas\u0131na, kafamdaki seyrek n\u00f6ronlar aras\u0131nda \u201c\u015ferareler\u201d yapt\u0131rm\u0131\u015flard\u0131. Nas\u0131l m\u0131? \u015e\u00f6yle:<\/p>\n<p>Bat\u0131l\u0131lar\u0131n do\u011fu mistisizmine ilgileri hepimizin malumu\u2026 Bunlardan baz\u0131lar\u0131, \u201cYahu bu herifler, bu meditasyonla falan niye bu kadar u\u011fra\u015f\u0131yor ki?\u201d diye merak ederek do\u011fu felsefesinin uygulamalar\u0131n\u0131 ba\u015fta n\u00f6roloji olmak \u00fczere \u00e7e\u015fitli bat\u0131 bilim dallar\u0131yla incelemi\u015fler. Uzatmayal\u0131m\u2026 Bakm\u0131\u015flar ki meditasyon uygulamalar\u0131n\u0131n her \u00e7e\u015fidinin, v\u00fccuttaki n\u00f6ral ve korteks etkinlikler \u00fczerinde belli etkileri var. Yani bunlar o kadar da \u201ckocakar\u0131 ilac\u0131\u201d falan de\u011filler. Keza mesel\u00e2 akupunktur uygulamas\u0131n\u0131n da n\u00f6ral a\u011f \u00fczerindeki etkileri incelenmi\u015f. \u201cKirlian foto\u011fraflar\u0131\u201d denen g\u00f6zlem y\u00f6ntemiyle zaten do\u011fu ve bat\u0131 psikolojileri aras\u0131nda bir k\u00f6pr\u00fc kurulmaya ba\u015flanm\u0131\u015f.<\/p>\n<p>Yani? B\u00fct\u00fcn bunlardan ne anlamal\u0131y\u0131z? Belki de Feyerabend, anar\u015fist bak\u0131\u015f\u0131yla o kadar da anlams\u0131z bir i\u015f yapm\u0131yordu. Belki de \u201canlams\u0131zl\u0131k\u201d sadece bat\u0131 metodolojisinin bir \u00f6nyarg\u0131 duvar\u0131ndan ibaretti. (Ya\u015fas\u0131n! \u0130\u015fte do\u011fulu-M\u00fcsl\u00fcman vs. olmak i\u00e7in en g\u00fczel sebep!)<\/p>\n<p>Bat\u0131 t\u0131bb\u0131n\u0131n kendi y\u00f6ntembilimiyle gitti\u011fi yolda, g\u00f6rmezden gelinen baz\u0131 \u015feyler do\u011fu felsefesiyle\/ t\u0131bb\u0131yla a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131yordu. (Tam \u015fu anda\u2026 \u0130\u00e7inizde birinin\u2026 Filin hortumundan, kuyru\u011fundan, kula\u011f\u0131ndan vs. bahsetmesini nas\u0131l sab\u0131rs\u0131zl\u0131kla bekledi\u011fimi anlatamam!) Feyerabend <em>anlad\u0131\u011f\u0131m kadar\u0131yla<\/em> bize \u015funu s\u00f6yl\u00fcyordu: \u201cIss\u0131z bir aday\u0131 ke\u015ffe \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, adadaki su kaynaklar\u0131n\u0131, tepeleri, k\u0131y\u0131lar\u0131 vs. GPS cihaz\u0131n\u0131zla m\u0131, pusulan\u0131zla m\u0131 yoksa \u00e7\u0131plak g\u00f6zlerinizle mi hatta r\u00fcyalar\u0131n\u0131zla m\u0131 buldu\u011funuzun bir \u00f6nemi yoktur!\u201d<\/p>\n<p>Fakat b\u00fct\u00fcn bu ak\u0131l y\u00fcr\u00fctmelerin, \u00e7evresinde d\u00f6n\u00fcp durdu\u011fu \u015fey neydi? Feyerabend\u2019in, \u201cher ne vas\u0131tayla olursa olsun\u201d bulmam\u0131z\u0131 \u00f6nemsedi\u011fi \u015fey neydi? Bu \u015fey, \u201cbilgiydi\u201d. (\u015eimdi \u201cAnla\u015f\u0131ld\u0131, sen buraya bu herifi rekl\u00e2m etmeye gelmi\u015fsin! Pis casus! Pis anar\u015fist!\u201d demenizi de sab\u0131rs\u0131zl\u0131kla bekliyorum\u2026)<\/p>\n<p>Ama aff\u0131n\u0131za s\u0131\u011f\u0131narak ben ba\u015fka bir \u015fey s\u00f6yl\u00fcyorum: \u201cAlg\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131 a\u015fan bir ger\u00e7ekli\u011fin bilinemeyece\u011fi\u201d ger\u00e7e\u011fi, asl\u0131nda her \u015feyi a\u00e7\u0131kl\u0131yordu. Feyerabend bunu d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f m\u00fcyd\u00fc, bilemiyorum. Ama onun d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin, \u015fahsen neden kabile b\u00fcy\u00fcc\u00fcs\u00fcyle n\u00f6rolog aras\u0131nda o kadar da b\u00fcy\u00fck bir fark olamayabilece\u011fini akla getirdi\u011fini az da olsa anlamaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131m.<\/p>\n<p>Kabile b\u00fcy\u00fcc\u00fcs\u00fc ya da kam ya da ad\u0131na her ne derseniz deyin\u2026 Bizim EEG\u2019lerle (Elektroensefalografi\u00a0) vs. tespit etti\u011fimiz baz\u0131 etkinlikleri, \u201calg\u0131lar\u0131m\u0131zla edindi\u011fimiz s\u00fcrekli ve d\u00fczenli izlenimlerimiz\u201d \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda (Berkeley Abiyi bir kez daha hay\u0131rla yad edelim mi gen\u00e7ler?), ellerindeki imk\u00e2nlarla g\u00f6zl\u00fcyorlard\u0131. Gevher Nesibe \u015eifahanesi\u2019nde belki EEG cihaz\u0131 yoktu ama ses titre\u015fimlerinin beyinde yaratt\u0131\u011f\u0131 de\u011fi\u015fikliklerle ilgi say\u0131s\u0131z g\u00f6zlemin birikimi vard\u0131. Budist rahiplerin ya da T\u00fcrk kamlar\u0131n\u0131n dopamin seviyeleri hakk\u0131nda bir fikirleri yoktu ama su sesinin yat\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 etkisini \u201cbiliyorlard\u0131\u201d.<\/p>\n<p>Yani? Bat\u0131 biliminin, yol makineleriyle a\u00e7t\u0131klar\u0131 yollarla, ula\u015ft\u0131klar\u0131 bilgilere onlar, do\u011fan\u0131n izlerini takip ederek ula\u015fm\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div id=\"attachment_9514\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-9514\" class=\"size-medium wp-image-9514\" src=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Paul-Feyerabend-300x292.png\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"292\" srcset=\"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Paul-Feyerabend-300x292.png 300w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Paul-Feyerabend-150x146.png 150w, https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Paul-Feyerabend.png 311w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><p id=\"caption-attachment-9514\" class=\"wp-caption-text\">Paul Feyerabend<\/p><\/div>\n<h2><strong>B\u00fct\u00fcn avadanl\u0131\u011f\u0131m\u0131z da tart\u0131\u015fmas\u0131z bir standardizasyonla ayar<\/strong><strong style=\"font-size: 24px;\">lanm\u0131\u015f \u00f6l\u00e7\u00fcm ara\u00e7lar\u0131ndan olu\u015fuyor!<\/strong><\/h2>\n<p>Evet\u2026 Biz bug\u00fcn matematikle ifade edilebilen, nicel sonu\u00e7lar\u0131 \u00f6nemsiyoruz. B\u00fct\u00fcn avadanl\u0131\u011f\u0131m\u0131z da tart\u0131\u015fmas\u0131z bir standardizasyonla ayarlanm\u0131\u015f \u00f6l\u00e7\u00fcm ara\u00e7lar\u0131ndan olu\u015fuyor.<\/p>\n<p>Fakat K\u0131z\u0131lderili \u00c7\u00f6mm\u00fc\u015f Bizon\u2019un kar\u0131s\u0131 G\u00fcl\u00fcmseyen Ceylan, ba\u015f\u0131n\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131 ge\u00e7sin diye s\u00f6\u011f\u00fct kabu\u011funu kemiren kocas\u0131na d\u00f6n\u00fcp de \u201cNeden \u00f6k\u00fczl\u00fck <em>ediyon<\/em> herif?! Getir \u015funu adam gibi <em>gaynatak <\/em>da g\u00fczel g\u00fczel i\u00e7!\u201d dedi\u011fi g\u00fcn, modern eczac\u0131l\u0131\u011f\u0131n (Ne sand\u0131n\u0131z?) ve hadi diyelim ki modern t\u0131bb\u0131n kap\u0131s\u0131n\u0131 aralad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bile bilmiyordu. Eeee? G\u00fcl\u00fcmseyen Ceylan bat\u0131l\u0131 mat\u0131l\u0131 de\u011fildi. \u00dcstelik de muhtemelen o s\u00f6\u011f\u00fct kabu\u011fundan salisilik asit ekstraksyonuyla falan u\u011fra\u015f\u0131rken, Salem\u2019de Coni Abimler, \u0131s\u0131rgan otunu kaynatan kad\u0131nlar\u0131 \u201cBunu, <em>zobada<\/em> \u0131s\u0131rgan neyin <em>gaynat\u0131rken<\/em> yakalad\u0131k papaz\u0131m! \u2026 Bu cad\u0131 mad\u0131 olmas\u0131n? Evvela <em>yakak <\/em>da \u00e7ora \u00e7ocu\u011fa \u015fey etmesin!\u201d diyerek yakmakla me\u015fguld\u00fcler\u2026<\/p>\n<p>\u201cNe <em>diyece\u011fesen di gari!<\/em> Gafa beyin b\u0131rakmad\u0131n, <em>yemin ossun!\u201d<\/em> diye sab\u0131rs\u0131zlanan a\u011fabeylerime \u015fu elimdeki son bir atraksiyonu g\u00f6stermek isterim:<\/p>\n<p>Hani az \u00f6nce dedik ya: \u201cBiz bug\u00fcn matematikle ifade edilebilen, nicel sonu\u00e7lar\u0131 \u00f6nemsiyoruz. B\u00fct\u00fcn avadanl\u0131\u011f\u0131m\u0131z da tart\u0131\u015fmas\u0131z bir standardizasyonla ayarlanm\u0131\u015f \u00f6l\u00e7\u00fcm ara\u00e7lar\u0131ndan olu\u015fuyor.\u201d diye\u2026 Size komik bir haberim var: Asl\u0131nda h\u00e2l\u00e2 r\u00fcyalarla ruhlar \u00e2leminden haber alan b\u00fcy\u00fcc\u00fc gibi \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Neden mi? Hi\u00e7 biriniz bana iki say\u0131s\u0131n\u0131n nerede yat\u0131p kalkt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steremezsiniz de ondan! Hayda! Bu nas\u0131l ak\u0131l y\u00fcr\u00fctme b\u00f6yle?<\/p>\n<p>O halde size pop\u00fcler matematik\u00e7i Ahmet Nesin\u2019le cevap vereyim: \u201c1\/0 neden tan\u0131ms\u0131zd\u0131r, biliyor musunuz? \u00d6yle tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r da ondan. Yani tan\u0131m gere\u011fi!\u201d diyordu bir dersinde. Ya da Allah sel\u00e2met versin, \u00f6nce matematik sonra geometri hocam\u0131z olan R\u0131fk\u0131 Hoca\u2019n\u0131n \u201c\u0130ki kere ikinin be\u015f etti\u011fi bir sistem de siz tan\u0131mlars\u0131n\u0131z, \u00a0olur biter.\u201d dedi\u011fini bir kere daha belirtmek isterim.<\/p>\n<p>E\u011fer insan bilgisinin, onun alg\u0131lar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne konmu\u015f \u201cveri paketlerinden\u201d ibaret oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsak, bilgiye de bilime de muhtemelen \u00e7ok yanl\u0131\u015f bak\u0131yoruz demektir.<\/p>\n<h2><strong>O halde bilgi diye bir \u015fey yok mu?<\/strong><\/h2>\n<p>O halde bilgi diye bir \u015fey yok mu? Ot var, saman var, \u00f6k\u00fcz var falan\u2026 Bilgi de \u00f6yle bir \u015fey de\u011fil mi? Yoksa biz bilgiyi \u201cyarat\u0131yor muyuz\u201d ya da \u201colu\u015fturuyor muyuz?\u201d (\u201c\u015euna \u2018uyduruyoruz\u2019 <em>diyemiyon<\/em> da afili l\u00e2flar ediyon, hac\u0131m!\u201d diyecek okurlar\u0131 kocaman kucaklayaca\u011f\u0131m.)<\/p>\n<p>G\u00f6remedi\u011fi gezegenleri matematik arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ke\u015ffeden Newton, asl\u0131nda bir b\u00fcy\u00fcc\u00fcden \u00e7ok da farkl\u0131 bir i\u015f yapm\u0131yordu. \u201cD\u00fczenlilikleri\u201d en net bi\u00e7imde ifade etmek \u00fczere insan taraf\u0131ndan geli\u015ftirilmi\u015f bir dili kullan\u0131yordu: Matemati\u011fi! Oysa matematik denen \u015fey do\u011fada yoktu! (Oldu mu \u015fimdi ama?!) \u015eimdi akademisyen dostlar\u0131 biraz k\u0131zd\u0131raca\u011f\u0131m ama\u2026 Newton gezegen ke\u015ffederken \u201cat\u0131fs\u0131z bir i\u015f\u201d yap\u0131yordu.<\/p>\n<p>Yani? Bilgiyi bulman\u0131n tek yolu \u201ckendinden \u00f6ncekilerin bilgilerine dayanmak\u201d de\u011fildi. Henry Ford \u201cE\u011fer insanlara ne istediklerini sorsayd\u0131m, sadece daha h\u0131zl\u0131 ko\u015fan atlar istediklerini s\u00f6ylerlerdi&#8230;\u201d demi\u015f.<\/p>\n<p>Einstein g\u00f6recelik hakk\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken \u201cYahu ben b\u00f6yle bir \u015fey d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm ama kimi \u015fahit g\u00f6stersem ki?\u201d diye muhtemelen d\u00fc\u015f\u00fcnmemi\u015fti. \u201cD\u00fczenliliklerden \u00e7\u0131karsanm\u0131\u015f bir dilin\u201d, matemati\u011fin tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile o g\u00fcne kadar ger\u00e7e\u011fin g\u00f6r\u00fclmemi\u015f, fak edilmemi\u015f bir y\u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kararak \u201cbilgi\u201d olu\u015fturmu\u015ftu.<\/p>\n<h2><strong>Nihayet zurnan\u0131n z\u0131rt dedi\u011fi yere geldik!<\/strong><\/h2>\n<p>Feyerabend\u2019in c\u00fcretk\u00e2r \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131n fakire verdi\u011fi cesaretle\u2026 \u015eunu belirtmek isterim ki: Laboratuvarlar\u0131m\u0131z, bilgi \u00fcretimin at\u00f6lyelerinden yaln\u0131zca biridir. Muhtemelen matematikle ve teknolojik h\u0131zlanmayla, bilgiyi en h\u0131zl\u0131 olu\u015fturdu\u011fumuz yerler laboratuvarlard\u0131r. Fakat bilgi, laboratuvar imk\u00e2nlar\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131klar\u0131ndan \u00e7ok daha \u00f6nce insan akl\u0131n\u0131n i\u015fleyi\u015fiyle asl\u0131nda olu\u015fturulmaya ba\u015flan\u0131r.<\/p>\n<p>O halde\u2026 \u201cE can\u0131m laboratuvarlar\u0131n do\u011frulad\u0131\u011f\u0131 verileri tart\u0131\u015fman\u0131n gere\u011fi var m\u0131?\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnecek arkada\u015flara \u015f\u00f6yle bir cevap vermek isterim: \u201cLaboratuvarlar, kuramlar\u0131n, alg\u0131 s\u0131n\u0131rlar\u0131na terc\u00fcme edilebilmesi i\u00e7in kurulur. Yani Berkeley\u2019in ya da Hume\u2019un dedi\u011fi gibi: \u201c\u0130zlenimlerimizden \u00f6nce olu\u015fturulmu\u015f tasar\u0131mlar yoktur.\u201d \u00d6nce d\u00fczenlilikleri \u201canlar\u201d sonra olu\u015fturdu\u011fumuz anlam tak\u0131m\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131karacak avadanl\u0131klar tasarlar\u0131z. Yani? Higgs par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7ok daha basit bir mekanizmayla ortaya \u00e7\u0131karacak bir uzayl\u0131 tasar\u0131m\u0131 da var olabilirdi ama sadece kuram\u0131n \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc (\u00f6ng\u00f6r\u00fc kehanet de\u011fildir, \u015fart ko\u015fmakt\u0131r\u2026) \u015fartlar\u0131 sa\u011flayacak bir avadanl\u0131k s\u0131nama i\u015fini g\u00f6rebilirdi.<\/p>\n<p>Burada biraz ilgisiz ka\u00e7acak bir \u00e7\u0131kar\u0131ma hemen atlamal\u0131y\u0131m yoksa s\u00f6z\u00fcm\u00fc unuturum. Bilginin iki kayna\u011f\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yleyerek yaz\u0131y\u0131 bitirece\u011fim.<\/p>\n<p>Bu kaynaklardan birisi psikolojiktir ki o da \u201cmerak\u201d duygusudur. \u0130nsan ancak merak etti\u011fi \u015feyi \u201canlamaya\u201d \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. (K\u0131ssadan hisse: <em>Yeng\u2019\u00e2n\u0131mlar<\/em> aynen Cem Y\u0131lmaz \u00dcstad\u0131n nakletti\u011fi \u00fczere (Nas\u0131l da at\u0131fta bulunuyorum ama?) \u201cAmaaan Graham! Gece gece icat \u00e7\u0131karma!\u201d dedi\u011finde, onlara kulak asmay\u0131n\u2026)<\/p>\n<p>Bu kaynaklar\u0131n ikincisi insan\u0131n idrakidir\/anl\u0131\u011f\u0131 ya da anla\u011f\u0131d\u0131r\u2026 \u0130nsan bu iki ara\u00e7la bilgisini olu\u015fturur. Bu sayede de aslanlardan, kaplanlardan ve \u00f6k\u00fczlerden ayr\u0131l\u0131r\u2026 (Tamam\u2026 G\u00fcn\u00fcm\u00fczde sonuncusundan ayr\u0131l\u0131p ayr\u0131lmad\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan emin de\u011filim\u2026)<\/p>\n<p>Ben bile s\u0131k\u0131ld\u0131m, inanmayacaks\u0131n\u0131z ama\u2026<\/p>\n<p>Katilin kim oldu\u011funu vallahi de billahi de bilmiyorum. Ve size bir s\u0131r vereyim: Dedektiflerin katili bulmakta kulland\u0131klar\u0131 zaman \u00e7izelgelerini asla izleyememi\u015f ve anlayamam\u0131\u015f\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p>Ama demem o ki bilgi, \u00e7al\u0131\u015fan ak\u0131llar\u0131n i\u015fidir. \u00c7al\u0131\u015fan ak\u0131llar, ge\u00e7mi\u015ften edinilen birikimlerini de kullanarak ger\u00e7e\u011fin g\u00f6r\u00fcnmeyen par\u00e7alar\u0131n\u0131 s\u00fcrekli \u201cke\u015ffederler\u201d. Her ke\u015fifleri de yeni bir bilgi olarak i\u015flenir.<\/p>\n<p>Tamam! Ben de yoruldum!<\/p>\n<p>Bunlar\u0131n T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fckle ilgisini bir g\u00fcn a\u00e7\u0131klayabilmeyi umuyorum. O zamana kadar cehaletle, d\u00fc\u015fmanl\u0131kla ve ihanetle ku\u015fat\u0131lm\u0131\u015f \u015fu \u00f6ks\u00fcz ulusu;<\/p>\n<h2><strong>TANRI T\u00dcRK\u2019\u00dc KORUSUN!<\/strong><\/h2>\n<ul>\n<li>* Yerel \u015fiveler, galat-\u0131 me\u015fhurlar italiklenmi\u015ftir.<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bilgi , s\u0131n\u0131rs\u0131z insan akl\u0131nda m\u0131 olu\u015fur, yoksa laboratuvarlar\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131 olanaklar\u0131 i\u00e7inde mi?<\/p>\n","protected":false},"author":132,"featured_media":9515,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_ef_editorial_meta_date_first-draft-date":"","_ef_editorial_meta_paragraph_assignment":"","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[60,2,68],"tags":[981,1230,984,1223,301],"coauthors":[1225],"class_list":["post-9511","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-teknoloji","category-genel","category-turkluk-turkculuk","tag-akil","tag-algi","tag-bilgi","tag-bilgi-felsefesi","tag-bilim"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9511","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/132"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9511"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9511\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9535,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9511\/revisions\/9535"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9515"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9511"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9511"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9511"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=9511"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}