{"id":9834,"date":"2020-04-28T19:30:00","date_gmt":"2020-04-28T16:30:00","guid":{"rendered":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/?p=9834&preview=true&preview_id=9834"},"modified":"2020-04-24T15:29:19","modified_gmt":"2020-04-24T12:29:19","slug":"egitimci-bir-devlet-adami-munif-efendi-pasa-1828-1910-munif-pasada-bilim-ve-kalkinma","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/egitimci-bir-devlet-adami-munif-efendi-pasa-1828-1910-munif-pasada-bilim-ve-kalkinma\/","title":{"rendered":"E\u011fitimci bir devlet adam\u0131 M\u00fcnif Efendi\/Pa\u015fa (1828\u20131910)"},"content":{"rendered":"
\"\"

19.Y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda \u00e7e\u015fitli yay\u0131n faaliyetleri ve devlet g\u00f6revleri yan\u0131nda, de\u011ferli bir d\u00fc\u015f\u00fcn adam\u0131 ve iyi bir y\u00f6netici olarak da kendini kabul ettiren M\u00fcnif Pa\u015fa\u2019y\u0131 ya\u015fam\u0131, yap\u0131tlar\u0131 ve g\u00f6revleri ile tan\u0131yaca\u011f\u0131z. Takip eden haftalarda Pa\u015fa\u2019n\u0131n bilim, kalk\u0131nma ve e\u011fitim faaliyetlerindeki yararlar\u0131n\u0131 bu yaz\u0131 dizisi ile siz okurlar\u0131m\u0131za sunaca\u011f\u0131z. Bu ba\u011flamda yaz\u0131 dizimizin ikinci b\u00f6l\u00fcm\u00fc olan M\u00fcnif Pa\u015fa\u2019n\u0131n bilim ve kalk\u0131nma hakk\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015flerini sizlerle payla\u015f\u0131yoruz.<\/p><\/div>\n

M\u00fcnif Pa\u015fa\u2019da bilim ve kalk\u0131nma<\/strong><\/h2>\n

M\u00fcnif Pa\u015fa yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7e\u015fitli \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda, verdi\u011fi eserlerinde, m\u00fcspet bilim ve e\u011fitim konular\u0131na ciddiyetle ve kapsaml\u0131 bir \u015fekilde e\u011filmi\u015f bir fikir ve devlet adam\u0131d\u0131r. Onun \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcncelerinde, \u00fclkemizi ve toplumumuzu yak\u0131ndan ilgilendiren bir\u00e7ok \u00f6nemli sorun, ya bir \u00f6neri ya bir a\u00e7\u0131klama ya da bir \u00f6\u011fretici eylem olarak yer al\u0131r. M\u00fcnif Pa\u015fa, Do\u011fu ve Bat\u0131 k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc, bizzat i\u00e7inde ya\u015fayarak kayna\u011f\u0131ndan \u00f6\u011frenmeye \u00e7al\u0131\u015fan bir ki\u015fi olmas\u0131 nedeniyle; bilim, ticaret, sanayi, kalk\u0131nma, tarih, e\u011fitim ve \u00f6\u011fretim gibi konulara genellikle etkisinde kald\u0131\u011f\u0131 Bat\u0131\u2019n\u0131n y\u00f6ntemleriyle yakla\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Onu, bu \u00f6zelli\u011finden dolay\u0131 baz\u0131 yazarlar\u0131m\u0131z pozitivist, hatta materyalist olarak g\u00f6sterirler.<\/p>\n

Ancak M\u00fcnif Pa\u015fa\u2019n\u0131n ger\u00e7ek amac\u0131, bug\u00fcn bile Bat\u0131\u2019da a\u015f\u0131r\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce \u015fekilleri olarak de\u011ferlendirilen pozitivizm, \u00f6zellikle materyalizm gibi d\u00fc\u015f\u00fcnce ak\u0131mlar\u0131n\u0131n, Osmanl\u0131 sosyal ve siyasal d\u00fczenine n\u00fcfuz ederek bir zemin meydana getirmesine hizmet etmek de\u011fildir.<\/p>\n

Aksine onun b\u00fct\u00fcn emeli, m\u00fcspet bilim ve onun \u00f6nemli bir i\u015flevi\/uygulama alan\u0131 olan teknoloji arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla \u00fclkenin kalk\u0131nmas\u0131na hizmet etmektir. Ona g\u00f6re burada g\u00fcd\u00fclen ama\u00e7, teknoloji arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla \u00fclkenin ve toplumun geli\u015fmesine yard\u0131m etmek, insan\u0131m\u0131z\u0131n mutlu ve m\u00fcreffeh hale gelmesine bir nebze de olsa katk\u0131da bulunulmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Hangi anlam\u0131 i\u00e7erisinde ele al\u0131n\u0131rsa al\u0131ns\u0131n M\u00fcnif Pa\u015fa, \u00fclkesini bilimin sonu\u00e7lar\u0131ndan yararlanmak isteyen idealist bir d\u00fc\u015f\u00fcn, k\u00fclt\u00fcr ve devlet adam\u0131 olarak de\u011ferlendirilmelidir.<\/p>\n

1.1.\u00a0Bilim ve kalk\u0131nma<\/strong><\/h2>\n

M\u00fcnif Pa\u015fa’n\u0131n yaz\u0131lar\u0131 i\u00e7erisinde bilim, uygarl\u0131k, sanayi ve kalk\u0131nma kavramlar\u0131 \u00e7ok geni\u015f bir yer i\u015fgal eder. Ayr\u0131ca onun \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 aras\u0131nda, insan\u0131m\u0131z\u0131n uygarl\u0131k kar\u015f\u0131s\u0131ndaki tavr\u0131 da \u00f6zel bir \u00f6neme sahiptir. Ona g\u00f6re, \u00fclkemizde bilim, uygarl\u0131k ve tekni\u011fin s\u0131na\u00ee kalk\u0131nmaya temel olabilecek bir organizasyonun yarat\u0131lmamas\u0131na sebep olan baz\u0131 rahats\u0131zl\u0131klar mevcuttur. Bu illet ve sebeplerin ba\u015f\u0131nda, halk\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funun bilim, teknoloji ve uygarl\u0131ktan habersiz bir halde bulunu\u015fu, \u00fclkenin ger\u00e7ek \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n neler oldu\u011fu ve nerelerde bulundu\u011funu bilen ger\u00e7ek ayd\u0131nlar\u0131n da, bu durumu sadece \u00fcz\u00fclerek seyretmeleri ve ciddi bir sava\u015f\u0131 g\u00f6ze alamamalar\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Bu ba\u011flamda Bat\u0131 toplumlar\u0131, bilimsel geli\u015fmeler sayesinde \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc \u00fcretim kurumlar\u0131 olu\u015fturmu\u015f ve bunun sonucunda, bizde el i\u015f\u00e7ili\u011fine dayanan sanayinin gerilemesine neden olmu\u015flard\u0131r. E\u011fer onlarla yar\u0131\u015fabilecek bir sanayile\u015fme faaliyeti ortaya konulamazsa, yerli sanayimizin b\u00fct\u00fcn\u00fcyle durmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Bunun \u00f6n\u00fcne ge\u00e7meyi sa\u011flayan ko\u015fullar\u0131n birincisi, hurafe ve safsatadan uzak, tam bir bilim anlay\u0131\u015f\u0131na, yani m\u00fcspet bir bilim zihniyetine kavu\u015fmakt\u0131r.<\/p>\n

\u00c7\u00fcnk\u00fc toplumlar\u0131n devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131, insanlar\u0131n \u015ferefli bir \u015fekilde ya\u015famas\u0131, devletlerin bekas\u0131 ve itibarl\u0131 bir birlik haline gelmesi bilim, uygarl\u0131k ve teknoloji sayesinde m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr<\/p>\n

M\u00fcnif Pa\u015fa, c\u00e2hil ile \u00e2limi, g\u00f6\u00e7ebe ile uygar insan\u0131 ele alarak uzun uzun anlat\u0131r ve bu insanlar\u0131n birbirleriyle olan ili\u015fkilerini ara\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Ona g\u00f6re, g\u00f6\u00e7ebelik ile cehalet, bilim ile de uygarl\u0131k aras\u0131nda \u00e7ok s\u0131k\u0131 bir ili\u015fki vard\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde baz\u0131 ki\u015filer, bunlar\u0131n aras\u0131nda pek fark g\u00f6rmezler, hatta g\u00f6\u00e7ebe ya\u015fam\u0131 uygar ya\u015fama, dolay\u0131s\u0131yla da, cehaleti bilime tercih ederler. Daha da fazlas\u0131, bu ki\u015filer, bilimin devlete zarar verdi\u011fini \u00f6ne s\u00fcrerler. Bu kendini bilmez kimselerin, \u201cilmin devlete zarar\u0131 olur\u201d s\u00f6zleri yanl\u0131\u015ft\u0131r. Ger\u00e7ekte bunlar, bilginin kendisinden korkanlard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu insafs\u0131z adamlar\u0131n ger\u00e7ek amac\u0131, di\u011fer insanlar\u0131n \u201ccehl\u201d i\u00e7erisinde kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak ve bu insanlar\u0131 koyun s\u00fcr\u00fcleri gibi y\u00f6netmeyi temin etmektir. Bu ac\u0131kl\u0131 duruma hangi g\u00f6n\u00fcl ve mant\u0131k sahibi raz\u0131 olabilir?.<\/p><\/blockquote>\n

Bilindi\u011fi gibi bilimin bir\u00e7ok erdemlerinin yan\u0131nda, insan\u0131 insan yapan temel de\u011ferlere sahip oldu\u011fu bir ger\u00e7ektir. Her \u015feyden \u00f6nce bilimin insan\u0131 olgunla\u015ft\u0131rarak bat\u0131l itikatlardan korumas\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcmsenecek bir \u015fey de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e2lim bir insan\u0131n, e\u015fyan\u0131n mahiyeti hakk\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015fleri do\u011fru ve isabetli olaca\u011f\u0131ndan, onun bat\u0131l inan\u00e7lara kar\u015f\u0131 uyan\u0131k olmas\u0131 laz\u0131m gelir. \u00d6rne\u011fin fizik bilimini bir dereceye kadar bilenler, ay ve g\u00fcne\u015f tutulmas\u0131, kuyruklu y\u0131ld\u0131z\u0131n g\u00f6r\u00fcnmesi gibi \u00e7e\u015fitli g\u00f6k olaylar\u0131n\u0131 veba salg\u0131n\u0131n\u0131n \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131, k\u0131tl\u0131\u011f\u0131n ortal\u0131\u011f\u0131 kas\u0131p kavuraca\u011f\u0131 gibi l\u00fczumsuz ve faydas\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcncelerle a\u00e7\u0131klamazlar. Yine kimya bilenler, kur\u015fun ve bak\u0131r\u0131n alt\u0131n ve g\u00fcm\u00fc\u015fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclemeyece\u011fini bilir ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131n onlar\u0131 istismar etmesine izin vermezler. Fakat \u015funu da s\u00f6ylemek gerekir ki, bir bilimin sadece kural ve kavramlar\u0131n\u0131 bilmek yeterli de\u011fildir. Bilimin ama\u00e7 ve metotlar\u0131n\u0131 da \u00e7ok iyi bir \u015fekilde bilmek ve kullanmak gerekir. Yoksa y\u00fczeysel bir bilginin yarar\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131, bu t\u00fcr bir \u00f6\u011fretimden ge\u00e7mi\u015f olan\u0131n, cahil bir kimseden pek fark\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131 bilinen bir ger\u00e7ektir.<\/p>\n

M\u00fcnif Pa\u015fa, Bat\u0131’y\u0131 ve Bat\u0131’n\u0131n geli\u015fme kademelerini az \u00e7ok anlam\u0131\u015f bir Osmanl\u0131 ayd\u0131n\u0131d\u0131r. Bat\u0131n\u0131n ge\u00e7irdi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcnsel ve bilimsel a\u015famalar\u0131 anlad\u0131\u011f\u0131n\u0131, yer yer bu geli\u015fmelere yapt\u0131\u011f\u0131 at\u0131flardan anl\u0131yoruz. Ancak onun bilim anlay\u0131\u015f\u0131, genellikle fizik, kimya, biyoloji, jeoloji ve co\u011frafya gibi bilimlerle ilgilidir.<\/p>\n

Bu bilimlere verdi\u011fi de\u011fer kadar, \u00f6rne\u011fin sosyal ve be\u015fer\u00ee bilimleri pek fazla \u00f6nemsemez. Daha \u00f6nce k\u0131saca \u00fczerinde durdu\u011fumuz gibi, Cevdet Pa\u015fa’n\u0131n temsil etti\u011fi zihniyetin savundu\u011fu bilim anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 M\u00fcnif Pa\u015fa tek y\u00f6nl\u00fc bir kimli\u011fe y\u00f6neltmi\u015f g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. Di\u011fer bir anlat\u0131mla M\u00fcnif Pa\u015fa, bilim s\u00f6z\u00fcnden, do\u011fa bilimlerini anlamak ister. Fuad, Saffet ve M\u00fcnif Pa\u015falar\u0131n \u00fcniversiteye \u00abf\u00fcnun\u00bb s\u0131fat\u0131n\u0131 takm\u0131\u015f olmalar\u0131, bu durumu \u00e7ok iyi bir \u015fekilde yans\u0131tm\u0131\u015f olman\u0131n yan\u0131nda, fen bilimlerine kar\u015f\u0131 duyulan derin bir arzu ve hasretin de dile getirili\u015fi olsa gerekir. Ger\u00e7i bu d\u00f6nemde bir\u00e7ok yeni faaliyet \u00abf\u00fcnun\u00bb kavram\u0131yla anlat\u0131lmak istenir. Bu ba\u011flamda M\u00fcnif Pa\u015fa, fen s\u00f6z\u00fcyle m\u00fcspet bilimler olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc, fizik, kimya, biyoloji, jeoloji ve co\u011frafya gibi bilimleri kasteder. Onun bir\u00e7ok yaz\u0131s\u0131nda bu durumu a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Nitekim bu bilim dallar\u0131ndan baz\u0131lar\u0131n\u0131n devrin \u00fcniversitesinde ilk defa bir ders olarak okutulmaya ba\u015flanmas\u0131 onu bir hayli heyecanland\u0131r\u0131r ve bu konuya \u00f6zel bir yer ay\u0131rmas\u0131na neden olur. \u00d6rne\u011fin T\u00fcrk \u00f6\u011fretim ya\u015fam\u0131na biyoloji biliminin giri\u015fini Mecmua-i F\u00fcnun’da \u015fu c\u00fcmlelerle anlat\u0131r.<\/p>\n

“Bu defa irade-i Seniyye-i Hazret-i Padi\u015fah-i inti\u015far-\u0131 maarif niyet-i hayriyesiyle Dar\u00fclf\u00fcnun’ da baz\u0131 ulum-\u0131 tabiiyye tedris olunmak \u00fczere bir ders-i amm tertip olunup bir ka\u00e7 g\u00fcne kadar k\u00fc\u015fad\u0131 muharrer bulunmu\u015ftur. Hafi olmad\u0131\u011f\u0131 \u00fczre hikmet-i tabiiyye mesailinin lay\u0131kiyle tefehh\u00fcm\u00fc laz\u0131m gelen tecr\u00fcbelerin m\u00fc\u015fahadesinin m\u00fctevakk\u0131f oldu\u011fundan i\u015fbu derslerde ol vechle tecar\u00fcb dahi icra olunaca\u011f\u0131 mis\u00fcll\u00fc m\u00fcmk\u00fcn mertebe tabirat-\u0131 vaziha istimal olunaca\u011f\u0131ndan herkes bunun istimalinden istifade edece\u011fi ve f\u00fcnunu me\u015fkurun bin\u00fclahali tevzi-i efk\u00e2r ve terakki\u00ee sanayi hakk\u0131nda derk\u00e2r olan h\u00fcsn\u00fc tesirat\u0131na nazaran talebe-i ulum memerin-i aklam erbab-\u0131 harf-\u00fc sanayiden her s\u0131n\u0131f-\u0131 teba-\u0131 \u015eahane taraf\u0131ndan bunun tedris ve talimine zeyadesiyle meyl-\u00fc ra\u011fbet g\u00f6sterece\u011fi meczumdur. Dersi Meclis-i Vaia-y\u0131 H\u00fckk\u00e2m-\u0131 Adliyye aza-y\u0131 kiram\u0131ndan devletl\u00fc Ethem Pa\u015fa hazretleri marifetiyle tertip olunup m\u00fc\u015far\u00fcn ileyhin taht-\u0131 nezaretinde bulunacak ve meadin meclis-i reisi saadetl\u00fc Dervi\u015f Pa\u015fa haz-retleri dahi tedrise himmet edecektir. Malum oldu\u011fu \u00fczere m\u00fc\u015far\u00fcn ileyh Dervi\u015f Pa\u015fa ulum-\u0131 mezkureyi Avrupa\u2019da kemaliyletahsil ve mukademe ve baz\u0131 mek\u00e2tib-i m\u00fcsellem oldu\u011fundan \u015fu emri hayr\u0131n h\u00fcsn-i ifas\u0131na muvaffak olaca\u011f\u0131 bii\u015ftibaht\u0131r.”<\/p><\/blockquote>\n

\u00c7ok a\u011fdal\u0131 bir Osmanl\u0131 k\u00e2tip dili ile devrin \u00fcniversitesinde biyoloji dersinin okutulmas\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fck bir olay \u015feklinde de\u011ferlendiren M\u00fcnif Pa\u015fa, esas\u0131nda bu t\u00fcr derslerle, Avrupa medeniyetinin temel motiflerinin benimsenece\u011fi ve bunlar\u0131n Osmanl\u0131 ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n zihninde yer bulaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. Bunun i\u00e7in, s\u00f6z konusu dersin Dervi\u015f Pa\u015fa taraf\u0131ndan \u00fcniversitede ilk defa okutulu\u015funu Mecmua-i F\u00fcnun’un 7. say\u0131s\u0131nda ele al\u0131r ve bu konuya geni\u015f bir yer ay\u0131r\u0131r. M\u00fcnif Pa\u015fa bu konuda \u015funlar\u0131 yazar.<\/p>\n

\u201cGe\u00e7en defa Dar\u00fclf\u00fcnunda k\u00fc\u015fad olaca\u011f\u0131 yaz\u0131lm\u0131\u015f olunan hikmet-i tabiiye ders-i amm-\u0131 baz\u0131 memurun-i kiram ve ketetfe-i aklam ve sair her s\u0131n\u0131f ahaliden \u00fc\u00e7 y\u00fcz kadar m\u00fcstemi haz\u0131r old\u0131\u011f\u0131 halde i\u015fbu Mah-\u0131 Receb-i \u015eerifin yigirmi ikinci Pazartesi g\u00fcni beda olunmu\u015ftur\u201d .<\/p><\/blockquote>\n

Fuad ve Saffet Pa\u015falar\u0131n yard\u0131m\u0131, M\u00fcnif Pa\u015fa’ n\u0131n \u00f6nderli\u011finde yay\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan bu bilimsel faaliyetlerin ger\u00e7ek amac\u0131; Avrupa\u2019 da sanayinin, tekni\u011fin ve bir b\u00fct\u00fcn olarak uygarl\u0131\u011f\u0131n temel dokusunu meydana getiren fen bilimlerinin \u00f6zellikle de biyoloji, kimya, jeoloji ve fizik gibi deneysel bilimlerin \u00f6nemini, bilim ve siyaset adamlar\u0131na kabul ettirmektir. Ayr\u0131ca bu ama\u00e7 i\u00e7inde, \u00fcniversitenin bilimsel bir gelene\u011fe sahip olmas\u0131na yard\u0131m etmek ve bu yolla Osmanl\u0131 \u00fclkesinin kalk\u0131nmas\u0131n\u0131 ve \u00e7a\u011fda\u015fla\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak temel bir doku olu\u015fturmak yer al\u0131r.<\/p>\n

\"\"

Bilime ve ilimin ortaya koydu\u011fu ger\u00e7eklere riayet edilmedik\u00e7e, hi\u00e7bir meslek ve sanatta maharet sahibi olmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.\u00a0<\/span><\/span><\/p><\/div>\n

M\u00fcnif Pa\u015fa’ya g\u00f6re kalk\u0131nma, tek ba\u015f\u0131na ele al\u0131nacak bir konu de\u011fildir. Onu tarihsel, sosyal ve pedagojik etmenlerle birlikte ele almak gerekir. Fakat b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n temelinde m\u00fcspet bilimin bulundu\u011funu hi\u00e7bir zaman unutulmamal\u0131d\u0131r. San\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi bilim ve sanat birbirinden ayr\u0131 \u015feyler olmay\u0131p, hakikatte aralar\u0131nda \u015fiddetli bir ili\u015fki ve birlik vard\u0131r, bilimin ziyadesiyle sanayiye etkilerde bulundu\u011fu, hatta ona temel oldu\u011fu bilinir. \u00d6rne\u011fin d\u00fclgerlik, duvarc\u0131l\u0131k, boyac\u0131l\u0131k, hatta en sade g\u00f6r\u00fcnen f\u0131r\u0131nc\u0131l\u0131k ve a\u015f\u00e7\u0131l\u0131k sanatlar\u0131 bile, bilimin kurallar\u0131na dayan\u0131r. Ger\u00e7i bir\u00e7ok sanat ve sanayi mensubu kendilerine laz\u0131m olan fenlerden habersiz olduklar\u0131 halde, sanatlar\u0131n\u0131 icra ediyorlarsa da, bu \u00e7al\u0131\u015fmalar baz\u0131 mukallit hayvanlar\u0131n konu\u015fma, dans ve di\u011fer hareketlerinde oldu\u011fu gibi i\u015fin asl\u0131 bilinmeden yap\u0131lan i\u015flerdir. Bu sanatlar\u0131 icra edenler, hemen \u00fcstlerinden g\u00f6rd\u00fcklerini yaparak bununla yetinmekte, sanatlar\u0131n\u0131n \u0131slah\u0131na yarayacak baz\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnceleri \u00f6ne s\u00fcrmek ve bu d\u00fc\u015f\u00fcnceleri uygulama alan\u0131na koymak \u015f\u00f6yle dursun, bunun gere\u011fini bile duymazlar, hatta buna inanmazlar. \u0130\u015fte bizde sava\u015f ve di\u011fer sanayi dallar\u0131n\u0131n geli\u015fmemesine sebep bu olup ekseriya sanayi i\u00e7in \u015fart olan kimya, fizik, biyoloji ve matematik gibi bilimlerin \u00f6\u011fretim ya\u015fam\u0131m\u0131z\u0131n temelini te\u015fkil edecek dersler olarak okutulmas\u0131 sa\u011flanmad\u0131k\u00e7a, memleketimizde sanayinin hali haz\u0131rdaki durumu, toplumumuzun ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layamaz.\u00a0<\/span><\/p>\n

\u201cYak\u0131n\u0131m\u0131zdaki Avrupal\u0131lar, sanayi ve e\u011fitimde \u00e7ok y\u00fcksek bir dereceye ula\u015fm\u0131\u015flarken, bizim \u015fu halimizi bile muhafaza edemeyip, daha da gerileyece\u011fimiz bir ger\u00e7ektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Avrupal\u0131lar, bilim ve fen sayesinde icad ve istimaline zaferyab olduklar\u0131 alet ve edavat vas\u0131tas\u0131yla eserlerini ehven fiyatlarla, \u00e7ok miktarda bu tarafa ihra\u00e7 ettiklerinden ve bizim sanayimizin \u00f6teden beri el ile yap\u0131lmas\u0131ndan dolay\u0131, uzun m\u00fcddet bu sanayi kar\u015f\u0131s\u0131nda dayanamayarak gerileyece\u011fi ve bir m\u00fcddet sonra da b\u00fct\u00fcn\u00fcyle iflas edece\u011fi mukadderdir\u201d.<\/p><\/blockquote>\n

M\u00fcnif Pa\u015fa bunlar\u0131 anlatt\u0131ktan sonra, b\u00fct\u00fcn sanayi dallar\u0131n\u0131 birden faaliyete ge\u00e7irerek her \u015feyi kendimizin imal etmemizin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ayr\u0131ca b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 \u00f6\u011fretim programlar\u0131na aktarman\u0131n da g\u00fc\u00e7 oldu\u011funu belirtir. Ona g\u00f6re \u015fimdilik Avrupa uygarl\u0131\u011f\u0131na ula\u015fmak ve onun \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ancak \u201cfen ve sanayimizin tamamiyle inkiraza u\u011framas\u0131 \u2018namus-u milliyete\u2019 dokunur cinstendir. Bu duruma d\u00fc\u015fmeyi \u00d6nlemek i\u00e7in mutlaka bir \u015feyler yapmak gerekir\u201d.<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

M\u00fcnif Pa\u015fa yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7e\u015fitli \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda, verdi\u011fi eserlerinde, m\u00fcspet bilim ve e\u011fitim konular\u0131na ciddiyetle ve kapsaml\u0131 bir \u015fekilde e\u011filmi\u015f bir fikir ve devlet adam\u0131d\u0131r. Onun b\u00fct\u00fcn emeli \u00fclkenin kalk\u0131nmas\u0131na hizmet etmektir. <\/p>\n","protected":false},"author":100,"featured_media":9866,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_ef_editorial_meta_date_first-draft-date":"","_ef_editorial_meta_paragraph_assignment":"","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[60,62,2],"tags":[1277,1278,1279],"coauthors":[486],"class_list":["post-9834","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-teknoloji","category-egitim-kultur","category-genel","tag-munif-efendi-pasa","tag-osmanlida-bilim","tag-osmanlida-kalkinma"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9834","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/100"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9834"}],"version-history":[{"count":18,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9834\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9925,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9834\/revisions\/9925"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9866"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9834"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9834"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9834"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=9834"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}