{"id":9841,"date":"2020-04-18T10:30:00","date_gmt":"2020-04-18T07:30:00","guid":{"rendered":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/?p=9841&preview=true&preview_id=9841"},"modified":"2020-04-23T18:49:22","modified_gmt":"2020-04-23T15:49:22","slug":"covid-19-golgesinde-ulusal-guvenlik-istihbarati-uzerine-degerlendirmeler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/covid-19-golgesinde-ulusal-guvenlik-istihbarati-uzerine-degerlendirmeler\/","title":{"rendered":"Covid-19 g\u00f6lgesinde ulusal g\u00fcvenlik istihbarat\u0131 \u00fczerine de\u011ferlendirmeler"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/p>\n

\u2018\u2019Anla\u015f\u0131lmas\u0131 gereken konu; politikayla ama\u00e7 aras\u0131ndaki ili\u015fki nedeniyle, <\/em>
\naktif politikac\u0131n\u0131n bir durum muhakemesi yaparken, subjektif etkiler alt\u0131nda kalabilece\u011fidir. <\/em>
\nBir istihbarat de\u011ferlendiricisi kendisine ait bir\u00e7ok sorunu bulunan <\/em>
\ndeneyimli bir politikac\u0131n\u0131nkinden \u00e7ok daha keskin ve a\u00e7\u0131k bir g\u00f6zle durumlar\u0131 de\u011ferlendirebilecektir. <\/em>
\nBunu kavrayan bir politikac\u0131, d\u00fc\u015flerden uzak, do\u011fru kararlara ula\u015fabilecektir.\u2019\u2019 <\/em><\/p>\n

Reinhard GEHLEN<\/em><\/p>\n

Efsanevi istihbarat subay\u0131 GEHLEN\u2019 in bu s\u00f6zlerini tekrar okumak ve d\u00fc\u015f\u00fcnmek, Covid-19 salg\u0131n\u0131n\u0131n t\u00fcm d\u00fcnyay\u0131 ve \u00fclkemizi tehdit etti\u011fi \u015fu g\u00fcnlerde, her zamankinden daha fazla anlam kazand\u0131. Zira ‘<\/span>T\u00fcrkiye\u2019nin Covid-19 sonras\u0131 olu\u015fan yeni jeopolitik s\u00fcre\u00e7te kar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131 muhtemel olan her t\u00fcrl\u00fc ulusal g\u00fcvenlik tehdidine ne kadar haz\u0131rl\u0131kl\u0131 oldu\u011fu<\/span><\/i>\u2019 sorusu, \u00fclkemizin ulusal g\u00fcvenlik istihbarat\u0131 \u00fczerine yeni tart\u0131\u015fmalar ve de\u011ferlendirmeler yap\u0131lmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

\u00dclkemizin ulusal g\u00fcvenlik istihbarat\u0131 \u00fczerine yap\u0131lan tart\u0131\u015fmalar\u0131n ba\u015f\u0131nda, T\u00fcrkiye\u2019nin ne \u00f6l\u00e7\u00fcde ba\u011f\u0131ms\u0131z bir devlet olarak hareket etti\u011fi ya da ne \u00f6l\u00e7\u00fcde g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011fu sorusu gelmektedir. Bu sorunun cevaplanabilmesi i\u00e7in d\u00fcnyadaki g\u00fc\u00e7l\u00fc gizli servislerin arenas\u0131nda b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7lerin oynad\u0131klar\u0131 roller ve bundaki de\u011fi\u015fimleri takip etmemizi sa\u011flayacak bir kavramsal \u00e7er\u00e7evenin ortaya konmas\u0131 gerekmektedir. Hem hen\u00fcz yeni say\u0131lan Covid-19 tehdidiyle, hem de \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc ve \u00e7ok fonksiyonlu i\u00e7 ve d\u0131\u015f ter\u00f6r tehditleriyle m\u00fccadele eden bir \u00fclke olarak, bu t\u00fcr teorik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yapmak ve bu sayede olu\u015fturulabilecek g\u00fc\u00e7 konfig\u00fcrasyonuna ve konfig\u00fcrasyon y\u00f6netimine katk\u0131 sa\u011flayabilmek, \u00fclkemizdeki resmi uzmanlar, akademisyenler ve stratejistler i\u00e7in bir g\u00f6rev ve misyon haline gelmi\u015ftir.<\/span><\/p>\n

Ocak ay\u0131 ba\u015f\u0131ndan beri d\u00fcnya bu b\u00fcy\u00fck sald\u0131r\u0131n\u0131n sars\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 ve deh\u015fetini ya\u015farken, ayn\u0131 zamanda var olan di\u011fer politik ve ekonomik krizler, ulusal ve b\u00f6lgesel g\u00fcvenlik sorunlar\u0131 da t\u00fcm h\u0131z\u0131yla devam ediyor. Ku\u015fkusuz, Covid-19 vir\u00fcs\u00fc d\u00fcnyam\u0131z\u0131n k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 en b\u00fcy\u00fck tehditler aras\u0131na girmi\u015ftir. Cov\u0131d-19 bir k\u00fcresel tehdit oldu\u011fu kadar, t\u00fcm ulus devletler i\u00e7in de, \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc bir ulusal tehdit halini alm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0<\/span><\/p>\n

Cov\u0131d-19’un yayd\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00fcmc\u00fcl hastal\u0131k, genetik bilimini ve t\u0131bb\u0131 ilgilendiriyor olarak de\u011ferlendirilse de bu vir\u00fcs\u00fcn sosyolojik, siyasi, ekonomik, sosyal g\u00fcvenlik, milli g\u00fcvenlik ve tarihsel boyutlar\u0131 bulunmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

\u00c7in\u2019 in ilk korona vakas\u0131n\u0131 ne kadar gizledi\u011fi ve izole etme konusunda epey zaman kaybetti\u011fi bir ger\u00e7ektir. Covid-19\u2019un, korona vir\u00fcs grubundan bir vir\u00fcs\u00fcn do\u011fal mutasyona u\u011frayarak insana bula\u015ft\u0131\u011f\u0131 iddia edilmektedir. Bir di\u011fer kuvvetli iddia; Covid-19\u2019un laboratuvarda \u00fcretildi\u011fi, kontrolden \u00e7\u0131kmas\u0131yla salg\u0131na neden oldu\u011fudur. Wuhan kentindeki Huanan Deniz \u00dcr\u00fcnleri Pazar\u0131’ndan al\u0131\u015fveri\u015f yapanlar\u0131n enfekte oldu\u011fu, vir\u00fcs\u00fcn yarasa \u00e7orbas\u0131 t\u00fcketenlerden veya bir y\u0131lan t\u00fcr\u00fcnden yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131yla ilgili \u00e7e\u015fitli ara\u015ft\u0131rma ve makaleler de yay\u0131nlanmaktad\u0131r. Ku\u015fkusuz bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n tamam\u0131 zeka istihbarat\u0131n\u0131n ilgi alan\u0131 ve ayn\u0131 zamanda da Cov\u0131d-19 ile ilgili a\u00e7\u0131k istihbarat kaynaklar\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n

Covid-19’un yaratt\u0131\u011f\u0131 g\u00fcvenlik riskleri<\/b><\/h2>\n

21. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flamas\u0131yla, d\u00fcnya siyaseti k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekli ortaya \u00e7\u0131kan derin krizlere sahne olmu\u015ftur. 11 Eyl\u00fcl ile birlikte k\u00fcresel sistem bir g\u00fcvenlik kriziyle y\u00fczle\u015fme zorunda kalm\u0131\u015f ve daha sonras\u0131nda I\u015e\u0130D\u2019 in ortaya \u00e7\u0131k\u0131p yay\u0131lmas\u0131yla da k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekli g\u00fcvenlik krizi derinle\u015ferek uluslararas\u0131 ter\u00f6rizm, ulusal ve uluslararas\u0131 g\u00fcvenlik i\u00e7in bir numaral\u0131 tehdit olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Covid-19 salg\u0131n\u0131 mevcut haliyle ve yay\u0131lma potansiyeli nedeniyle mevcut g\u00fcvenlik krizinin b\u00fcy\u00fcmesine neden olabilir. Zira, \u00f6l\u00fcm oranlar\u0131n\u0131n giderek artmas\u0131, salg\u0131n\u0131n yay\u0131lmaya devam etmesi, uluslararas\u0131 kaynak ve tedarik zincirinin par\u00e7alanmas\u0131yla birlikte, devletler salg\u0131nla kendi ba\u015flar\u0131na m\u00fccadele etmek zorunda kalabilirler. ABD ve \u00c7in gibi b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7lerin, kendilerini izole edici uygulamalara d\u00f6nmeleri, beraberinde salg\u0131ndan daha a\u011f\u0131r hasar alan \u00fclkelerin yaln\u0131z kalmas\u0131na sebep olabilir. Zay\u0131f \u00fclkelerin daha fazla zay\u0131flamas\u0131, onlar\u0131 h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f devletlere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilir. Dolay\u0131s\u0131yla bu t\u00fcr bir senaryonun ger\u00e7ekle\u015fmesi halinde ise radikal sa\u011f a\u015f\u0131r\u0131c\u0131 gruplar ve ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctleri ortaya \u00e7\u0131kan bo\u015flu\u011fu doldurmak i\u00e7in harekete ge\u00e7ebilir ve b\u00f6ylece g\u00fcvenlik devletin otoritesinden \u00e7\u0131karak devlet d\u0131\u015f\u0131 silahl\u0131 gruplar\u0131n eline ge\u00e7ebilir. Sonu\u00e7 olarak bu s\u00fcre\u00e7, zay\u0131f ve k\u0131r\u0131lgan devletleri, olu\u015fan panik ile birlikte i\u00e7 \u00e7at\u0131\u015fmaya s\u00fcr\u00fckleyebilir. Ayr\u0131ca uluslararas\u0131 akt\u00f6r ve kurulu\u015flar\u0131n s\u00fcreci y\u00f6netme konusunda ya\u015fad\u0131klar\u0131 b\u00fcy\u00fck s\u0131k\u0131nt\u0131lar, beraberinde k\u00fcresel g\u00fcvenlik sorunlar\u0131na y\u00f6nelik \u00f6nleyici ve ortak pratiklerin zay\u0131flamas\u0131n\u0131 getirebilece\u011fi i\u00e7in uluslararas\u0131 g\u00fcvenlik sorunlar\u0131n\u0131n derinle\u015fmesini ve devletler aras\u0131 \u00e7at\u0131\u015fma riskini de g\u00fcndeme getirebilir.\u00a0<\/span><\/p>\n

\u0130stihbarat stratejisinde yeni yakla\u015f\u0131mlar<\/b><\/h2>\n

Ba\u015far\u0131l\u0131 bir i\u00e7 ve d\u0131\u015f g\u00fcvenlik organizasyonu i\u00e7in, kaliteli ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir istihbarat\u0131n gerekti\u011fi ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7a\u011f\u0131n en b\u00fcy\u00fck realitesidir. Yani, iyi istihbarat faaliyeti her zaman i\u00e7in iyi bir d\u0131\u015f politikaya yol a\u00e7mazken k\u00f6t\u00fc istihbarat, pek \u00e7ok kez, yanl\u0131\u015f ve hatal\u0131 d\u0131\u015f politika \u00fcretimine sebep olur. Dolay\u0131s\u0131yla, 21. y\u00fczy\u0131lda \u00fclkemizin kurgulamas\u0131 gereken ulusal g\u00fcvenlik istihbarat\u0131 i\u00e7in \u00f6ncelikle \u015fu sorular\u0131 sormam\u0131z gerekiyor:<\/span><\/p>\n

1-G\u00fc\u00e7l\u00fc bir istihbarat servisinin esaslar\u0131 nelerdir?\u00a0<\/span><\/p>\n

2-Nas\u0131l bir istihbarat yap\u0131lanmas\u0131 ba\u015far\u0131l\u0131 bir d\u0131\u015f politika i\u00e7in gerekli olan istihbarat\u0131 \u00fcretebilir?\u00a0<\/span><\/p>\n

21. y\u00fczy\u0131lda ulusal g\u00fcvenlik istihbarat\u0131 \u00fczerine de\u011ferlendirmede bulunmadan \u00f6nce, bir g\u00fcvenlik bilimi olan istihbarat\u0131n tan\u0131m\u0131n\u0131 yapmak istiyorum: \u0130stihbarat, \u00e7ok \u00e7e\u015fitli kumanda kademelerinde toplanan ve analiz edilen karma\u015f\u0131k bir faaliyetler b\u00fct\u00fcn\u00fcd\u00fcr. \u0130stihbarat bilgileri, devletin en \u00fcst icra makam\u0131 olan h\u00fck\u00fcmetlere sunulmak \u00fczere toplanm\u0131\u015f ve \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmi\u015f takip-izleme-g\u00f6zetim ve taktik i\u00e7erikli i\u015flenmi\u015f bilgilerden olu\u015fur. Her t\u00fcrl\u00fc kaynaktan elde edilen ham bilgi, ili\u015fkisiz gibi g\u00f6r\u00fcnen par\u00e7alardan olu\u015fan, \u00e7eli\u015fkili, g\u00fcvenilmez, yan\u0131lt\u0131c\u0131 veya yanl\u0131\u015f olabilir. \u0130stihbarat ise birle\u015ftirilmi\u015f, de\u011ferlendirilmi\u015f, \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmi\u015f, yorumlanm\u0131\u015f ve ay\u0131klanm\u0131\u015f nitelikte bir bilgidir. Bu noktada istihbarat \u00e7ark\u0131 devreye girer. \u0130stihbarat \u00e7ark\u0131 4 unsurdan olu\u015fur:\u00a0<\/span><\/p>\n

1- \u0130stihbarat ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n tespiti ve y\u00f6nlendirilmesi\u00a0<\/span><\/p>\n

2-Haberlerin toplanmas\u0131<\/span><\/p>\n

3-Haberlerin i\u015flenmesi (de\u011ferlendirilmesi, analiz ve et\u00fct edilmesi)<\/span><\/p>\n

4-\u0130stihbarat\u0131n yay\u0131m\u0131 ve kullan\u0131lmas\u0131<\/span><\/p>\n

Bu \u00e7ark\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve sorunsuz i\u015flemesi sayesinde tamamlanm\u0131\u015f bir istihbarat faaliyeti, istihbarat \u00e7ark\u0131n\u0131n sonu\u00e7 \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr ve devletin icra makam\u0131na sunulmaya da haz\u0131r olmu\u015f demektir.<\/span><\/p>\n

Her devlet i\u00e7in, \u00fclkenin b\u00f6l\u00fcnmez b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne, <\/span>anayasal<\/span><\/a>\u00a0d\u00fczenine, varl\u0131\u011f\u0131na, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131na, g\u00fcvenli\u011fine ve ulusal g\u00fcc\u00fcn\u00fc olu\u015fturan b\u00fct\u00fcn unsurlar\u0131na kar\u015f\u0131 i\u00e7ten ve d\u0131\u015ftan gelecek mevcut ve olas\u0131 tehditler hakk\u0131nda bilgi toplamak ve istihbarat olu\u015fturmak i\u00e7in vazge\u00e7ilmez bir gereksinimdir. \u0130stihbarat, devlet i\u00e7in d\u00fc\u015fman veya d\u00fc\u015fman olmas\u0131 olas\u0131 ki\u015fi, kurum-kurulu\u015f, devletler ve di\u011fer organizasyonlar hakk\u0131nda a\u00e7\u0131k veya kapal\u0131 kaynaklardan bilgi toplay\u0131p, \u00e7\u00f6z\u00fcmleme ve de\u011ferlendirmelere g\u00f6re somut bir sonuca ula\u015f\u0131lmas\u0131 anlam\u0131na gelmektedir.<\/span><\/p>\n

Ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde Milli \u0130stihbarat Te\u015fkilat\u0131 faaliyet raporu kamuoyuna a\u00e7\u0131kland\u0131. Be\u015f ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n dikkat \u00e7ekti\u011fi raporda M\u0130T’in s\u00fcrekli yeni taktikler geli\u015ftiren ve oyun de\u011fi\u015ftirici veri \u00fcreten bir te\u015fkilat olma hedefini korudu\u011fu vurgulan\u0131yor. T\u00fcrkiye’nin, \u00e7ok boyutlu tehditlerle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131n \u00e7izildi\u011fi raporda <\/span>“Birden fazla cephede en h\u0131zl\u0131, en az maliyetle ve en az hasarla milli \u00e7\u0131karlar\u0131m\u0131z\u0131 savunma prensibi \u00e7er\u00e7evesinde hareket eden ve tehdide g\u00f6re yap\u0131s\u0131n\u0131 h\u0131zla de\u011fi\u015ftirebilecek esnekli\u011fe sahip olan te\u015fkilat\u0131m\u0131z, 2019 y\u0131l\u0131 i\u00e7erisinde teknik donan\u0131m geli\u015ftirilmesi, yeni kabiliyetler kazan\u0131lmas\u0131, nitelikli kadro temini ve fiziki \u015fartlar\u0131n iyile\u015ftirilmesi alanlar\u0131nda att\u0131\u011f\u0131 ad\u0131mlarla M\u0130T\u2019in emsallerinin bir ad\u0131m \u00f6tesine ta\u015f\u0131maya matuh gayretlerini devam ettirmi\u015ftir<\/span><\/i>” ifadeleri art\u0131k de\u011fi\u015fen d\u00fcnyan\u0131n yeni g\u00fcvenlik anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n M\u0130T taraf\u0131ndan \u00e7ok iyi et\u00fct edildi\u011fini ortaya koymaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

D\u00fcnyadaki t\u00fcm \u00fclkeler, sahip olduklar\u0131 g\u00fc\u00e7le ve jeostratejik konumla do\u011fru orant\u0131l\u0131 olarak, ulusal g\u00fcvenlik stratejilerini planlarlar. Bu plan\u0131n en temel arg\u00fcman\u0131 ise ku\u015fkusuz istihbarat te\u015fkilatlar\u0131d\u0131r. Bir g\u00fcvenlik bilimi olan istihbarat\u0131n ana konusu daima zeka \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 olagelmi\u015ftir.\u00a0<\/span><\/p>\n

D\u00fcnya b\u00fcy\u00fck bir de\u011fi\u015fimin e\u015fi\u011fine gelmi\u015f durumdad\u0131r. Bu de\u011fi\u015fimin temel dinamiklerini ise, yapay zeka ve uzay \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, end\u00fcstri 5.0 devrimi, b\u00f6lgesel \u00e7at\u0131\u015fma ve sava\u015flar sonucu ger\u00e7ekle\u015fen g\u00f6\u00e7ler, radikalle\u015fme ve \u015fiddet i\u00e7eren etnik \u00e7at\u0131\u015fmalar, yeni ter\u00f6r tehditleri, etkinli\u011fi gittik\u00e7e artan \u00f6zel askeri \u015firketler, yeni sava\u015f ve istihbarat uygulamalar\u0131(\u00f6rne\u011fin, hibrit sava\u015f ve hibrit istihbarat gibi pek \u00e7ok yeni saha ve alan) olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

Bilginin en b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7 oldu\u011fu \u00e7a\u011f\u0131m\u0131zda yeni k\u00fcresel <\/span>sistem; siyasi, ekonomik, askeri, diplomatik ve siber ara\u00e7lar\u0131n ayn\u0131 anda kullan\u0131labildi\u011fi, farkl\u0131 nitelik ve niceli\u011fe sahip tehditlerin etkile\u015fimle hareket edebildi\u011fi bir yap\u0131lanmaya d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Tehditlerin s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n zorla\u015ft\u0131\u011f\u0131, k\u00fcresel ve b\u00f6lgesel dinamiklerin \u00e7ok h\u0131zl\u0131 de\u011fi\u015fim g\u00f6sterdi\u011fi bu d\u00f6nemde \u00fclkemiz de jeopolitik ve jeostratejik konumu sebebiyle \u00e7ok boyutlu ve \u00e7e\u015fitli tehditlerle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

\u0130stihbarat, rasyonel a\u00e7\u0131dan elde edilen bilgilerin ne kadar\u0131n\u0131n yararl\u0131, ne kadar\u0131n\u0131n sa\u011flam kaynaktan oldu\u011funu belirlemek amac\u0131yla i\u015fleme konulmas\u0131d\u0131r. Bug\u00fcn istihbarat toplama ve analizi, bir\u00e7ok istihbarat servis analistinin so\u011fuk sava\u015f devrinde geli\u015ftirdi\u011fi yetenek ve i\u00e7g\u00fcd\u00fcsel yakla\u015f\u0131mlardan tamamen farkl\u0131 bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131, uzmanl\u0131k ve analiz gerektirmektedir.<\/span><\/p>\n

So\u011fuk Sava\u015f d\u00f6neminde, ABD’nin veya T\u00fcrkiye’nin en \u00f6nemli ulusal istihbarat tahminleri SSCB’nin ordu g\u00fc\u00e7lerinin y\u0131ll\u0131k art\u0131\u015f oran ve mevcutlar\u0131yd\u0131. Bug\u00fcn SSCB var olmasa da, Rusya Federasyonu k\u0131tasal bir kara g\u00fcc\u00fc olarak Avrasya’n\u0131n b\u00fcy\u00fck g\u00fcc\u00fcd\u00fcr. Dolay\u0131s\u0131yla, so\u011fuk sava\u015f sonras\u0131 d\u00fcnyada ve T\u00fcrkiye’de istihbarata y\u00f6nelik talep artm\u0131\u015f ve enformatik bilgileri ele ge\u00e7irip analiz etmek daha da zorla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. 2020 y\u0131l\u0131ndaki sosyal, siyasi, ekonomik ve biyolojik ko\u015fullar nedeniyle istihbarat \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, yabanc\u0131 bir h\u00fck\u00fcmetin veya siyasi partinin y\u0131k\u0131lmas\u0131, yabanc\u0131 devlet adamlar\u0131 veya hedeflerinin zaafa u\u011frat\u0131lmas\u0131, ki\u015fi veya ajanlar\u0131n ka\u00e7\u0131r\u0131lmas\u0131 veya bertaraf edilmesinden ayr\u0131 olarak, son derece farkl\u0131 bir k\u00fcresel ortam\u0131n do\u011fu\u015fuyla beraber, bir \u00fclkenin d\u00fc\u015fmanlar\u0131ndan daha fazla avantaj sa\u011flamas\u0131n\u0131 ya da en az\u0131ndan ayakta kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan bilginin toplanmas\u0131d\u0131r. T\u00fcrkiye, Covid-19 tehdidi konusunda\u00a0 ne yaz\u0131k ki, gerekli zeka istihbarat\u0131, taktik istihbarat ve \u00f6nleyici-t\u00fcrevsel istihbarat konusunda erken reaksiyonu g\u00f6steremedi\u011finden, \u015fu anda d\u00fcnyan\u0131n pek \u00e7ok \u00fclkesinde oldu\u011fu gibi b\u00fcy\u00fck bir ulusal g\u00fcvenlik tehdidiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r.<\/span><\/p>\n

T\u00fcrevsel istihbarat<\/b><\/h2>\n

Art\u0131k \u00e7ok de\u011fi\u015fkenli, \u00e7ok fonksiyonlu ve bile\u015fenli, \u00e7ok olas\u0131l\u0131kl\u0131, \u00e7ok fazla varsay\u0131m ve risk algoritmalar\u0131 i\u00e7eren yeni bir d\u00fcnya d\u00fczenine (ya da d\u00fczensizlik-kaos d\u00fczenine) do\u011fru ilerliyoruz. Dolay\u0131s\u0131yla, ulus devletlerin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nleyici reaksiyon g\u00f6steren ve gerekli kar\u015f\u0131 istihbarat \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 s\u00fcratle yap\u0131land\u0131ran, risk analizlerini ve olas\u0131l\u0131klar\u0131 maksimum d\u00fczeyde alg\u0131layan ve kar\u015f\u0131l\u0131k veren yeni bir istihbarat stratejisi yakla\u015f\u0131m\u0131na ihtiya\u00e7 duyulmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

T\u00fcrevsel istihbarat grafi\u011fi (D: Devlet, f(i): istihbarat, Or: Ordu)<\/b><\/h3>\n

\"\"<\/p>\n

T\u00fcrevsel istihbarat yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 olu\u015ftururken vurgulamak istedi\u011fimiz temel hipotez \u015fudur; istihbarat servisleri, sadece g\u00fcvenlik ama\u00e7l\u0131 \u00e7al\u0131\u015fan kurumlar de\u011fildir. Koordinasyon-hedef-\u00f6nleyici yakla\u015f\u0131m-zamanlama denklemi iyi kurulmu\u015f bir faaliyetler b\u00fct\u00fcn\u00fc ve istihbarat-ordu e\u015fg\u00fcd\u00fcm\u00fc sayesinde, i\u00e7 ve d\u0131\u015f g\u00fcvenlik politikalar\u0131nda karar verici makamlar\u0131n ihtiya\u00e7 duydu\u011fu alanlardaki bilgiler, t\u00fcrevsel bir e\u015fg\u00fcd\u00fcm ve yap\u0131lanmayla \u00e7al\u0131\u015fan milli istihbarat te\u015fkilat\u0131 ve askeri istihbarat taraf\u0131ndan en net \u015fekilde verilebilecektir. D\u00fcnyan\u0131n \u015fu anda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 Covid-19 salg\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir ki; ulusal \u00e7\u0131karlar mutlak de\u011fildir. Uluslararas\u0131 ortam\u0131n dinamiklerine ve politika tercihlerine g\u00f6re de\u011fi\u015febilir. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz T\u00fcrkiye’si i\u00e7in, olu\u015fmakta olan yeni d\u00fcnya d\u00fczeni dengelerinde acil olan; yeni bir istihbarat stratejisi ve bu stratejiyle uyumlu bir kurumsal yap\u0131lanmad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, ABD ve \u0130ngiltere’deki merkezi ve b\u00fct\u00fcnle\u015fik ulusal istihbarat direkt\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc (ABD’de DNI: Director of National Intelligence, \u0130ngiltere’de ise SIS: Secret Intellegence Service o.\u00fc.) organizasyonlar\u0131 ve <\/span>‘\u0130stihbarat Reformu ve Ter\u00f6rizmin \u00d6nlenmesi Yasas\u0131’ <\/span><\/i>\u00f6rne\u011fi et\u00fct edilmeli; gerekli analizler ve \u00e7\u0131kar\u0131mlar do\u011frultusunda mukayese edilerek, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti <\/span>\u0130\u00e7 ve D\u0131\u015f G\u00fcvenlik Esaslar\u0131 <\/span><\/i>ve <\/span>Milli G\u00fcvenlik Siyaset Belgesi’ <\/span><\/i>ne g\u00f6re, yeni bir milli istihbarat direkt\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc sistemi olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r. Milli \u0130stihbarat Direkt\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc, \u00fclkemizdeki t\u00fcm istihbarat kurulu\u015flar\u0131n\u0131n stratejik ve y\u00f6netimsel liderli\u011fini, genel g\u00fc\u00e7 yap\u0131lanmas\u0131n\u0131 ve ayn\u0131 zamanda olu\u015fturulmas\u0131 gereken <\/span>Milli \u0130stihbarat Program<\/em>\u0131<\/em>‘n\u0131n y\u00f6neticili\u011fi ile g\u00f6zlemcili\u011fini yapmakla y\u00fck\u00fcml\u00fc olmal\u0131d\u0131r. S\u00f6z konusu \u00f6neri ve yakla\u015f\u0131mlar\u0131, d\u00fcnyadaki istihbarat yap\u0131lanmalar\u0131n\u0131 et\u00fct ve analiz ederek olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m.<\/span><\/p>\n

T\u0131bbi istihbarat<\/b><\/h2>\n

Covid-19’un d\u00fcnyaya kavratt\u0131\u011f\u0131 temel ger\u00e7eklerin ba\u015f\u0131nda t\u0131bbi istihbarat kavram\u0131 gelmektedir. T\u0131bbi istihbarat konusunda, kurumsal bazda \u00e7al\u0131\u015fma yapan az say\u0131da \u00fclke bulunmaktad\u0131r.\u00a0 ABD bu konudaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 2. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 ba\u015flar\u0131nda kurdu\u011fu, <\/span>‘The National Center for Medical Intelligence’ <\/span><\/i>(Ulusal Sa\u011fl\u0131k \u0130stihbarat Merkezi) ile ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131r. ABD s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde Amerikan devleti personelini ve halk\u0131n\u0131, yani kamu sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131, korumak ama\u00e7l\u0131 \u00e7al\u0131\u015fan bu merkez, ABD askeri ve sivil toplumlar\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 etkileyebilecek olumsuz k\u00fcresel sa\u011fl\u0131k olaylar\u0131n\u0131 kontrol etmek, y\u00f6nlendirmek ve kullanmak i\u00e7in kurulmu\u015ftur. Ulusal Sa\u011fl\u0131k \u0130stihbarat Merkezi (The National Center for Medical Intelligence-NCMI) ABD Savunma \u0130stihbarat Ajans\u0131na (Defence Intelligence Agency -DIA) ba\u011fl\u0131 bir merkezdir. 1950’den, 2000’lere kadar, CIA, LSD ve di\u011fer kimyasallar\u0131n insanlar \u00fczerinde denenmesi konusunda Amerikan Ordusu ile e\u015fg\u00fcd\u00fcm ve koordinasyon i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. T\u0131bbi istihbarat konusunda ABD’deki bir di\u011fer kurum ise SOD (ABD Ordusu Biyolojik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi \u00d6zel Operasyonlar Dairesi)\u2019dur. SOD’ un\u00a0 temel g\u00f6revi CIA i\u00e7in biyolojik ara\u015ft\u0131rmalar yapmakt\u0131r. Bug\u00fcnk\u00fc ko\u015fullar\u0131n zorunlu k\u0131lmas\u0131 nedeniyle de, T\u00fcrkiye’de benzer bir merkez TSK b\u00fcnyesinde kurulabilir ve M\u0130T ile e\u015fg\u00fcd\u00fcml\u00fc bir \u00e7al\u0131\u015fma y\u00fcr\u00fctebilir.\u00a0<\/span><\/p>\n

NCMI’ n\u0131n g\u00f6revleri \u015funlard\u0131r:<\/span><\/p>\n

1-Kimyasal ve mikrobiyal kirlenme, end\u00fcstriyel at\u0131klar, kimyasal ve radyasyon kazalar\u0131, \u00e7evresel ter\u00f6rizm ve sava\u015f dahil, kuvveti sa\u011fl\u0131k veya etkinli\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcrebilir \u00e7evresel riskleri de\u011ferlendirmek. \u00c7evre g\u00fcvenli\u011fi ve ulusal politika, yabanc\u0131 \u00e7evre sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 sorunlar\u0131 ve e\u011filimlerin etkisini de\u011ferlendirmek.<\/span><\/p>\n

2-ABD d\u0131\u015f\u0131nda \u00fclkelerdeki askeri \u00fcslerde g\u00f6rev yapan askeri personelin kuvvetlerin g\u00f6rev verimlili\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcrebilecek, uzun vadeli sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131na yol a\u00e7abilecek bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klar\u0131n belirlenmesi, de\u011ferlendirilmesi, risklerinin\u00a0 raporlanmas\u0131.<\/span><\/p>\n

3-ABD \u00fclke geneli savunmas\u0131 kapsam\u0131nda kasten, do\u011fal olarak olu\u015fan hastal\u0131k salg\u0131nlar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda yabanc\u0131 hastal\u0131k salg\u0131nlar\u0131n\u0131n etkilerine y\u00f6nelik operasyonel ulusal g\u00fcvenlik politikas\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131.<\/span><\/p>\n

4-Askeri T\u0131p kapsam\u0131nda temel ve uygulamal\u0131 biyomedikal ve biyoteknolojik geli\u015fmelerin de\u011ferlendirilmesi ve yabanc\u0131 sivil ve askeri ila\u00e7 sanayi yeteneklerinin incelenmesi.\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n

5-N\u00fckleer, biyolojik ve kimyasal sava\u015fa kar\u015f\u0131 savunma ama\u00e7l\u0131 \u00fclke d\u0131\u015f\u0131 bilimsel ve teknolojik t\u0131bbi geli\u015fmelerin takip edilmesi.\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n

6-T\u0131bbi bak\u0131m ve t\u00fcm t\u0131bbi tedavi, e\u011fitim, ila\u00e7, ara\u015ft\u0131rma ve \u00fcretim tesislerinin entegre veri taban\u0131 g\u00fcncellenmesi.<\/span><\/p>\n

NCMI bu kapsaml\u0131 t\u0131bbi istihbarat misyonuyla ABD’deki ve d\u00fcnyadaki tek kurulu\u015ftur. Dolay\u0131s\u0131yla, Pentagon, Beyaz Saray personeli, CIA ba\u015fta olmak \u00fczere t\u00fcm ABD istihbarat kurumlar\u0131n\u0131, politika operasyonel ve taktik komutanlar\u0131, koruyucu hekimlik personelini, sa\u011fl\u0131k planlamac\u0131lar\u0131n\u0131 ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n\u0131 i\u00e7eren bir e\u015fg\u00fcd\u00fcm ve koordiansyon i\u00e7erisinde \u00e7al\u0131\u015fma y\u00fcr\u00fctmektedir.<\/span><\/p>\n

Sosyolojik istihbarat<\/b><\/h2>\n

21. y\u00fczy\u0131l\u0131n yeni istihbarat stratejileri, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde toplum yap\u0131s\u0131yla ilgilenir. Bu de\u011fi\u015fim, yeni bir istihbarat dal\u0131n\u0131n do\u011fmas\u0131na neden olmu\u015ftur: Sosyolojik istihbarat.<\/p>\n

Sosyolojik istihbaratta, toplum m\u00fchendisli\u011fi en \u00f6nemli taktik unsurdur. Toplum m\u00fchendisli\u011fi ise iki alt unsurdan olu\u015fur;<\/span><\/p>\n

1-Objektif (kendili\u011finden geli\u015fen unsur)<\/span><\/p>\n

2-Subjektif (bilin\u00e7li) unsur<\/span><\/p>\n

Objektif unsur, istihbarat ad\u0131na \u00e7al\u0131\u015fan toplum m\u00fchendislerinin bilin\u00e7li ve d\u00fczenleyici iradesinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak meydana gelen sosyal hareketleri ifade eder. Subjektif bilin\u00e7li unsurda; sosyal hareketlerin, istihbaratlar ad\u0131na \u015fekillendirilmesi ve istihbaratlar\u0131n \u00fcretti\u011fi toplumsal alg\u0131lar\u0131n toplumdaki bireylerin d\u00fc\u015f\u00fcncelerinde yans\u0131mas\u0131 s\u00f6z konusudur. Dolay\u0131s\u0131yla, istihbarat stratejileri, toplumsal hareketlerin kontrol edilmesi ve etki alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan, objektif unsurlar \u00fczerinde herhangi bir de\u011fi\u015fikli\u011fe yol a\u00e7mazken, subjektif unsurlarda tam tersine, stratejinin uygulama alan\u0131 geni\u015f ve \u00e7e\u015fitlidir. Zira, istihbarat \u00f6rg\u00fctlerinin stratejileri, toplumsal hareketleri h\u0131zland\u0131rabilir veya yava\u015flatabilir. Nihayetinde, istihbarat stratejisinin sahadaki \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne veya ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak, hareketler en dolamba\u00e7l\u0131 yollara y\u00f6neltilebilir ya da daha zorlu ve sanc\u0131l\u0131 s\u00fcre\u00e7lere yol a\u00e7\u0131labilir. Unutmamak gerek, istihbarat insan ya\u015fam\u0131n\u0131n zorunlu bir par\u00e7as\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n

Ekonomik istihbarat<\/b><\/h2>\n

Tan\u0131m: <\/em>Ekonominin genel kapasitesini, zay\u0131f ve g\u00fc\u00e7l\u00fc yanlar\u0131n\u0131 tespit etmeye y\u00f6nelik ve genellikle ekonominin \u00e7ok uzun s\u00fcreyle silahl\u0131 kuvvetleri destekleyebilme derecesinin tespitine y\u00f6nelik yap\u0131lan istihbaratt\u0131r. Ekonomik istihbarat yap\u0131lmas\u0131 g\u00f6rece kolay olan bir istihbarat t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Zira, ekonomik verilerin \u00e7ok b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131, a\u00e7\u0131k kaynaklardan toplanmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

Y\u00f6ntemi ve metodolojisi gayet basit olan bu istihbarat t\u00fcr\u00fcne bir \u00f6rnek te\u015fkil etmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan, a\u015fa\u011f\u0131daki grafik \u00fczerinden bir ekonomik zeka istihbarat\u0131 yapal\u0131m:<\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

-Grafikte ortalama %3 civar\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fck b\u00fcy\u00fcme h\u0131z\u0131 bize k\u00fcresel iktisadi sistemin yap\u0131sal krizine i\u015faret ediyor. \u00dczerinde ise en derini 2008 y\u0131l\u0131nda ya\u015fanan \u00e7\u00f6k\u00fc\u015fler izleniyor. Grafi\u011fin 2019-2020 y\u0131llar\u0131n\u0131 g\u00f6steren k\u0131sm\u0131na geldi\u011fimizde, ye\u015fil olan IMF\u2019nin bu y\u0131llara ait \u00f6nceden yap\u0131lm\u0131\u015f tahminini, k\u0131rm\u0131z\u0131 olan ise yeni koronavir\u00fcs salg\u0131n\u0131n\u0131n k\u0131\u015fk\u0131rtt\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn ba\u015flang\u0131\u00e7 a\u015famas\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. Covid-19 neticesinde, yeni k\u00fcresel krizin \u00f6ncekileren daha derin ve sanc\u0131l\u0131 s\u00fcrebilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir.<\/span><\/p>\n

-D\u00fcnya borsalar\u0131n\u0131n g\u00fcnl\u00fck kay\u0131plar\u0131 2008 kriziyle ancak kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131labiliyor. Dolay\u0131s\u0131yla piyasada kaybolan paran\u0131n 1 trilyon dolar\u0131 ge\u00e7ti\u011fi s\u00f6yleniyor. Japonya ve Almanya gibi \u00fclkelerin b\u00fcy\u00fcme h\u0131zlar\u0131n\u0131n \u00e7ok azald\u0131\u011f\u0131 ve teknik olarak durgunlu\u011fa girece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir.<\/span><\/p>\n

-D\u00fcnya toplam b\u00fcy\u00fcme oran\u0131na en fazla oransal katk\u0131y\u0131 yaparak mevcut k\u00fcresel d\u00fczenin \u00f6mr\u00fcn\u00fc uzatan \u00fclkenin, \u00c7in oldu\u011fu ama bu yetene\u011fini bu \u00e7\u00f6k\u00fc\u015fle birlikte kaybetmeye ba\u015flayaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir.<\/span><\/p>\n

D\u00fcnya’da istihbarat ve jeopolitik zihniyet<\/b><\/h2>\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ba\u015fta ABD olmak \u00fczere bat\u0131 \u00fclkeleri ve dolay\u0131s\u0131yla T\u00fcrkiye, so\u011fuk sava\u015f\u0131n ba\u015flar\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131na benzer \u015fekilde, yeni d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131 hedefleyen planlar geli\u015ftirmek i\u00e7in gerekli istihbarat eksi\u011fini duymaktad\u0131r. Mesela Pentagon, 1950\u2019lerde ve 1960\u2019larda t\u0131pk\u0131 SSCB\u2019de oldu\u011fu gibi, 1990\u2019da Irak\u2019\u0131n n\u00fckleer silah sistemleriyle ilgili stratejik istihbarat a\u00e7\u0131klar\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bug\u00fcn ayn\u0131 ihtiyat\u0131 Afrika ve Asya k\u0131tas\u0131nda duymaktad\u0131r. Ku\u015fkusuz, d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck, etkili ve g\u00fc\u00e7l\u00fc istihbarat yap\u0131lanmas\u0131na sahip olan ABD bile politika, askeri teknolojiler ve dijital organizayon alanlar\u0131ndaki k\u00fcresel rakipleri hakk\u0131nda baz\u0131 temel bilgi eksiklikleri i\u00e7indedir. Dolay\u0131s\u0131yla, 21. y\u00fczy\u0131lda d\u00fcnya dengelerini y\u00f6neten b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7lerin oldu\u011fu kadar, geli\u015fmekte olan b\u00f6lgesel akt\u00f6rlerin g\u00fcvenlik ve istihbarat te\u015fkilatlar\u0131n\u0131n da yap\u0131sal a\u00e7\u0131dan ve organizasyon a\u00e7\u0131s\u0131ndan baz\u0131 eksiklikler i\u00e7erisinde olmas\u0131 ola\u011fan bir durumdur.<\/span><\/p>\n

Yeni istihbarat ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131<\/b><\/h2>\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131ndaki istihbarat yakla\u015f\u0131m\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde \u00f6zellikle ABD’ de ulusal g\u00fcvenlik istihbarat\u0131, sahip oldu\u011fu t\u00fcm teknik olanaklar\u0131 ve yap\u0131sal\u00a0 kapasitesiyle g\u00fcc\u00fcn\u00fcn doru\u011funa ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. ABD istihbarat\u0131n\u0131n ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 temel nitelikleri \u015fu \u015fekilde s\u0131ralayabiliriz:<\/span><\/p>\n

-CIA, kendisinden daha b\u00fcy\u00fck bir ulusal yap\u0131 olan NSA’ n\u0131n bir par\u00e7as\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n

-CIA ulusal ve k\u00fcresel strateji belirlenmesi, dok\u00fcmantasyon ve veri analizi bak\u0131m\u0131ndan RAND Corporation kurulu\u015fu taraf\u0131ndan d\u00fczenli olarak asiste edilmektedir.<\/span><\/p>\n

-Resmi bir istihbarat\u00e7\u0131 e\u011fitim s\u00fcrecine sahiptir.<\/span><\/p>\n

-Resmi ve resmi olmayan kurumsal k\u00fclt\u00fcr de\u011ferlerine sahiptir.<\/span><\/p>\n

-Muazzam bir bilgi a\u011f\u0131na ve dijital teknoloji sistemine sahiptir.<\/span><\/p>\n

-Sistem m\u00fchendisli\u011fi e\u011fitimi d\u00fcnyadaki en m\u00fckemmel versiyonuyla CIA ve CIA’ nin de ba\u011fl\u0131 bulundu\u011fu NSA b\u00fcnyesindeki t\u00fcm kurumlar\u0131n personel adaylar\u0131na sunulmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

-NSA kurumlar\u0131n\u0131n tamam\u0131, 11 Eyl\u00fcl sonras\u0131 ABD’ yi bir felaketle ve s\u00fcrprizlerle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya b\u0131rakmamak ad\u0131na yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Covid-19 konusunda 1981’den beri haz\u0131rl\u0131k ve analiz s\u00fcreci y\u00fcr\u00fcten bir NSA’ dan bahsediyoruz.<\/span><\/p>\n

Yukar\u0131daki bu temel nitelikler, d\u00fcnya \u00fclkeleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan yeni istihbarat ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n tespiti konusunda \u015fu rasyonaliteyi do\u011frulamaktad\u0131r:<\/span><\/p>\n

\u0130stihbarat sadece belli say\u0131daki \u00fcst d\u00fczey politika yap\u0131mc\u0131s\u0131 siyasi akt\u00f6rler i\u00e7in ‘de\u011ferlendirme ve analizler’ bi\u00e7imine sokulmu\u015f casusluk kayna\u011f\u0131 olarak de\u011fil, toplumun tamam\u0131na y\u00f6nelik bilgi sistemine somut bir katk\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclmelidir.<\/em><\/p>\n

Bug\u00fcn, T\u00fcrk istihbarat\u0131n\u0131n faaliyetlerinin, (d\u00fcnya ve T\u00fcrkiye 21. y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci \u00e7eyre\u011fine yakla\u015f\u0131rken) \u00fclke g\u00fcvenli\u011finin ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 tam olarak kar\u015f\u0131lay\u0131p kar\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 konusu a\u015fa\u011f\u0131daki sorular\u0131n cevaplanmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r:<\/span><\/p>\n

1- \u0130stihbarat te\u015fkilat\u0131 uygun ve yeterli kaynaklara sahip midir?<\/span><\/p>\n

2-Te\u015fkilat\u0131n istihbarat toplama ve de\u011ferlendirme kaynaklar\u0131 yeni ulusal hedeflere, yeni sorun ve dinamiklere uygun mudur?<\/span><\/p>\n

3-Te\u015fkilat\u0131n kurumsal yap\u0131s\u0131, istihbarat kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n ihtiya\u00e7 ve \u00f6nceliklerini kar\u015f\u0131lamaya yeterli midir?<\/span><\/p>\n

4- Te\u015fkilat, 11 Eyl\u00fcl 2001 sonras\u0131 h\u0131zla de\u011fi\u015fen ve son yirmi y\u0131lda da s\u00fcrekli konsept de\u011fi\u015ftiren ‘<\/span>Yeni D\u00fcnya D\u00fczeni’ <\/span><\/i>nin de\u011fi\u015fen oyuncular\u0131n\u0131 ve konular\u0131n\u0131 kavramak i\u00e7in gerekli entellekt\u00fcel bilgiye sahip midir?<\/span><\/p>\n

5-Te\u015fkilat\u00a0 hibrit sava\u015f, sosyolojik sava\u015f ve biyolojik-t\u0131bbi sava\u015f\u0131n istihbarat yap\u0131lanmalar\u0131 ve ihtiya\u00e7lar\u0131 konusunda gerekli \u00f6n haz\u0131rl\u0131k, te\u00e7hizat ve zeka istihbarat\u0131 analizlerine sahip midir?<\/span><\/p>\n

21. y\u00fczy\u0131l \u015fartlar\u0131nda istihbarat y\u00f6netim stratejisi i\u00e7in \u015fu hususlar d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir:<\/b><\/h2>\n

1-G\u00f6rev ve \u00f6ncelikler,<\/span><\/p>\n

2-\u0130stihbarat toplama vas\u0131talar\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131, kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 ve toplamada g\u00f6rev da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 da dahil olmak \u00fczere genel vizyon,<\/span><\/p>\n

3-D\u00fc\u015fman ve dost unsurlar\u0131n birbirlerini ve operasyon sahas\u0131n\u0131 nas\u0131l g\u00f6rd\u00fckleri,<\/span><\/p>\n

4-D\u00fc\u015fman unsurlar\u0131n, toplama faaliyetlerine kar\u015f\u0131 espiyonaj tepkileri (\u00f6nleme, aldatma, \u00e7e\u015fitli reaksiyonlar)<\/span><\/p>\n

5-\u0130stihbarat verisi toplama \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n ama\u00e7lar\u0131,<\/span><\/p>\n

6-ISR konfig\u00fcrasyonu, kombinasyonlar, istihbarat toplama g\u00f6rev da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 i\u00e7in mikro ve makro stratejiler (ISR: Sinyal ve elektronik istihbaratta, y\u00fcr\u00fct\u00fcm\u00fc al\u0131nan dijital i\u015flemci taraf\u0131ndan tetiklenen, i\u015fletim sistemi veya ayg\u0131t s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fcn\u00fcn bir geri \u00e7a\u011f\u0131rma alt program\u0131d\u0131r. \u0130\u015flemciler, temelde i\u015flemcinin \u00fcretilmi\u015f olmas\u0131 ve i\u015flemcinin g\u00f6revini tamamlama h\u0131z\u0131na dair \u00e7ok say\u0131da fonksiyona sahiptir.)<\/span><\/p>\n

7-Ortam olu\u015fturma (data, sens\u00f6r, kavray\u0131\u015f ve n\u00fcfuz etme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131)<\/span><\/p>\n

8-Kaynaklar,<\/span><\/p>\n

9-S\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131klar,<\/span><\/p>\n

10-Varsay\u0131m ve risk algoritmas\u0131n\u0131 kontrol etmek i\u00e7in kontrol edilen bir ‘<\/span>k\u0131rm\u0131z\u0131 rakibi’ <\/span><\/i>kullanmak,<\/span><\/p>\n

11-\u00d6zel talimatlar,<\/span><\/p>\n

\u0130stihbarat toplama plan\u0131n\u0131n temel unsurlar\u0131 ise \u015funlard\u0131r;<\/b><\/h2>\n

1-HUMINT (\u0130nsan zekas\u0131, sinyal zekas\u0131, g\u00f6r\u00fcnt\u00fc zekas\u0131, \u00f6l\u00e7\u00fcm ve imza zekas\u0131 gibi daha teknik zeka toplama disiplinlerinin aksine, ki\u015filer aras\u0131 temas yoluyla toplanan zekad\u0131r. NATO, HUMINT’i <\/span>“insan kaynaklar\u0131 taraf\u0131ndan toplanan ve sa\u011flanan bilgilerden t\u00fcretilen bir zeka kategorisi<\/span><\/i>” olarak tan\u0131mlamaktad\u0131r. \u0130lk ba\u015flarda sadece CIA taraf\u0131ndan kullan\u0131lan bu terim bug\u00fcn yayg\u0131nla\u015farak, elde edilen istihbarat\u0131n, dinleme cihazlar\u0131 ya da di\u011fer elektronik surveillance metotlar\u0131 ile de\u011fil de, insan bilgisi kaynak olarak al\u0131narak elde edildi\u011fini belirten bir terim olmu\u015ftur.)<\/span><\/p>\n

2-Teknik sens\u00f6rler<\/span><\/p>\n

3-S\u0131ra d\u0131\u015f\u0131 muhbirler,\u00a0 izleyiciler, subjektif hareket edenler, ticari ama\u00e7l\u0131 perdeleme \u015firketleri,<\/span><\/p>\n

4-Data \u015febekeleri,<\/span><\/p>\n

5-A\u00e7\u0131k kaynaklar<\/span><\/p>\n

6-T\u00fcm istihbarat toplama ve analiz kabiliyetlerini geli\u015ftirmek i\u00e7in ‘<\/span>big data’ <\/span><\/i>yollar\u0131<\/span><\/p>\n

\u0130stihbarat\u00a0 te\u015fkilat\u0131n\u0131n Grand stratejisi<\/b><\/h2>\n

T\u00fcrkiye’de istihbarat te\u015fkilat\u0131n\u0131n ‘<\/span>Grand’ <\/span><\/i>stratejisinin en \u00f6nemli g\u00f6revi, ulusal g\u00fcvenlik istihbarat\u0131n\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir bi\u00e7imde sa\u011flanmas\u0131 ve milli g\u00fcvenlik siyaset belgesinde form\u00fcle edilen milli hedeflere ula\u015fmak i\u00e7in; T\u00fcrkiye’ ye kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclen Kontr-Espiyonaj (kar\u015f\u0131 istihbarat) faaliyetlerini s\u00fcrd\u00fcren yabanc\u0131 gizli servislere kar\u015f\u0131, \u00f6nleyici-t\u00fcrevsel bir istihbarat yakla\u015f\u0131m\u0131yla kar\u015f\u0131 koyabilmektir. Stratejinin plan\u0131, \u00f6nleyici istihbarat yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n en k\u0131sa zamanda, en m\u00fckemmel sonucu verece\u011fi do\u011frultuda organize edilmesidir. Bug\u00fcnk\u00fc b\u00f6lgesel, k\u00fcresel ve sosyo-ekonomik ko\u015fullarda, Milli \u0130stihbarat Te\u015fkilat\u0131, T\u00fcrk toplumunu huzur, bar\u0131\u015f ve g\u00fcven i\u00e7inde bir arada tutman\u0131n vazge\u00e7ilmez bir arac\u0131 haline gelmi\u015ftir. Bu g\u00f6rev ve misyonunu en g\u00fc\u00e7l\u00fc ve istikrarl\u0131 \u015fekilde devam ettirmek i\u00e7in yeni bir Post-\u0130stihbarat stratejisine ihtiya\u00e7 duyulmaktad\u0131r. Postmodern d\u00fcnya sosyal d\u00fczeninin mutasyon ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bu yeni evrede, T\u00fcrkiye milli istihbarat stratejisinin ana hatlar\u0131, T\u00fcrk ve d\u00fcnya tarihindeki baz\u0131 k\u0131r\u0131lma noktalar\u0131na, askeri strateji ile bir analoji yap\u0131larak pratik ve somut bi\u00e7imde belirlenebilir.\u00a0<\/span><\/p>\n

Sonu\u00e7 olarak; T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Devleti<\/span>, <\/i><\/b>g\u00fcn\u00fcm\u00fcz T\u00fcrkiye ve d\u00fcnya jeopoliti\u011finde g\u00fcncellenen ve belirlenen versiyonuyla, \u2018<\/span>\u0130\u00e7 ve D\u0131\u015f G\u00fcvenlik Esaslar\u0131\u2019 <\/i>ve \u2018<\/span>Milli G\u00fcvenlik Siyaset Belgesi’ <\/i>ne g\u00f6re yeni bir milli istihbarat direkt\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc sistemi olu\u015fturmak durumundad\u0131r. . \u00d6nermi\u015f oldu\u011fum, <\/span>Milli \u0130stihbarat Direkt\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc Sistemi<\/i>, <\/i><\/b>\u00fclkemizdeki t\u00fcm istihbarat kurulu\u015flar\u0131n\u0131n stratejik ve y\u00f6netimsel liderli\u011fini, genel g\u00fc\u00e7 konfig\u00fcrasyonunu ve ayn\u0131 zamanda olu\u015fturulmas\u0131 gereken <\/span>Milli \u0130stihbarat Program<\/i>\u0131’ n\u0131n y\u00f6neticili\u011fi ile g\u00f6zlemcili\u011fini yapma misyonunu y\u00fcr\u00fctebilir. Zira Covid-19 salg\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015ftir ki, \u00e7ok yak\u0131nda su y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kacak olan yeni d\u00fcnya dengelerinde s\u00fcrprizler ve ezber bozan geli\u015fmeler her zamankinden daha fazla olacakt\u0131r.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Covid-19 salg\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015ftir ki, \u00e7ok yak\u0131nda su y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kacak olan yeni d\u00fcnya dengelerinde s\u00fcrprizler ve ezber bozan geli\u015fmeler her zamankinden daha fazla olacakt\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"author":41,"featured_media":9859,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_ef_editorial_meta_date_first-draft-date":"","_ef_editorial_meta_paragraph_assignment":"","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[58,59,67],"tags":[199,1274,1275,1272,1276,1273],"coauthors":[51],"class_list":["post-9841","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ab","category-abd","category-tehditler","tag-abd","tag-cia","tag-covid-19","tag-istihbarat","tag-saglik","tag-ulusal-istihbarat"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9841","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/41"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9841"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9841\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9858,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9841\/revisions\/9858"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9859"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9841"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9841"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9841"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/millidusunce.com\/misak\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=9841"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}